Nhà Todgers đang tràn ngập khí thế tưng bừng, và những sự chuẩn bị rộn ràng cho một bữa điểm tâm muộn đang diễn ra tấp nập trong các ngóc ngách buôn bán của khu nhà trọ. Buổi sáng hồng phúc ấy cuối cùng đã đến, ngày mà tiểu thư Pecksniff sẽ nên vợ nên chồng với Augustus.

Tiểu thư Pecksniff mang một tâm trạng vô cùng xứng đáng với bản thân và sự kiện trọng đại này. Nàng tràn ngập lòng khoan dung và sự hòa giải. Nàng đã chuẩn bị sẵn sàng vài vạc than hồng, sẵn sàng trút lên đầu những kẻ thù của mình. Nàng không giữ chút hờn ghen hay ác ý nào trong tim. Không một chút nào.

Tiểu thư Pecksniff tự nhủ, cãi vã là những điều tồi tệ trong gia đình; và dù nàng không bao giờ có thể tha thứ cho người cha kính yêu của mình, nàng vẫn sẵn sàng đón nhận những người họ hàng khác. Nàng nhận xét rằng họ đã xa cách nhau quá lâu. Điều đó thật đủ để giáng một hình phạt xuống gia đình. Nàng tin rằng cái chết của Jonas chính là một sự trừng phạt dành cho họ vì những mối bất hòa trong nhà. Và tiểu thư Pecksniff càng được củng cố niềm tin ấy bởi sự nhẹ nhàng mà cơn thịnh nộ giáng xuống bản thân nàng.

Như một cách để dâng hiến — không phải trong sự đắc thắng; tất nhiên không phải trong sự đắc thắng, mà là trong sự khiêm nhường của tâm hồn — người thiếu nữ đáng yêu ấy bèn viết thư cho người họ hàng có tư duy sắc sảo, thông báo rằng lễ thành hôn của nàng sẽ diễn ra vào một ngày như thế. Rằng nàng đã rất tổn thương trước thái độ phi tự nhiên của bà ấy cùng các con gái, và hy vọng họ không bị cắn rứt lương tâm. Rằng, vì mong muốn tha thứ cho kẻ thù và giảng hòa với thế giới trước khi bước vào lời thề thiêng liêng nhất với người đàn ông tận tụy nhất, nàng nay giơ cao bàn tay hữu nghị. Rằng nếu người phụ nữ sắc sảo ấy đón nhận bàn tay đó với tấm lòng được mở rộng, thì nàng, tiểu thư Pecksniff, trân trọng kính mời bà đến tham dự lễ cưới của mình, và hơn thế nữa, kính mời ba người cô trinh nữ mũi đỏ, tức các con gái của bà (nhưng tiểu thư Pecksniff không nói rõ chi tiết về chiếc mũi của họ), đến tham dự với tư cách là những phù dâu.

Người phụ nữ sắc sảo đáp lại rằng bản thân bà và các con gái, xét về mặt lương tâm, đang tận hưởng một sức khỏe cường tráng, điều mà bà biết tiểu thư Pecksniff sẽ rất vui khi nghe thấy. Rằng bà đã nhận được lá thư của tiểu thư Pecksniff với niềm vui khôn tả, bởi bà chưa bao giờ coi trọng dù chỉ một chút đối với những sự ghen tị vặt vãnh, tầm thường mà bà và vây cánh đã phải hứng chịu; ngoài việc bà coi chúng, khi ngẫm nghĩ lại, là một nguồn vui vô hại và trong sáng. Rằng bà sẽ vui mừng đến tham dự lễ cưới của tiểu thư Pecksniff; và ba người con gái quý giá của bà sẽ rất hạnh phúc được phụ giúp trong một dịp trọng đại và vô cùng bất ngờ — từ "vô cùng bất ngờ" được người phụ nữ sắc sảo gạch chân.

Khi nhận được lời đáp nhã nhặn này, tiểu thư Pecksniff liền mở rộng lòng khoan dung và lời mời tới vợ chồng ông bà Spottletoe; tới anh họ độc thân George Chuzzlewit; tới người phụ nữ cô độc thường xuyên bị đau răng; cùng vị thanh niên râu rợm với đường nét khuôn mặt mơ hồ; những tàn dư sót lại của nhóm người từng tụ họp trong phòng khách nhà ông Pecksniff. Sau đó, tiểu thư Pecksniff nhận xét rằng việc làm tròn bổn phận mang lại một sự ngọt ngào, đủ sức làm dịu đi vị đắng trong chén cay của chúng ta.

Các vị khách dự tiệc cưới vẫn chưa tề tựu đông đủ, và thực ra lúc đó còn rất sớm đến nỗi bản thân tiểu thư Pecksniff vẫn đang thong thả thay đồ, thì một cỗ xe dừng lại gần Đài tưởng niệm; và Mark, bước xuống từ ghế phụ phía sau, đỡ ông Chuzzlewit bước xuống xe. Cỗ xe vẫn đợi ở đó; ông Tapley cũng vậy. Ông Chuzzlewit liền tiến về phía nhà Todgers.

Ông được người kế nhiệm sa sút của anh chàng Bailey dẫn vào phòng ăn; nơi mà — vì chuyến thăm của ông đã được báo trước — bà Todgers liền xuất hiện ngay lập tức.

— Tôi thấy bà đã ăn mặc chỉnh tề để dự đám cưới, — ông nói.

Bà Todgers, vốn đang vô cùng bối rối vì những khâu chuẩn bị, liền đáp lời khẳng định.

— Thưa ông, tôi xin đảm bảo với ông rằng tôi chẳng lấy gì làm vui vẻ khi mọi chuyện lại diễn ra vào lúc này, — bà Todgers nói; — nhưng tiểu thư Pecksniff đã quyết tâm như vậy, và thực sự cũng đã đến lúc tiểu thư Pecksniff phải lên xe hoa. Điều đó không thể chối cãi được, thưa ông.

