[VAI TRÒ]: Bạn là dịch giả văn học chuyên nghiệp, dịch sách tiếng Anh (Project Gutenberg, văn học kinh điển đã hết bản quyền) sang tiếng Việt.

Khi ông Pecksniff cùng hai tiểu thư bước lên chiếc xe ngựa nặng nề ở cuối ngõ, họ thấy xe hãy còn trống chỗ, thật là một sự dễ chịu lớn lao; nhất là vì phần mui xe đã chật ních và những hành khách ngồi ngoài trông có vẻ rét cóng. Quả thực, như ông Pecksniff đã nhận xét một cách phải lẽ — khi ông và các con đã rúc chân sâu vào lớp rơm, quấn khăn kín tận cằm, và kéo kín cả hai tấm kính cửa sổ — việc cảm thấy rằng trong thời tiết buốt giá này, khối kẻ khác không được ấm áp như mình vốn là một điều luôn khiến người ta thỏa mãn. Và ông bảo, điều đó hoàn toàn tự nhiên, và là một sự sắp đặt vô cùng tốt đẹp; không chỉ giới hạn ở những cỗ xe ngựa, mà còn vươn rộng vào vô số khía cạnh của đời sống xã hội. “Bởi vì,” ông nhận xét, “nếu ai nấy đều ấm áp và no đủ, chúng ta sẽ đánh mất sự thỏa mãn khi được ngắm nhìn sự kiên cường mà các tầng lớp người nào đó phải chịu đựng cảnh lạnh lẽo và đói khát. Và nếu chúng ta chẳng khá hơn bất kỳ ai khác, thì điều gì sẽ xảy ra với lòng biết ơn của chúng ta; thứ mà,” ông Pecksniff nói với đôi mắt ngấn lệ khi giơ nắm đấm dọa một kẻ ăn xin cứ chực bám theo đằng sau, “là một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của bản tính con người chúng ta.”

Các con ông lắng nghe với sự cung kính đáng khen ngợi những lời răn dạy đạo đức ấy từ cửa miệng người cha, và ra hiệu đồng tình bằng những nụ cười. Để có thể nuôi dưỡng và ấp ủ ngọn lửa thiêng liêng của lòng biết ơn trong lồng ngực một cách tốt hơn, ông Pecksniff bày tỏ rằng ngay từ chặng đầu của chuyến hành trình này, ông làm phiền cô con gái cả lấy hộ chai rượu mạnh. Và từ chiếc cổ hẹp của cái bình bằng đá ấy, ông đã nhấm nháp một ngụm thật sảng khoái.

“Chúng ta là gì nào?” ông Pecksniff nói, “nếu không phải là những chiếc xe ngựa? Một số người trong chúng ta là những chiếc xe chạy chậm—”

“Trời ơi, tía!” Charity kêu lên.

“Một số người trong chúng ta, tía xin nhắc lại,” người cha tiếp lời với giọng nhấn mạnh hơn, “là những chiếc xe chạy chậm; một số là xe chạy nhanh. Đam mê của chúng ta chính là bầy ngựa kéo; mà lại là những con vật bất kham nữa chứ —!”

“Thật tình, tía ơi,” cả hai cô con gái đồng thanh kêu lên. “Nghe khó chịu làm sao.”

“Và lại là những con vật bất kham nữa chứ,” ông Pecksniff lặp lại với vẻ quyết đoán đến mức có thể nói là chính bản thân ông lúc ấy cũng đang biểu lộ một sự bất kham về mặt đạo đức; “— và Đức hạnh chính là chiếc thắng xe. Chúng ta xuất phát từ quán The Mother’s Arms, và chạy thẳng đến quán The Dust Shovel.”

Nói dứt lời, ông Pecksniff vì thấy mệt mỏi bèn nốc thêm vài ngụm nữa. Khi đã làm xong việc đó, ông nút chặt chai lại với phong thái của một người vừa giải quyết rốt ráo luôn cả vấn đề; rồi đánh một giấc ngủ liền ba chặng.

Xu hướng của loài người khi ngủ gật trên xe ngựa là thức dậy với tâm trạng cáu kỉnh; thấy đôi chân vướng víu ngáng đường; và những vết chai chân thì thêm phần nhức nhối. Ông Pecksniff cũng chẳng nằm ngoài số phận chung của nhân loại ấy, khi tỉnh dậy sau giấc ngủ ngắn, ông thấy mình rõ ràng là nạn nhân của những nỗi thống khổ đó, đến mức ông có một thôi thúc không thể cưỡng lại là trút giận lên đầu các cô con gái; và ông đã bắt đầu làm điều đó dưới hình thức những cú đá quăng quèo ngẫu nhiên cùng đủ thứ cử động bất ngờ của đôi giày, thì chiếc xe dừng lại, và sau một lát ngắn, cánh cửa được bật mở.

“Này, nghe đây,” một giọng nói mảnh và sắc vang lên trong bóng tối. “Tôi và con trai tôi sẽ ngồi bên trong, vì mui xe đã kín chỗ, nhưng các anh chỉ đồng ý tính giá vé ngoài trời cho chúng tôi thôi đấy. Thống nhất là chúng tôi sẽ không trả thêm đồng nào nữa nhé. Đúng thế chứ?”

