Căn hộ của bà Gamp ở phố Kingsgate, High Holborn, thoạt nhìn như đang khoác lên mình một chiếc áo uy nghi, theo nghĩa bóng là vậy. Nơi đây đã được quét dọn và trang hoàng tươm tất để đón tiếp một vị khách. Vị khách đó chính là Betsey Prig; bà Prig của Bartlemy; hay theo cách gọi của một số người là Barklemy, hoặc Bardlemy; bởi vì tất cả những cái tên thân thương và quen thuộc ấy đã biến bệnh viện Saint Bartholomew trở nên gần gũi như một từ cửa miệng đối với hội chị em mà Betsey Prig là một thành viên ưu tú.

Căn hộ của bà Gamp không rộng rãi gì cho cam, nhưng với một tâm hồn biết đủ thì nhà kho cũng hóa cung điện; và căn phòng ở tầng một nhìn ra mặt tiền nhà ông Sweedlepipe có lẽ, trong trí tưởng tượng của bà Gamp, chính là một tòa dinh thự nguy nga. Nếu không hẳn được như vậy đối với những bộ óc thích bồn chồn, thì ít ra nó cũng rộng rãi bằng bất kỳ khoảng không gian nào mà một kẻ không mơ mộng hão huyền đến mức điên rồ có thể mong đợi ở một căn phòng có kích thước như thế. Chỉ cần bạn luôn khắc ghi hình ảnh chiếc giường trong đầu; thế là bạn hoàn toàn an toàn. Đó chính là bí quyết lớn. Nhớ đến chiếc giường, bạn thậm chí có thể cúi xuống nhìn gầm chiếc bàn tròn nhỏ để tìm món đồ đánh rơi mà không lo đập đầu quá đau vào chiếc tủ đựng đồ nhiều ngăn, hay phải nhập viện Saint Bartholomew với tư cách bệnh nhân vì ngã vào đống lửa.

Các vị khách thường được hỗ trợ rất nhiều trong nỗ lực thận trọng nhằm duy trì trí nhớ không mấy phai mờ về món đồ nội thất này, chính nhờ vào kích thước của nó; một kích thước vĩ đại. Đó không phải là một chiếc giường gấp, cũng chẳng phải kiểu giường Pháp, hay giường bốn cọc, mà là một loại mà người ta hay gọi một cách nên thơ là giường lều; với phần giát giường thấp và phồng ở giữa, đến nỗi chiếc rương của bà Gamp không thể nhét vào gầm được mà cứ bị mắc kẹt lại ở lưng chừng—một tình thế vừa thách thức lý trí vừa đe dọa đôi chân của người lạ. Khung giường vốn dĩ dùng để đỡ màn và rèm nếu có, lại được trang trí bằng đủ loại quả táo gỗ mà chỉ cần một kích động nhỏ nhất, hoặc thường là chẳng vì lý do gì sất, lại lăn kềnh xuống đất; gieo rắc vào lòng vị khách yên bình những nỗi sợ hãi không tài nào lý giải nổi.

Bản thân chiếc giường được trang trí bằng một chiếc chăn chắp vá có từ thời cổ đại; và ở phía đầu giường, sát phía cửa ra vào, treo một mảnh rèm vải ca-rô xanh cộc cằn, có tác dụng ngăn không cho những cơn gió nhẹ đi lang thang ngoài phố Kingsgate ghé thăm đầu bà Gamp quá ư thô bạo. Vài chiếc áo ngủ đã rỉ sét cùng mấy món đồ khác trong tủ quần áo của bà được treoòng lọng trên các cột giường; và qua năm tháng, chúng đã thích nghi đến mức mang hình dáng hệt như thân hình bà, khiến không ít ông chồng thiếu kiên nhẫn bước vào vội vã vào lúc chạng vạng đã phải chết lặng trong giây lát vì tưởng nhầm rằng bà Gamp đã tự treo cổ. Có một vị khách nam, khi đến vì việc gấp quen thuộc, thậm chí từng thốt lên rằng chúng trông giống như những thiên thần hộ mệnh ‘đang canh chừng bà lúc ngủ.’ Nhưng như bà Gamp đã nói, ‘đó là lần đầu của ông ta;’ và ông chẳng bao giờ lặp lại câu nói ấy nữa, dẫu rằng vẫn thường xuyên quay lại thăm viếng.

Những chiếc ghế trong phòng bà Gamp vô cùng to bản và có phần lưng tựa rộng, điều đó thừa sức lý giải vì sao trong phòng chỉ có đúng hai chiếc. Cả hai đều là ghế bành bằng gỗ gụ cổ; và điểm giá trị nhất ở chúng chính là bề mặt đệm trơn tuột, vốn ban đầu được làm bằng lông ngựa, nhưng nay đã được bọc một lớp chất liệu sáng bóng ngả màu xanh lam, khiến vị khách vừa ngồi xuống đã bắt đầu trượt phắt ra ngoài với vẻ mặt đầy hoảng hốt. Những gì bà Gamp thiếu ở ghế ngồi thì bà bù đắp bằng các hộp đựng băng đô; bà có cả một bộ sưu tập lớn các loại hộp này, chuyên dùng để cất giữ đủ thứ đồ linh tinh có giá trị, tuy nhiên chúng không hề được bảo vệ kỹ càng như người phụ nữ tốt bụng này vẫn tưởng tượng theo một cách nói giảm nói tránh vui tai; bởi vì dẫu chiếc hộp nào cũng có nắp đậy cẩn thận, nhưng chẳng có lấy một chiếc nào có đáy; chính vì thế mà đồ đạc bên trong cứ thế rơi rớt tuột đi đâu mất. Chiếc tủ kéo, vốn ban đầu được thiết kế để chồng lên một chiếc tủ khác, nên khi đứng một mình trông thấp lùn và có vẻ ngoài tinh quái như yêu tinh; nhưng xét về độ an toàn thì nó lại ăn đứt mấy chiếc hộp đựng băng đô, bởi vì tất cả các tay cầm đều đã bị giật đứt từ lâu, việc lục lọi đồ đạc bên trong trở nên vô cùng khó khăn. Quả thực, điều đó chỉ có thể thực hiện bằng một hoặc hai thủ thuật: hoặc là dốc ngược toàn bộ chiếc tủ về phía trước cho đến khi tất cả các ngăn kéo đồng loạt rơi tuột ra ngoài, hoặc là dùng dao cạy từng ngăn một ra giống như cạy vỏ hàu.

Bà Gamp cất giữ mọi vật dụng gia đình trong một chiếc tủ nhỏ cạnh lò sưởi; bắt đầu từ tầng đáy (như quy luật tự nhiên) là than đá, rồi dần dần leo lên đến rượu mạnh—vì những lý do tế nhị, bà cất chúng trong một chiếc ấm trà. Bệ lò sưởi được trang trí bằng một cuốn lịch nhỏ, chỗ này chỗ kia được đánh dấu bằng chính nét chữ của bà Gamp để ghi nhớ ngày mà một phu nhân nào đó sắp đến ngày sinh nở. Nơi đây cũng được tô điểm bằng ba bức chân dung khắc họa: một bức màu vẽ bà Gamp thời trẻ; một bức bằng đồng mô tả một người phụ nữ đội mũ lông chim, được cho là bà Harris khi đi dự tiệc khiêu vũ; và một bức bóng đen của ông Gamp quá cố. Bức cuối cùng là chân dung toàn thân, cốt để cho nét giống nhau trở nên rõ rệt và ấn tượng hơn nhờ sự xuất hiện của chiếc chân gỗ.

