Sáng hôm sau, Martin bắt tay vào việc dạy học ở trường ngữ pháp với một phong thái vô cùng hăng hái và nhanh nhẹn, khiến ông Pinch lại có thêm lý do để thán phục năng bẩm sinh của cậu thanh niên ấy và thừa nhận sự vượt trội hoàn toàn của cậu ta so với chính mình. Cậu học trò mới đón nhận những lời tán dương của Tom một cách hết sức lịch thiệp; và vì lúc này cậu ta đã dành cho Tom một sự quý mến thực sự theo cách riêng của mình, nên cậu dự đoán rằng hai người mãi mãi sẽ là những người bạn tốt nhất của đời nhau, và chắc chắn không ai trong số họ (nhất là Tom) sẽ phải hối hận về ngày mà họ quen biết nhau. Ông Pinch vô cùng vui mừng khi nghe cậu nói vậy, và cảm thấy vô cùng hân hạnh trước những lời bảo đảm đầy thiện chí về tình bạn và sự che chở ấy, đến mức ông lúng túng chẳng biết phải diễn tả niềm hạnh phúc mà chúng mang lại cho mình ra sao. Và quả thực, có thể nhận thấy ở tình bạn này, dẫu nó là thế nào đi nữa, những tiền đề bền vững hơn nhiều so với biết bao lời thề non hẹn biển vốn đầy ắp hứa hẹn; bởi chừng nào một bên còn tìm thấy niềm vui trong việc bảo bọc, và bên kia trong việc được bảo bọc (vốn là bản chất cốt lõi trong tính cách của mỗi người), thì việc cặp song quỷ Đố kỵ và Kiêu hãnh có thể chen chân vào giữa họ là điều ít có khả năng xảy ra nhất trên đời. Thế nên, trong rất nhiều trường hợp tình bạn, hay những thứ trá hình cho tình bạn, cái điều răn cổ xưa ấy lại bị đảo ngược, và kẻ giống nhau thường ít quấn quýt bằng kẻ khác biệt quấn quýt lấy nhau.

Cả hai đều rất bận rộn vào buổi chiều ngay sau ngày gia đình ông Pecksniff rời đi — Martin lo việc ở trường ngữ pháp, còn Tom bận đối chiếu các khoản thu tiền thuê nhà và trừ đi khoản hoa hồng của ông Pecksniff; trong công việc khô khan ấy, cậu bị làm phiền không ít bởi thói quen huýt sáo vang dội của người bạn mới trong lúc cậu đang vẽ — thì họ giật mình thon thót trước sự xuất hiện bất ngờ ngay tại chốn thâm nghiêm của thiên tài ấy: một cái đầu người trông có vẻ bờm xờm và hơi đáng sợ, nhưng lại đang mỉm cười nhã nhặn với họ từ ngưỡng cửa, với một điệu bộ vừa hóm hỉnh, vừa dĩ hòa vi quý, lại vừa bày tỏ sự tán thưởng.

— Bản thân tôi thì không chăm chỉ cho lắm đâu, thưa hai vị gents, — cái đầu lên tiếng, — nhưng tôi biết trân trọng phẩm chất ấy ở người khác. Tôi xin nguyện để tóc bạc phơ và mặt mũi gớm ghiếc nếu như theo ý kiến của tôi, bên cạnh thiên tài, đó không phải là một trong những phẩm chất đáng yêu nhất của tâm trí con người. Thề có Chúa, tôi vô cùng biết ơn người bạn Pecksniff của tôi đã giúp tôi được chiêm ngưỡng một bức tranh tuyệt mỹ do hai vị trưng bày đây. Các vị làm tôi nhớ đến Whittington, người mà sau này đã ba lần giữ chức Thị trưởng London. Tôi xin lấy danh dự trong sạch của mình ra đảm bảo rằng, các vị gợi cho tôi nhớ rất rõ về nhân vật lịch sử ấy. Các vị chính là một đôi Whittington, hỡi các vị gents, chỉ có điều thiếu đi con mèo; và đó lại là một ngoại lệ vô cùng dễ chịu và có phúc đối với tôi, vì tôi vốn chẳng mến gì loài mèo. Tên tôi là Tigg; hai vị khỏe chứ?

Martin liền nhìn ông Pinch để chờ đợi lời giải thích; còn Tom, người chưa bao giờ trong đời đặt chân trông thấy ông Tigg trước đó, lại quay sang nhìn chính con người ấy.

— Chevy Slyme đấy ư? — ông Tigg cất lời hỏi, đồng thời hôn lên bàn tay trái của mình như một biểu hiện của tình bạn. — Hai vị sẽ hiểu cho khi tôi nói rằng tôi chính là đại diện được ủy quyền của Chevy Slyme; rằng tôi là sứ giả xuất thân từ triều đình Chiv? Ha ha!

— Á chà! — Martin giật mình thốt lên khi nghe đến một cái tên quen thuộc. — Xin hỏi, anh ta muốn gì ở tôi?

— Nếu tên anh là Pinch... — ông Tigg bắt đầu.

— Không phải, — Martin vội kìm lại. — Kia mới là ông Pinch.

— Nếu đó là ông Pinch, — Tigg kêu lên, lại hôn lên bàn tay mình và bước hẳn người vào trong phòng, — ngài sẽ cho phép tôi bày tỏ lòng kính trọng và ngưỡng mộ sâu sắc đối với nhân cách của ngài, điều mà đã được người bạn Pecksniff của tôi hết lời ca ngợi; và tôi vô cùng trân quý tài năng chơi đàn organ của ngài, dẫu cho bản thân tôi không hề, xin phép được dùng từ này, tự cày cuốc lấy. Nếu đó là ông Pinch, tôi mạn phép bày tỏ niềm hy vọng rằng ngài vẫn bình an, và không gặp phải bất kỳ sự phiền toái nào từ ngọn gió đông thổi tới chứ?

— Cảm ơn ông, — Tom đáp. — Tôi rất khỏe.

— Thật là một điều an ủi, — ông Tigg đáp lời. — Thế thì, — đoạn ông nói thêm, dùng lòng bàn tay che miệng lại và áp sát vào tai ông Pinch, — tôi đến để lấy bức thư.

— Lấy thư sao, — Tom nói lớn. — Thư gì cơ chứ?

— Bức thư, — Tigg thì thầm với vẻ thận trọng như trước, — mà người bạn Pecksniff của tôi đã gửi cho Chevy Slyme, Esquire, và để lại cho anh.

— Cậu ấy chẳng để lại bức thư nào cho tôi cả, — Tom đáp.

— Suỵt! — người kia kêu lên. — Mọi chuyện đều thế cả thôi, dẫu rằng bạn tôi Pecksniff đã không khéo léo cho lắm như tôi hằng mong muốn. Tiền nong ấy mà.

— Tiền nong! — Tom kêu lên đầy hoảng hốt.

— Chính xác là thế, — ông Tigg nói. Nói rồi, ông vỗ vào ngực Tom hai ba cái và gật đầu mấy bận, ra điều ngài thấy rằng họ đã hiểu ý nhau; rằng việc nhắc lại hoàn cảnh đó trước mặt người thứ ba là điều không cần thiết; và rằng ông sẽ lấy làm biết ơn đặc biệt nếu Tom có thể dúi khoản tiền ấy vào tay ông, càng kín đáo càng tốt.

