Amaia từ trong xe quan sát ngôi nhà suốt hai mươi phút.
Động cơ đã tắt, các cửa xe đóng chặt vì mưa phùn rả rích đọng lại trên kính, làm mờ đường nét của ngôi nhà, các cửa chớp tối om.
Ngay sau đó, một chiếc ô tô nhỏ đỗ ở cửa trước. Một thanh niên bước ra, xòe ô và ngả người cầm cuốn sổ tay, liếc nhìn rồi ném nó vào xe. Sau đó, anh ta vòng ra cốp xe, lấy một cái gói phẳng và đi tới ngôi nhà.
Lúc anh ta bấm chuông, Amaia tiến tới bên cạnh.
– Xin lỗi, anh là ai?
– Dịch vụ xã hội, chúng tôi cung cấp đồ ăn hằng ngày cho người trong nhà này, - anh ta đáp, chỉ cái khay nhựa trên tay. - Ông ấy không thể ra khỏi nhà và không có người chăm sóc. Chị là họ hàng à? - Anh ta hỏi, đầy hy vọng.
– Không, - Amaia đáp. - Cảnh sát Navarre đây.
– À, - anh ta nói, cụt hứng.
Anh ta bấm chuông lần nữa, rồi ghé gần cửa, gọi to:
– Senor Yanez, Mikel ở dịch vụ xã hội đây. Ông nhớ cháu không? Cháu mang bữa…
Anh ta chưa kịp dứt lời thì cửa đã bật mở và bộ mặt nhăn nheo, ảm đạm của Yanez xuất hiện.
– Tôi nhớ cậu chứ, tôi chưa bị lão suy… hoặc điếc lác, - lão nói, cáu kỉnh.
– Tất nhiên là không rồi, Senor Yanez, - Mikel nói và mỉm cười lúc đi lướt qua ông ta để vào nhà.
Amaia lần tìm phù hiệu và giơ ra với Yanez.
– Không cần đâu, - lão nói, nhận ra chị và tránh sang bên để Amaia đi qua.
Yanez mặc tấm áo ngủ dày bên ngoài quần nhung kẻ và áo len dài tay, Amaia không thể biết là màu gì vì trong nhà tối om. Chị theo Yanez xuống hành lang tới căn bếp, nơi có bóng đèn huỳnh quang rung rinh, trước khi đi tiếp.
– Senor Yanez, - Mikel thốt lên, hơi to. - Tối qua ông không ăn! - Anh ta đứng cạnh cái tủ lạnh mở toang, đổi khay đồ ăn bọc trong giấy bóng. - Ông biết đấy, cháu sẽ phải ghi vào báo cáo. Ông đừng trách cháu nếu bác sĩ rầy la đấy, - anh ta nói thêm như nói với một đứa trẻ.
– Cứ báo cáo với bất cứ nơi nào cậu muốn, - Yanez càu nhàu.
– Ông không thích món cá xốt cà chua à? - Mikel nói tiếp, phớt lờ câu trả lời của ông già. - Hôm nay ông có món thịt hầm với đậu Hà Lan, tráng miệng bằng sữa chua còn bữa tối có súp, trứng tráng và bánh xốp. - Anh ta quay ngoắt lại, cầm khay đựng bữa tối chưa động đến rồi cúi xuống bồn rửa, thắt nút cái túi rác nhỏ chỉ chứa vài cái giấy gói bỏ đi, rồi bắt đầu đi ra cửa. Dừng lại cạnh Yanez, Mikel nói với ông già lần nữa, giọng quá to.
– Xong mọi việc, Senor Yanez, chúc ông ngon miệng[1], mai gặp lại ông. - Rồi anh ta quày quả bỏ đi và gật đầu chào Amaia.
Yanez đợi đến lúc nghe thấy tiếng cửa đằng trước đóng lại rồi mới nói.