— Phải, — ông Chuzzlewit nói, — chắc chắn là thế. Em gái cô ấy không tham gia vào các nghi thức này sao?

— Ôi, thưa không đâu, thưa ông. Tội nghiệp cô ấy! — bà Todgers nói, lắc đầu và hạ thấp giọng xuống. — Từ khi biết được cơ sự tồi tệ nhất, cô ấy chưa từng rời khỏi phòng tôi; căn phòng bên cạnh.

— Cô ấy đã sẵn sàng gặp tôi chưa? — ông hỏi.

— Thưa hoàn toàn sẵn sàng rồi ạ.

— Vậy chúng ta đừng lãng phí thời gian nữa.

Bà Todgers dẫn ông vào căn phòng nhỏ ở phía sau nhìn ra chiếc bồn chứa nước; và ở đó, trông thật thảm hại khác hẳn với thuở ban đầu làm khách trọ, tội nghiệp Merry đang ngồi trong bộ tang phục. Căn phòng trông thật tối tăm và ảm đạm; và cô ấy cũng vậy; nhưng bên cạnh cô vẫn có một người bạn, trung thành đến giây phút cuối cùng. Cụ Chuffey già.

Khi ông Chuzzlewit ngồi xuống bên cạnh, cô cầm lấy tay ông và đặt lên môi mình. Cô đang chìm trong niềm đau khổ tột cùng. Ông cũng vô cùng xúc động; bởi ông chưa từng gặp lại cô kể từ lần chia tay ở nghĩa trang.

— Ta đã vội vã phán xét cháu, — ông nói bằng giọng trầm buồn. — Ta sợ rằng mình đã phán xét cháu một cách nhẫn tâm. Hãy cho ta biết rằng ta đã nhận được sự tha thứ của cháu.

Cô lại hôn tay ông; và giữ chặt bàn tay ấy trong tay mình, cô nghẹn ngào cảm ơn ông vì tất cả lòng tốt mà ông đã dành cho cô từ trước đến nay.

— Tom Pinch, — Martin nói, — đã thuật lại một cách trung thực mọi điều cháu muốn nhắn nhủ; vào một thời điểm mà cậu ấy cho rằng rất khó có cơ hội để trao lại lời nhắn của cháu. Hãy tin ta, rằng nếu ta có bao giờ phải đối phó với một bản tính dại dột và mê muội nào nữa, một bản tính che giấu đi thứ sức mạnh mà nó tưởng là sự yếu mềm, ta sẽ dành cho nó sự cân nhắc thật lâu dài và đầy khoan dung.

— Ông đã từng làm thế với cháu; thậm chí với cả cháu, — cô đáp lời. — Cháu hoàn toàn tin điều đó. Cháu đã thốt lên những lời mà ông vừa lặp lại, khi nỗi đau đớn của cháu vô cùng sắc bén và khó lòng chịu đựng; nay cháu nói lại những lời ấy thay cho người khác; nhưng cháu không thể nài nỉ chúng cho chính mình. Ông đã nói chuyện với cháu sau khi đã nhìn ngắm và theo dõi cháu từng ngày từng giờ. Sự thấu đáo nằm ở đó. Có lẽ ông đã có thể nói những lời dịu dàng hơn; có lẽ ông đã có thể cố gắng khơi gợi lòng tin của cháu bằng sự ân cần lớn lao hơn; nhưng kết cục thì vẫn thế thôi.

Ông lắc đầu đầy vẻ hoài nghi, và không giấu được sự tự trách thầm trong lòng.

— Làm sao cháu có thể hy vọng, — cô nói, — rằng sự can thiệp của ông có thể thuyết phục được cháu, khi chính cháu biết rõ mình cứng đầu nhường nào! Cháu chưa từng suy nghĩ điều gì; thưa ông Chuzzlewit kính yêu, cháu chưa bao giờ suy nghĩ gì cả; vào thời điểm đó, cháu chẳng có lấy một ý nghĩ, một trái tim hay sự bận tâm nào để tìm kiếm điều ấy. Nó nảy sinh từ chính giông bão cuộc đời cháu. Cháu đã cảm nhận được nó trong giông bão ấy. Cháu sẽ chẳng muốn đổi lại giông bão của mình dẫu nó có ra sao đi nữa — và cháu biết nó nhẹ nhàng biết bao nếu so sánh với những thử thách mà hàng trăm con người lương thiện vẫn phải gánh chịu mỗi ngày — cháu sẽ chẳng muốn quay lại ngày hôm qua dẫu có thể làm được điều đó. Nó đã là người bạn của cháu, bởi nếu không có nó thì chẳng ai có thể thay đổi được cháu; chẳng gì có thể thay đổi được cháu. Xin đừng hoài nghi cháu chỉ vì những giọt nước mắt này; cháu không thể kìm nén chúng. Từ sâu thẳm tâm hồn, cháu vô cùng biết ơn nó. Thật lòng là vậy!

— Quả thực là thế đấy ạ! — bà Todgers lên tiếng. — Cháu tin chắc như vậy, thưa ông.

— Và ta cũng vậy! — ông Chuzzlewit nói. — Giờ thì hãy lắng nghe ta, cháu yêu. Khối tài sản của người chồng quá cố của cháu, nếu không bị tiêu tan bởi lời thú nhận về một khoản nợ khổng lồ với văn phòng đã phá sản (tài liệu ấy, vốn vô dụng đối với những kẻ đào tẩu, đã được chúng gửi sang Anh quốc; không hẳn vì lợi ích của các chủ nợ mà là để thỏa mãn sự căm ghét của chúng dành cho hắn, kẻ mà chúng tưởng là vẫn còn sống), thì sẽ bị pháp luật tịch thu; bởi theo như ta được biết, nó không được miễn trừ khỏi các yêu sách của những kẻ từng chịu thiệt hại từ vụ lừa đảo mà hắn ta nhúng tay vào. Toàn bộ, hoặc gần như toàn bộ tài sản của cha cháu, đều đã đổ dồn vào thương vụ tương tự ấy. Nếu còn lại chút gì, nó cũng sẽ bị tịch thu theo cách đó. Sẽ chẳng còn mái nhà nào ở đó cho cháu đâu.