Tuy nhiên, ông Pinch lại vô cùng kinh ngạc trước cung cách (đối với ông) khó hiểu này, nên ông đã thẳng thắn tuyên bố ngay rằng chắc chắn đã có sự nhầm lẫn nào đó, và ông không hề được ủy nhiệm bất cứ việc gì liên quan đến ông Tigg hay người bạn của ông ta cả. Ông Tigg đón nhận tuyên bố này bằng một lời đề nghị nghiêm túc rằng xin ông Pinch hãy vui lòng nhắc lại điều đó một lần nữa; và khi Tom lặp lại với một giọng điệu còn dứt khoát và rõ ràng hơn nữa, ông ta liền gạch đầu dòng từng câu một bằng cách gật đầu thật trang nghiêm sau mỗi câu. Khi câu chuyện kết thúc lần thứ hai, ông Tigg liền kéo ghế ngồi xuống và ngỏ lời với hai chàng trai trẻ như sau:

— Thế thì tôi xin nói cho hai vị hay thế này. Ngay tại thời điểm này, tại chính chốn này đây, đang hiện diện một chòm sao tài năng và thiên tài tuyệt mỹ, kẻ mà vì cái điều mà tôi không thể gọi là gì khác ngoài sự tắc trách đáng trách của bạn tôi Pecksniff, đang lâm vào một hoàn cảnh có lẽ là khủng khiếp nhất mà các mối quan hệ xã hội của thế kỷ mười chín có thể dung tha. Thật sự là ngay lúc này đây, tại quán Rồng Xanh ở ngôi làng này — xin lưu ý cho, chỉ là một quán rượu bình dân; một quán rượu tầm thường, thấp kém, quê mùa, chuyên hút tẩu — lại có một cá nhân, mà theo ngôn ngữ của Thi sĩ, có thể nói rằng chẳng ai sánh kịp ngoài chính bản thân hắn ta; kẻ đang bị giữ lại đó chỉ vì hóa đơn tiền rượu. Ha! Ha! Vì hóa đơn tiền rượu đấy. Tôi xin nhắc lại — vì hóa đơn tiền rượu của hắn. Giờ thì, — ông Tigg nói tiếp, — chúng ta chắc đã từng nghe đến Cuốn sách về các Thánh tử đạo của Fox, và chúng ta cũng từng nghe nói đến Tòa án Thỉnh cầu cùng Viện Cơ mật; nhưng tôi chẳng sợ bất kỳ lời phản bác nào của bất kỳ ai còn sống hay đã chết, khi tôi khẳng định rằng việc bạn tôi Chevy Slyme bị đem ra cầm cố vì một tờ hóa đơn còn vượt xa mọi độ gay cấn của bất kỳ trận đấu gà nào mà tôi từng biết.

Martin và ông Pinch nhìn nhau trước, rồi sau đó nhìn sang ông Tigg, người đang khoanh tay trước ngực và quan sát họ với vẻ mặt nửa chán chường, nửa cay đắng.

— Đừng hiểu lầm tôi, hỡi hai vị gents, — ông vừa nói vừa đưa tay phải ra. — Nếu đó là vì bất kỳ lý do gì khác ngoài một tờ hóa đơn, thì tôi đã có thể chịu đựng được, và vẫn có thể nhìn nhận nhân loại với chút ít lòng kính trọng; nhưng khi một con người như bạn tôi Slyme lại bị giữ lại chỉ vì một khoản nợ nhỏ mọn — một thứ vốn dĩ vô cùng thấp hèn; một nét gạch rẻ tiền trên tấm bảng đen, hay có khi chỉ là dăm vạch phấn trên cánh cửa — quả thực tôi cảm thấy có một chiếc đinh ốc nào đó to lớn đến thế đang bị lỏng ra ở đâu đây, khiến cho toàn bộ nền móng của xã hội bị rung chuyển, và những nguyên lý cơ bản nhất của vạn vật không còn có thể đặt niềm tin được nữa. Tóm lại, hỡi hai vị gents, — ông Tigg nói với một cử chỉ vung tay và hất đầu đầy nhiệt huyết, — khi một con người như Slyme bị giữ lại vì một thứ như cái hóa đơn, tôi xin bác bỏ mọi thứ tín điều từ ngàn xưa và chẳng còn tin vào điều gì nữa. Tôi thậm chí còn chẳng tin là mình không tin nữa cơ, có chết tôi cũng chẳng tin ấy chứ!

— Tôi thực sự rất tiếc, — Tom cất lời sau một khoảng lặng, — nhưng ông Pecksniff không hề nói gì với tôi về chuyện đó, và tôi không thể tự ý hành động mà không có sự chỉ thị của ông ấy. Chẳng phải sẽ tốt hơn sao, thưa ông, nếu tự thân ông đi đến... đến bất cứ nơi nào ông đã xuất phát... rồi gửi tiền về cho bạn mình?

— Làm sao mà làm thế được khi bản thân tôi cũng đang bị giam lỏng? — ông Tigg đáp; — và vả lại, do sự tắc trách kinh ngạc và tôi phải nói là đáng tội lỗi của bạn tôi Pecksniff, tôi chẳng còn chút tiền nào để thuê xe ngựa nữa?

Tom thoáng nghĩ đến việc nhắc nhở người đàn ông này (kẻ mà chắc hẳn vì quá bấn loạn nên đã quên mất) rằng ở đất nước này vẫn có bưu điện; và biết đâu nếu ông ta viết thư cho một người bạn hoặc một người quen để xin tiền gửi về, thì bức thư ấy có thể sẽ không bị thất lạc dọc đường; hoặc ít ra thì cơ hội đó, dẫu có tuyệt vọng đến đâu, cũng đáng để đặt niềm tin. Nhưng vì bản tính tốt bụng ngay lập tức mách bảo cậu những lý do nên tránh đưa ra lời gợi ý này, cậu lại ngập ngừng giây lát rồi cất lời hỏi:

— Ý ông muốn nói là, ông cũng đang bị giữ lại ư?

— Lại đây nào, — ông Tigg vừa nói vừa đứng dậy. — Hai vị không phiền nếu tôi mở hé cửa sổ này một lát chứ?

— Đương nhiên là không rồi, — Tom đáp.

— Rất tốt, — ông Tigg nói và đẩy khung cửa sổ lên. — Các vị có nhìn thấy gã đang đứng dưới kia, đeo khăn quàng cổ đỏ và không mặc áo lê không?

— Thấy chứ, — Tom kêu lên. — Đó là Mark Tapley mà.

— Mark Tapley phỏng? — người đàn ông kia nói. — Thế thì Mark Tapley không những có nhã ý tuyệt vời là bám theo tôi đến tận ngôi nhà này, mà giờ đây còn đang đứng chờ để hộ tống tôi về nhà đấy. Và vì sự chăm sóc chu đáo đó, thưa ngài, — ông Tigg nói thêm, vừa vuốt ve bộ ria mép của mình, — tôi có thể nói cho ngài hay, thà rằng hồi nhỏ Mark Tapley bị bà Tapley bón cho ăn đến nghẹt thở còn hơn là được giữ lại cho đến ngày hôm nay.

Ông Pinch dẫu có kinh hoàng trước lời đe dọa khủng khiếp này thì cũng vẫn đủ hơi sức để cất tiếng gọi Mark đi vào nhà và lên lầu; một tiếng gọi được Mark tuân thủ nhanh chóng đến mức, gần như ngay khi Tom và ông Tigg vừa rụt đầu lại và đóng cửa sổ vào, thì kẻ bị đe dọa ấy đã xuất hiện trước mặt họ.

— Lại đây nào, Mark! — ông Pinch nói. — Chúa tôi ơn trên! Có chuyện gì giữa bà Lupin và vị khách này thế?

— Khách khứa nào cơ, thưa ngài? — Mark đáp. — Tôi chẳng thấy vị khách nào ở đây cả, thưa ngài, ngoại trừ ngài và vị khách mới này đây — cậu cúi đầu chào qua quýt — và chắc chắn chẳng có chuyện gì xích mích giữa bà Lupin với bất kỳ ai trong hai ngài đâu, thưa ông Pinch.