Một cái ống bễ, một đôi ủng đi mưa đế gỗ, một chiếc xiên nướng bánh mì, một cái ấm đun nước, một chiếc bát đút cháo, một chiếc thìa dùng để cho bệnh nhân cứng đầu uống thuốc, và cuối cùng là chiếc ô của bà Gamp—vật dụng được coi là vô cùng quý giá và hiếm có, được trưng bày một cách hết sức phô trương—đã hoàn thiện phần trang trí cho bệ lò sưởi và bức tường bên cạnh. Hướng đôi mắt đầy mãn nguyện về phía những vật dụng này sau khi đã dọn xong mâm trà và hoàn tất mọi sự chuẩn bị để đón tiếp Betsey Prig, thậm chí là bày biện cả hai cân cá hồi vùng Newcastle đã được muối chua đậm đà.

‘Xong! Giờ thì mặc xác cô đấy, Betsey, đừng có lê mồi quá lâu nhé!’ bà Gamp vừa nói vừa độc thoại với người bạn vắng mặt. ‘Vì tôi chẳng thể nào chịu nổi cảnh phải chờ đợi, xin đảm bảo với cô là thế. Dù có đi đến xó xỉnh nào đi nữa, tôi vẫn giữ vững một châm ngôn này: “Tôi rất dễ thỏa mãn; tôi chẳng cần gì nhiều; nhưng những thứ ít ỏi đó phải là loại tuyệt hảo nhất, và phải đúng boong từng phút khi đồng hồ điểm, bằng không thì chúng ta chia tay sẽ không được êm đẹp đâu, mà trong lòng sẽ còn ôm hận đấy.”’

Bản thân sự chuẩn bị của bà cũng thuộc hàng thượng hạng, bao gồm một ổ bánh mì mới ra lò thơm phức, một đĩa bơ tươi, một bát đường trắng mịn, và những khoản khác cũng cùng một mức độ tươm tất. Ngay cả nhúm thuốc hít mà bà dùng để tự sảng khoái lúc này cũng là loại hảo hạng đến mức bà phải hít thêm một nhúm nữa.

‘Có tiếng chuông cửa nhỏ đang reo kìa,’ bà Gamp vừa nói vừa vội vã chạy ra đầu cầu thang ngó xuống. ‘Betsey Prig, em—sao lại là cái tên làm người ta thất vọng Sweedlepipes đó chứ, tôi dám cá là vậy.’

‘Vâng, là tôi đây,’ giọng người thợ cạo vang lên yếu ớt; ‘Tôi vừa mới tới.’

‘Anh lúc nào cũng vừa mới tới thì phải,’ bà Gamp lầm bầm với chính mình, ‘trừ lúc anh đang đi ra. Tôi hết cả kiên nhẫn với cái lão này rồi đấy!’

‘Bà Gamp,’ người thợ cạo nói. ‘Này! Bà Gamp!’

‘Gì thế,’ bà Gamp cáu kỉnh kêu lên khi đang bước xuống cầu thang. ‘Chuyện gì vậy? Sông Thames đang bốc cháy và tự nấu chín lũ cá của nó đấy à, anh Sweedlepipes? Ơ hay cái lão này vừa làm cái quái gì với bản thân thế kia? Trông mặt trắng bệch ra như vôi thế này!’

Bà tuôn ra câu hỏi sau khi đã xuống đến nơi và thấy ông đang ngồi trên chiếc ghế cạo râu với vẻ mặt tái nhợt và tiu nghỉu.

‘Bà còn nhớ chứ,’ Poll nói. ‘Bà còn nhớ cậu—’

‘Không phải cậu Wilkins đấy chứ!’ bà Gamp hét lên. ‘Dù làm bất cứ điều gì cũng đừng có nhắc đến cậu Wilkins nhé. Nếu vợ của cậu Wilkins mà trở dạ—’

‘Có phải vợ con gì đâu,’ viên thợ cạo nhỏ thó kêu lên. ‘Bailey cơ, cậu Bailey trẻ tuổi ấy!’

‘Ơ hay, ý anh là cái thằng ranh con đó vừa gây ra chuyện gì cơ chứ?’ bà Gamp sắc sảo vặn lại. ‘Lại nhảm nhí và vớ vẩn rồi đấy, ông Sweedlepipes!’

‘Cậu âý chẳng gây ra chuyện gì sất!’ tội nghiệp Poll kêu lên trong cơn tuyệt vọng. ‘Sao bà cứ chộp lấy lời tôi nhanh thế, khi mà bà thừa thấy tôi đang suy sụp đến mức chẳng thốt nên lời cơ chứ? Cậu ấy sẽ chẳng bao giờ làm được gì nữa đâu. Tiêu đời rồi. Cậu ấy chết rồi. Lần đầu tiên tôi gặp thằng bé đó,’ Poll kể, ‘tôi đã tính tiền đắt quá cho một cái đầu bù xù màu đỏ. Tôi đòi nó một xu rưỡi cho món đáng giá một xu, vì sợ nó sẽ mặc cả bớt của tôi. Nhưng nó chẳng mặc cả. Và giờ thì nó đã chết; và nếu bà gom tất cả đầu máy hơi nước cùng dòng điện mạnh nhất từng có trên đời này nhét vào cái tiệm này, rồi bắt chúng vận hành hết công suất đi chăng nữa, thì chúng cũng chẳng thể bù đắp nổi khoản nợ ấy, dẫu cho nó chỉ có giá nửa xu!’

Ông Sweedlepipe quay đi chỗ cái khăn mặt và dùng nó để lau nước mắt.

‘Và nó là một đứa bé thông minh làm sao!’ ông nói. ‘Một thằng nhóc đáng ngạc nhiên làm sao! Nó ăn nói giỏi biết bao! Và biết nhiều thứ làm sao! Nó từng được cạo râu ngay trên chiếc ghế này đấy; chỉ để đùa vui thôi; nó lúc nào cũng tràn ngập tiếng cười. À! Nghĩ đến việc nó sẽ chẳng bao giờ được cạo râu một cách đàng hoàng nữai! Lũ chim ở đây có chết hết đi, tôi cũng mặc kệ,’ viên thợ cạo vừa nói vừa đảo mắt nhìn quanh những chiếc lồng chim và lại đưa khăn lên lau mặt, ‘còn hơn là phải nghe tin dữ này!’

‘Sao anh lại nghe được tin đó cơ chứ?’ bà Gamp hỏi, ‘ai là người nói cho anh biết?’