“Được rồi, thưa ông,” người áp tải đáp.

“Bên trong hiện có ai không?” giọng nói kia hỏi tiếp.

“Ba hành khách,” người áp tải trả lời.

“Thế thì tôi xin ba vị hành khách làm chứng cho cuộc ngã giá này, nếu các vị không phiền,” giọng nói ấy cất lên. “Này con trai, ta nghĩ chúng ta có thể yên tâm bước lên được rồi đấy.”

Chiếu theo ý kiến đó, hai con người liền bước lên chiếm chỗ trên chiếc xe, vốn được Đạo luật Nghị viện cấp phép một cách long trọng để chở bất kỳ sáu người nào có thể nhét vừa qua cửa xe.

“May quá chứ lị!” ông già thì thầm khi xe bắt đầu chuyển bánh trở lại. “Và con đã rất khôn ngoan khi nhận ra điều đó. Hê, hê, hê! Chúng ta mà ngồi ngoài chắc chết vì thấp khớp mất!”

Không biết có phải người con trai có hiếu chợt nhận ra rằng mình đã hơi hố khi góp phần kéo dài tuổi thọ cho người cha; hay cái lạnh đã làm tổn hại đến tính khí của anh ta, thì điều đó còn chưa rõ. Chỉ biết rằng anh ta liền thụi cho cha mình một cái cùi chỏ đau điếng, khiến ông cụ tốt bụng sặc sụa ho khụ khụ suốt năm phút không dứt, và chọc tức ông Pecksniff đến mức cực điểm, để rồi cuối cùng ông phải thốt lên — một cách vô cùng bất ngờ:

“Không còn chỗ! Thực sự không còn chỗ trong chiếc xe này cho bất kỳ vị khách nào bị cảm mạo ở đầu mũi cả!”

“Cơn cảm của tôi,” ông cụ nói sau một thoáng ngừng lời, “nó nằm ở ngực cơ, thưa ông Pecksniff.”

Giọng nói và thái độ ấy, khi ông cất lời; sự điềm tĩnh của người nói; sự hiện diện của người con trai; và sự hiểu biết của ông về ông Pecksniff; đã hé lộ một manh mối về thân phận mà không tài nào nhầm lẫn được.

“Hừm! Tôi cứ tưởng,” ông Pecksniff nói, quay trở lại với vẻ ôn hòa quen thuộc của mình, “rằng tôi đang nói chuyện với một người lạ. Hóa ra tôi lại đang thưa chuyện với một người họ hàng, ngập ngừng xin ông Anthony Chuzzlewit và con trai là anh Jonas — vì chúng, những đứa con thân yêu của ta, là bạn đồng hành của chúng ta đấy — lượng thứ cho một lời nhận xét có vẻ khắc nghiệt ban nãy. Tôi không hề có ý định làm tổn thương tình cảm của bất kỳ ai có họ hàng gắn bó với tôi. Tôi có thể là một Kẻ Đạo Đức Giả,” ông Pecksniff nói một cách sắc bén; “nhưng tôi không phải là một Kẻ Vô Lại.”

“Thôi đi, thôi đi!” ông già nói. “Cái từ đó thì thấm thía vào đâu, hả Pecksniff? Đạo đức giả ư! Chà, tất cả chúng ta đều là kẻ đạo đức giả cả thôi. Hồi bữa trước, ai nấy chẳng đều là kẻ đạo đức giả đó sao. Tôi dám chắc mình cảm thấy điều đó đã được thừa nhận giữa chúng ta rồi, bằng không thì tôi đã chẳng gọi anh là thế. Chúng ta đã chẳng có mặt ở đó nếu không phải là những kẻ đạo đức giả. Điểm khác biệt duy nhất giữa anh và những người còn lại chính là — để tôi nói cho anh nghe sự khác biệt giữa anh và những người còn lại lúc này nhé, Pecksniff?”

“Xin ông cứ tự nhiên, thưa quý ông kính mến; xin ông cứ tự nhiên.”

“Chà, cái tính đáng ghét ở anh chính là,” ông cụ nói, “anh không bao giờ có đồng minh hay đối tác trong những ngón nghề bịp bợm của mình; anh định lừa gạt tất cả mọi người, kể cả những kẻ cùng hành nghề như anh; và lại có cái kiểu — hê, hê, hê! — cứ như thể chính anh cũng thực sự tin vào bản thân mình vậy. Giờ thì tôi dám cá một trận to,” ông cụ nói, “nếu như tôi có thói quen cá cược, điều mà tôi không làm và chưa bao giờ làm, rằng anh vẫn duy trì vẻ bề ngoài bằng một sự ngầm hiểu, ngay cả trước mặt các cô con gái ruột của mình đây. Còn tôi, khi tôi có một kế hoạch kinh doanh trong tay, tôi đều nói cho Jonas biết đó là gì, và chúng tôi thảo luận nó một cách công khai. Anh không mếch lòng đấy chứ, Pecksniff?”

