Ibai hay dậy sớm, có khi từ trước rạng đông. Sau đó, khoảng chín rưỡi hoặc mười giờ sáng nó mới ngủ tiếp đến trưa, nhưng trong những giờ đầu tiên, nó vui vẻ và hóng chuyện, líu lo không ngừng. Amaia bế con lên, chị đóng cửa phòng ngủ lại sau lưng để James ngủ tiếp. Chị dành mấy giờ liến bế con đi loanh quanh khắp nhà, chỉ vào từng món đồ thân thuộc trong nhà, chăm chú nhìn qua cửa sổ, ngắm dòng sông Baztán chảy qua, yên bình trong ánh sáng rực rỡ của buổi sáng rét mướt. Chị ru con bằng những bài tự bịa ra, nào con chị xinh đẹp nhường nào và chị yêu nó biết bao. Thằng bé chăm chú nhìn mọi vật, mắt mở to, tươi cười với mẹ, ép đôi môi ướt vào má mẹ giống như hôn vậy. Chị hân hoan nhận và thơm tới tấp hàng trăm cái lên mái đầu bé bỏng, tóc vàng hoe, hít mùi thơm ngọt ngào của nó, mùi của bơ và bánh qui.

Đêm hôm trước không mấy dễ chịu. Suốt bữa ăn, James và bà Engrasi tỏ vẻ không tán thành cách hành xử của chị với Flora. Chỉ mình Ros cố trò chuyện song không thành công. Sau đó, lúc đi tới giường, mặc dù Amaia đã giải thích cuộc cãi vã với Flora không dính dáng gì đến tang lễ, James nói:

– Ngay trước khi em bước vào, Flora đã xác nhận tang lễ tổ chức vào ngày kia ở nhà thờ xứ đạo Santiago. Bất chấp cuộc cãi vã của em với chị ấy, anh hy vọng em sẽ làm như anh bảo và đi cùng anh tới nhà thờ.

Amaia pha cà phê bằng một tay, chị không muốn rời Ibai dù chỉ một giây, và ngẫm nghĩ James hiểu mình quá rõ. Dù anh cố ép chị hứa bao nhiêu lời cũng không ăn thua, anh biết chị là người bướng bỉnh và không bao giờ chịu nhượng bộ nếu không đấu tranh. Chị hiểu lý do của anh là muốn chị công nhận Rosario đã chết, dù chỉ trong buổi tang lễ. Mặt khác, chị thấy việc đó là quá quắt, anh yêu chị đến thế mà còn có thể yêu cầu chị cưỡng lại bản tính của mình.

Lúc thấy anh vào bếp với nụ cười rạng rỡ trên môi, mặc quần pyjamas và áo phông Denver Broncos bó sát khoe cái bụng sáu múi, chị nhớ ra vì sao chị yêu anh thắm thiết.

– Em chôm chia cả áo choàng của anh, - anh thì thầm, vừa hôn chị vừa vuốt ve đầu Ibai.

– Đây, anh lấy lại đi, em muộn rồi, - chị nói.

Đưa con cho anh, chị tuột chiếc áo choàng rộng thùng thình, bên trong mặc độc quần lót. James cố tình phát âm sai một câu chửi tục khiến chị cười khúc khích, nhớ lại anh đã gây ấn tượng mạnh với chị biết bao, khi lần đầu anh tới đó, giống như mọi người nước ngoài, anh đã học chửi bậy bằng tiếng Tây Ban Nha và tạo riêng cho mình một kho những từ nguyền rủa nhảm nhí, chỉ để cho vui.

Lúc khép cửa lại sau lưng, Amaia nghe thấy tiếng bà Engrasi đi xuống cầu thang. Chị vào buồng tắm và đứng dưới luồng nước nóng đợi đến lúc nghe thấy James vào và cởi quần áo. Chị mỉm cười, cảm thấy thú vị vì có một số việc có thể đoán trước và sự dự đoán ấy mới tuyệt vời làm sao.

Phó thanh tra Etxaide đang đợi Amaia trong phòng làm việc của chị. Vừa bước vào, chị có thể nói anh đã có phát hiện mới. Anh cười toe toét như một đứa trẻ không thể kìm được phấn khởi, đổi hết chân nọ sang chân kia và gõ mấy ngón tay vào hồ sơ đang cầm.

– Chào Jonan, cậu có gì cho tôi đây?

– Chào sếp. Tôi không biết chắc cái nào có ý nghĩa hơn: thứ tôi đã tìm ra và thứ tôi chưa tìm ra.

Lúc chị ngồi xuống, anh mở hồ sơ và rút ra vài tài liệu đưa cho chị.