– Cô thấy sao hả? Hôm nay cậu ta ở lại lâu hơn thường lệ. Bình thường cậu ta đi lâu rồi, - lão nói thêm, tắt đèn bếp và để Amaia vào phòng khách trong bóng tối nhập nhoạng. - Ngôi nhà này khiến cậu ta sởn gáy. Tôi chẳng trách cậu ta, nó giống như đi thăm nghĩa trang vậy.
Một tấm khăn trải giường, hai tấm chăn dày và một cái gối nằm ngổn ngang trên chiếc sofa bằng nhung nâu. Amaia đoán Yanez không chỉ ngủ mà sống trong căn phòng này. Trong bóng tối ảm đạm, chị có thể nhận ra những thứ giống như vụn bánh trên các tấm chăn và một vết bẩn màu cam, có lẽ là lòng đỏ trứng. Amaia xét nét Yanez lúc lão ngồi xuống và dựa vào cái gối. Một tháng đã trôi qua từ khi chị thẩm vấn lão tại đồn cảnh sát. Lão được quản thúc tại gia đợi phiên xử vì tuổi tác. Yanez đã sụt cân, vẻ mặt khắc nghiệt, khó hiểu càng thêm sắc nét, trông lão giống một người ẩn dật lập dị. Lão vẫn chải tóc, cạo râu, nhưng Amaia tự hỏi cái áo pyjamas thò ra trong chiếc áo len kia mặc đã bao lâu rồi. Ngôi nhà lạnh giá, rõ ràng Yanez không sưởi trong nhiều ngày. Đối diện với sofa, trước lò sưởi trống trơn, một chiếc tivi màn hình phẳng chiếu ánh sáng xanh lơ, lạnh lẽo khắp phòng.
– Tôi có thể mở cửa chớp được không? - Amaia hỏi.
– Nếu cô nhất định muốn thế, nhưng trước khi ra về nhớ đóng lại như cũ.
Amaia gật đầu, mở cánh chớp ra cho ánh sáng u ám của Baztan tràn vào. Lúc chị quay lại, Yanez đang nhìn chằm chặp vào tivi.
– Sensor Yanez.
Người đàn ông tiếp tục nhìn chăm chú vào màn hình, như thể chị không ở đây.
– Senor Yanez…
Ông ta liếc nhìn chị, bực bội.
– Tôi muốn được… - Amaia bắt đầu và ra hiệu về phía hành lang. - Tôi muốn nhìn ngó một chút.
– Cứ đi đi, - ông ta nói và xua tay. - Cô thích gì xem nấy, chỉ đừng động chạm đến bất cứ thứ gì. Sau khi cảnh sát tới đây, nơi này là một đống hỗn độn. Tôi phải mất nhiều năm mới xếp đặt mọi thứ trở lại được như cũ.
– Tất nhiên rồi.
– Tôi tin cô sẽ ý tứ như viên sĩ quan cảnh sát ghé đến hôm qua.
– Hôm qua có một sĩ quan cảnh sát tới đây sao? - Amaia ngạc nhiên hỏi.
– Phải, một anh chàng dễ thương. Anh ta còn pha cho tôi một tách cà phê kia.
Ngoài căn bếp và phòng khách, ngôi nhà gỗ một tầng của Yanez còn có ba phòng ngủ và một buồng tắm khá rộng rãi. Amaia mở các tủ, kiểm tra những giá đầy đồ cạo râu, giấy vệ sinh và vài lọ thuốc. Trong phòng ngủ chính có một giường đôi trông như mới được dùng gần đầy. Tấm khăn phủ giường in hoa lá hợp bộ với rèm cửa, bạc phếch vì ánh nắng qua nhiều năm. Những chiếc lọ cắm đầy hoa nhựa lòe loẹt và các tấm móc trang trí phủ trên tủ có ngăn kéo và bàn cạnh giường, cho thấy căn phòng được vợ của Yanez chăm chút tô điểm trong những năm 70 và được chồng bà giữ gìn nguyên vẹn. Ngắm nó giống như xem một phòng triển lãm trong bảo tàng dân tộc học.