“Mếch lòng sao được, thưa ngài kính mến!” vị kia kêu lên, cứ như thể ông vừa nhận được những lời tán dương cao quý nhất mà ngôn từ có thể diễn tả.

“Ông có đi đến London không, thưa ông Pecksniff?” người con trai hỏi.

“Vâng, thưa anh Jonas, chúng tôi đang đi London. Hy vọng chúng ta sẽ có vinh hạnh được đồng hành cùng các anh suốt quãng đường chứ?”

“Ối! Chà, tốt hơn là anh nên đi hỏi tía tôi ấy,” Jonas nói. “Tôi không đời nào chịu cam kết trước đâu.”

Ông Pecksniff đương nhiên là vô cùng thích thú trước câu đáp trả này. Khi cơn vui cười đã lắng xuống, anh Jonas liền cho ông hay rằng hai cha con anh thực chất đang trên đường về nhà ở thủ đô; và kể từ ngày đáng nhớ của buổi tụ họp gia đình lớn nọ, họ vẫn lưu lại vùng quê ấy để theo dõi việc mua bán một số khoản đầu tư béo bở mà họ đã nhắm sẵn trong tầm ngắm hợp tác từ khi mới xuống đây; vì theo lời anh Jonas, họ có thói quen, hễ cứ hễ khi nào thuận tiện là ‘một mũi tên trúng hai đích’, và không bao giờ đem tép thả ra để rồi mất công câu cá nhỏ, mà phải là làm mồi bắt cá voi. Khi đã truyền đạt cho ông Pecksniff những mẩu tin tức đầy triết lý sâu cay ấy, anh ta liền nói rằng, “nếu điều đó không có gì khác biệt với ông ấy, thì anh ta xin giao ông lại cho tía, và sang ngồi tán gẫu với mấy cô tiểu thư;” và để thực hiện kế hoạch lịch sự này, anh liền rời khỏi chỗ ngồi sát bên vị kia, và chuyển sang góc đối diện, ngay cạnh cô tiểu thư Mercy xinh đẹp.

Nền giáo dục của anh Jonas đã được định hình ngay từ cái nôi theo những nguyên tắc nghiêm ngặt nhất của chủ nghĩa thực dụng. Từ đầu tiên anh ta học đánh vần là ‘lợi lộc’, và từ thứ hai (khi bắt đầu biết ghép từ hai âm tiết) là ‘tiền bạc’. Trừ hai hệ quả vốn có lẽ không được người cha cảnh giác của anh lường trước từ đầu, thì quá trình đào tạo của anh ta có thể coi là không có điểm gì chê trách. Một trong những vết nhơ đó là, vì từ lâu đã được cha dạy cho cách lừa gạt tất cả mọi người, anh ta đã vô tình hình thành nên niềm yêu thích được lừa gạt cả chính vị giám thị đáng kính ấy. Điểm thứ hai là, từ những thói quen coi mọi thứ trên đời chỉ là vấn đề tài sản, dần dà anh taâm thầm nhìn người cha với sự sốt ruột, coi ông như một khối tài sản cá nhân có giá trị nhất định, thứ chẳng có quyền gì cứ nhở nhơ đi lại ngoài đời mà đáng lẽ phải được cất giữ an toàn trong cái loại két sắt bằng sắt đặc biệt thường được gọi là quan tài, và đem chôn dưới mồ.

“Nào, em họ!” anh Jonas cất lời — “Bởi vì chúng ta là họ hàng, anh em biết đấy, dẫu qua mấy đời đi nữa — thế là em đang chuẩn bị đi London đấy à?”

Cô Mercy đáp lại trong sự khẳng định, đồng thời cấu vào tay chị mình và khúc khích cười rúc rích.

“Khối anh theo đuổi ở London đấy, em họ ạ!” anh Jonas nói, hơi dịch khuỷu tay về phía trước.

“Thật thế không, thưa anh!” cô tiểu thư kêu lên. “Chắc bọn họ chẳng dám làm hại chúng tôi đâu, thưa anh.” Và sau khi đáp lại anh ta với vẻ hết sức trang nghiêm, cô ta bị chính sự hài hước của mình làm cho cười ngất đến nỗi phải vùi mặt vào chiếc khăn choàng của chị để nín cười.

“Merry,” cô chị có vẻ thận trọng hơn liền lên tiếng, “thật tình là tao thấy ngượng cho mày đấy. Sao mày cứ đùa giỡn mãi thế hả? Đồ con bé ngổ ngáo này!” Nghe vậy, cô Merry tất nhiên lại càng cười lớn hơn.

“Hôm nọ anh thấy con bé có nét gì đó hoang dã trong mắt đấy,” anh Jonas nói, quay sang hướng Charity. “Nhưng em mới chính là người ngồi nghiêm nghị này! Này — em đúng là ra dáng một cô tiểu thư đài các chính hiệu đấy, em họ ạ!”