– Đây là giấy khai sinh của Ainara Martínez-Bayón. Bé sinh ở Elizondo, ngày 12 tháng Ba năm 1979, nhưng sinh ở nhà nên có thể ngày tháng không chính xác. Tên ngôi nhà là “Argi Beltz”, Orabidea, do bác sĩ Hidalgo ký. Bây giờ đến phần tôi không có: giấy chứng tử, đúng hơn là vì không có. Đây là điểm hớ hênh của họ. Ví dụ, nếu họ nói đang du lịch ở Ấn Độ, chúng ta chắc chắn không thể làm gì nhiều, nhưng ở Anh thì từ ba mươi năm trước, người ta đã đưa mọi dữ liệu vào máy tính. Không hề có hồ sơ nào về cái chết của Ainara hoặc bất cứ đứa trẻ Tây Ban Nha nào chết trong năm đó ở bất cứ bệnh viện nào tại Anh. Nếu đúng như lời họ nói, cô bé chết vì xuất huyết não thì phải có cuộc khám nghiệm tử thi, song không hề có. Còn nữa, theo nguồn tin của tôi, khi một công dân Tây Ban Nha chết ở nước ngoài, sứ quán được thông báo ngay lập tức, và nếu gia đình không có tiền đưa xác hồi hương, nhà nước sẽ chi trả. Nếu họ quyết định chôn cất bé ở Anh, thì phải có hồ sơ chứ. Một việc nữa: hồi ấy, khi đưa trẻ vị thành niên ra nước ngoài, vợ chồng phải trình sổ hộ khẩu để chứng minh đứa trẻ là con của họ, và tên đứa bé sẽ ghi ở một trong hai hộ chiếu của họ. Tôi đã tiến hành kiểm tra ở phòng hộ chiếu, nhưng có thể trong thời gian ấy không phải mọi hồ sơ đều được đưa vào máy tính. Tôi cũng đến phòng hộ tịch để so sánh địa chỉ trên giấy khai sinh với sổ hộ khẩu, không hề thấy nhắc đến cái chết của bé Ainara.

– Khi nào chúng ta có thể có thông tin trên hộ chiếu của họ?

– Tôi không biết chắc chắn, sếp ạ. Người xem xét việc đó có số điện thoại của tôi đã hứa sẽ gọi lại ngay khi tìm ra.

Amaia suy nghĩ trong giây lát, rồi đứng dậy, thở dài và lấy chiếc áo khoác Puffa trên mắc.

– Tốt, giờ họ có thể liên hệ với cậu ở bất cứ đâu. Đi cùng Iriarte và tôi, chúng ta tới thăm vợ Esparza.

Lúc họ đi qua văn phòng của Montes và Zabalza, chị thò đầu qua cửa:

– Xin chào. Từ hôm qua có tiến triển gì không?

– Có, thưa sếp, - Montes đáp. - Zabalza đã tìm ra mối liên kết giữa hai cặp ở Arraioz và Lekaroz với các luật sư Lejarreta & Andía, và chẳng có gì ngạc nhiên, cả hai đều có công ty ở nước ngoài. Nhưng chúng tôi không tìm thấy liên quan giữa họ và Berasategui, và tôi không tin sẽ tìm ra vì loại quan hệ này là mật. Cô có thể tìm thấy điều gì đó từ ông bạn linh mục của cô.

– Có lẽ tôi sẽ hỏi ông ta, - chị đáp, - nhưng không phải hôm nay.

Cũng tiếng sỏi bị nghiến xào xạo dưới bánh xe lúc họ đỗ bên ngoài ngôi nhà nông trại đã tiết lộ sự có mặt của Esparza trong cái đêm xấu số ấy.

Bà Inés Ballarena đứng ở cửa đợi họ, bà đội mũ len đan và mặc áo choàng dày để chống rét, và mặc dù không thể cười nổi, bà vẫn lịch sự dẫn họ vào nhà. Amaia ra hiệu cho Iriarte và Etxaide đi theo bà, chị nại cớ và đi vòng bên sườn nhà, tới chỗ đã gặp amatxi già lão. Chào hỏi lúc chị đến gần, Amaia thấy bà lão cười, vẻ tinh tường hiện trên mặt.

– Tôi thấy cô trở lại lần nữa. Có lẽ cô bắt đầu hiểu, có lẽ cô bắt đầu nhận ra rằng bà già này nói đúng.

– Cháu luôn tin bà nói đúng, - Amaia bày tỏ.

– Vậy đừng tìm những kẻ giết người bằng xương bằng thịt nữa.