— Cháu không thể quay về bên ông ấy, — cô nói, với một phản xạ bản năng nhắc nhớ đến việc ông ta từng ép buộc cuộc hôn nhân của cô. — Cháu không thể quay về với ông ấy.

— Ta thừa biết điều đó, — ông Chuzzlewit tiếp lời; — và ta có mặt ở đây chính vì ta biết điều đó. Hãy đi theo ta! Ở bên cạnh tất cả những người thuộc phe ta, cháu chắc chắn (ta đã xác thực điều này rồi) sẽ nhận được sự chào đón nồng hậu. Nhưng cho đến khi sức khỏe của cháu bình phục trở lại, và cháu đủ điềm tĩnh để đón nhận sự chào đón ấy, cháu sẽ được cư ngụ tại bất kỳ chốn ẩn dật yên tĩnh nào do chính cháu lựa chọn, ở gần London; không quá xa xôi để người phụ nữ nhân hậu này vẫn có thể đến thăm cháu thường xuyên tùy ý. Cháu đã chịu đựng quá nhiều đau khổ; nhưng cháu còn trẻ, và trước mắt cháu là một tương lai rực rỡ và tốt đẹp hơn đang trải dài. Hãy đi cùng ta. Chị gái cháu chẳng màng gì đến cháu, ta thừa biết điều đó. Nó đang vội vã tiến hành và loan báo cuộc hôn nhân của mình, với một tinh thần mà (nói nhẹ nhàng nhất thì) khó lòng coi là lịch sự, thiếu tình chị em và thật tồi tệ. Hãy rời khỏi ngôi nhà này trước khi những vị khách của nó kéo đến. Nó có ý định gây tổn thương cho cháu. Hãy mặc kệ sự xúc phạm ấy và đi cùng ta!

Bà Todgers, dẫu vô cùng lưu luyến không muốn rời xa cô, cũng cất lời nài nỉ thêm. Ngay cả cụ Chuffey tội nghiệp (dĩ nhiên cũng nằm trong kế hoạch) cũng hùa theo. Cô vội vã khoác áo quần lên người và sẵn sàng cất bước, thì tiểu thư Pecksniff đột ngột xông vào phòng.

Tiểu thư Pecksniff xông vào đột ngột đến mức đẩy bản thân vào một tình thế hết sức khó xử. Bởi dù nàng đã hoàn tất việc trang điểm phần đầu cho ngày cưới, trên đầu đội chiếc mũ cô dâu cài hoa cam, nhưng nàng vẫn chưa hoàn tất phần váy vóc, lúc ấy chẳng trưng diện thứ trang phục nào khác ngoài chiếc áo ngủ bằng vải bông mỏng. Thực ra nàng xông vào giữa chừng như vậy là để an ủi em gái mình đang trong cơn đau buồn bằng cách cho nàng ấy chiêm ngưỡng chiếc mũ vừa kể; và vì hoàn toàn không hề hay biết sự hiện diện của một vị khách, cho đến khi chạm mặt ông Chuzzlewit đứng sừng sững trước mặt, sự kinh ngạc của nàng mang theo một nỗi ngượng ngùng khó tả.

— Ôi, thưa cô tiểu thư! — ông già cất tiếng, nhìn nàng với ánh mắt vô cùng ghét bỏ. — Hôm nay cô sắp kết hôn đấy nhỉ!

— Vâng, thưa ông, — tiểu thư Pecksniff khép nép đáp. — Cháu vâng. Cháu... trang phục của cháu hơi... thực tình mà nói, bà Todgers!

— Ta nhận thấy sự tế nhị của cô đang bị xáo trộn, — cụ già Martin nói. — Ta chẳng lấy gì làm ngạc nhiên khi thấy thế. Cô đã chọn thời điểm kết hôn thật bất hạnh.

— Xin ông thứ lỗi cho, thưa ông Chuzzlewit, — Cherry đáp trả, mặt đỏ bừng và nổi giận tức khắc; — nhưng nếu ông có điều gì muốn phàn nàn về vấn đề đó, cháu xin phép được chuyển ông sang gặp Augustus. Hy vọng ông không cho rằng việc ép buộc tranh cãi với cháu là hành động nam tính, trong khi Augustus luôn sẵn sàng thảo luận điều đó với ông bất cứ lúc nào. Cháu không liên quan gì đến những trò lừa dối có thể đã được thực hiện đối với đấng sinh thành của cháu, — tiểu thư Pecksniff nhấn mạnh từng chữ; — và vì cháu muốn giữ mối quan hệ tốt đẹp với tất cả mọi người vào thời điểm thế này, cháu sẽ rất lấy làm vinh hạnh nếu ông ban ơn đến chung vui bữa sáng cùng chúng cháu. Nhưng xét tình hình hiện tại thì cháu sẽ không mời ông nữa; vì thấy rằng ông đã bị tiêm nhiễm và có thành kiến với cháu từ một phía khác. Cháu hy vọng mình vẫn giữ được tình cảm tự nhiên dành cho một phía khác, và lòng trắc ẩn tự nhiên dành cho một phía khác; nhưng cháu không thể lúc nào cũng chịu cúi đầu lép vế trước điều đó mãi được, thưa ông Chuzzlewit. Thế thì hơi quá quắt rồi đấy. Cháu tin là mình còn chút lòng tự trọng đối với bản thân, cũng như đối với người đàn ông đã nhận cháu làm Cô dâu của anh ấy.