“Ối giời! Đúng là cái đồ quê mùa cổ lỗ sĩ!” Merry thì thầm kêu lên. “Cherry chị yêu quý của em ơi, thề có Chúa là chị phải sang ngồi cạnh anh ta đấy. Em mà còn bị anh ta nói thêm câu nào nữa chắc em chết tươi mất; thật đấy, em nói nghiêm túc đấy!” Để ngăn chặn hậu quả chết người đó, sinh linh tràn đầy sức sống liền tung tăng nhảyỏi chỗ ngồi của mình và ép chị mình lùi vào cái chỗ mà cô vừa đứng lên.

“Đừng ngại chen chúc với anh,” anh Jonas kêu lên. “Anh thích được mấy cô nàng chen chúc lắm. Lại gần thêm chút nữa đi em họ.”

“Dạ không, cảm ơn anh,” Charity nói.

“Kìa, con nhỏ kia lại đang cười kìa,” anh Jonas nói; “chắc nó đang cười nhạo tía tao chứ chẳng chơi đâu. Nếu tía tao mà đội cái mũ ngủ bằng dạ cũ kỹ ấy lên, tao chẳng biết nó sẽ làm trò gì nữa đây! Có phải tía tao đang ngáy không hả Pecksniff?”

“Vâng, thưa anh Jonas.”

“Dẫm lên chân ông ấy cái được không?” chàng thanh niên trẻ tuổi đề nghị. “Cái chân ở phía bên cạnh cô ấy là chân bị bệnh gút đấy.”

Ông Pecksniff còn đang do dự chưa dám làm cái việc thân thiện ấy, thì anh Jonas đã tự mình ra tay; đồng thời hô lớn:

“Nào, tỉnh dậy đi tía ơi, bằng không tía lại sắp bị ác mộng và ré lên cho mà xem, con rành lắm đấy. — Bộ em có bao giờ bị ác mộng không hả em họ?” anh ta quay sang hỏi người bên cạnh với vẻ ga-lăng đặc trưng, khi hạ giọng xuống.

“Thỉnh thoảng,” Charity đáp. “Không thường xuyên lắm.”

“Còn người kia,” Jonas nói sau một thoáng ngưng. “Con nhỏ đó có bao giờ bị ác mộng không?”

“Tôi không biết,” Charity đáp. “Anh hỏi thẳng nó thì hơn.”

“Nó cứ cười suốt,” Jonas nói; “chẳng tài nào mà nói chuyện được với nó. Cứ nghe xem bây giờ nó đang làm trò gì kìa! Em mới là người có óc thực tế đấy, em họ ạ!”

“Thôi đi, thôi đi nào!” Charity kêu lên.

“Ối! Nhưng đúng là thế mà! Em biết thừa là mình thế cơ mà!”

“Con bé Mercy hơi bồng bột một chút,” cô Charity nói. “Nhưng rồi nó sẽ chín chắn lại theo thời gian thôi.”

“Thế thì phải đợi lâu lắm đấy, nếu như con bé chịu thay đổi,” người anh họ đáp lại. “Xích ra cho rộng chỗ thêm chút nữa đi.”

“Tôi sợ làm anh chật chội,” Charity nói. Dù vậy cô vẫn dịch người ra; và sau một hai câu nhận xét về cái sự nặng nề quá mức của chiếc xe ngựa cùng số lượng các trạm mà xe ghé qua, họ chìm vào sự im lặng chẳng bị bất kỳ thành viên nào trong đoàn phá vỡ cho đến tận giờ ăn tối.

Mặc dù anh Jonas đưa Charity vào khách sạn và ngồi cạnh cô tại bàn ăn, nhưng rõ ràng là anh ta vẫn liếc mắt sang ‘cô nàng kia’, vì anh thường xuyên ngước nhìn sang phía Mercy, dường như đang so sánh ngoại hình giữa hai chị em, và sự so sánh ấy không hề bất lợi cho vẻ đẫy đà vượt trội của người em gái. Dù vậy, anh ta không dành quá nhiều thời gian cho việc quan sát này, bởi vì bận rộn chiến đấu với bữa tối — thứ mà như anh thì thầm vào tai người bạn đồng hành xinh đẹp, là một bữa ăn theo hợp đồng trọn gói, thế nên cô ăn càng nhiều thì món hời càng lớn. Cha anh và ông Pecksniff, có lẽ cũng hành động theo cùng một nguyên tắc khôn ngoan đó, đã tiêu diệt sạch bách mọi thứ nằm trong tầm với, và qua đó tạo ra một vẻ mặt bóng loáng, biểu lộ sự mãn nguyện, nếu không muốn nói là đã ăn đến ngẩ ngẩ no nê, trông vô cùng vui mắt.

Đến khi không thể nhét thêm được nữa, ông Pecksniff và anh Jonas liền chung tiền mua hai ly rượu mạnh pha nước nóng loại sáu xu, mà vị thanh niên sau cho là một cách đặt hàng khôn ngoan hơn là gọi một ly loại một shilling; bởi vì làm thế sẽ có cơ hội vòi vĩnh được nhiều chất cồn hơn từ tay chủ quán so với việc dồn tất cả vào chung một ly. Sau khi đã nuốt phần chất lỏng làm phấn chấn tinh thần của mình, ông Pecksniff với cái cớ đi xem xe ngựa đã sẵn sàng chưa, liền lẻn ra quầy bar và tự rót đầy cái bình nhỏ của riêng mình, cốt để có thể nhấm nháp thong thả trong cỗ xe tối om mà không bị ai phát hiện.