– Cháu nên tìm Inguma ư?

– Cô không cần tìm Inguma, Inguma sẽ tìm ra cô, chắc chắn là đã…

Amaia rùng mình nhớ lại Rosario cúi xuống giường mình, miệng bà ta sát gần hơn nữa.

– Bà là ai? - Chị hỏi và mỉm cười.

– Chỉ là một bà già dốt nát thôi.

Diện mạo của người mẹ trẻ gây một ấn tượng sửng sốt. Vận đồ đen từ đầu tới chân, Sonia nắm chặt một tờ khăn giấy trong tay như bông hoa héo trên lòng. Cặp mắt đỏ ngầu, mặt tái mét, không trang điểm, đầy những vết sưng húp, những mạch máu li ti vì khóc lóc suốt. Sự đau buồn của cô đã bước vào giai đoạn lắng dịu, hình như cô đang trôi dạt giữa những tiếng thì thầm và những cử chỉ mỏng manh.

– Chúng tôi rất cảm kích vì cô đồng ý nói chuyện với chúng tôi hôm nay. Chúng tôi được biết chiều nay là tang lễ của con gái cô, - Iriarte nói.

Nếu người phụ nữ trẻ nghe thấy, cô cũng không để lộ. Cô vẫn đăm đăm nhìn vào khoảng không với vẻ tang tóc của nỗi buồn âm thầm.

– Sonia yêu quý của mẹ, - mẹ cô dịu dàng gọi.

Cô ta ngước nhìn.

Amaia nhập bọn và ngồi đối diện với cô.

– Để hiểu được những việc đã xảy ra, có nhiều thứ chúng tôi cần biết, những thứ chỉ mình cô có thể giúp chúng tôi, vì cô hiểu chồng mình hơn ai hết. - Sonia gật đầu. - Valentín có vẻ là người mê tiền và chuộng hình thức. Hai người sở hữu một ngôi nhà đẹp vượt xa khả năng của mình - mẹ cô kể đã giúp cô bằng tiền thế chấp - và hình như Valentín đang dự định mua một chiếc ô tô đắt tiền. Trong khi khám nhà, chúng tôi đã tìm thấy vài cuốn danh mục và phòng trưng bày xe trong vùng đã xác nhận việc này.

– Anh ấy lúc nào cũng nhiều tham vọng; luôn luôn muốn có nhiều hơn và không bao giờ thỏa mãn. Trước đây tôi đã cãi nhau với mẹ tôi và amatxi nhiều lần về chuyện này.

– Một năm trước, - bà Inés xen vào, - Valentín cố thuyết phục chúng tôi tái thế chấp trang trại của chúng tôi, cho nó vay tiền mua nhà mới. Lẽ tất nhiên là tôi từ chối. Tôi chẳng có gì phản đối những người muốn khấm khá hơn, nhưng không phải bằng bất cứ giá nào như Valentín. Tôi bảo nó đây là việc không ổn.

Amaia lại nói với người phụ nữ trẻ:

– Sonia, tôi muốn cô suy nghĩ cẩn thận. Gần đây cô có nhận thấy bất cứ thay đổi nào trong thái độ của Valentín không?

– Có, nhiều lắm, nhưng không có gì xấu, thực ra cả ama và amatxi cũng nhìn nhận anh ta tốt hơn. Mọi chuyện bắt đầu từ khi tôi mang thai. Người ta bảo tôi dễ có nguy cơ sẩy thai và cần nằm nghỉ hoàn toàn. Trong suốt thời gian ấy, Valentín rất nhẫn nại với tôi, theo cách tôi chưa bao giờ nghĩ tới. Anh ta đọc nhiều sách về thai sản, trở nên quan tâm đến mọi thứ truyền thống, mọi việc nên làm với Baztán, đến cội nguồn, vùng miền của chúng tôi. Valentín nói đến tầm quan trọng của việc nhận thức được sức mạnh của quả đất này, và trở nên ám ảnh với việc ăn những thực phẩm hữu cơ trong thung lũng, thậm chí còn gợi ý đến việc sinh nở tại nhà. Tôi không nhiệt tình với ý định ấy, tôi sợ đau, nhưng Valentín cứ một mực muốn thế… Có lần, anh ấy còn đưa một bà đỡ ở địa phương tới đây.

Amaia giật mình.

– Cô nhớ tên bà ấy không?

– Josephina, Rufina… giông giống thế.

– Fina ừ?