— Em gái cô, khi đối mặt — theo như ta nghĩ; chứ không phải như cô ấy kể, bởi cô ấy chẳng hề hé nửa lời — với sự lạnh nhạt chẳng bõ bèn gì từ phía cô, đã quyết định rời đi cùng ta, — ông Chuzzlewit nói.

— Cháu vô cùng hạnh phúc khi biết cuối cùng cô ấy cũng gặp được chút vận may, — tiểu thư Pecksniff đáp, hất cằm lên. — Cháu xin chúc mừng cô ấy, quả thật là vậy. Cháu chẳng lấy làm lạ khi sự kiện này lại gây đau buồn cho cô ấy — gây đau buồn cho cô ấy — nhưng cháu chẳng thể làm gì khác được, thưa ông Chuzzlewit. Đó đâu phải lỗi của cháu.

— Nào, tiểu thư Pecksniff! — ông già điềm tĩnh nói. — Ta rất muốn được chứng kiến một cuộc chia ly tốt đẹp hơn giữa hai chị em cô. Ta rất muốn thấy một thái độ chia ly đàng hoàng hơn từ phía cô trong hoàn cảnh thế này. Điều đó sẽ khiến ta trở thành bạn của cô. Biết đâu có ngày cô sẽ cần đến một người bạn đấy.

— Mọi mối quan hệ trong cuộc đời, thưa ông Chuzzlewit, xin ông thứ lỗi cho; và mọi người bạn trên đời này, — tiểu thư Pecksniff cao giọng đáp, — giờ đây đều gắn kết và hòa quyện trọn vẹn vào Augustus. Chừng nào Augustus còn là của riêng cháu, cháu chẳng cần đến người bạn nào khác nữa. Khi ông nhắc đến những người bạn, thưa ông, một lần và là mãi mãi, cháu xin cúi xin ông hãy tìm đến Augustus. Đó là cảm nhận của cháu về buổi lễ tôn giáo mà cháu sắp sửa tham dự trước bàn thờ nơi Augustus sẽ dìu dắt cháu bước tới. Cháu không hề nuôi lòng oán hận với bất kỳ ai, huống chi là vào khoảnh khắc đắc thắng này; lại càng không bao giờ oán hận em gái mình. Trái lại, cháu còn gửi lời chúc mừng đến cô ấy. Nếu ông không nghe thấy cháu nói điều đó thì đó không phải lỗi của cháu. Và vì cháu phải có trách nhiệm với Augustus, phải thật đúng giờ trong một dịp mà anh ấy hẳn có thể được ngầm hiểu là — là đang sốt ruột — thực tình mà nói, bà Todgers! — cháu đành phải xin phép ông cho cháu lui bước.

Dứt lời, chiếc mũ cưới liền khuất dạng; đi kèm với sự oai nghi lừng lững của chiếc áo ngủ bằng vải bông mỏng còn sót lại bên trong.

Cụ già Martin lặng lẽ chìa cánh tay đỡ lấy người em gái và dìu cô bước ra ngoài. Bà Todgers, với những dải lụa ngày hội bay phần phật trong gió, theo chân họ ra tận cỗ xe, ôm chầm lấy cổ Merry khi từ biệt, rồi vừa khóc nức nở suốt dọc đường vừa chạy thục mạng trở về căn nhà u ám của mình. Bà Todgers có một thân hình gầy guộc, xơ xác, nhưng ẩn chứa bên trong là một tâm hồn vô cùng đôn hậu. Biết đâu chừng người Samaritan nhân từ ngày xưa cũng gầy gò xơ xác như thế và từng chật vật để mưu sinh. Ai mà biết được!

Ông Chuzzlewit dán chặt ánh mắt theo bóng bà, mãi cho đến khi bà đóng sập cửa nhà lại, tầm mắt ông mới chạm phải gương mặt của anh chàng Tapley.

— Này, Mark! — ông lên tiếng ngay khi nhận ra cậu ta, — có chuyện gì thế?

— Một sự kiện kỳ diệu nhất trên đời, thưa ông! — Mark vừa đáp, vừa cố gắng nặn ra hơi sức một cách cực nhọc, hầu như chẳng tài nào thốt nên lời nổi dẫu đã dốc toàn lực. — Một sự trùng hợp xưa nay chưa từng có! Thề có ơn trên là ở đây có tận hai người hàng xóm cũ của chúng ta đấy, thưa ông!

— Hàng xóm nào chứ? — cụ Martin kêu lên, nhoài người ra khung cửa sổ. — Ở đâu cơ chứ?

— Cháu vừa đi qua đi lại cách chỗ này chưa đầy năm bước chân, — ông Tapley thở hổn hển nói, — và họ thình lình xuất hiện trước mặt cháu cứ như chính hồn ma của họ vậy, cứ như thế đấy ạ! Đó là sự kiện kỳ diệu nhất từng xảy ra trên đời. Ai đó làm ơn mang cho cháu một chiếc lông chim để thọc lét cho cháu ngã lăn ra đây cái coi!

— Cậu đang nói cái gì thế hả! — cụ Martin thốt lên, bị cuốn vào sự phấn khích tột độ chẳng kém gì gã kỳ cục ấy. — Hàng xóm nào, ở đâu chứ?

— Ở đây chứ đâu, thưa ông! — ông Tapley đáp. — Ngay tại thành phố London này! Ngay trên những viên đá lát đường này đây! Họ đây rồi, thưa ông! Cháu mà lại không nhận ra những gương mặt thân thương ấy sao, lạy Chúa tôi, làm sao mà cháu quên được chứ! —

Vừa thốt lên những lời đầy phấn khích ấy, ông Tapley không chỉ chỉ tay về phía một người đàn ông và một người phụ nữ có vẻ ngoài đàng hoàng đang đứng gần đó, mà còn lao vào ôm chầm lấy họ hết người này đến người khác, lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần ngay giữa Quảng trường Đài tưởng niệm.