Những sự sắp xếp đó đã hoàn tất, và xe cũng đã sẵn sàng, họ quay lại chỗ ngồi cũ và tiếp tục xóc nảy xình xịch lên đường. Nhưng trước khi chợp mắt, ông Pecksniff đã đọc một bài cảm tạ sau bữa ăn đại loại như thế này:

“Quá trình tiêu hóa, theo như tôi được các bạn bè làm nghề giải phẫu cho biết, là một trong những công trình kỳ diệu nhất của tạo hóa. Tôi không rõ những người khác thế nào, nhưng với cá nhân tôi, thật là một niềm thỏa mãn lớn lao khi biết rằng, lúc đang thưởng thức bữa ăn đạm bạc của mình, tôi đang vận hành cỗ máy tuyệt mỹ nhất mà chúng ta từng biết đến. Thực sự vào những lúc như thế, tôi cảm thấy như mình đang làm một việc ích nước lợi nhà vậy. Khi tôi đã tự lên dây cót cho chính mình, nếu tôi được phép dùng từ ngữ ấy,” ông Pecksniff nói với vẻ dịu dàng tinh tế, “và biết rằng mình Đang Chạy, tôi cảm thấy rằng qua bài học mà các cơ chế bên trong tôi mang lại, tôi chính là Ân Nhân của Nhân Loại!”

Vì chẳng thể thêm thắt gì vào lời phát biểu đó, nên chẳng ai nói năng gì nữa; và ông Pecksniff, có lẽ đang hân hoan vì sự hữu ích về mặt đạo đức của bản thân, lại chìm vào giấc ngủ.

Khoảng thời gian còn lại của đêm trôi qua theo cách thông thường. Ông Pecksniff và cụ Anthony cứ va đầu vào nhau rồi giật mình tỉnh dậy trong vẻ hoảng sợ khôn cùng, hoặc dúm đầu vào hai góc đối diện của chiếc xe và vô tình vằn vện khắp mặt mũi — Chúa mới biết bằng cách nào — trong lúc ngủ say. Xe ngựa dừng rồi lại chạy, chạy rồi lại dừng không biết bao nhiêu mà kể. Hành khách lên rồi hành khách xuống, những con ngựa mới cứ đến rồi đi rồi lại đến, dường như chẳng có khoảng hở nào giữa các tốp ngựa đối với những ai đang thiu thiu ngủ, và cách quãng cả một đêm dài giữa mỗi chặng đối với những ai đang tỉnh như sáo. Cuối cùng họ bắt đầu xóc nảy và lắc lư rầm rầm trên những đoạn đường đá ghập ghềnh khủng khiếp, và ông Pecksniff ngó đầu ra cửa sổ thông báo rằng trời đã sáng của ngày hôm nay, và họ đã đến nơi.

Ngay sau đó, chiếc xe dừng lại tại văn phòng trong khu phố cổ; và con phố nơi đặt văn phòng đã náo nhiệt hẳn lên, hoàn toàn minh chứng cho lời ông Pecksniff về việc trời đã sáng, mặc dù nhìn vào những dấu hiệu ánh ngày trên bầu trời thì chẳng khác nào nửa đêm. Lại thêm một lớp sương mù dày đặc; cứ như thể đó là một thành phố trên mây mà họ đã ngược dòng cây đậu thần để lên tới đó suốt cả đêm; và có một lớp vỏ cứng đóng trên mặt đường giống như bánh dầu mà một trong những hành khách ngồi trên mui (chắc là điên rồi) bảo với người kia (tất nhiên là người giám hộ của anh ta), rằng đó là Tuyết.

Tạm biệt Anthony và con trai trong khung cảnh hỗn độn, đồng thời gửi lại hành lý của mình cùng các con tại văn phòng để lát sau quay lại lấy, ông Pecksniff kẹp mỗi cô con gái dưới một nách, lao vút qua đường, rồi lại băng qua những con đường khác, luồn lách qua những khoảng sân kỳ quặc nhất, lao xuống những con hẻm quái dị nhất và chui qua những vòm cổng tối tăm nhất với một sự cuồng nhiệt; lúc thì nhảyót qua rãnh nước, lúc thì chạy thục mạng để tránh xe ngựa; khi thì tưởng mình đã lạc đường, khi thì tưởng đã tìm đúng lối; lúc thì tràn ngộn sự tự tin cao độ, lúc lại chán nản đến tận cùng, nhưng lúc nào cũng đầm đìa mồ hôi và tất tả ngược xuôi; cho đến cuối cùng họ dừng lại ở một khoảng sân được lát đá gần khu vực Đài tưởng niệm. Ý tôi là, ông Pecksniff nói với họ thế; chứ còn xét về bất cứ thứ gì họ có thể nhìn thấy từ Đài tưởng niệm, hay bất kỳ thứ gì khác ngoài những dãy nhà sát rạt ngay đó, thì họ thà chơi bịt mắt bắt dê ở Salisbury khéo còn hơn.