Phòng ngủ thứ hai trống rỗng, bên dưới cửa sổ chỉ có cái máy khâu cũ kỹ cạnh một cái giỏ đan bằng cành liễu gai. Chị nhớ nó có ghi trong biên bản kiểm kê. Tuy vậy, chị vẫn mở nắp máy kiểm tra các cuộn chỉ, nhận ra màu hơi nhạt hơn màu rèm trong phòng ngủ chính. Phòng ngủ thứ ba được ghi trong biên bản là “phòng của con trai”, mà đúng thế: phòng ngủ của một cậu bé mười hoặc mười một tuổi. Cái giường đơn phủ khăn trắng muốt, mới tinh khôi, các giá xếp đầy sách thiếu nhi, một loạt sách mà chị nhớ mình đã đọc; nhiều đồ chơi, phần lớn là các mô hình tàu thủy và máy bay, một bộ sưu tập ô tô đồ chơi, tất cả sắp xếp ngay hàng thẳng lối, sạch sẽ tinh tươm, không hề vương một hạt bụi. Đằng sau cánh cửa là một bức tranh lớn, in chiếc Ferrari cổ điển, trên bàn là một số sách vở cũ và một bó những tờ chương trình bóng đá buộc bằng dây chun. Lúc cầm lên, Amaia thấy sợi chun đã nhão, dính vào những tờ chương trình thi đấu đã phai mờ. Chị để chúng lại, thầm so sánh căn phòng ngủ lạnh lẽo với dãy phòng của Berasategui ở Pamplona.
Trong nhà còn hai phòng nữa, cộng với một khu tiện ích nhỏ và một kho củi sắp xếp gọn gàng, là nơi lão Yanez cất giữ các dụng cụ làm vườn, các thùng khoai tây và hành. Trong một góc, Amaia nhận ra một cái nồi hơi không bật.
Chị nhấc một cái ghế, để nó giữa lão Yanez và tivi.
– Tôi muốn hỏi ông vài câu.
Yanez với cái điều khiển từ xa ở bên cạnh và tắt tivi. Rồi lão lặng lẽ, trừng trừng nhìn thẳng vào Amaia chờ đợi, với vẻ giận dữ và oán hận hệt như lần đầu tiên họ gặp nhau.
– Hãy cho tôi biết về con trai ông.
Người đàn ông nhún vai.
– Hai người có mối quan hệ loại gì vậy?
– Nó là một đứa con trai tốt, - Yanez đáp, quá nhanh. - Nó làm mọi việc mà tôi mong một đứa con trai ngoan làm được.
-Ví như?
Lần này Yanez nghĩ ngợi một lát.
– Ờ, thì nó cho tôi tiền… thỉnh thoảng nó đi chợ, mua thực phẩm cho tôi, đại loại thế.
– Tôi chưa từng nghe thấy thế. Dân làng nói sau khi vợ ông mất, ông tống con trai đi du học nước ngoài, và trong nhiều năm liền không ai thấy mặt anh ta ở đây.
– Nó bận học hành. Nó là một sinh viên giỏi, có hai bằng và là một bậc thầy, là một trong những bác sĩ tâm thần cừ khôi nhất ở bệnh viện của nó…
– Anh ta bắt đầu đến thăm ông thường xuyên hơn từ khi nào?
– Tôi không biết, khoảng một năm trước.
– Con trai ông có mang gì khác tới ngoài thực phẩm không? Một thứ gì đó anh ta cất ở đây hoặc nhờ ông cất hộ ở nơi nào đó?
– Không.
– Ông chắc chứ?
– Chắc.
– Tôi đã xem xét ngôi nhà, - Amaia nói và nhìn quanh. - Rất sạch sẽ.
– Tôi phải giữ cho nó sạch sẽ.
– Tôi hiểu. Ông giữ sạch sẽ cho con trai ông.