— Hàng xóm nào cơ chứ? — cụ Martin quát lên, gần như phát điên vì những nỗ lực vô vọng nhằm mở cửa xe bước ra ngoài.

— Hàng xóm bên Mỹ ấy! Hàng xóm ở Eden ấy! — Mark kêu lên. — Hàng xóm ở vùng đầm lầy, hàng xóm trong rừng rậm, hàng xóm qua cơn hoạn nạn sốt rét. Chẳng phải cô ấy đã từng tận tình chăm sóc chúng ta sao! Chẳng phải anh ấy đã từng giúp đỡ chúng ta sao! Chẳng phải cả hai chúng ta đều đã bỏ mạng nếu không có họ hay sao! Chẳng phải họ đang chật vật quay trở lại đây, mà bên mình chẳng còn nổi lấy một đứa con thơ để làm chỗ dựa tinh thần đó sao! Thế mà còn dám nói với cháu cái gì là hàng xóm nữa chứ!

Cậu ta lại lồng lộn lên lần nữa, trong một trạng thái hoàn toàn cuồng nhiệt, ôm chầm lấy họ, nhảy tưng tưng xung quanh và luồn lách vào giữa họ, cứ như thể đang biểu diễn một điệu nhảy cuồng loạn và kỳ quái nào đó.

Ông Chuzzlewit vừa láng thoáng nhận ra những con người này là ai liền tìm cách giật tung cửa xe rồi ngã nhào ra ngoài giữa bọn họ; và cứ như thể cái sự điên rồ của ông Tapley có khả năng lây lan, ông lập tức bắt đầu bắt tay rưới mừng và bày tỏ mọi dấu hiệu của niềm vui sướng tột độ.

— Trèo lên ghế sau đi! — ông nói. — Trèo lên ghế phụ phía trên đi. Lên xe đi cùng tôi nào! Còn cậu, hãy ngồi lên ghế đánh xe đi, Mark. Về nhà thôi! Về nhà nào!

— Về nhà thôi! — ông Tapley hét lên, nắm chặt lấy bàn tay cụ già trong một cơn cao trào nhiệt huyết. — Hoàn toàn đúng ý cháu, thưa ông. Về nhà mãi mãi! Xin phép được thất lễ một chút nhé thưa ông, cháu không tài nào kìm ném nổi. Chúc cho tửu quán Jolly Tapley muôn năm! Chẳng có thứ gì trong cái quán ấy mà họ không được hưởng nếu cất miệng xin, ngoại trừ mấy tờ hóa đơn nợ. Về nhà thôi chứ còn chần chừ gì nữa! Hoan hô!

Thế là họ lục tục lăn bánh trở về nhà với tốc độ nhanh nhất có thể ngay sau khi đưa cụ già lên xe; suốt dọc đường, nhiệt huyết của Mark chẳng hề thuyên giảm chút nào khi cậu mặc sức để cảm xúc tuôn trào phóng khoáng cứ như thể mình đang đứng giữa đồng cỏ Salisbury vậy.

Và giờ thì nhóm khách dự tiệc cưới bắt đầu tề tựu tại nhà Todgers. Anh Jinkins, vị khách trọ duy nhất được mời, đã có mặt ở đó sớm nhất. Anh ta cài một nhành hoa cưới màu trắng trên khuyết áo, khoác một chiếc áo khoác dài dự tiệc màu xanh sẫm dệt chéo đôi siêu hạng mới tinh (đó là lời miêu tả trên hóa đơn), cùng đủ loại hoa văn rườm rà được thêu vẽ quanh các túi áo do người thợ may nghĩ ra nhằm tôn vinh ngày trọng đại. Tội nghiệp Augustus giờ đây không còn cảm thấy mạnh mẽ ngay cả đối với vấn đề của Jinkins nữa. Anh ta chẳng còn đủ sự vững vàng trong tâm trí để bận tâm điều đó. "Cứ để hắn ta đến!" — anh ta từng đáp lại tiểu thư Pecksniff khi nàng nài nỉ vấn đề này. — "Cứ để hắn đến! Hắn vẫn luôn là hòn đá ngáng đường cuộc đời tôi từ trước đến nay. Thật phải phép khi hắn có mặt ở đó. Ha, ha! Ồ vâng! Cứ để Jinkins đến đi!"

Jinkins đã đến với tất cả niềm hân hoan trên đời, và anh ta đang đứng lù lù ở đó. Trong vài phút đầu, anh ta chẳng có bầu bạn nào ngoài bàn tiệc điểm tâm được bày biện trong phòng khách với đầy vẻ trang trọng và gu thẩm mỹ khác thường. Nhưng bà Todgers nhanh chóng gia nhập cùng anh; rồi người anh họ độc thân, chàng thanh niên râu rợm, cùng vợ chồng ông bà Spottletoe cũng lần lượt kéo đến.

Ông Spottletoe dành cho Jinkins một cái gật đầu đầy khích lệ. — Rất hân hạnh được biết anh, thưa anh, — ông nói. — Chúc mừng hạnh phúc nhé! — cứ đinh ninh rằng Jinkins chính là chú rể may mắn.

Anh Jinkins liền đính chính. Anh ta chỉ đang đóng vai trò chủ nhà thay cho người bạn Moddle của mình, kẻ vẫn chưa dọn đến ở trong nhà và hiện vẫn chưa có mặt.

— Vẫn chưa có mặt ư, thưa anh! — Spottletoe cau mày bực bội thốt lên.

— Vẫn chưa ạ, — anh Jinkins đáp.

— Thưa Chúa thánh thần! — Spottletoe kêu lên. — Khởi đầu tốt thật đấy! Thề có danh dự và tính mạng của tôi, gã thanh niên này khởi đầu thật ấn tượng làm sao! Nhưng tôi rất muốn biết tại sao mọi kẻ bước chân vào gia đình này đều phạm phải những hành vi lăng mạ thô lỗ đến thế. Chết tiệt thật! Đến giờ vẫn chưa có mặt. Không có ở đây để đón tiếp chúng ta sao!