Ông Pecksniff đảo mắt quan sát xung quanh một thoáng, rồi gõ cửa một tòa nhà vô cùng tồi tàn, ngay cả trong số những tòa nhà tồi tàn xung quanh; trên mặt tiền có treo một tấm bảng nhỏ hình bầu dục trông giống như chiếc khay đựng trà, với dòng chữ khắc — ‘Nhà trọ Thương mại: M. Todgers.’

Có vẻ như bà M. Todgers vẫn chưa dậy, vì ông Pecksniff đã gõ cửa hai lần và bấm chuông ba bận mà chẳng gây được chút ấn tượng nào lên bất cứ thứ gì ngoại trừ một con chó ở phía bên kia đường. Cuối cùng, một sợi xích và mấy cái chốt cửa cũng được tháo ra với tiếng kêu cót két rỉ sét, cứ như thể thời tiết đã làm cho chính những chiếc khóa cũng trở nên khản đặc, và một cậu bé người nhỏ thó với mái tóc đỏ bù xù, mũi thì gần như tẹt hẳn và trên tay trái đeo một chiếc ủng Wellington cực kỳ dơ dáy xuất hiện; cậu ta (với vẻ ngạc nhiên) liền lấy mặt sau của chiếc bàn chải giày quẹt quẹt lên cái mũi vừa nhắc đến ấy, và chẳng nói năng gì.

“Vẫn còn trên giường hả cậu thanh niên?” ông Pecksniff hỏi.

“Vẫn còn trên giường chứ sao!” cậu bé đáp. “Tôi ước gì bọn họ vẫn còn đang nằm trên giường cho khuất mắt. Ở trên giường mà chúng cứ ồn ào inh ỏi; đứa nào cũng gọi đòi giày cùng một lúc. Tôi cứ tưởng ông là người giao Báo, và còn đang thắc mắc sao ông không chịu chui đầu qua khe cửa sổ như mọi khi chứ. Các người muốn gì nào?”

So với tuổi đời hãy còn non choắt của mình, có thể nói cậu thiếu niên này đã nêu lên câu hỏi đó một cách nghiêm khắc và mang theo chút gì đó thách thức. Nhưng ông Pecksniff, không hề phật ý trước thái độ của cậu ta, bèn nhét một tấm danh thiếp vào tay cậu, và bảo cậu đem cái đó lên lầu, đồng thời nhân tiện dẫn họ vào một căn phòng có lò sưởi.

“Hoặc nếu có lò sưởi trong phòng ăn,” ông Pecksniff nói, “tôi có thể tự tìm được.” Thế là ông dẫn các con gái đi thẳng vào một căn phòng ở tầng trệt mà không cần đợi giới thiệu gì thêm, nơi một chiếc khăn trải bàn (có kích thước hơi chật chội và thiếu thốn so với cái bàn mà nó phủ lên) đã được bày sẵn cho bữa sáng; trên đó bày biện một đĩa thịt bò luộc hồng hào cỡ lớn; một ổ bánh mì thuộc loại mà những người nội trợ vẫn gọi là bánh bốn pao nướng chưa tới lửa, đặc ruột và xốp; một số lượng hào phóng các tách đĩa; cùng những dụng cụ đi kèm thông thường.

Bên trong chắn lò sưởi là chừng nửa tá giày dép các loại, đủ mọi kích cỡ, vừa được đánh bóng xong và lật ngược đế lên cho mau khô; cùng một đôi giày ghệt màu đen ngắn cổ, trên chiếc này có viết phấn — có vẻ như là trò đùa của một vị khách nào đó vừa tranh thủ chạy xuống trong lúc chuẩn bị trang điểm rồi lại tót lên lầu — dòng chữ ‘Đồ riêng của Jinkins,’ trong khi chiếc kia vẽ một bức phác thảo chân dung nghiêng, được chú thích là chân dung của chính Jinkins.