— Nói nhảm nào, Mark! — Tom kêu lên. — Cậu đang nhìn thấy ông...—

— Tigg, — vị kia chen vào. — Đợi một chút đã. Ta sẽ nghiền nát hắn sớm thôi. Cứ từ từ rồi cháo sẽ nhừ!

— Ồ, gã đó hở! — Mark đáp lại với vẻ bất cần đời. — Vâng, tôi thấy hắn rồi. Tôi có thể nhìn rõ hơn một chút nếu hắn chịu cạo râu và cắt tóc gọn gàng lại đấy.

Ông Tigg lắc đầu với một ánh mắt hung dữ và tự đấm vào ngực mình một cái.

— Vô ích thôi, — Mark nói. — Có gõ vào chỗ đó cỡ nào đi nữa thì cũng chẳng có tiếng đáp lại đâu. Tôi lạ gì nữa. Dưới lớp áo đó toàn là bông gòn độn thôi; mà lại là loại mỡ màng nhớp nhúa nữa chứ.

— Thôi nào Mark, — ông Pinch lên tiếng can thiệp để ngăn chặn xung đột, — hãy trả lời điều tôi hỏi đi nào. Hy vọng là cậu không đang bực dọc chứ?

— Bực dọc á, thưa ngài! — Mark cười toe toét đáp; — sao lại thế được chứ, thưa ngài. Chẳng có chút công trạng gì cho cam — mà thực ra chẳng có mấy — khi cứ phải ra vẻ vui vẻ trong lúc những thể loại như hắn đang nhởn nhơ đi lại ngoài kia chẳng khác nào những con sư tử đang gầm thét; nếu như ngoài kia thực sự có giống loài sư tử nào mà toàn tiếng gầm với bờm không thế này. Rốt cuộc giữa hắn và bà Lupin có chuyện gì thế, thưa ngài? Chà, giữa hắn và bà Lupin đang có một khoản nợ đầm đìa. Và tôi nghĩ bà Lupin đã quá ư dễ dãi khi không tính gấp đôi tiền phòng đối với hắn và bạn hắn vì tội bôi nhọ cái quán Rồng Xanh này đấy. Đó là ý kiến của tôi. Tôi thà chẳng đời nào rước cái giống người rừng Peter hoang dã như hắn vào nhà mình, thưa ngài, dẫu có được trả tiền cao ngất ngưởng như tuần lễ đua ngựa đi chăng nữa. Trông bộ dạng của hắn đủ làm cho bia trong vại hóa chua chát hết cả lên rồi; đúng thế đấy! Nếu như vại bia có đủ khả năng nhận thức thì nó đã chua từ đời nào rồi ấy chứ.

— Cậu không chịu trả lời câu hỏi của tôi đấy nhé, Mark, — ông Pinch nhắc nhở.

— Vâng, thưa ngài, — Mark nói, — tôi cũng chẳng biết phải trả lời gì thêm ngoài những điều đó đâu. Hắn cùng tên bạn của hắn cứ đến trọ tại quán Trăng và Sao cho đến khi nợ đầm đìa ở đó; rồi lại mò đến chỗ chúng ta và giở cái trò y hệt. Việc nợ nần thì cũng là chuyện thường tình thôi, thưa ông Pinch; chúng tôi đâu có phàn nàn gì chuyện đó; cái chính là cái thái độ của gã này cơ. Chẳng có cái gì là vừa mắt hắn cả; hắn cứ đinh ninh rằng tất cả phụ nữ đều đang chết mê chết mệt vì hắn, và chỉ cần hắn nháy mắt một cái là đã quá hậu hĩnh cho họ rồi; còn đàn ông sinh ra là để cho hắn sai bảo. Thế vẫn chưa đủ bực mình, sáng nay hắn còn nói với tôi với cái giọng điệu quyến rũ quen thuộc rằng: “Tối nay tụi tao đi đấy, anh bạn.” “Thế cơ à, thưa ngài?” tôi đáp. “Có lẽ ngài muốn thanh toán hóa đơn luôn chứ ạ?” “Ồ không, anh bạn trẻ,” hắn bảo; “cậu không cần bận tâm đâu. Tôi sẽ lệnh cho Pecksniff lo việc đó.” Đáp lại lời đó, quán Rồng Xanh liền thưa rằng: “Đa tạ ngài, ngài thật tốt bụng khi đã cất công chiếu cố đến chúng tôi chừng ấy, nhưng ngài thì chẳng có điểm gì tốt đẹp để đời, lại đi du lịch mà chẳng mang theo hành lý, còn ông Pecksniff thì lại không có nhà (điều mà có lẽ ngài không biết đâu nhỉ), nên chúng tôi thích thứ gì đó thực tế hơn cơ;” và sự tình là thế đấy ạ. Và tôi xin hỏi, — anh Tapley nói, đoạn kết luận bằng cách chĩa chiếc mũ của mình về phía ông Tigg, — bất kỳ quý cô hay quý ông nào có thần kinh bình thường thử nói xem trông hắn có phải là một gã khó ưa hay không nào!

— Cho tôi xin phép được hỏi, — Martin bước ra chen vào giữa lời tuyên bố thẳng thắn này và một lời nguyền rủa cay độc nào đó sắp thốt ra từ miệng ông Tigg, — số tiền nợ này là bao nhiêu?

— Tính ra tiền thì rất ít, thưa ngài, — Mark đáp. — Chỉ vừa đúng ba bảng Anh chẵn thôi. Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ đó; mà là cái...

— Rồi, rồi, cậu đã nói điều đó lúc nãy rồi mà, — Martin cắt ngang. — Pinch, nói chuyện với tôi một lát nào.

— Gì thế? — Tom hỏi, cùng Martin bước lùi về một góc phòng.

— Đơn giản thế này thôi — tôi thực sự lấy làm hổ thẹn khi phải nói ra — rằng cái tên Slyme này là họ hàng của tôi, một kẻ mà tôi chưa từng nghe được điều gì hay ho; và tôi không muốn hắn bén mảng ở đây vào lúc này, và có lẽ tống khứ được hắn với giá ba bốn bảng Anh thì kể như quá hời rồi. Chắc cậu không có đủ tiền để trả cái hóa đơn này đâu nhỉ?

Tom lắc đầu lia lịa với một vẻ chân thực không còn chỗ chê.

— Thật là bất hạnh, vì tôi cũng nghèo rớt mồng tơi; và nếu cậu có tiền, tôi đã mượn cậu rồi. Nhưng nếu chúng ta bảo với bà chủ quán rằng chúng ta sẽ chịu trách nhiệm trả khoản tiền đó, thì có lẽ cũng đạt được mục đích tương tự chứ nhỉ?

— Ồ, dĩ nhiên rồi! — Tom đáp. — Cậu ấy lạ gì tôi nữa, ơn Chúa!

— Thế thì chúng ta hãy xuống dưới đó ngay và nói với bà ấy đi; vì tống khứ được bọn họ đi sớm ngày nào hay ngày ấy. Dù sao cậu cũng là người nãy giờ trò chuyện với vị khách này, có lẽ cậu sẽ nói cho ông ta biết dự định của chúng ta chứ?