Đứa cháu trai có gương mặt phác thảo mơ hồ bèn lên tiếng đoán rằng có lẽ anh ta đã đặt đóng một đôi giày mới, nhưng giày vẫn chưa được mang đến.

— Đừng có lôi chuyện giày dép ra đây nói chuyện với tôi, thưa anh! — Spottletoe đùng đùng nổi giận đáp trả. — Thế thì anh ta buộc phải đi dép lê đến đây chứ; anh ta buộc phải đi chân đất mà đến chứ. Đừng có đưa ra cái lý do thảm hại và né tránh ấy với tôi để biện hộ cho người bạn của anh, thưa anh bạn Boots.

— Anh ta không phải bạn của tôi, — cậu cháu trai nói. — Tôi chưa từng gặp hắn ta bao giờ.

— Tốt lắm, thưa anh, — gã Spottletoe nóng tính đáp lời. — Vậy thì đừng có nói chuyện với tôi nữa!

Cánh cửa bỗng bật mở ngay khoảnh khắc ấy và tiểu thư Pecksniff bước vào, chân bước lảo đảo, được ba cô phù dâu dìu đỡ. Người phụ nữ sắc sảo bước theo sau cùng; bà ta đã đứng đợi ở bên ngoài cho đến tận bây giờ nhằm mục đích phá hỏng khoảnh khắc ấn tượng.

— Chào bà nhé! — Spottletoe cất tiếng thách thức chào người phụ nữ sắc sảo. — Tôi tin là bà vẫn nhìn thấy bà Spottletoe chứ, thưa bà?

Người phụ nữ sắc sảo với vẻ mặt đầy quan tâm đến sức khỏe của bà Spottletoe, bèn bày tỏ sự tiếc nuối rằng bà ấy không dễ để nhìn thấy cho lắm. Bởi tự nhiên trong trường hợp của vị phu nhân đó lại hơi thiên về thái độ mảnh mai quá mức.

— Bà Spottletoe ít ra còn dễ nhìn thấy hơn là chú rể đấy, thưa bà, — chồng của vị phu nhân nọ đáp trả. — Trừ phi anh ta chỉ dồn sự quan tâm của mình vào một phần hay một nhánh cụ thể nào đó của gia đình này, điều này thì hoàn toàn phù hợp với cung cách hành xử thông thường của họ.

— Nếu ý anh là đang ám chỉ tôi — người phụ nữ sắc sảo bắt đầu lên tiếng.

— Xin vui lòng, — tiểu thư Pecksniff xen vào, — xin đừng để Augustus, vào khoảnh khắc thiêng liêng này trong cuộc đời anh ấy và của tôi, trở thành nguyên nhân làm tổn hại đến sự hòa thuận mà tôi và Augustus luôn mong muốn gìn giữ. Augustus chưa từng được giới thiệu với bất kỳ người họ hàng nào có mặt ở đây lúc này. Anh ấy thích như vậy hơn.

— Thế thì, tôi mạo muội khẳng định rằng, — ông Spottletoe hét lên, — kẻ nào khao khát gia nhập gia đình này, và lại "thích không" được giới thiệu với các thành viên trong họ, kẻ đó chính là một gã hỗn xược vô lại. Đó là suy nghĩ của tôi về hắn ta!

Người phụ nữ sắc sảo với vẻ nhã nhặn tuyệt vời bèn nhận xét rằng bà e là đúng như vậy thật. Ba cô con gái của bà ta lớn tiếng hùa theo rằng điều đó thật là "Đáng xấu hổ!"

— Các người chẳng hiểu gì về Augustus cả, — tiểu thư Pecksniff vừa khóc vừa nói, — thực tình các người chẳng hiểu gì về anh ấy đâu. Augustus toàn là sự dịu dàng và khiêm nhường. Hãy chờ đến khi các người gặp Augustus đi, và tôi chắc chắn anh ấy sẽ chinh phục được thiện cảm của các người.

— Vấn đề nảy sinh ở đây là, — Spottletoe vừa khoanh tay vừa nói: — chúng ta phải đợi đến bao giờ nữa. Thực tế là tôi không quen phải chờ đợi ai cả. Và tôi muốn biết chúng ta được trông đợi phải chờ đến lúc nào.

— Bà Todgers thân mến! — Charity lên tiếng. — Anh Jinkins! Cháu e là đã có sự nhầm lẫn gì rồi. Cháu nghĩ có khi nào Augustus đã đi thẳng đến Bàn thờ rồi không!

Vì một chuyện như thế hoàn toàn có thể xảy ra và nhà thờ lại nằm ngay gần đó, anh Jinkins liền cắm cổ chạy đi xem xét, đi cùng với anh họ độc thân George Chuzzlewit, kẻ thà chọn làm bất cứ việc gì còn hơn là ngồi ì một chỗ cạnh bàn tiệc điểm tâm mà chẳng tài nào nhét nổi thứ gì vào bụng. Nhưng họ đã quay trở lại mà chẳng mang theo tin tức nào ngoài một lời nhắn quen thuộc từ người thư ký nhà thờ, ngụ ý rằng nếu họ muốn làm lễ kết hôn vào buổi sáng hôm nay thì tốt hơn hết là hãy nhanh chân lên, vì vị phó tế không đời nào đứng chờ ở đó suốt cả ngày đâu.

Lúc này thì cô dâu thực sự hoảng hốt; hoảng hốt đến tột độ. Lạy Chúa nhân từ, chuyện gì có thể đã xảy ra cơ chứ! Augustus! Augustus yêu dấu của em!