‘Tôi ra ngoài,’ viên thợ cạo đáp, ‘vào tận Thành phố để gặp một tay mê cá cược trên Sàn Giao dịch Chứng khoán, gã đó muốn tìm vài con bồ câu chậm chạp để tập ngắm bắn; và khi xong việc với hắn, tôi đi uống chút bia, và ở đó tôi nghe mọi người bàn tán xôn xao về chuyện này. Trên báo chí đăng đầy kìa.’

‘Trông anh đang lú lẫn tột độ rồi đấy, anh Sweedlepipes ạ!’ bà Gamp lắc đầu nói; ‘và theo ý kiến của tôi, việc đắp nửa tá con đỉa tươi sống và lanh lợi lên thái dương anh lúc này cũng không hề quá đáng đâu để giúp cái đầu óc anh nó sáng ra, tôi nói thẳng là thế. Rốt cuộc họ bàn tán chuyện gì và trên báo viết những gì?’

‘Tất cả mọi chuyện về nó chứ gì nữa!’ viên thợ cạo kêu lên. ‘Còn tưởng tượng gì nữa nào? Nó và ông chủ gặp tai nạn lật xe trên đường đi, rồi nó được khiêng đến Salisbury, và đang thoi thóp thở những hơi cuối cùng khi tin tức được truyền đi. Nó chẳng nói thêm được câu nào nữa. Kể từ lúc đó không thốt ra lấy một lời. Đó là điều tồi tệ nhất đối với tôi; nhưng vẫn chưa hết đâu. Không thể tìm thấy tung tích ông chủ của nó. Tên quản lý thứ hai tại văn phòng của chúng ở Thành phố, Crimple, David Crimple, đã cuỗm hết tiền bỏ trốn rồi, và người ta đang treo thưởng truy nã khắp các mặt tường kìa. Ông Montague, ông chủ của tội nghiệp cậu Bailey (thật là một đứa trẻ tuyệt vời!) cũng đang bị truy nã nốt. Người ta đồn rằng hắn đã chuồn đi để nhập bọn với bạn bè ở nước ngoài; kẻ lại bảo có lẽ hắn chưa kịp trốn thoát; và họ đang lùng sục hắn khắp nơi từ Nam chí Bắc. Văn phòng của bọn chúng sập tiệm rồi; hoàn toàn là một vụ lừa đảo. Nhưng một công ty Bảo hiểm Nhân thọ thì thấm tháp gì so với một Mạng sống! Và cuộc đời của Cậu Bailey thật đáng quý biết bao!’

‘Nó sinh ra đời là để chịu kiếp đoạn trường,’ bà Gamp bình thản nói với thái độ triết lý, ‘và nó đã sống trong kiếp đoạn trường đó; nên nó phải gánh chịu hậu quả của hoàn cảnh ấy thôi. Thế anh không nghe ngóng được gì về ông Chuzzlewit trong chuyện này à?’

‘Không,’ Poll đáp, ‘chẳng có gì đáng kể cả. Tên ông ta không được in trong danh sách ban quản trị, dường như có người bảo là sắp sửa được in thôi. Người ta tin là ông ta đã bị lừa, nhưng cũng có kẻ tin rằng ông ta chính là kẻ lừa đảo; dù thế nào đi nữa, họ chẳng thể chứng minh được điều gì chống lại ông ta cả. Sáng nay, tự nguyện ông ta đã đến trước ngài Thị trưởng hoặc mấy vị chóp bu ở Thành phố đó để khiếu nại rằng mình đã bị lừa gạt, rằng hai kẻ kia đã bỏ trốn và lừa bịp ông, và rằng ông vừa phát hiện ra cái tên Montague thậm chí chẳng phải là Montague mà là một cái tên khác. Và họ kể rằng trông ông ta hệt như thần chết vậy, vì những khoản tiền thua lỗ. Nhưng, Chúa hãy tha thứ cho tôi,’ viên thợ cạo vừa nói vừa quay trở lại với nỗi đau buồn cá nhân của mình, ‘ngoại hình của ông ta thì dính dáng gì đến tôi cơ chứ! Dù ông ta có lăn ra chết quách đi năm chục lần thì cũng chẳng thể là một sự mất mát lớn lao như cậu Bailey được!’

Vào đúng khoảnh khắc này, tiếng chuông nhỏ lại reo lên, và giọng nói trầm đượm của bà Prig chen vào cuộc trò chuyện.

‘Ồ! Hai người đang bàn về chuyện đó đấy phỏng!’ vị phu nhân nọ cất lời. ‘Chà, tôi hy vọng các người đã nói xong rồi, vì bản thân tôi chẳng có chút hứng thú nào với nó cả.’

‘Này Betsey quý mến của tôi,’ bà Gamp nói, ‘sao cô đến muộn thế!’

Bà Prig đáng kính đáp lại với giọng điệu có phần cay nghiệt, ‘rằng nếu những kẻ ương ngạnh cứ lăn ra chết lúc người ta ít ngờ tới nhất, thì đó hoàn hảo không phải lỗi của bà ấy.’ Và hơn thế nữa, ‘rằng việc bị bắt phải đến muộn trong lúc người ta đang thèm trà rã họng đã là quá đủ sự bực bội rồi, lại còn phải nghe người ta nhắc lại chuyện đó nữa chứ.’

Bà Gamp, qua màn đối đáp sắc sảo này đã phần nào đoán được tâm trạng của bà Prig, liền nhanh chóng dẫn cô ta lên lầu; vì cho rằng cảnh tượng món cá hồi muối chua có thể tạo ra sự thay đổi dịu ngọt hơn.

Nhưng Betsey Prig lại mong chờ món cá hồi muối chua. Rõ ràng là cô ta có mong đợi; bởi vì những lời đầu tiên của cô ta sau khi liếc nhìn bàn ăn chính là:

‘Tôi biết thừa là mụ ta sẽ chẳng có quả dưa chuột nào mà!’

Bà Gamp biến sắc và ngồi phịch xuống mép giường.

‘Chúa phù hộ cho cô, Betsey Prig, lời cô nói chuẩn xác đấy. Tôi quên bén mất tiêu!’

Bà Prig trân trân nhìn người bạn của mình, thò tay vào túi, và với vẻ đắc thắng trơ trẽn lôi ra hoặc là cây xà lách già cỗi nhất, hoặc là bắp cải non trẻ nhất, nhưng dù sao thì đó cũng là một loại rau xanh có xu hướng phình to và có kích thước hoành tráng đến mức cô ta buộc phải gập nó lại như một chiếc ô mới lôi ra được. Cô ta còn lôi thêm một nắm rau cải xoong và mù tạt, một ít loại thảo mộc gọi là bồ công anh, ba chùm củ cải đỏ, một củ hành tây có kích thước hơi nhỉnh hơn củ cải trắng bình thường, ba lát củ dền dày dặn, và một nhánh hoặc sừng cần tây cụt ngủn; toàn bộ mớ rau cỏ vườn tược này vừa mới được bày bán công khai cách đó không lâu với giá hai xu cho một phần salad, và đã được bà Prig mua lại với điều kiện là người bán phải nhét tất cả vào trong túi áo của cô ta. Điều đó đã được thực hiện một cách tốt đẹp ở High Holborn, trong sự ngạc nhiên đến nín thở của cả một bến xe ngựa công cộng. Và cô ta tỏ ra vô cùng thản nhiên trước sự trù tính chu đáo đến ngạc nhiên này, thậm chí còn chẳng buồn mỉm cười, mà chỉ nhét chiếc túi xách về lại vị trí quen thuộc, rồi đơn giản là khuyên nên thái mỏng những sản phẩm của tự nhiên này để ăn ngay với thật nhiều giấm.