– Vâng, đúng đấy, Fina Hidalgo, một phụ nữ có tuổi, hấp dẫn. Bà ta kể đã đỡ đẻ hàng trăm lần và giải thích trình tự sinh nở tại nhà. Tôi cảm thấy an tâm. Nhưng rốt cuộc, tôi trở dạ vào tháng thứ bảy và con tôi bị đẻ non, tất nhiên là trong bệnh viện.

– Chúng tôi được biết cô đã cãi nhau với chồng ở nhà tang lễ. Anh ta nói vì muốn chôn cất con gái theo truyền thống, trong khi cô cứ nhất định đòi hỏa táng.

Sonia lắc đầu.

– Đấy không phải là lý do. Vâng, trước hết là, nhưng xem nào, rốt cuộc chúng tôi chôn cháu vì amatxi muốn thế. Cuộc cãi vã ở nhà xác bắt đầu vì chuyện khác. Anh ta cứ khăng khăng làm như việc đó rất có ý nghĩa đến mức tôi sắp sửa nhượng bộ thì anh ta nói một thứ… một thứ khủng khiếp khiến tôi không bao giờ tha thứ được, vì chỉ người đàn ông nào không hề yêu thương con mới có thể nói tới một việc như thế, một người tàn bạo, nhẫn tâm mới nghĩ đến việc thay thế con người như thay đồ vật…

Sonia bắt đầu nức nở, như thể cửa xả từ nơi tối tăm, ẩm ướt của nước mắt và thất vọng đã mở toang.

Inés ôm con gái, cô vùi mặt vào cổ mẹ. Sau vài phút, Sonia ngồi thẳng dậy và nhìn họ, những vệt đỏ trên khuôn mặt xanh xao càng nhức nhối hơn trước.

– Anh ta nói đừng lo, anh ta sẽ làm tôi có thai lần nữa và chỉ trong chín tháng, tôi sẽ có đứa con khác thay thế đứa con gái bé bỏng của tôi. Tôi hét lên với anh ta, tôi nói không muốn có đứa con khác, đứa con gái bé bỏng của tôi là thứ không thể thay thế! Sao anh ta có thể nói một việc rùng rợn đến thế? Tôi không thể nghĩ đến có đứa con khác để lấp đầy khoảng trống mà bé gái của tôi để lại. - Cô nhìn thẳng vào Amaia. - Chị cũng có con, chị hiểu tôi nói gì chứ. Có lẽ sẽ có ngày tôi lại làm mẹ lần nữa, nhưng cái kiểu anh ta coi con gái tôi như một đồ vật, tôi thấy lời anh ta gợi ý thật ghê tởm, nên ý nghĩ có đứa con khác khiến tôi tởm lợm. Lúc anh ta nói xong, tôi nhận thấy rằng nếu phải có đứa con khác để thay thế đứa đã mất, tôi sẽ không thể yêu thương nó giống như thế, có khi tôi còn căm hận nó.

– Chỉ một câu nữa thôi. Cô hoặc Valentín có từng giao du với một bác sĩ tâm thần tên là Berasategui ở bệnh viện University, hoặc với một công ty luật tên là Lejarreta & Andía ở Pamplona không?

– Đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy những cái tên đó.

Họ ra về, bà Inés Ballarena tiễn họ ra xe. Lúc họ lái đi, Amaia thoáng thấy bà trong gương chiếu hậu, đứng bất động tại chỗ.

Trông Jonan đăm chiêu.

– Tôi chưa bao giờ trông thấy một phụ nữ trẻ như thế mặc đồ đen trong một thời gian dài.

– Cậu cần ra ngoài nhiều hơn trong một đêm thứ Bảy, - Iriarte đùa.

- Ý tôi không phải là mặc trang phục màu đen. Có sự khác biệt lớn đấy, nhưng với hầu hết mọi người nó quá khó để nhận ra. Tôi có thể nói ngay khi có người mặc đồ đen hay mặc đồ tang, - Etxaide giải thích.

– Cô ấy phải chịu một mất mát to lớn, - Amaia nói, - và tôi nghĩ cô ấy sẽ phải chịu đựng nhiều hơn nữa. Điều người chồng nói với cô ta thật đáng sợ. Jonan, khi về tới nơi, gọi ngay cho nhà tù và bố trí cho tôi gặp Esparza. Tôi muốn nói chuyện với hắn ta lần nữa, càng sớm càng tốt.

– Vụ ấy đóng lại rồi, - Iriarte nói. - Chúng ta đã biết Esparza giết con gái mình.

– Tôi nghĩ vụ này còn nhiều thứ hơn là trông thấy.

– Chúng ta đã bắt được thủ phạm. Còn hiểu vì sao hắn làm thế không phải là việc của chúng ta.