– Không, cho vợ tôi. Mọi thứ phải đúng y như lúc bà ấy ra đi… - Mặt Yanez méo đi thành một cái nhăn nhó đau đớn và thương tiếc. Lão cứ thế trong vài giây, không thốt ra âm thanh nào. Amaia nhận ra lão khóc, khi thấy những giọt nước mắt lăn xuống má.
– Đó là việc tối thiểu tôi có thể làm, còn những việc khác tôi đã làm đều hỏng bét.
Cái nhìn của Yanez lướt từ vật này đến vật khác, dường như lão đang tìm kiếm câu trả lời giấu trong các món đồ trang trí đã phai màu trên các tấm móc và các bàn sát tường, cho đến khi bắt gặp cái nhìn chăm chú của Amaia. Lão túm lấy mép chăn, giơ lên trước mặt vài giây rồi quẳng nó sang một bên, dường như tự ghê tởm bản thân vì đã khóc trước mặt chị. Amaia ngỡ cuộc nói chuyện sẽ chấm dứt ở đó, nhưng Yanez với tay ra sau cái gối đang dựa và rút ra một bức ảnh lồng khung. Lão trân trân nhìn bức ảnh như bị mê hoặc, rồi đưa nó cho chị. Động tác của Yanez đưa Amaia trở lại một năm trước, khi trong một phòng khách khác, một người cha đau đớn đưa cho chị bức chân dung đứa con gái bị sát hại của mình, tấm ảnh mà ông ta giấu dưới đệm. Từ ngày đó Amaia không gặp bố của Anne Arbizu, nhưng hồi ức về nỗi đau của ông ta vẫn lưu lại trong tâm trí chị.
Trong ảnh, một phụ nữ không quá hai lăm tuổi đang cười với chị. Amaia liếc nhìn rồi trả lại tấm ảnh cho Yanez.
– Tôi đã ngỡ chúng tôi sẽ sống hạnh phúc mãi mãi, cô có biết không? Vợ tôi là một phụ nữ trẻ trung, xinh đẹp và tốt bụng… Nhưng sau khi con trai chúng tôi ra đời, cô ấy bắt đầu cư xử rất lạ lùng, ngày càng buồn bã hơn, không bao giờ mỉm cười, thậm chí không ôm ẵm con, nói rằng không sẵn lòng yêu thương con trai và nó hắt hủi cô ấy. Tôi nói thế nào cũng vô ích. Tôi bảo cô ấy nói năng vớ vẩn - tất nhiên là con trai yêu mẹ chứ - nhưng cô ấy chỉ càng buồn hơn. Lúc nào vợ tôi cũng buồn, tuy vẫn giữ nhà cửa gọn gàng ngăn nắp, nấu nướng chu đáo nhưng không bao giờ tươi cười, cô ấy không còn may vá nữa và hầu hết thời gian chỉ ngủ. Cô ấy thường đóng cửa chớp đúng như tôi làm bây giờ và ngủ… Tôi sẽ không bao giờ quên chúng tôi đã tự hào biết mấy khi mới mua ngôi nhà này. Vợ tôi đã làm cho nó đẹp đẽ như thế: chúng tôi sơn tường, đặt các chậu hoa lên cửa sổ… Cuộc sống quả là tốt đẹp. Tôi tưởng sẽ chẳng có gì thay đổi. Nhưng một ngôi nhà không phải là một tổ ấm, và ngôi nhà này đã thành mồ chôn cô ấy… Bây giờ đến lượt tôi, tuy người ta gọi là quản thúc tại gia, và luật sư nói họ sẽ để tôi thi hành án tại đây. Đêm đêm tôi nằm ở đây, không sao ngủ được, ngửi thấy mùi máu của vợ dưới đầu tôi.
Amaia đăm đăm nhìn chiếc sofa, vỏ bọc không ăn nhập gì với đồ trang trí còn lại.
– Tôi đã sửa lại vì có nhiều vết máu, nhưng người ta không còn dệt loại vải như trước nữa nên họ dùng thứ này thay thế. Còn mọi thứ vẫn như cũ. Khi tôi nằm ở đây, tôi có thể ngửi thấy mùi máu của vợ tôi dưới lớp vải bọc.