‘Và đừng có mà rắc mớ thuốc hít của bà vào đấy nhé,’ bà Prig dặn dò. ‘Trong cháo loãng, nước lúa mạch, nước táo, canh thịt cừu, hay mấy thứ đại loại thế thì chẳng sao cả. Nó giúp kích thích bệnh nhân. Nhưng tự tôi thì tôi chẳng thích thú gì thứ đó.’

‘Ơ hay, Betsey Prig!’ bà Gamp kêu lên, ‘sao cô lại có thể ăn nói như thế cơ chứ!’

‘Này nhé, chẳng phải các bệnh nhân của bà, bất kể bệnh tật gì đi nữa, lúc nào cũng hắt xơi suýt rụng cả cái đầu ra chỉ vì mớ thuốc hít của bà đó sao?’ bà Prig đáp.

‘Rồi thì sao nào nếu chúng có hắt xơi!’ bà Gamp cãi.

‘Chẳng sao cả nếu chúng có thế,’ bà Prig nói. ‘Nhưng đừng có chối phắt đi, Sairah ạ.’

‘Ai thèm chối chứ hả?’ bà Gamp gặng hỏi.

Bà Prig chẳng thèm đáp lại.

‘Ai thèm chối cơ chứ, Betsey?’ bà Gamp lại gặng hỏi lần nữa. Rồi bà Gamp, bằng cách đảo ngược câu hỏi, thổi hồn vào đó một sắc thái trang nghiêm sâu sắc và đáng sợ hơn nhiều. ‘Betsey, ai thèm chối nào?’

Đó là khoảnh khắc suýt chút nữa dẫn đến sự bất đồng ý kiến vô cùng quyết liệt giữa hai người phụ nữ này; nhưng vì sự thèm thuồng bữa ăn lúc đó của bà Prig còn lớn hơn cả sự bất mãn vì bị đôi co, nên cô ta tạm thời đáp lại rằng, ‘Chẳng có ai cả, nếu bà không chối, Sairah ạ,’ rồi tự chuẩn bị để thưởng thức trà. Bởi vì cãi nhau thì lúc nào cũng có thể tiếp tục được, chứ một đĩa cá hồi có hạn thì không thể chờ lâu.

Việc trang hoàng lại bản thân của cô ta rất đơn giản. Cô ta chỉ việc ‘ném phắt’ chiếc mũ và khăn choàng lên giường; giật tóc hai cái, một bên phải và một bên trái như thể đang giật chuông cửa vậy; thế là xong xuôi. Trà đã được pha sẵn, bà Gamp cũng nhanh chóng xử lý xong đĩa salad, và chẳng mấy chốc họ đã đắm chìm vào bữa ăn một cách say sưa.

Tâm trạng của cả hai bên đều được cải thiện, ít nhất là trong lúc này nhờ vào sự ngon miệng của bàn ăn. Khi bữa ăn kết thúc (mất khá nhiều thời gian mới xong), và bà Gamp sau khi dọn dẹp xong xuôi liền lôi chiếc ấm trà từ trên kệ cao xuống, đồng thời bày ra thêm hai chiếc ly uống rượu, họ đã trở nên vô cùng nhã nhặn.

‘Betsey,’ bà Gamp nói vừa rót đầy ly của mình vừa chuyền chiếc ấm trà qua, ‘tôi xin nâng ly chúc mừng. Người cộng sự thường xuyên của tôi, Betsey Prig!’

‘Và tôi xin đổi tên thành Sairah Gamp để cạn ly,’ bà Prig đáp, ‘với tất cả tình yêu thương và sự dịu dàng.’

Kể từ khoảnh khắc này, những triệu chứng viêm nhiễm bắt đầu rình rập trên chóp mũi của mỗi vị phu nhân; và có lẽ, bất chấp mọi vẻ bề ngoài trái ngược, nó cũng len lỏi cả vào tâm trạng của họ nữa.

‘Nào Sairah,’ bà Prig lên tiếng, ‘kết hợp công việc với sự thưởng thức nhé, rốt cuộc thì đây là ca bệnh nào mà bà lại cần đến tôi vậy?’

Bà Gamp trên nét mặt thoáng lộ ra ý định muốn trả lời lảng tránh, Betsey bèn bồi thêm:

‘Có phải bà Harris không đấy?’

‘Không, Betsey Prig, không phải đâu,’ bà Gamp đáp gọn lỏn.

‘Chà!’ bà Prig cười ngắn một tiếng rồi nói. ‘Dù sao thì tôi cũng mừng vì điều đó.’

‘Sao cô lại phải mừng vì điều đó cơ chứ, Betsey?’ bà Gamp gay gắt vặn lại. ‘Cô chẳng hề biết gì về bà ấy ngoại trừ qua lời đồn đại, hà cớ gì mà phải mừng? Nếu cô có điều gì muốn nói trái ngược với phẩm hạnh của bà Harris—mà tôi thừa biết dẫu có nói sau lưng, trước mặt, hay bất cứ đâu đi chăng nữa thì cũng chẳng thể nào bôi nhọ được—thì cứ lôi ra đây nói hết đi, Betsey. Tôi đã quen biết người phụ nữ ngọt ngào và tuyệt vời nhất ấy,’ bà Gamp vừa nói vừa lắc đầu và rớm lệ, ‘từ trước cả khi sinh đứa Con Đầu lòng của bà ấy, khi mà ông Harris vì quá nhát gan nên đã chạy đi chui vào một cái chuỗi chó trống không và cứ thế bịt chặt tai lại, chẳng thèm bỏ tay ra hay ló mặt ra ngoài một lần nào cho đến khi được cho xem mặt đứa trẻ, lúc ấy ông ta lăn ra động kinh, bị bác sĩ tóm cổ áo vật ngửa ra những viên đá ngoài sân, còn bà thì được khuyên là cứ yên tâm vì tiếng kêu của ông ta nghe cũng du dương như tiếng đàn ống vậy. Và tôi đã quen biết bà ấy, Betsey Prig, ngay cả khi ông ta làm tổn thương tâm hồn nhạy cảm của bà ấy bằng cách chê bai đứa con Thứ Chín rằng thừa thãi, nếu không muốn nói là thừa tận hai đứa, trong lúc cục cưng ngây thơ ấy cứ ngước lên gù gù vào mặt ông ta—dù rằng chân vòng kiềng nhưng nó vẫn lớn nhanh như thổi—thế mà tôi chưa từng thấy có dịp nào để mà cô phải mừng, Betsey, với lý do là bà Harris không cần đến cô cả. Hãy tin tôi đi, chẳng bao giờ có chuyện bà ấy cần đâu, vì câu nói thường trực của bà ấy mỗi khi ốm đau xưa nay vẫn luôn và sẽ mãi là: “Hãy gọi Sairey đến đây?”’