Ông Pinch vâng lời, lập tức truyền đạt lại tin ấy cho ông Tigg, người đã hào hứng siết chặt tay ông để đáp lại, đồng thời quả quyết rằng niềm tin của ông ta vào mọi thứ trên đời đã được hồi sinh. Ông ta nói rằng, sự trợ giúp này không đáng quý ở khía cạnh giải quyết khó khăn tạm thời, mà quý ở chỗ nó minh chứng cho nguyên lý cao cả rằng Những kẻ Kiệt xuất của Tự nhiên luôn thấu cảm với Những kẻ Kiệt xuất của Tự nhiên, và rằng sự vĩ đại thực sự của tâm hồn luôn đồng điệu với sự vĩ đại thực sự của tâm hồn trên khắp thế gian này. Điều đó chứng minh cho ông ta thấy rằng, cũng như ông ta, họ ngưỡng mộ thiên tài, ngay cả khi nó đi kèm với chút tạp chất đôi khi vẫn lỉnh vỉnh trong bản chất của bạn ông — Slyme; và thay mặt người bạn ấy, ông xin gửi lời cảm ơn đến họ; nồng nhiệt và chân thành hệt như thể đó là chuyện của chính bản thân ông vậy. Bị ngắt quãng giữa chừng trong những bài diễn văn này bởi một động thái di chuyển rầm rộ hướng về phía cầu thang, ông liền chộp lấy vạt áo khoác của ông Pinch ngay tại cửa ra vào để làm vật bảo chứng chống lại việc bị ngắt lời thêm lần nữa; và tiếp tục tra tấn vị tiên sinh nọ bằng những bài diễn thuyết mang tính giáo dục sâu sắc cho đến khi họ tới được quán Rồng Xanh, nơi họ bị bám sát nút bởi Mark và cậu học trò mới.

Bà chủ quán má hồng phúng phính hầu như chẳng cần đến lời nói mở đầu nào của ông Pinch để thả tự do cho hai vị khách của mình, bởi bà cũng đang mừng húm vì tống khứ được họ bằng bất cứ giá nào; quả thực, quãng thời gian bị giam giữ ngắn ngủi của họ chủ yếu là do sự sắp đặt của anh Tapley, người vẫn mang sẵn cái ác cảm bẩm sinh đối với những gã đàn ông túng quẩn rách rưới nhưng lại hay làm trò mèo bằng những lời lẽ bịp bợm; và anh đã cội rễ căm ghét ông Tigg cùng người bạn của ông ta như những mẫu vật ưu tú của cái giống loài ấy. Công việc đã được giải quyết suôn sẻ như thế, ông Pinch và Martin lẽ ra đã rút lui ngay lập tức, nếu không vì những lời nài nỉ khẩn thiết của ông Tigg mong họ ban cho vinh dự được giới thiệu với người bạn Slyme của ông ta; một lời nài nỉ quá khó để từ chối, nên đành thuận theo một phần vì những lời lẽ thuyết phục đó và một phần vì tính tò mò của chính họ, họ đành để bản thân được dẫn vào diện kiến vị danh nhân nọ.

Hắn đang ngồi ủ rũ bên cạnh phần cặn của chai rượu mạnh từ hôm qua, và bận rộn với cái trò suy tư là vẽ những vòng tròn móc xích trên mặt bàn bằng cái đế ẩm ướt của chiếc ly uống rượu. Trông thảm hại và cô độc là thế, nhưng gã Slyme từng có thời, theo cách riêng của mình, là kẻ khoác lác sành sỏi nhất; hiên ngang trưng ra những thứ đòi hỏi cao sang của bản thân như một kẻ có gu thẩm mỹ vô hạn và đầy rẫy những triển vọng chắc như đinh đóng cột. Vốn liếng cần thiết để thiết lập cho một kẻ nghiệp dư trong lĩnh vực kinh doanh này thực ra rất ít ỏi và dễ dàng kiếm được; chỉ cần một cái nhăn mũi và một cái bĩu môi là đủ để pha chế ra một cái điệu cười khẩy tạm được, thế là quá đủ cho mọi tình huống khẩn cấp. Thế nhưng, vào một thời khắc xui xẻo, cái nhánh rễ lạc loài này của gia tộc Chuzzlewit, vì tính lười nhác, chẳng có năng lực gì cho một nghề nghiệp đàng hoàng nào và đã nướng sạch những gì mình có, nên đã chính thức tự xưng là một chuyên gia về Gu Thẩm mỹ để kiếm sống; và rồi nhận ra quá muộn màng rằng cần phải có nhiều hơn cái lượng năng lực cũ kỹ để duy trì bản thân trong cái nghề nghiệp này, hắn ta đã nhanh chóng tụt dốc xuống cái vũng bùn hiện tại, nơi hắn chẳng còn giữ lại gì ngoài cái thói huênh hoang và sự hằn học của bản thân, và dường như chẳng có nổi một sự tồn tại độc lập nào tách rời khỏi người bạn Tigg của mình. Và giờ đây, khi hắn đã trở nên hèn m hạ tiện và đáng thương hại đến thế — vừa sướt mướt, trơ tráo, nghèo mạt rượp lại vừa kiêu căng — thì ngay cả người bạn kiêm kẻ ăn bám của hắn, dẫu đứng thẳng người bên cạnh, cũng phình to lên thành một Đàn ông nhờ sự tương phản.

— Chiv, — ông Tigg vỗ vai hắn, — vì bạn tôi Pecksniff không có nhà, tôi đã dàn xếp xong xuôi vụ mần ăn cỏn con của chúng ta với ông Pinch và bạn đây. Xin giới thiệu ông Pinch và bạn, còn đây là ông Chevy Slyme! Chiv, đây là ông Pinch và bạn của tôi!

— Thật là những hoàn cảnh dễ chịu làm sao để được giới thiệu với người lạ, — Chevy Slyme nói, hướng đôi mắt đỏ ngầu về phía Tom Pinch. — Ta tin chắc mình là kẻ khốn khổ nhất trên đời này!

Tom liền cầu xin hắn đừng bận tâm; và thấy hắn đang trong tình trạng như thế, sau một khoảng lặng ngượng ngùng, cậu đành cáo lui theo sau Martin. Nhưng ông Tigg cứ liên tục ra hiệu bằng những tiếng ho và các cử chỉ khẩn nài họ hãy nấp ở cái bóng của cánh cửa, thế là họ đành đứng lại đó.

— Ta thề rằng, — Chevy Slyme gào lên, giáng một cú đấm ngớ ngẩn xuống bàn rồi yếu ớt chống đầu lên tay, trong khi vài giọt nước mắt say xỉn rỉ ra từ khóe mắt, — ta đúng là sinh vật khốn khổ nhất từng được ghi lại trong lịch sử. Xã hội này đang thông đồng với nhau để hãm hại ta. Ta là kẻ uyên bác nhất còn đang sống trên đời. Ta tràn ngập sự học thức. Ta tràn đầy thiên tài; ta tràn ngập thông tin; ta tràn ngập những quan điểm mới mẻ về mọi vấn đề; thế mà hãy nhìn cái hoàn cảnh của ta xem! Giờ phút này đây ta lại phải đi mang ơn hai kẻ xa lạ chỉ vì một cái hóa đơn tiền rượu!

Ông Tigg liền châm thêm rượu vào ly của bạn mình, nhét nó vào tay hắn, và gật đầu ra hiệu với những vị khách rằng họ sẽ sớm được chứng kiến một bộ mặt tốt đẹp hơn của Chiv ngay thôi.

— Mang ơn hai kẻ xa lạ chỉ vì một cái hóa đơn tiền rượu, hả! — ông Slyme nhắc lại sau một ngụm hậm hực từ chiếc ly. — Quá đẹp! Và trong khi đó thì lũ giả mạo đầy rẫy ngoài kia lại đang trở nên nổi danh; những kẻ chẳng thèm đứng chung hàng ngũ với ta — Tigg, ta lấy ngươi ra làm chứng rằng ta chính là con chó săn bị bức hại nhiều nhất trên bề mặt trái đất này.