– Nhà lạnh quá, - Amaia nói, che giấu cái rùng mình chạy suốt sống lưng chị.
Yanez nhún vai.
– Tại sao ông không bật nồi hơi?
– Nó không bật được từ đêm có bão, khi mất điện.
– Đấy là hơn một tháng trước. Ý ông là suốt thời gian này ông không sưởi ấm ư?
Yanez không đáp.
– Còn những người ở dịch vụ xã hội thì sao?
– Tôi chỉ mở cửa cho cái cậu mang khay đồ ăn tới. Một hôm, tôi đã bảo họ rằng nếu họ còn lảng vảng quanh đây, tôi sẽ cầm rìu đợi họ.
– Ông có nhiều củi, tại sao không nhóm lò sưởi? Bất đắc dĩ mới phải chịu rét chứ.
– Tôi đáng thế lắm.
Amaia đứng dậy và ra nhà kho, rồi trở lại với một thúng củi và một số báo cũ. Quỳ trước lò sưởi, chị cời đống tro lạnh ngắt thành một khoảng trống để xếp củi. Chị cầm bao diêm trên nóc lò sưởi và nhóm, rồi lại ngồi xuống. Yanez đăm đăm nhìn ngọn lửa.
– Ông cũng gìn giữ phòng của con trai ông y như trước. Tôi thấy khó mà hình dung một người như anh ta ngủ ở đó.
– Nó không ngủ. Thỉnh thoảng nó ghé đến ăn trưa, đôi khi ăn tối nhưng chưa bao giờ ở lại qua đêm. Nó ra đi rồi trở lại vào sáng sớm hôm sau. Nó bảo thích ở khách sạn hơn.
Amaia không tin, họ không tìm thấy bằng chứng Berasategui ở bất cứ khách sạn, nhà nghỉ hoặc những nơi cho thuê giường ngủ và ăn sáng ở thung lũng.
– Ông chắc chứ?
– Tôi nghĩ thế, nhưng tôi không chắc 100%, như tôi đã khai với cảnh sát, trí nhớ của tôi tệ hơn tôi tỏ ra với các dịch vụ xã hội. Tôi quên nhiều thứ lắm.
Amaia rút điện thoại kêu vo vo trong túi ra. Màn hình hiển thị vài cuộc gọi nhỡ nhưng chị lờ đi, chỉ nhìn lướt qua các hình ảnh cho tới khi tìm ra đúng tấm cần tìm, chị chạm vào màn hình phóng to nó ra rồi đưa cho Yanez.
– Con trai ông đã đến đây với người phụ nữ này phải không?
– Là mẹ cô.
– Ông biết bà ta? Tối hôm đó ông có gặp bà ấy chứ?
– Không, nhưng tôi biết mẹ cô đã nhiều năm. Bà ấy già đi, nhưng tôi nhận ra ngay.
– Nghĩ lại đi, ông vừa nói với tôi trí nhớ của ông không được tốt như thế.
– Thỉnh thoảng tôi quên ăn tối, hoặc ăn tối hai lần vì quên đã ăn rồi, nhưng tôi nhớ người đến nhà tôi. Mẹ cô chưa bao giờ đặt chân đến đây.
Amaia nhét điện thoại vào túi áo khoác, để cái ghế lại chỗ cũ, kéo cánh chớp khép lại và bỏ đi. Vừa vào trong xe, chị rút điện thoại và phớt lờ tiếng reo dai dẳng, chị bấm một số trong danh bạ. Sau hai hồi chuông, một người đàn ông trả lời.
– Xin ông vui lòng cử người đến sửa một cái nồi hơi bị vỡ trong đêm có bão, - chị nói và cho địa chỉ của Yanez.
❀ ❀ ❀
[1] Tiếng Pháp trong nguyên bản. (Các chú thích của người dịch)