Trong suốt bài diễn văn đầy cảm động này, bà Prig đã khéo léo ra vẻ như mình là nạn nhân của chứng đã lãng trí vốn bắt nguồn từ việc quá tập trung vào một chủ đề duy nhất, bèn tự rót nước từ ấm trà mà không thèm tỏ ra là mình đang chú ý đến nó. Tuy nhiên, bà Gamp đã tinh mắt nhận ra điều đó và kết thúc câu chuyện sớm hơn dự kiến vì lý do ấy.

‘Thôi được, hóa ra không phải mụ ta,’ bà Prig lạnh lùng lên tiếng; ‘vậy thì là ai nào?’

‘Cô từng nghe tôi nhắc đến rồi đấy, Betsey,’ bà Gamp đáp lại sau khi liếc nhìn chiếc ấm trà với vẻ đầy biểu cảm và ẩn ý, ‘một người mà tôi từng chăm sóc vào dạo cô và tôi lúc hợp lúc tan trong trận dịch sốt ở quán Bull ấy?’

‘Lão Snuffey già khú đế chứ gì,’ bà Prig nhận xét.

Sarah Gamp trừng mắt nhìn cô ta với ánh mắt tóe lửa, bởi vì bà nhìn thấy trong sai lầm này của bà Prig một nhát dao cố ý và độc ác nhằm vào chính cái điểm yếu hoặc thói quen đó của bà, một sự ám chỉ thiếu hào phóng từ phía Betsey đã từng làm lu mờ bầu không khí hòa hợp của họ vào tối hôm đó. Và bà lại càng nhìn thấu điều đó rõ hơn khi mà, dù lịch sự nhưng vô cùng kiên quyết chỉnh đốn lại người phụ nữ kia bằng cách phát âm thật rành mạch từ ‘Chuffey,’ bà Prig lại đón nhận lời đính chính đó bằng một tràng cười quỷ quái.

Ngay cả những người ưu tú nhất trong chúng ta cũng có những khiếm khuyết, và phải thừa nhận ở bà Prig rằng, nếu có một tì vết nào trong bản tính tốt đẹp của cô ta, thì đó chính là thói quen không dốc toàn bộ những tính chất cay độc và sắc sảo của mình lên người các bệnh nhân (như một người phụ nữ hoàn toàn hiền lành sẽ làm), mà lại giữ lại một phần đáng kể để dành phục vụ cho bạn bè. Món cá hồi muối chua đậm đà, và xà lách thái nhỏ trộn giấm, với tư cách là những món ăn bản thân đã mang sẵn một độ chua nhất định, có lẽ đã cổ vũ và làm gia tăng thêm tật xấu này ở bà Prig; và mỗi lần cạn chén với ấm trà chắc chắn lại càng làm nó trầm trọng hơn; bởi vì bạn bè thường hay nhận xét về cô ta rằng cô ta thường tỏ ra ngang bướng nhất vào lúc đang cao hứng nhất. Chắc chắn một điều là nét mặt của cô ta vào lúc này đã trở nên nhạo báng và thách khoe, cô ta khoanh tay trước ngực và nhắm một bên mắt lại theo một điệu bộ có phần khó ưa, bởi vì nó mang vẻ thông minh một cách trơ trẽn.

Bà Gamp quan sát thấy điều này, và cảm thấy việc bắt bà Prig phải biết điều và nhận thức rõ địa vị chính xác của mình trong xã hội, cũng như những nghĩa vụ của cô ta đối với bản thân bà, càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Do đó, bà liền ra điều ta đây bề trên và quan trọng hơn khi tiếp tục trả lời bà Prig một cách chi tiết hơn một chút.

‘Ông Chuffey, Betsey ạ,’ bà Gamp nói, ‘tâm trí ông ấy không được bình thường. Xin lỗi nếu tôi phải có ý kiến rằng, có lẽ ông ấy không hẳn yếu đuối như người ta tưởng, hoặc cũng có thể người ta không nghĩ ông ấy yếu đuối như họ giả vờ, và những gì tôi biết thì tôi nắm rõ; còn những gì cô không biết thì tịt ngòi; thế nên đừng có gặng hỏi tôi, Betsey ạ. Nhưng những người bạn của ông Chuffey đã đưa ra những lời đề nghị về việc chăm sóc ông ấy, và đã nói với tôi rằng, “Bà Gamp, bà có nhận lời không? Bọn tôi đời nào dám tin tưởng giao phó ông ấy cho ai khác ngoài bà,” họ bảo thế, “vì Sairey ạ, bà chính là cục vàng đã qua lửa đỏ. Bà có nhận lời không, với mức thù lao do bà tự định đoạt, làm việc cả ngày lẫn đêm, và tự mình cáng đáng tất cả?” “Không,” tôi đáp, “tôi không nhận đâu. Đừng có trông mong gì. Trên đời này,” tôi nói, “chỉ có đúng một sinh linh mà tôi chịu nhận chăm sóc với những điều kiện đó, và tên của bà ấy là Harris. Nhưng,” tôi nói thêm, “tôi có quen một người bạn tên là Betsey Prig, tôi có thể giới thiệu cô ấy để phụ giúp tôi. Betsey,” tôi bảo, “lúc nào cũng là người đáng tin cậy khi ở dưới quyền tôi và sẽ ngoan ngoãn nghe theo những gì tôi muốn.”’

Đến đây, bà Prig chẳng thèm bớt đi chút thái độ khó ưa nào mà lại tiếp tục giả vờ đãng trí, vươn tay với lấy ấm trà. Động thái đó đã vượt quá giới hạn chịu đựng của bà Gamp. Bà liền dùng tay mình chặn tay bà Prig lại, và nói với giọng đầy cảm xúc:

‘Không, Betsey! Dù làm gì đi nữa thì cũng phải uống cho sòng phẳng vào chứ!’

Bà Prig bị chặn họng liền ngả người ra sau ghế, nhắm nghiịt bên mắt kia một cách dứt khoát hơn và khoanh tay chặt hơn nữa, mặc cho cái đầu lắc lư chậm rãi từ bên này sang bên kia trong lúc đưa mắt liếc người bạn của mình bằng một nụ cười khinh bỉ.

Bà Gamp tiếp tục:

‘Bà Harris, Betsey—’

‘Mặc thây cái bà Harris nhà bà đi!’ Betsey Prig hậm hực nói.