Với một tiếng rên rỉ chẳng khác mấy so với tiếng kêu của loài động vật mà hắn vừa gọi tên khi ở trong trạng thái nhục nhã tột cùng, hắn lại đưa ly lên miệng uống tiếp. Hắn tìm thấy chút khích lệ trong đó; bởi khi đặt ly xuống, hắn đã cười khẩy đầy vẻ khinh miệt. Thấy vậy, ông Tigg lại làm điệu bộ với các vị khách một lần nữa, với vẻ mặt đầy biểu cảm ngụ ý rằng giờ đây chính là thời điểm họ sẽ được chiêm ngưỡng Chiv trong sự vĩ đại của hắn.

— Ha, ha, ha, — ông Slyme cười lớn. — Phải mang ơn hai kẻ xa lạ chỉ vì một cái hóa đơn tiền rượu! Thế mà ta tưởng mình có một ông chú giàu có, hỡi Tigg, kẻ có thể mua đứt ông chú của năm mươi gã xa lạ ấy chứ! Ta có hay không hả? Ta xuất thân từ một dòng dõi danh gia vọng tộc đấy chứ! Ta có hay không hả? Ta không phải là kẻ có năng lực hay tài cán tầm thường đâu nhé! Ta có hay không hả?

— Cậu chính là cây thùa aloê của nhân loại, hỡi Chiv thân mến của tôi ơi, — ông Tigg cất lời, — loài trăm năm mới nở hoa một lần!

— Ha, ha, ha! — ông Slyme lại cười vang. — Lại phải mang ơn hai kẻ xa lạ chỉ vì một cái hóa đơn tiền rượu! Ta lại phải mang ơn hai tên học việc kiến trúc sư. Lũ người dùng xích sắt đo đạc đất đai và xây nhà cửa hệt như bọn thợ hồ. Hãy cho ta biết tên của hai tên học việc đó xem nào. Sao chúng dám cả gan mang ơn ta chứ!

Ông Tigg hoàn toàn đắm chìm trong sự ngưỡng mộ trước nét tính cách cao quý này của bạn mình; điều mà ông đã bộc lộ cho ông Pinch thấy qua một vở ballet động tác nhỏ gọn được nghĩ ra ngẫu nhiên ngay lúc đó.

— Ta sẽ cho chúng biết tay, và ta sẽ cho tất cả mọi người biết, — Chevy Slyme kêu lên, — rằng ta không phải là cái loại tiểu nhân hèn hạ, luồn cúi hay tầm thường mà chúng vẫn thường gặp ngoài kia. Ta mang một tinh thần độc lập. Ta có một trái tim phồng lên trong lồng ngực. Ta có một tâm hồn vươn lên vượt ngục trên những toan tính đê hèn.

— Ôi Chiv, Chiv, — ông Tigg lẩm bẩm, — cậu quả mang một bản chất độc lập cao quý làm sao, hỡi Chiv!

— Cậu hãy đi và làm cho tròn bổn phận của mình đi, thưa ngài, — ông Slyme tức giận nói, — và đi vay tiền để lo chi phí đi lại; và dẫu có vay tiền của bất kỳ ai đi nữa, hãy cho họ biết rằng ta mang một tinh thần kiêu hãnh, một tinh thần ngạo nghễ, và trong bản chất của ta có những thớ dây đàn được rung lên đầy tinh tế đến mức quỷ quái, không đời nào chịu khuất phục trước sự bảo bọc ban ơn. Nghe rõ chưa? Hãy bảo với chúng rằng ta căm ghét chúng, và đó chính là cách ta bảo vệ lòng tự trọng của mình; và hãy nói với chúng rằng chẳng có gã đàn ông nào tự trọng hơn bản thân ta đâu!

Hắn có thể nói thêm rằng hắn căm ghét hai loại người: tất cả những kẻ làm ơn cho hắn, và tất cả những kẻ có điều kiện khá giả hơn hắn; bởi trong cả hai trường hợp, vị thế của họ đều là một sự lăng mạ đối với một kẻ tài đức vô song như hắn. Nhưng hắn đã không nói thế; bởi với những lời kết luận đầy sắc sảo vừa được thốt ra bên trên, ông Slyme — một kẻ quá cao ngạo không thèm làm việc, không thèm đi ăn mày, đi vay mượn hay đi ăn cắp; thế nhưng lại đủ hèn hạ để bị lợi dụng cho mục đích lao động, vay mượn, ăn xin hay ăn cắp bởi bất kỳ con cờ tay sai nào chịu phục vụ cho mục đích của hắn; quá trơ tráo để liếm cái bàn tay đã nuôi sống hắn trong cơn hoạn nạn, thế nhưng lại hèn nhát như một con chó để cắn và xé nát nó trong bóng tối — với những lời kết luận vô cùng xác đáng ấy, ông Slyme ngả gục người về phía trước, úp mặt xuống bàn và chìm sâu vào một giấc ngủ say mèm.

— Đã bao giờ có, — ông Tigg lên tiếng, nhập bọn với hai chàng trai trẻ ở cửa và cẩn thận khép cửa lại phía sau, — một tinh thần độc lập nhường ấy ẩn chứa trong sinh vật phi thường đó chưa? Đã bao giờ có một con người mang cốt cách La Mã thuần khiết như bạn chúng ta — Chiv chưa? Đã bao giờ có một con người sở hữu tư duy mang màu sắc cổ điển thuần khiết và sự giản dị mộc mạc tựa tấm áo toga đến thế trong bản chất chưa? Đã bao giờ có một con người với dòng chảy hùng biện dạt dào nhường ấy chưa? Há chẳng phải, hỡi cả hai vị gents, tôi xin hỏi, hắn ta có thể đã từng ngồi trên một chiếc kiềng ba chân thời cổ đại và buôn những lời tiên tri với quy mô hoàn toàn vô hạn, nếu như trước đó được cung cấp rượu gin pha nước bằng công quỹ đấy ư?

Ông Pinch toan phản bác lại luận điểm sau cùng này bằng sự ôn hòa quen thuộc của mình, thì nhận ra rằng người đồng hành của ông đã đi xuống lầu từ lúc nào, ông liền chuẩn bị bước theo.

— Ngài không định đi đấy chứ, ông Pinch? — Tigg cất lời.

— Cảm ơn ông, — Tom đáp. — Vâng. Ông đừng xuống nhé.

— Ngài có biết là tôi rất muốn trao đổi riêng một lời ngắn ngủi với ông Pinch không? — Tigg nói, bám theo sau ông. — Chỉ một phút đồng hồ có sự hiện diện của ngài ngoài bãi chơi quần skittle sẽ giúp tâm trí tôi khuây khỏa đi rất nhiều. Tôi có thể khẩn khoản xin cái ân huệ đó chứ?

— Ồ, chắc chắn rồi, — Tom đáp, — nếu ông thực sự muốn thế. Thế là cậu đồng hành cùng ông Tigg ra cái chốn ẩn náu vừa nhắc tới; khi đến nơi, vị tiên sinh nọ liền lôi từ trong mũ ra thứ trông giống như hóa thạch của một chiếc khăn tay thời tiền sử và dùng nó để lau mắt.

— Hôm nay ngài đã không được chứng kiến tôi, — ông Tigg nói, — trong một ánh hào quang thuận lợi.

— Xin ông đừng nhắc đến chuyện đó, — Tom nói, — tôi xin ngài.

— Nhưng ngài thực sự chưa thấy, — Tigg kêu lên. — Tôi phải bảo lưu quan điểm đó. Nếu ngài được nhìn thấy tôi, ông Pinch, khi tôi đứng đầu trung đoàn của mình trên bờ biển Châu Phi, xông lên xung phong theo đội hình hình vuông rỗng, với phụ nữ, trẻ em và chiếc hòm đựng bạc của trung đoàn nằm ở chính giữa, ngài sẽ không thể nhận ra tôi là con người ấy đâu. Ngài sẽ phải kính trọng tôi đấy, thưa ngài.