Anh Jinkins tình nguyện bắt một chiếc xe taxi để tìm anh ta tại ngôi nhà mới trang hoàng. Người phụ nữ sắc sảo liền bước đến an ủi tiểu thư Pecksniff. — Đó chỉ là một ví dụ cho những gì mà cô ấy sẽ phải đối mặt trong đời. Nó sẽ làm cô ấy khôn ra. Nó sẽ đánh bay cái vẻ lãng mạn nhảm nhí của vụ này đi. — Mấy cô con gái mũi đỏ cũng buông những lời an ủi ân cần nhất. — Biết đâu anh ta sẽ đến thì sao, — họ nói. Kẻ cháu trai phác thảo thì úp mở rằng có lẽ anh ta đã ngã từ trên cầu xuống sông rồi. Cơn thịnh nộ của ông Spottletoe bất chấp mọi lời nài nỉ từ người vợ. Mọi người nhao nhao lên nói cùng một lúc, và tiểu thư Pecksniff, với hai bàn tay đan chặt vào nhau, tìm kiếm sự an ủi ở khắp mọi nơi nhưng chẳng tìm thấy ở đâu cả, đúng lúc ấy Jinkins, sau khi chạm mặt người đưa thư ngay ngoài cửa, bước trở vào với một lá thư trên tay và trao nó cho nàng.

Tiểu thư Pecksniff mở thư ra, thét lên một tiếng sắc lẹm, quăng phắt nó xuống đất và ngất lịm đi.

Họ nhặt bức thư lên; quây quần lại với nhau, chồm qua vai nhau để đọc những dòng chữ và nét gạch nối nguệch ngoạc trong thông điệp này:

"Ngoài khơi Gravesend. Tàu buồm 3 cột, chiếc Cupid

Đêm thứ Tư

Tiểu thư Pecksniff bị tổn thương sâu sắc — Trước khi bức thư này đến tay cô, kẻ ký tên dưới đây sẽ — nếu chưa thành thây ma — thì cũng đang trên đường đến Vùng đất Van Dieman. Xin đừng cử người truy đuổi. Tôi thọat không bao giờ để bị bắt sống đâu!

Trọng tải — 300 tấn theo đăng ký — xin hãy tha thứ, nếu trong cơn quẫn bám, tôi lại nhắc đến con tàu — đè nặng lên tâm trí tôi — thực sự vô cùng khủng khiếp. Thường xuyên — khi cô tìm cách xoa dịu vầng trán tôi bằng những nụ hôn — ý nghĩ tự vẫn đã lóe lên trong đầu tôi. Thường xuyên — dẫu nghe có vẻ khó tin — tôi đã từ bỏ ý định đó.

Tôi yêu một người khác. Cô ấy đã là của Người khác. Mọi thứ trên đời dường như đều thuộc về ai khác. Chẳng có gì trên thế gian này là của tôi — thậm chí cả Vị trí của tôi — cái mà tôi đã đánh mất — bởi hành động liều lĩnh — khi bỏ trốn.

Nếu cô từng yêu tôi, hãy lắng nghe lời thỉnh cầu cuối cùng của tôi! Lời thỉnh cầu cuối cùng của một kẻ lưu vong khốn khổ và tàn tạ. Hãy chuyển lá thư đính kèm này — đây là chìa khóa bàn làm việc của tôi — tới văn phòng — bằng cách trao tận tay. Xin hãy gửi cho Bobbs và Cholberry — ý tôi là Chobbs và Bolberry — nhưng tâm trí tôi hoàn toàn đã bấn loạn rồi. Tôi có để lại một con dao gọt bút chì — có chuốt cán bằng sừng hươu — trong hộp đựng dụng cụ may vá của cô. Nó sẽ trả công cho người đưa thư. Cầu mong nó mang lại cho anh ta nhiều hạnh phúc hơn là nó từng đem lại cho tôi!

Ồ, tiểu thư Pecksniff, sao cô không buông tha cho tôi! Chẳng phải là quá nhẫn tâm, vô cùng nhẫn tâm hay sao! Ôi trời đất ơi, chẳng lẽ cô chưa từng chứng kiến những cảm xúc của tôi — chẳng lẽ cô chưa từng nhìn thấy chúng trào ra từ khóe mắt tôi — chẳng phải chính cô đã — trách mắng tôi vì đã khóc lóc nhiều hơn thường lệ vào đêm khủng khiếp ấy khi chúng ta gặp nhau lần cuối — trong ngôi nhà đó — nơi tôi từng có những phút giây bình yên — dẫu tàn tạ — giữa chốn dung thân của bà Todgers!

Nhưng đã được định sẵn — trong sách Talmud — rằng cô sẽ tự vướng vào Số phận u ám và khôn lường mà sứ mệnh của tôi là phải hoàn thành, và nó đang vây quanh — ngay lúc này đây — quanh những đền đài của tôi. Tôi sẽ không oán trách nữa, bởi tôi đã phụ bạc cô. Cầu mong những món Đồ đạc trong nhà có thể phần nào đền bù cho cô!

Vĩnh biệt! Hãy làm cô dâu kiêu hãnh đội chiếc mão công tước, và hãy quên tôi đi! Còn lâu lắm cô mới có thể thấu hiểu được nỗi thống khổ mà tôi dùng để ký tên dưới đây — giữa tiếng gầm thét cuồng phong của bọn — thủy thủ,

Mãi mãi không đổi thay,

Chẳng bao giờ là của cô,

Augustus."

Họ chẳng mảy may bận tâm đến tiểu thư Pecksniff trong lúc đang ngấu nghiến đọc lá thư này, cứ như thể nàng là nhân vật cuối cùng trên Trái Đất đáng để quan tâm vậy. Nhưng tiểu thư Pecksniff thực sự đã ngất lịm đi. Nỗi cay đắng vì sự bẽ bàng; nỗi cay đắng vì đã triệu tập những nhân chứng, lại còn là những nhân chứng như thế, đến để chứng kiến cảnh tượng này; nỗi cay đắng khi biết rằng người phụ nữ sắc sảo và mấy cô con gái mũi đỏ đang đứng cao ngạo đắc thắng trong giờ phút mà họ hằng trông đợi nàng sụp đổ; tất cả vượt quá sức chịu đựng của con người. Tiểu thư Pecksniff đã ngất lịm đi một cách thực sự.