Bà Gamp nhìn cô ta bằng ánh mắt kinh ngạc, hoài nghi và đầy phẫn nộ; đúng lúc đó, bà Prig nhắm chặt mắt hơn nữa, khoanh tay chặt hơn nữa, và thốt ra những lời lẽ đáng nhớ và kinh thiên động địa sau:

‘Tôi đéo tin là có cái thể loại người như thế trên đời này đâu!’

Thốt xong những lời đó, cô ta chồm người về phía trước, búng tay một, hai, ba cái; mỗi cái lại gần khuôn mặt của bà Gamp hơn một chút, rồi đứng phắt dậy đội mũ và quấn khăn lên người như một kẻ cảm thấy giữa họ lúc này đã xuất hiện một vực thẳm mà không gì có thể hàn gắn nổi.

Cú sốc quá đỗi bạo liệt và đường đột này khiến bà Gamp cứ ngồi trân trân nhìn khoảng không với đôi mắt ngược lên trần nhà và há hốc miệng như đang cố hớp lấy không khí, cho đến khi Betsey Prig đã đội xong mũ, quấn xong khăn và đang kéo gọn vạt khăn quanh cổ. Lúc bấy giờ bà Gamp mới đứng dậy—đứng dậy cả về mặt tinh thần lẫn thể xác—và trút giận lên đầu cô ta.

‘Cái gì!’ bà Gamp hét lên, ‘cái đồ khốn nạn kia, tao quen biết bà Harris ngăm lăm năm trời, để rồi hôm nay mày dám nói với tao là chẳng có con người nào như thế đang sống trên đời này ư! Tao đã đứng ra làm bạn với bà ấy trong mọi hoạn nạn lớn nhỏ, để rồi cuối cùng lại nhận lấy cái kết cục thế này đây, trong khi bức chân dung xinh đẹp của bà ấy vẫn đang treo lủng lẳng ngay trước mặt mày để vả vào cái mõm vô liêm sỉ của mày! Nhưng thảo nào mà mày không tin là có sinh linh đó, vì bà ấy có thèm hạ mình liếc nhìn loại mày bao giờ đâu, và mỗi khi tao nhắc đến tên mày—điều mà tao vô cùng tội lỗi vì đã trót làm—bà ấy vẫn hay bảo rằng, “Ôi, Sairey Gamp! Sao mày lại tự hạ thấp bản thân ngang hàng với nó thế!” Cút ngay ra khỏi đây cho tao!’

‘Tôi đang đi đây, thưa bà, thấy chưa?’ bà Prig vừa nói vừa khựng lại.

‘Tốt nhất là nên cút đi, thưa bà ạ,’ bà Gamp đốp chát.

‘Bà có biết mình đang nói chuyện với ai không hả, thưa bà?’ vị khách gặng hỏi.

‘Rõ mồn một ấy chứ,’ bà Gamp vừa liếc nhìn cô ta với vẻ khinh bỉ từ đầu đến chân vừa đáp, ‘đang nói chuyện với Betsey Prig chứ ai. Rõ như ban ngày. Tao lạ gì mày nữa. Không ai hiểu mày bằng tao đâu. Biến ngay!’

‘Và bà còn định bắt tôi phải ở dưới quyền bà nữa chứ phỏng!’ bà Prig hét lên, quay lại từ trên xuống dưới liếc xéo bà Gamp. ‘Bà định thế đấy phỏng? Ồ, tử tế quá nhỉ! Này cái đồ vô ơn hỗn hào kia,’ bà Prig vừa nói vừa thay đổi sắc thái nhanh chóng từ chế nhạo sang hung tợn, ‘mày giở trò gì đấy hả?’

‘Cút ngay!’ bà Gamp thét. ‘Tao thấy xấu hổ thay cho mày.’

‘Tốt nhất là bà nên tự thấy xấu hổ cho cái thân già nhà bà trước đi đã khi mở miệng nói câu đó!’ bà Prig châm chọc. ‘Bà và mấy cái lão Chuffey của bà! Sao nào, cái lão già khốn khổ ấy chưa đủ điên khùng hay sao? Hả!’

‘Lão ta sẽ sớm điên lên được nếu dính dáng đến mày đấy,’ bà Gamp đáp trả.

‘Và đó là lý do người ta gọi tôi đến đây đúng không?’ bà Prig đắc thắng kêu lên. ‘Đúng thế đấy. Nhưng bà sẽ tự thấy mình bị lừa một vố đau đớn thôi. Tôi thèm vào mà bén mảng tới gần lão ta nhé. Cứ chờ xem bà xoay sở thế nào mà không có tôi. Tôi sẽ không dính dáng gì đến lão ta hết.’

‘Mày chưa bao giờ nói được câu nào chuẩn xác hơn câu đó!’ bà Gamp gầm lên. ‘Cút ngay!’

Bà bị ngăn cản không được chứng kiến tận mắt cảnh bà Prig cuốn gói rời khỏi phòng—dẫu cho bà đã bày tỏ mong muốn được chiêm ngưỡng nó biết bao—bởi vì vị phu nhân nọ trong cơn giận dữ rút lui đã đụng phải chiếc giường, làm rơi tuột mấy quả táo gỗ được nhắc đến từ trước; ba bốn quả trong số đó rơi lộp bộp xuống đầu bà Gamp đau điếng đến mức khi bà hoàn hồn sau trận tắm mưa bằng gỗ ấy thì bà Prig đã biến mất tăm.

Tuy nhiên, bà vẫn có được sự thỏa mãn khi nghe thấy giọng nói trầm đượm của Betsey vang lên dọc cầu thang, dọc hành lang và thậm chí vọng cả ra ngoài phố Kingsgate, tiếp tục lớn tiếng kể lể những tổn thương của mình và quả quyết sẽ không dính líu gì đến ông Chuffey. Ngay sau đó, xuất hiện trong căn hộ của chính bà thay thế cho bóng dáng bà Prig lại là ông Sweedlepipe cùng hai vị khách nam.

‘Ơ hay, Chúa phù hộ tôi!’ viên thợ cạo nhỏ thó thốt lên, ‘có chuyện gì thế này? Tiếng ồn ào mà mấy cô các bà vừa gây ra ấy, bà Gamp ạ! Hai vị khách này đã đứng ngoài cửa ở ngoài chiếu nghỉ cầu thang gần như suốt thời gian qua, cố gắng làm cho bà nghe thấy, trong khi các bà cứ tẩn nhau búa xua lên thế! Chắc cái con chim mòng két nhỏ trong tiệm—con vật chuyên tự kéo nước uống ấy—nó chết mất thôi. Vì hoảng sợ, nó cứ cố sức rướn người đến đứt hơi để kéo lượng nước uống thừa cho cả năm trời. Chắc nó tưởng là Cháy nhà rồi ấy chứ!’