Tom vốn có những quan niệm riêng của mình về chủ đề vinh quang; và hệ quả là cậu không hề cảm thấy phấn khích trước bức tranh này nhiều như điều ông Tigg hằng mong đợi.

— Nhưng không hề gì! — vị tiên sinh kia phẩy tay. — Cậu học sinh viết thư về cho cha mẹ mô tả thứ nước lọc pha sữa đã thốt lên rằng: “Đây quả thực là sự yếu đuối.” Tôi xin lặp lại khẳng định đó đối với bản thân mình vào khoảnh khắc này đây; và tôi xin cúi đầu nhận sự tha thứ của ngài. Thưa ngài, ngài đã diện kiến bạn tôi Slyme rồi chứ?

— Chắc chắn là vậy rồi, — ông Pinch đáp.

— Thưa ngài, ngài đã bị ấn tượng bởi bạn tôi Slyme chứ?

— Phải nói là không dễ chịu cho lắm, — Tom đáp sau một thoáng ngập ngừng.

— Tôi lấy làm đau buồn nhưng không hề ngạc nhiên, — ông Tigg kêu lên, giữ chặt tay cậu bằng cả hai bàn tay, — khi nghe tin ngài đã đi đến kết luận đó; bởi đó cũng chính là suy nghĩ của tôi. Thế nhưng, ông Pinch ạ, dẫu tôi là một kẻ thô lỗ và vô tâm, tôi vẫn biết kính trọng Trí tuệ. Tôi kính trọng Trí tuệ khi đi theo phò tá người bạn của mình. Hơn ai hết, hỡi ông Pinch, tôi có quyền khẩn cầu sự giúp đỡ từ ngài nhân danh Trí tuệ, khi mà nó lại chẳng có ngón nghề nào để chen chân mưu sinh trên cõi đời này. Và do đó, thưa ngài — không phải cho bản thân tôi, kẻ chẳng có chút thân thích gì với ngài, mà vì người bạn đang bị giày vò, vô cùng nhạy cảm và độc lập của tôi, kẻ đang có sự liên quan đó — tôi xin ngài cho tôi vay ba đồng nửa vương miện. Tôi xin ngài cho tôi vay ba đồng nửa vương miện, một cách dứt khoát, và chẳng hề đỏ mặt tía tai chút nào. Tôi đòi hỏi điều đó, suýt soát như một quyền lợi chính đáng. Và khi tôi nói thêm rằng số tiền ấy sẽ được hoàn trả qua đường bưu điện trong tuần này, tôi cảm thấy ngài sẽ trách cứ tôi vì cái điều kiện trần tục và sòng phẳng đó cho mà xem.

Ông Pinch liền lấy từ trong túi ra một chiếc ví da đỏ kiểu cổ có khóa bằng thép, thứ mà có lẽ đã từng thuộc về người bà quá cố của ông. Trong đó chỉ đựng đúng một nửa đồng sovereign và chẳng còn gì hơn. Toàn bộ gia tài trần thế của Tom cho đến tận ngày lĩnh lương quý tới.

— Khoan đã! — ông Tigg kêu lên, kẻ nãy giờ vẫn quan sát sát sao hành động này. — Tôi vừa định nói rằng, để tiện cho việc gửi bưu điện, tốt hơn là ngài nên đổi thành tiền vàng đi. Cảm ơn ngài. Một địa chỉ chung chung, tôi đoán vậy, gửi cho ông Pinch tại nhà ông Pecksniff — địa chỉ đó sẽ tìm được ngài chứ?

— Địa chỉ đó tìm được tôi mà, — Tom nói. — Tốt hơn là ông nên thêm chữ Esquire vào sau tên của ông Pecksniff nhé. Cứ gửi cho tôi, ông biết đấy, tại địa chỉ của Seth Pecksniff, Esquire.

— Tại địa chỉ của Seth Pecksniff, Esquire, — ông Tigg nhắc lại, vừa cẩn thận ghi chép lại bằng một mẩu bút chì cụt ngủn. — Chúng ta nói là trong tuần này, phải không nhỉ?

— Vâng; hoặc thứ Hai cũng được, — Tom lưu ý.

— Không, không, tôi xin phép ngài. Thứ Hai thì không được đâu, — ông Tigg nói. — Nếu chúng ta đã thỏa thuận là trong tuần này, thì thứ Bảy là hạn chót. Chúng ta có thỏa thuận là trong tuần này phải không nhỉ?

— Đã thế thì ngài kỹ tính quá nhỉ, — Tom nói, — tôi nghĩ là đúng vậy.

Ông Tigg liền ghi thêm điều kiện này vào cuốn sổ tay của mình; đọc lại dòng ghi chú với một bộ mặt cau có nghiêm trọng; và để cho giao dịch thêm phần chính xác và chuyên nghiệp, ông ta đã nguệch ngoạc ký tắt chữ cái đầu của mình vào bên dưới. Xong xuôi, ông quả quyết với ông Pinch rằng mọi thứ giờ đây đã hoàn toàn hợp quy củ; và sau khi siết chặt tay cậu với một nhiệt tình vô bờ bến, ông liền cất bước ra đi.

Tom mang trong mình mối hoài nghi rằng Martin rất có thể sẽ biến cuộc gặp gỡ này thành một trò cười, điều đó khiến cậu muốn tránh mặt chàng trai trẻ ấy trong lúc này. Với ý định đó, cậu đi dạo vài vòng quanh bãi chơi quần skittle và chỉ chịu bước trở lại ngôi nhà khi ông Tigg cùng người bạn của ông ta đã rời đi, còn cậu học trò mới cùng Mark thì đang đứng ngắm nhìn sự khởi hành của họ từ một khung cửa sổ.

— Tôi vừa mới bảo rằng, thưa ngài, nếu người ta có thể sống bằng nghề đó, — Mark vừa nói vừa chỉ tay về phía những vị khách vừa khuất dạng, — thì đó mới chính là công việc dành cho tôi. Phục vụ những cá nhân như thế này còn sướng chán so với việc đi đào huyệt, thưa ngài.

— Và ở lại đây còn sướng hơn cả hai việc đó nữa, Mark ạ, — Tom đáp. — Thế nên hãy nghe lời khuyên của tôi, và tiếp tục lướt đi êm đềm trên làn nước phẳng lặng đi.

— Giờ thì muộn mất rồi để nghe lời khuyên đó, thưa ngài, — Mark nói. — Tôi đã ngả bài với bà ấy rồi, thưa ngài. Sáng mai tôi lên đường đây.

— Lên đường ư! — ông Pinch kêu lên, — đi đâu thế?

— Tôi sẽ lên London, thưa ngài.

— Đi để làm gì? — ông Pinch hỏi.

— Chà! Tôi cũng chưa biết nữa, thưa ngài. Chẳng có công việc nào vừa vặn xuất hiện vào cái ngày tôi giãi bày tâm sự với ngài cả. Tất cả những nghề nghiệp mà tôi nghĩ tới đều vui vẻ quá mức; chẳng có chút công trạng nào để mà lập nên ở bất kỳ nghề nào trong số đó cả. Chắc tôi phải đi tìm việc làm gia đinh tư gia thôi, thưa ngài. Biết đâu tôi lại có dịp nổi bật trong một gia đình đạo múc trang nghiêm nào đó cũng nên, ông Pinch ạ.

— Có khi cậu lại nổi bật quá mức chịu đựng đối với khẩu vị của một gia đình đạo múc trang nghiêm ấy chứ, Mark.

— Điều đó cũng có thể lắm chứ, thưa ngài. Nếu tôi có thể xin vào một gia đình hư hỏng nào đó, có lẽ tôi mới thể hiện được đúng năng lực của mình; nhưng cái khó là làm sao chắc chắn được nền tảng của họ, bởi một thanh niên đâu thể cứ đi dán cáo thị rằng mình đang tìm việc, và tiền lương thì không quan trọng bằng một hoàn cảnh gia đình hư hỏng được, phải không thưa ngài?