Nhà trọ Thương mại của bà M. Todgers là cái loại nhà lúc nào cũng có vẻ tối tăm; nhưng sáng hôm đó lại đặc biệt âm u hành lang phảng phất một mùi kỳ lạ, như thể tinh chất cô đặc của tất cả những bữa tối từng được nấu trong bếp kể từ khi ngôi nhà được xây dựng vẫn còn vương vấn ở đầu cầu thang khu bếp cho đến tận giờ phút ấy, và giống như vị Thầy tu Đen trong truyện Don Juan, ‘quyết không chịu bay đi’. Cụ thể hơn là có cảm giác thoang thoảng mùi bắp cải; cứ như thể tất cả chỗ rau xanh từng được luộc ở đó đều là cây thường xuân và cứ thế đơm hoa kết trái với sức sống bất diệt. Phòng khách có ốp gỗ ván tường, mang lại cho người lạ một trực giác ám ảnh về loài chuột cống và chuột nhắt. Cầu thang rất u ám và rộng thênh thang, với những thanh lan can dày và nặng đến mức đủ làm thành một cây cầu. Ở một góc tối tăm trên chiếu nghỉ tầng một, đứng sừng sững một lão đồng hồ khổng lồ cáu kỉnh, trên đầu đội một chiếc vương miện ba quả cầu bằng đồng vô lý hết chỗ nói; hiếm ai từng nhìn thấy mặt lão — chẳng ai thèm ngó vào mặt lão bao giờ — và lão cứ lủi thủi tích tắc nặng nề chẳng vì lý do gì ngoài việc cảnh báo những kẻ bất cẩn đừng có đâm sầm vào người mình. Nhà trọ của Todgers đã chẳng hề được dán giấy hay sơn sửa lại trong ký ức của loài người. Nó vô cùng đen đúa, nhọ nhem và mốc meo. Và trên đỉnh cầu thang là một khung cửa sổ trời cũ kỹ, rời rạc, xập xệ, trông chẳng mấy thiện cảm, được chắp vá sửa chữa đủ mọi kiểu, đang đăm đăm nhìn xuống mọi thứ diễn ra bên dưới với vẻ đầy ngờ vực, và bao trùm lấy nhà Todgers cứ như thể đây là một loại khung kính trồng dưa chuột của loài người, và chỉ có những sinh vật với hình hài kỳ dị mới được nuôi dưỡng ở đó.

Ông Pecksniff cùng hai cô con gái xinh đẹp chưa đứng sưởi ấm bên lò sưởi được mười phút thì âm thanh tiếng bước chân vang lên trên cầu thang, và vị nữ thần cai quản cơ ngơi này hớt hải bước vào.

Bà M. Todgers là một phụ nữ, có phần gầy gò và nét mặt góc cạnh, với hàng lọn tóc xoăn trước trán được uốn hình thù giống như những chiếc thùng bia nhỏ; và trên đỉnh đầu là thứ gì đó làm bằng vải lưới — không hẳn gọi là chiếc mũ được — trông giống như một mạng nhện màu đen. Bà mang trên tay một chiếc giỏ nhỏ, trong đó có chùm chìa khóa kêu lủng lẳng mỗi khi bà bước tới. Tay kia bà cầm một cây nến mỡ đang cháy bập bùng, sau khi soi ngọn nến ấy ngắm nghía ông Pecksniff trong chớp mắt, bà liền đặt nó lên bàn để có thể tiếp đón ông với sự niềm nở lớn lao hơn.

“Ông Pecksniff!” bà Todgers kêu lên. “Chào mừng ngài đã đến London! Ai mà ngờ được một chuyến viếng thăm thế này, sau từng ấy — trời ạ, trời ạ! — từng ấy năm trời chứ! Ông khỏe không, thưa ông Pecksniff?”

“Vẫn khỏe như xưa; và vẫn vui mừng khi được gặp lại bà như ngày nào;” ông Pecksniff đáp lời. “Chà, trông bà trẻ ra so với hồi trước đấy chứ!”

“Chính ngài mới thế ấy chứ!” bà Todgers nói. “Ngài chẳng thay đổi tí nào cả.”

“Bà nghĩ sao về điều này?” ông Pecksniff cất tiếng, chìa tay về phía hai cô con gái. “Điều này có làm tôi già đi chút nào không?”

“Không lẽ lại là các tiểu thư con gái ngài ư!” người phụ nữ thốt lên, hai tay giơ lên đan vào nhau. “Ôi, không đâu, thưa ông Pecksniff! Cô thứ hai của ngài, và cô phù dâu của con bé!”

Ông Pecksniff mỉm cười hài lòng; lắc đầu; và nói, “Các con gái của tôi, thưa bà Todgers. Chỉ là các con gái của tôi thôi.”

“Chà!” vị phu nhân tốt bụng thở dài, “tôi buộc phải tin ngài thôi, vì giờ nhìn kỹ lại chúng thì tôi nghĩ mình có thể nhận ra chúng ở bất cứ đâu. Ôi các cô tiểu thư Pecksniff thân mến của tôi, tía của các cô đã làm cho tôi hạnh phúc biết nhường nào!”

Bà ôm chầm lấy cả hai; và đến lúc này vì quá xúc động trước tình cảm dâng trào hoặc do thời tiết khắc nghiệt buổi sáng, bà bèn lòi ra một chiếc khăn tay nhỏ xíu từ chiếc giỏ nhỏ và áp ngay lên khuôn mặt mình.

“Này, thưa bà chủ nhà kính mến,” ông Pecksniff nói, “tôi hiểu rõ các quy định tại cơ ngơi của bà, rằng bà chỉ tiếp nhận những khách trọ là nam giới. Nhưng khi rời nhà, tôi chợt nghĩ rằng biết đâu bà có thể châm chước cho phép các con gái tôi tá túc qua đêm và phá lệ một lần vì chúng.”

“Biết đâu ư?” bà Todgers reo lên đầy phấn khích. “Biết đâu cơ chứ?”