Trong lúc đó, bà Gamp đã ngả người lả đi trên ghế, từ đó ngước đôi mắt đẫm lệ lên trần nhà và chắp tay trước ngực, bà cất lên lời than vãn thảm thiết sau đây:

‘Ôi, anh Sweedlepipes ơi, cả anh Westlock nữa, nếu mắt tôi không nhìn gà hóa cuốc, cùng một vị bằng hữu mà tôi chưa có vinh hạnh được quen biết, những gì mà tôi phải chịu đựng từ mụ Betsey Prig trong đêm phước lành này thì chẳng một sinh linh trần thế nào thấu hiểu nổi! Giả sử mụ ta có sỉ mỉu tôi lúc đang say xỉn—vừa nãy bước vào tôi cứ ngửi thấy thoang thoảng mùi rượu trên người mụ mà cứ ngỡ không phải, vì bản thân tôi nào có hay ho gì thói ấy’—nhân tiện xin nói thêm là lúc này bà Gamp cũng đã ngà ngà say, và hương thơm của ấm trà đang tỏa ngào ngạt khắp phòng—‘thì tôi đã có thể ngậm đắng nuốt cay mà chịu đựng với một tấm lòng khoan dung rồi. Nhưng những lời mà mụ ta dám thốt ra về bà Harris thì đến bầy cừu non cũng chẳng thể tha thứ nổi. Không, Betsey ạ!’ bà Gamp thốt lên trong một cơn bộc lộ cảm xúc dữ dội, ‘và loài giòi bọ cũng chẳng thể nào quên được đâu!’

Viên thợ cạo gãi đầu, lắc qua lắc lại, liếc nhìn ấm trà rồi lủi thủi chuồn ra khỏi phòng từ lúc nào. John Westlock kéo một chiếc ghế đến ngồi phịch xuống bên cạnh bà Gamp. Martin thì đứng ở phía cuối giường, dìu bà từ phía bên kia.

‘Chắc bà đang tự hỏi tụi cháu muốn gì phải không,’ John lên tiếng. ‘Tụi cháu sẽ nói cho bà biết ngay đây, khi nào bà bình tĩnh lại. Cũng không vội lắm đâu, cứ thong thả vài phút đã. Bà thấy thế nào rồi? Đã khá hơn chưa?’

Bà Gamp rỏ thêm vài giọt nước mắt, lắc đầu và thều thào gọi tên bà Harris.

‘Làm một ngụm...’ John ngập ngừng không biết gọi tên thứ đó là gì.

‘Trà,’ Martin gợi ý.

‘Đấy không phải trà,’ bà Gamp quả quyết.

‘Chắc là thuốc thang gì đó rồi,’ John kêu lên. ‘Làm một ngụm xem nào.’

Bà Gamp cuối cùng cũng bị thuyết phục để nốc cạn một ly đầy. ‘Với điều kiện,’ bà phẫn nộ tuyên bố, ‘là con mụ Betsey kia đừng có hòng nhận thêm bất kỳ một việc nào từ tay tôi nữa.’

‘Chắc chắn rồi,’ John đáp. ‘Mụ ta sẽ chẳng bao giờ được bén mảng đến chăm sóc tôi đâu.’

‘Nghĩ đến cảnh,’ bà Gamp thổ lộ, ‘mà mụ ta từng phụ giúp chăm sóc người bạn đó của các cậu, và suýt chút nữa thì nghe thấy những chuyện mà—Á!’

John đưa mắt nhìn Martin.

‘Vâng,’ anh nói. ‘Lần đó suýt thì nguy hiểm thật đấy, bà Gamp ạ.’

‘Nguy hiểm thật chứ lị!’ bà ta đáp lại. ‘Chỉ nhờ có việc tôi nhận ca đêm, được nghe lão ta lảm nhảm trong cơn mê sảng; còn mụ ta nhận ca ngày, nên mới né tránh được đấy. Thử hỏi nếu mụ ta mà biết được những gì tôi biết thì mụ ta sẽ nói và làm những gì cơ chứ, cái con mụ bội bạc khốn nạn ấy! Thế mà, ôi Chúa thánh thần ơi!’ bà Gamp vừa giậm chân thình thịch xuống sàn nhà vừa gào lên trong lúc không có mặt bà Prig, ‘rằng tôi lại phải nghe chính từ cái miệng của con mụ đó thốt ra những lời hỗn xược về bà Harris!’

‘Thôi bỏ qua đi,’ John an ủi. ‘Bà thừa biết là chuyện đó không có thật mà.’

‘Không có thật sao!’ bà Gamp kêu lên. ‘Thật chứ lị! Bộ tôi không biết rõ là người phụ nữ thân thương ấy đang mong ngóng tôi từng phút từng giây này hay sao, thưa anh Westlock, và đang ngóng ra ngoài cửa sổ nhìn xuống đường, trên tay ẵm theo bé Tommy Harris—cục cưng cứ gọi tôi là mụ vú yêu quý của nó, gọi chuẩn không cần chỉnh luôn ấy, vì xin Chúa phù hộ cho đôi chân điểm những đốm màu của đứa trẻ trân quý ấy (chồng yêu của bà ấy bảo trông giống như giò lợn vùng Canterbury, quả đúng y chang như vậy đấy)—nó chính là đứa con trai cưng của tôi từ cái dạo tôi tìm thấy nó, thưa anh Westlock, với chiếc giày len đỏ nhỏ xíu đang mắc nghẹn trong cổ họng vì nó táy máy nhét vào lúc đang chơi đùa, con mỏ hỗn đáng yêu đó, trong lúc người lớn thì đang bỏ bẵng nó dưới sàn nhà để đi tìm chiếc giày khắp nhà còn nó thì đang nấc cụt ngọt ngào trong phòng khách! Ôi Betsey Prig, mày đã bày tỏ cái sự độc ác tột cùng vào tối nay, nhưng đừng có hòng mà bước chân qua ngưỡng cửa nhà Sairey này một lần nữa, cái đồ rắn độc uốn khúc kia!’

‘Bà lúc nào cũng đối xử tốt với mụ ta như vậy mà,’ John dịu dàng nói.

‘Đó mới là điều làm tôi đau thắt ruột gan. Chính chỗ đó mới là thứ đâm thẳng vào tim tôi nè anh Westlock,’ bà Gamp vừa đáp vừa vô thức chìa chiếc ly ra trong lúc Martin đang rót đầy.

‘Được chọn để phụ giúp bà chăm sóc ông Lewsome!’ John nhắc lại. ‘Được chọn để phụ giúp bà chăm sóc ông Chuffey!’

‘Đã từng chọn một lần, nhưng đừng hòng có lần thứ hai,’ bà Gamp thét lên. ‘Tuyệt đối không có chuyện hợp tác gì với Betsey Prig nữa đâu nhé, thưa cậu!’

‘Vâng, vâng,’ John gật đầu. ‘Làm thế thì hỏng hẳn.’