– Không phải tại sao, mà kết quả là gì, thanh tra ạ. Esparza nói với chúng ta là đã giao nộp con gái, hắn giao nộp mạng sống của con gái mình. Tôi muốn biết kết quả là gì.

Iriarte lắc đầu hoài nghi lúc vào đường cái.

– Bây giờ tới đồn chứ?

– Chưa đâu. Tôi hy vọng điện thoại của anh có camera tốt: chúng ta đến Irurita chụp vài bức ảnh, - chị đáp.

Với ban công dài, nhiều cửa sổ lớn và nhà kính thời Victoria, ngôi nhà bằng đá của Fina Hidalgo là một cảnh tượng huy hoàng. Một con đường lát đá phiến dẫn từ cửa chính tới cái cổng sắt nặng nề, sơn đen và khép hờ cám dỗ, không mời chào quá nhiều vị khách bước vào song cho phép khách qua đường nhìn chằm chằm thèm muốn những luống hoa tuyệt đẹp của bà ta. Amaia bấm chuông và đợi, chị thích thú quan sát vẻ hài lòng trên mặt các đồng nghiệp lúc ngắm khu vườn đẹp đẽ.

Y tá Fina Hidalgo xuất hiện từ nhà kính, nơi bà tiếp Amaia trong lần cuối đến thăm. Bà mặc quần jeans vừa sát, sơ mi rộng cùng chất vải, tóc chải lật ra sau buộc băng đô, đi găng tay làm vườn, một tay cầm kéo tỉa cây. Nét mặt bà ta cứng lại khi trông thấy họ.

– Ai cho phép các người vào nhà tôi?

– Cảnh sát Navarre, - Amaia nói, giơ phù hiệu dù chị thừa biết Fina đã nhận ra mình. - Cổng mở và chúng tôi đã cố bấm chuông.

– Cô muốn gì? - Fina hỏi, giữ thái độ xa cách.

– Chúng tôi muốn hỏi bà vài câu.

– Hỏi đi, - bà ta trâng tráo đáp lại.

– Chúng tôi đang điều tra cái chết của một bé gái trong thung lũng khoảng ba mươi năm trước. Chúng tôi biết bà và anh trai của bà đỡ đẻ, vì ông ấy ký giấy khai sinh. Chúng tôi muốn hỏi bà liệu ông ấy có ký giấy chứng tử không.

– Tôi thấy có vẻ giống như một yêu cầu hơn là câu hỏi. Còn gì nữa không?

– Có, tất nhiên rồi. Tôi muốn hỏi bà về quan hệ của bà với Valentín Esparza. Tôi cũng có một danh sách các cặp vợ chồng có con chết ngay sau khi chào đời, và tôi không biết với tư cách là bà đỡ, bà có giúp các gia đình ấy những việc sau sinh không, - Amaia vừa hỏi vừa lùi tới cổng. Đúng như chị mong, câu này khiến bà ta đi theo chị.

– Cô phải có lệnh truy tìm chứng cứ để lấy giấy chứng nhận, - Fina tuyên bố, táo bạo lúc đuổi theo Amaia xuống tận con đường nhỏ. - Còn với các câu hỏi khác, cô có thể liên hệ với các luật sư của tôi. Tôi không có ý định nói chuyện với cô.

Amaia đã tới vỉa hè.

– Các luật sư của bà… để tôi đoán nhé: Lejarreta & Andía, có đúng không?

Người đàn bà cười hở cả lợi lúc sấn tới.

– Đúng, và tôi có thể đoán chắc rằng lúc họ xong việc với cô, cô sẽ cười ở phía mặt bên kia đấy.

– Ngay lập tức, - chị ra lệnh lúc Etxaide và Iriarte chụp vài bức ảnh người đàn bà.

– Chụp ảnh tôi trên cơ ngơi của tôi là bất hợp pháp! - Bà ta quát.

– Theo đúng ngữ nghĩa, bà không ở trên cơ ngơi của bà, - Amaia cười toét và chỉ xuống chân bà ta đang chạm vỉa hè.

– Mày là con sói cái khốn nạn! Tao sẽ bắt mày phải trả giá việc này, mày sẽ phải hối tiếc, - bà ta hét lên và rút vào trong nhà.

Nụ cười vẫn nở trên mặt, Amaia ra hiệu về phía chiếc ô tô đỗ đối diện.

– Một câu nữa: đây là xe của bà? Etxaide, chụp ngay, nó đỗ trên đường công cộng.

Những tiếng quát tháo của bà ta tắt lịm vì cánh cửa đã sập lại sau lưng.