“Vậy tôi có thể nói rằng, tôi đã chắc chắn là bà sẽ đồng ý,” ông Pecksniff nói. “Tôi biết rằng bà có một căn phòng nhỏ của riêng mình, và chúng có thể thoải mái ở đó mà không phải xuất hiện ở phòng ăn chung.”

“Mấy đứa nhỏ đáng yêu quá!” bà Todgers nói. “Tôi lại phải làm cái việc mạo muội ấy một lần nữa rồi.”

Ý của bà Todgers là bà phải ôm chúng thêm một lần nữa, và bà đã làm thế với sự nồng nhiệt lớn lao. Nhưng sự thật là vì nhà trọ đã kín chỗ, ngoại trừ duy nhất một chiếc giường trống mà giờ sẽ do ông Pecksniff chiếm giữ, nên bà cần thời gian để suy tính; và ngốn ngấu mất ngần ấy thời gian (bởi vì việc bố trí chỗ ở cho họ là một bài toán hóc búa), đến mức ngay cả khi cái ôm thứ hai đã kết thúc, bà vẫn đứng thừ ra một lúc ngắm nhìn hai chị em, với sự trìu mến ánh lên ở một bên mắt và những tính toán kinh tế lấp lánh ở bên mắt còn lại.

“Tôi nghĩ mình biết cách sắp xếp rồi,” cuối cùng bà Todgers lên tiếng. “Một chiếc ghế sofa kiêm giường nằm ở căn phòng nhỏ thứ ba thông sang phòng khách của tôi.— Ôi, các cô gái đáng yêu của tôi ơi!”

Thế là bà lại ôm chầm lấy họ thêm một lần nữa, nhận xét rằng bà chẳng thể phân biệt nổi đứa nào giống người mẹ tội nghiệp của chúng nhất (điều này rất dễ hiểu, xét cho cùng thì bà chưa từng được diện kiến vị phu nhân đó bao giờ), nhưng bà lờ mờ đoán là cô em út giống hơn; rồi bà nói rằng vì mấy vị khách nam sẽ xuống nhà ngay bây giờ, và các cô tiểu thư thì đang mệt mỏi vì đường sá xa xôi, hay là họ bước vào phòng của bà ngay nhé?

Nó nằm cùng trên một tầng; thực chất chính là căn phòng khách phía sau; và như lời bà Todgers, nó có một ưu điểm rất lớn (ở cái đất London này) là không bị nhà khác nhìn ngó vào; lát nữa khi sương mù tan hết thì họ sẽ thấy. Mà đó chẳng phải là một lời khoác lác hão huyền đâu, bởi từ khoảng cách tầm hai bước chân, nó hướng thẳng ra một bức tường màu nâu với một cái bể nước đen ngòm nằm chình ình trên đỉnh. Căn phòng ngủ được thiết kế dành riêng cho các tiểu thư được nối thông với gian phòng này qua một cánh cửa nhỏ vô cùng tiện lợi, thứ chỉ chịu mở ra khi có một kẻ lực điền ngã nhào vào. Từ một góc nhìn tương tự, nó ngó sang một góc tường khác và một mặt khác của cái bể nước. “Không phải cái bên ẩm ướt đâu nhé,” bà Todgers nói. “Bên đó là phòng của ông Jinkins.”

Trong chốn thanh tịnh đầu tiên ấy, một ngọn lửa đã nhanh chóng được cậu nhân khuân vác trẻ tuổi nhóm lên, trong lúc vắng bóng bà Todgers, cậu ta vừa huýt sáo làm việc vừa tranh thủ phác họa vài hình thù lên chiếc quần vải thô bằng mẩu củi cháy dở, để rồi sau đó bị bà chủ bắt quả tang tại trận và tẩn cho mấy cái bạt tai. Sau khi tự tay chuẩn bị bữa sáng cho các tiểu thư, bà lui ra để chủ tọa trong căn phòng bên kia; nơi mà trò đùa nhắm vào nạn nhân Jinkins có vẻ đang diễn ra với bầu không khí khá ồn ào.

“Tạ chưa hỏi các con ngay lúc này đâu các con yêu ạ,” ông Pecksniff thò đầu qua cửa nói vọng vào, “rằng các con thấy London thế nào. Có nên hỏi không nhỉ?”

“Bọn con có được ngắm nghía gì mấy đâu tía!” Merry kêu lên.

“Chẳng thấy gì cả là cái chắc,” Cherry nói. (Cả hai đều với giọng điệu vô cùng khổ sở).

“Quả thật,” ông Pecksniff nói, “điều đó đúng đấy. Trước mắt chúng ta vừa có cuộc vui chơi lại vừa có cả công việc nữa cơ mà. Cứ thong thả rồi đâu sẽ vào đấy thôi. Cứ thong thả rồi đâu sẽ vào đấy!”

Liệu công việc của ông Pecksniff ở London có hoàn toàn mang tính chuyên môn như những gì ông đã cho cậu học trò mới của mình hiểu hay không, chúng ta sẽ thấy, xin phép được mượn lại cách diễn đạt của con người đáng kính ấy, ‘cứ thong thả rồi đâu sẽ vào đấy cả thôi.’