— À thì, đúng là thế, — ông Pinch nói, — tôi không nghĩ là cậu có thể làm thế được.

— Một gia đình thích đố kỵ, — Mark tiếp lời với vẻ mặt đăm chiêu; — hoặc một gia đình hay cãi vã, một gia đình hiểm độc, hay thậm chí là một gia đình keo kiệt bủn xỉn triệt để đi chăng nữa, sẽ mở ra một mảnh đất hành động để tôi có thể trổ tài. Kẻ đáng lẽ ra phải hợp với tôi nhất trong số tất cả mọi người chính là cái ông già từng ngã bệnh ở đây, vì ông ta thực sự là một khách hàng vô cùng thử thách kiên nhẫn. Dẫu sao đi nữa, tôi vẫn phải chờ xem điều gì sẽ xảy ra, thưa ngài; và hy vọng vào cái tồi tệ nhất.

— Cậu đã quyết định đi rồi sao? — ông Pinch hỏi.

— Rương hòm của tôi đã đi trước rồi, thưa ngài, đi bằng xe ngựa chở hàng, và sáng mai tôi sẽ đi bộ một đoạn rồi đón xe khách ngày khi nó bắt kịp tôi. Thế nên tôi xin chào tạm biệt ông, ông Pinch — và cả ngài nữa, thưa ngài — chúc mọi sự may mắn và hạnh phúc!

Cả hai cùng cười vang đáp lại lời chào của anh và sánh bước đi về nhà tay trong tay. Ông Pinch nhân lúc đó liền kể cho người bạn mới nghe thêm những chi tiết về sự bất định kỳ quặc của Mark Tapley mà độc giả đã được biết từ trước.

Trong khi đó, Mark, mang theo một phán đoán sắc sảo rằng bà chủ quán đang vô cùng chán nản, và rằng anh không thể đảm bảo được hậu quả của bất kỳ cuộc trò chuyện riêng tư kéo dài nào tại quầy bar, nên anh đã kiên quyết tránh mặt bà trong suốt cả buổi chiều và buổi tối hôm đó. Trong chiến thuật này, anh được trợ giúp đắc lực bởi lượng khách kéo vào quán rượu vô cùng đông đúc; bởi tin tức về ý định ra đi của anh đã loan truyền khắp nơi, khiến nơi đây ngập tràn khách khứa suốt cả buổi tối với những màn chúc tụng nâng ly lanh lảng. Cuối cùng thì quán cũng đến giờ đóng cửa; và vì giờ đây không còn cách nào né tránh được nữa, Mark đành nặn ra nét mặt bình thản nhất có thể và kiên quyết bước thẳng đến cánh cửa quầy bar.

— Nếu mình nhìn vào mặt cô ấy, — Mark tự nhủ với bản thân, — là mình tiêu đời. Mình cảm thấy mình đang sụp đổ nhanh lắm rồi đây.

— Cuối cùng thì anh cũng chịu ló mặt ra rồi hả, — bà Lupin nói.

Ừ thì, Mark thưa: Anh đây rồi.

— Và anh đã quyết định rời bỏ chúng ta thật rồi sao, Mark? — bà Lupin kêu lên.

— Vâng, thưa bà; tôi quyết định rồi, — Mark đáp; mắt đăm đăm nhìn xuống sàn nhà.

— Tôi cứ tưởng rằng, — bà chủ quán tiếp lời, với một vẻ ngập ngừng đầy cuốn hút, — anh vốn là người... gắn bó... với quán Rồng Xanh chứ?

— Thì tôi vẫn gắn bó mà, — Mark đáp.

— Thế thì, — bà chủ quán tiếp lời — và đây quả thực là một thắc mắc không có gì là bất hợp lý — tại sao anh lại nỡ bỏ rơi nó chứ?

Nhưng vì anh chẳng đưa ra bất kỳ câu trả lời nào cho câu hỏi đó; thậm chí ngay cả khi nó được lặp lại; bà Lupin bèn nhét tiền vào tay anh và hỏi xem — không hề hằn học chút nào, mà hoàn toàn ngược lại — anh muốn uống món gì nào?

Người ta vẫn truyền miệng nhau rằng có những thứ mà da thịt con người không thể nào chịu đựng nổi. Một câu hỏi như thế, được thốt ra theo cách thức đó, vào thời điểm đó, và bởi một con người như thế, hóa ra lại (ít nhất là đối với da thịt của Mark) đúng là một trong những thứ ấy. Mặc cho ý chí của mình, anh ngẩng phắt đầu lên; và một khi đã ngẩng lên rồi thì chẳng thể nào cúi xuống được nữa; bởi trong số tất cả những bà chủ quán gọn gàng, đầy đặn, múp míp, mắt sáng, má lúm đồng tiền từng tỏa sáng trên cõi đời này, đang đứng trước mặt anh lúc đó, bằng xương bằng thịt ngay trong quầy bar ấy, chính là một tuyệt phẩm hoa hồng và dứa thơm đích thực.

— Chà, tôi nói cho bà hay nhé, — Mark bỗng buông xuôi mọi sự kiềm chế ngay lập tức và tóm lấy vòng eo của bà chủ quán — khiến bà chẳng hề hoảng sợ chút nào, bởi bà biết rõ anh là một thanh niên tốt tính đến nhường nào — nếu tôi chọn thứ mà mình thích nhất, tôi sẽ chọn bà. Nếu tôi chỉ nghĩ đến điều gì là tốt nhất cho bản thân, tôi cũng sẽ chọn bà. Nếu tôi chọn thứ mà mười chín chàng trai trong số hai mươi người sẽ vui sướng đón nhận, và sẽ sẵn sàng vung tiền ra mua bằng mọi giá, tôi cũng sẽ chọn bà. Vâng, tôi sẽ chọn bà đấy, — anh Tapley kêu lên, vừa lắc đầu đầy vẻ biểu cảm vừa đăm đăm nhìn (trong một khoảnh khắc quên lãng) vào đôi môi mọng nước của bà chủ quán. — Và chẳng có gã đàn ông nào lại đi thắc mắc nếu tôi làm thế cả!

Bà Lupin bảo rằng anh đã làm bà kinh ngạc. Bà không thể hiểu nổi làm sao anh lại dám thốt ra những lời như thế. Bà chưa từng nghĩ anh lại là con người như vậy.

— Ồ, chính tôi cũng chưa bao giờ nghĩ mình lại thế cho đến tận lúc này đấy chứ! — Mark nâng cao chân mày với một vẻ ngạc nhiên vui nhộn tột độ. — Tôi vẫn hằng đinh ninh rằng chúng tôi sẽ chia tay mà chẳng cần có bất kỳ lời giải thích nào; tôi vốn định làm thế khi bước chân vào đây lúc nãy; nhưng ở con người bà có một thứ gì đó khiến cho một người đàn ông bỗng trở nên tỉnh táo hẳn ra. Vậy chúng ta hãy trao đổi với nhau dăm ba câu nhé; với điều kiện được hiểu ngầm từ trước rằng, — anh nói thêm với một giọng điệu nghiêm túc để ngăn chặn mọi sự hiểu lầm có thể xảy ra, — rằng tôi không hề có ý định tán tỉnh đâu đấy nhé, thưa bà.

Chỉ trong đúng một giây, một gợn mây, dẫu chẳng hề u ám chút nào, đã thoáng qua trên vầng trán rộng mở của bà chủ quán. Nhưng nó tan biến ngay lập tức trong một tràng cười phát ra từ tận đáy lòng.