‘Tôi cũng chẳng biết là từ trước đến nay làm thế có đúng không nữa, thưa cậu,’ bà Gamp đáp lại với vẻ trang nghiêm kỳ lạ vốn chỉ xuất hiện ở một giai đoạn say xỉn nhất định. ‘Bây giờ thì chiếc mặt nạ’—bà Gamp dùng từ “vết tích”, nhưng ý muốn nói là chiếc mặt nạ—‘đã rơi xuống khỏi cái bộ mặt của con mụ đó rồi, tôi không nghĩ là việc hợp tác ấy từ trước tới nay lại là ý hay đâu. Trong các gia đình luôn có những ranh giới nhất định đòi hỏi phải giữ kín bí mật, thưa anh Westlock, và chỉ nên giữ bên mình những kẻ mà bản thân thừa biết là có thể tin cậy tuyệt đối. Thử hỏi ai mà dám tin tưởng Betsey Prig nữa, sau những lời mụ ta dám lôi bà Harris ra nói ngay trước thanh thiên bạch nhật và ngay trước mắt tôi cơ chứ!’

‘Hoàn toàn chính xác,’ John đồng tình; ‘rất chính xác. Tôi hy vọng là bà vẫn còn thời gian để tìm một người phụ nữ khác đến phụ giúp chứ, bà Gamp?’

Giữa cơn phẫn nộ tột cùng và sức mạnh của ấm trà, khả năng nhận thức những gì người khác nói với mình bắt đầu suy giảm ở bà. Bà ngước nhìn John bằng đôi mắt ngấn lệ, miệng lẩm bẩm cái tên quen thuộc mà bà Prig vừa dám thách thức—tựa như đó là một bùa hộ mệnh chống lại mọi nỗi đau khổ trên trần thế—và có vẻ như tâm trí bà đang lang thang đi lạc.

‘Tôi hy vọng,’ John lặp lại, ‘rằng bà vẫn còn kịp thời gian để tìm một trợ lý khác?’

‘Ngắn ngủi lắm chứ bộ, thật đấy,’ bà Gamp vừa nói vừa đảo ngược đôi mắt lờ đờ lên, đồng thời bấu chặt lấy cổ tay anh Westlock với tình cảm đậm chất mẫu tử. ‘Vào tối mai, thưa cậu, tôi sẽ đến hầu cận những người bạn của ông ấy. Ông Chuzzlewit đã ấn định thời gian là từ chín đến mười giờ rồi.’

‘Từ chín đến mười giờ,’ John nói, liếc nhìn Martin một cái đầy ẩn ý. ‘và sau đó ông Chuffey sẽ được đưa đến nơi an toàn để cất giấu đúng không?’

‘Lão ta thực sự cần phải được bảo vệ cẩn mật đấy, tôi xin đảm bảo với cậu là thế,’ bà Gamp đáp lại với vẻ mặt đầy huyền bí. ‘Ngoài tôi ra thì mấy người khác cũng vừa có một cuộc thoát nạn ngoạn mục khỏi mụ Betsey Prig đấy. Tôi đã quá lầm khi đánh giá con mụ đó. Mụ ta suýt nữa thì đã làm lộ chuyện rồi đấy!’

‘Ý bà là để lão ta trốn thoát chứ gì?’ John hỏi lại.

‘Tôi nói thế phỏng!’ bà Gamp cãi.

Sắc thái mỉa mai đanh thép của câu trả lời này được củng cố bằng một cái gật đầu vô cùng chậm rãi, và khóe miệng của bà Gamp thậm chí còn trễ xuống chậm hơn thế nữa. Bà tiếp tục nói với một điệu bộ cực kỳ uy quyền sau khi vừa kịp chợp mắt trong chốc lát:

‘Nhưng tôi đang làm mất thời gian của hai cậu rồi, mà thời gian thì quý như vàng bạc.’

Hòa lẫn vào ảo giác từ chiếc ấm trà vốn truyền cho bà niềm tin rằng hai người đang muốn bà phải đi đâu đó ngay lập tức, kèm theo một sự lảng tránh đầy khôn ngoan đối với bất kỳ chủ đề nào khác mà bà vừa mới lạc lối vào lúc nãy, bà Gamp đứng phắt dậy; và cất chiếc ấm trà về lại chỗ cũ trên kệ, khóa chặt chiếc tủ lại với vẻ vô cùng nghiêm nghị rồi tiến hành ăn mặc chỉnh tề để chuẩn bị cho một chuyến đi hành nghề.

Việc chuẩn bị này vô cùng đơn giản, chẳng đòi hỏi gì hơn ngoài chiếc mũ đen dính đầy thuốc hít, chiếc khăn choàng đen cũng dính thuốc hít, đôi ủng đi mưa đế gỗ và không thể thiếu chiếc ô thần thánh—những vật dụng bất ly thân mà dù có đi đỡ đẻ hay đi khâm liệm thì cũng không đời nào người ta dám bỏ qua. Khi đã tự trang bị xong xuôi những món phụ kiện này lên người, bà Gamp quay lại ghế ngồi xuống, tuyên bố bản thân đã sẵn sàng hoàn toàn.

‘Quả là một niềm hạnh phúc khi biết rằng mình có thể mang lại lợi ích cho cái sinh linh bé nhỏ tội nghiệp ấy, tôi chắc chắn là thế,’ bà nhận xét. ‘Đâu phải ai cũng làm được điều đó. Những nỗi thống khổ mà Betsey Prig gây ra thật là khủng khiếp!’

Nhắm nghiền đôi mắt lại trong lúc thốt lên lời nhận xét này, do sự xót xa tột độ dành cho các bệnh nhân của Betsey, bà quên béng mất không thèm mở mắt ra cho đến khi vô tình làm rơi một chiếc ủng đế gỗ xuống sàn. Giấc ngủ chập chờn của bà cũng thỉnh thoảng bị ngắt quãng y như những giấc ngủ huyền thoại của Thầy tu Bacon, bởi tiếng rơi của chiếc ủng còn lại và của cả chiếc ô. Nhưng khi đã vứt bỏ hết những thứ vướng víu đó đi, giấc ngủ của bà cuối cùng cũng trở nên yên bình.

Hai chàng trai nhìn nhau cười khúc khích một cách đầy hài hước; và Martin, kìm nén cơn buồn cười đang chực trào, thì thầm vào tai John Westlock:

‘Bây giờ chúng ta phải làm gì đây?’

‘Cứ ở lại đây đã,’ anh đáp.

Người ta nghe thấy tiếng bà Gamp lẩm bẩm ‘Bà Harris’ trong giấc ngủ.

‘Cứ tin tôi đi,’ John vừa thì thầm vừa thận trọng liếc nhìn về phía bà, ‘rằng cậu chắc chắn sẽ tra hỏi được lão thư ký già này, dẫu cho có phải giả dạng làm chính bà Harris đi chăng nữa. Dù sao thì bây giờ chúng ta cũng nắm đủ vốn liếng để xoay chuyển mọi thứ theo ý mình rồi; nhờ ơn cái vụ cãi vã này, nó đã một lần nữa chứng minh câu nói cổ xưa rằng khi kẻ gian đấu tố lẫn nhau, người ngay thẳng sẽ đạt được thứ mình muốn. Hãy để cho Jonas Chuzzlewit tự lo lấy thân đi; còn bà ta thì cứ để cho ngủ thỏa thích bao lâu tùy thích. Sớm muộn gì chúng ta cũng đạt được mục đích thôi.’