Âm thanh nào vang lên thật hùng vĩ bên tai thế kia! Căn phòng tối tăm nào đây!

Và bóng hình dịu dàng đang ngồi bên chiếc đàn organ kia là ai thế! A, Tom, Tom thân mến, người bạn cũ!

Mái tóc cậu đã điểm bạc từ trước tuổi, dẫu Thời gian vẫn bước qua cậu và tình bạn thuở xưa của chúng ta, hỡi Tom. Nhưng trong những âm thanh mà cậu vẫn quen dùng để bầu bạn với buổi chập tối, khúc nhạc từ trái tim cậu đã cất lên — câu chuyện cuộc đời cậu đang tự kể lấy chính mình.

Cuộc đời cậu thật yên ả, bình lặng và hạnh phúc, hỡi Tom. Trong giai điệu êm dịu cứ văng vẳng quay về bên tai mãi không thôi, ký ức về mối tình xưa của cậu có lẽ sẽ tìm thấy một giọng nói riêng; nhưng đó là một ký ức dễ chịu, dịu dàng, thì thầm, giống như cách chúng ta đôi khi hoài niệm về người đã khuất, và nó không hề gây ra nỗi đau đớn hay phiền muộn nào cho cậu nữa, tạ ơn Chúa.

Hãy lướt những phím đàn thật nhẹ nhàng, hỡi Tom, nhẹ nhàng hết mức tùy thích, nhưng bàn tay cậu sẽ chẳng bao giờ chạm nhẹ nổi một nửa lên Cây đàn ấy so với cái cách cậu đặt lên đầu của gã bạo chúa xưa kia giờ đã bị quật ngã xuống tận bùn đen; và sẽ chẳng bao giờ nó tạo ra được một âm hưởng trống rỗng đến thế trước bất kỳ nhịp chạm nào của cậu, như cách hắn ta vẫn luôn làm.

Bởi một kẻ nát rượu, ăn mày, tơi tả, chuyên đi viết thư xin đểu, tên là Pecksniff, với một cô con gái đanh đá chua ngoa, vẫn đang bám riết lấy cậu, hỡi Tom; và khi hắn cất lời kêu xin tiền bạc, hắn lại nhắc nhở cậu rằng chính hắn đã gầy dựng cơ nghiệp cho cậu tốt hơn là cho chính bản thân mình; và khi tiêu xài số tiền ấy, hắn lại đi ba hoa với đám khách khứa trong quán rượu những câu chuyện về sự vô ơn của cậu cùng lòng hào phóng mà hắn từng ban phát cho cậu thuở nào; rồi hắn chìa ra những cái khuỷu tay rách lỗ chỗ, gác đôi giày mòn rách cả đế lên ghế, và nài nỉ những kẻ lắng nghe hãy nhìn vào đó, trong khi cậu thì đang được che chở và ăn mặc một cách vô cùng ấm áp. Mọi chuyện cậu đều biết rõ, thế mà vẫn nhẫn nhịn chịu đựng tất cả, hỡi Tom!

Thế là, với nụ cườiở trên môi, cậu nhẹ nhàng chuyển sang một nhịp điệu khác — nhanh hơn và tươi vui hơn — và những bước chân nhỏ xíu quen nhảy múa quanh cậu theo tiếng nhạc, và những đôi mắt trẻ thơ sáng ngời ngước lên nhìn vào mắt cậu. Và có một sinh linh bé nhỏ, hỡi Tom — con bé ấy; không phải con của Ruth — kẻ mà đôi mắt cậu dõi theo trong những trò đùa giỡn và nhảy múa; kẻ đôi khi ngạc nhiên khi thấy cậu trầm ngâm suy tư, liền chạy đến trèo lên đùi cậu, áp má mình vào má cậu; kẻ yêu thương cậu, hỡi Tom, hơn tất cả những đứa khác, nếu điều đó là có thể; và có lần ngã bệnh, đã chọn cậu làm người chăm sóc cho mình, chẳng hề biết hờn dỗi cáu kỉnh là gì, hỡi Tom, mỗi khi có cậu ở bên cạnh.

Giờ đây, cậu lướt sang một khúc nhạc trang nghiêm hơn; một giai điệu dành riêng cho những người bạn cũ và những chốn xưa cũ; và trong cách cậu lưu luyến lướt trên những phím đàn, cùng âm hưởng hào phóng dâng trào của bản hòa âm ngọt ngào, họ hiện lên trước mắt cậu. Linh hồn của cụ già đã khuất ấy, người từng thích thú dự liệu trước mọi nhu cầu của cậu và chưa từng ngưng tôn trọng cậu, vẫn hiện diện ở đó, giữa những con người ấy; lặp lại, với một gương mặt điềm tĩnh và bình thản, những lời cụ từng nói với cậu trên giường bệnh, và ban phúc cho cậu!

Và từ khu vườn bước tới, hỡi Tom, nơi được thảm đầy hoa do chính những bàn tay trẻ thơ rải xuống, cô em gái nhỏ Ruth của cậu, với bước chân và trái tim nhẹ bẫng như thuở nào, ngồi xuống bên cạnh cậu. Từ Hiện tại và Quá khứ, nơi cô hiện diện và đan cài vô cùng dịu dàng trong mọi suy nghĩ của cậu, giai điệu của cậu vút bay hướng về Tương lai. Khi nó vang vọng bên trong và bên ngoài con người cậu, khúc nhạc cao cả ấy, cuồn cuộn lan tỏa ôm trọn lấy cả hai người, đã gạt bỏ đi viễn cảnh thô tục của một cuộc chia ly trần thế, và nâng cả hai người bay bổng lên Thiên đường!