— Ồ, được thôi! — bà nói; — nếu đã không có chuyện tán tỉnh gì sất, tốt hơn là anh nên bỏ cái tay của mình ra đi.

— Trời ạ, sao tôi phải bỏ chứ? — Mark kêu lên. — Chuyện này hoàn toàn trong sáng mà.

— Dĩ nhiên là trong sáng rồi, — bà chủ quán đáp lại, — nếu không thì tôi đã chẳng cho phép đâu.

— Rất tốt! — Mark nói. — Thế thì cứ để nguyên thế đi.

Lý lẽ đó quá ư xác đáng đến mức bà chủ quán lại khúc khích cười, để mặc anh ôm nguyên như thế, và giục anh muốn nói gì thì mau nói nhanh lên. Nhưng anh đúng là một gã mặt dày vô lối, bà nói thêm.

— Ha ha! Gần như tôi cũng nghĩ mình là thế đấy! — Mark kêu lên, — dẫu chưa bao giờ tôi nghĩ thế trước đây. Chà, tối nay tôi có thể thốt ra bất cứ điều gì!

— Mau nói cái điều mà anh định nói đi, xin anh đấy, và nói cho nhanh lên, — bà chủ quán đáp lại, — vì tôi còn muốn đi ngủ nữa.

— Vậy thì, hỡi người hiền đức thân mến của tôi ơi, — Mark nói, — và chẳng có người phụ nữ nào nhân hậu hơn bà từng cất tiếng thở trên đời này — để tôi xem có gã nào dám nói là có đấy nhé! — chuyện gì sẽ xảy ra nếu hai chúng ta...—

— Ôi nhảm nhí! — bà Lupin kêu lên. — Đừng có nói về chuyện đó nữa.

— Không, không, nhưng đó không phải là chuyện nhảm nhí đâu, — Mark nói; — và tôi mong bà hãy chú ý lắng nghe. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu hai chúng ta kết hôn? Nếu tôi không thể cảm thấy mãn nguyện và thoải mái ngay trong cái quán Rồng Xanh náo nhiệt này vào lúc này, thì liệu có thể trông mong gì tôi sẽ thấy thoải mái khi ấy cơ chứ? Không đời nào. Rất tốt. Thế thì ngay cả với bản tính vui vẻ của bà, bà cũng sẽ luôn bứt rứt lo âu, lúc nào cũng cảm thấy trong lòng không yên, lúc nào cũng nghĩ rằng mình đã trở nên quá già so với gu của tôi, lúc nào cũng tự tưởng tượng ra cảnh tôi bị xích cổ vào cánh cửa quán Rồng Xanh và chỉ chực chờ trốn chạy. Tôi không dám chắc là chuyện đó sẽ xảy ra như thế, — Mark nói, — nhưng tôi cũng không chắc là nó sẽ không xảy ra. Tôi vốn là cái giống người thích lang thang mà. Tôi thích sự thay đổi. Tôi cứ mãi nghĩ rằng với sức khỏe và tinh thần phơi phới của mình, sẽ là một điều đáng tự hào hơn nếu tôi tìm được niềm vui ở những nơi đang ngập tràn những thứ khiến người ta chán nản. Đó có thể là một sự lầm tưởng của tôi, bà thấy đấy, nhưng chẳng có cách nào khác ngoài việc dấn thân thử nghiệm mới làm rõ được điều đó. Thế thì chẳng phải việc tôi ra đi là tốt nhất hay sao? Nhất là khi sự cởi mở của bà đã giúp tôi giãi bày hết thảy những điều này, và chúng ta có thể chia tay trong tình nghĩa tốt đẹp hệt như thuở ban đầu tôi đặt chân đến cái quán Rồng Xanh cao quý này, nơi, — anh Tapley kết luận, — vẫn luôn nhận được những lời chúc phúc và lòng kính trọng của tôi cho đến ngày tận số!

Bà chủ quán ngồi im lặng suốt một thoáng, nhưng rất nhanh sau đó, bà đưa cả hai tay nắm lấy tay Mark và siết chặt đầy tình cảm.

— Vì anh là một người tốt, — bà nói, nhìn thẳng vào khuôn mặt anh với một nụ cười mang vẻ đăm chiêu hiếm thấy. — Và tôi thực sự tin rằng tối nay anh đã là một người bạn tốt hơn bao giờ hết đối với tôi trong suốt quãng đời vừa qua.

— Ồ! Về chuyện đó thì, bà biết đấy, — Mark nói, — toàn là chuyện vớ vẩn. Nhưng cầu Chúa phù hộ cho trái tim tôi! — anh nói thêm, ngước nhìn bà với một vẻ ngây ngất tột độ, — nếu bà đã có nhã ý như thế, thì có biết bao nhiêu là người chồng phù hợp ngoài kia mà bà có thể làm cho điên đảo đấy!

Bà lại bật cười trước lời khen tặng này; và một lần nữa, siết chặt cả hai bàn tay anh, dặn dò rằng nếu sau này có lúc nào cần đến một người bạn thì hãy nhớ đến cô ấy, bà vui vẻ rời khỏi quầy bar nhỏ và bước lên cầu thang gác quán Rồng Xanh.

— Vừa đi vừa huýt sáo một điệu nhạc kìa, — Mark vừa lắng nghe vừa lẩm bẩm, — đề phòng trường hợp mình nghĩ là cô ấy đang bực bội và khiến cô ấy phải chạnh lòng. Thôi nào, cuối cùng thì việc ra vẻ vui vẻ cũng đem lại chút công trạng rồi đấy!

Mang theo niềm an ủi đó, với một tâm trạng buồn thiu chẳng mấy vui vẻ chút nào, anh lủi thủi đi ngủ.

Sáng hôm sau anh thức dậy từ rất sớm, và đã ra ngoài chẳng lâu sau lúc mặt trời mọc. Nhưng mọi cố gắng đều vô ích; cả cái quán như náo động cả lên để tiễn đưa Mark Tapley; từ lũ trẻ con, bầy chó, đám nhóc tì, những ông già, những người bận rộn cho đến những kẻ thảnh thơi nhàn rỗi; tất cả đều tề tựu ở đó, cùng hô vang câu “Tạm biệt nhé, Mark” theo cách riêng của họ, và ai nấy đều tiếc nuối khi anh ra đi. Chẳng hiểu sao anh có cảm giác mách bảo rằng bà chủ quán cũ của mình đang lén lút nhìn trộm qua khung cửa sổ phòng ngủ, nhưng anh không sao đủ can đảm để quay đầu lại nhìn.

— Tạm biệt tất cả mọi người nhé! — Mark hét lớn, vung vẩy chiếc mũ treo trên đầu gậy đi bộ trong lúc sải những bước dài nhanh nhảu dọc theo con phố nhỏ. — Những gã thợ mộc bánh xe thật là đôn hậu — hoan hô! Kìa con chó của ông hàng thịt đang chạy ra từ khu vườn — nằm xuống nào, anh bạn! Cả ông Pinch đang trên đường đến nhà thờ organ — tạm biệt ngài nhé! Và con chó cái giống terrier ở bên kia đường — lại đây nào, cô nương! Cùng lũ trẻ con đủ sức di truyền bản chất con người cho đến tận đời hậu duệ mai sau — tạm biệt các cậu bé cô bé nhé! Cuối cùng thì việc này cũng mang lại chút công trạng rồi đây. Cuối cùng thì tôi cũng đã thể hiện hết mình rồi. Đây chính là những hoàn cảnh có thể thử thách một tâm trí bình thường; nhưng tôi thì đang vô cùng phấn khởi. Dẫu chưa được vui vẻ hoàn toàn như ý muốn, nhưng cũng gần lắm rồi. Tạm biệt nhé! Tạm biệt!