“Này, Pecksniff!” cậu Jonas từ phòng khách gọi vọng ra. “Không có ai định mở cái cửa quý hóa của ông ra đấy à?”

“Dạ lập tức đây, thưa cậu Jonas. Lập tức đây ạ.”

“Ô hay,” mồ côi ta lẩm bẩm, “không mở ngay thì phí cả giờ. Bất kể kẻ nào, mà gõ tận ba tiếng, tiếng nào cũng đủ đánh thức cái—,” hắn vốn có sự ác cảm lớn đến mức không chịu nổi ý nghĩ đánh thức Người Chết, nên dù câu nói hãy còn lửng lơ trên đầu lưỡi, hắn liền khựng lại và đổi thành, “đánh thức Bảy Chàng Ngủ.”

“Lập tức đây, thưa cậu Jonas; lập tức đây ạ,” Pecksniff nhắc lại. “Thomas Pinch”—trong cơn hoảng hốt tột cùng, ông không tài nào quyết định được nên gọi Tom là người bạn hiền hay một tên vô lại, thế nên tạm thời ông giơ nắm đấm về phía cậu—“hãy lên phòng mấy đứa con gái của ta, và báo cho chúng biết ai đang tới đây. Hãy nói là: Im lặng. Im lặng! Ngươi có nghe ta nói gì không, hử?”

“Dạ rõ thưa ông!” Tom đáp, rồi bước đi thực hiện sai vác trong vẻ mặt đầy ngạc nhiên.

“Cậu sẽ—ha, ha, ha!—cậu sẽ tha lỗi cho tôi nếu tôi khép cánh cửa này lại một thoáng chứ?” Pecksniff nói. “Đây có lẽ là một vị khách đến vì công việc. Quả thực tôi khá chắc là vậy. Cảm ơn cậu.” Thế rồi ông Pecksniff, vừa khẽ ngân nga một khúc ca điền viên, vừa đội chiếc mũ làm vườn lên đầu, vớ lấy một cái xẻng rồi mở cửa chính ra; điềm tĩnh xuất hiện ngay bậu cửa, cứ như thể ông vừa nghe thấy tiếng gõ cửa dè dặt vọng ra từ vườn nho của mình, nhưng hãy còn chưa dám chắc.

Trông thấy một quý ông và một quý bà đang đứng trước mặt, ông giật nợ lùi lại với vẻ bối rối vừa đủ mà một người lương thiện với tấm lòng trong sáng có thể biểu lộ trước một sự ngạc nhiên thuần túy. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, sự nhận ra hiện lên trên nét mặt ông, và ông kêu lên:

“Cậu Chuzzlewit! Tôi có thể tin vào mắt mình nữa không! Kính thưa quý ông thân mến; quý ông kính mến của tôi! Quả là một giờ phút vui mừng, một giờ phút hạnh phúc làm sao. Xin mời quý ông bước vào. Quý ông thấy tôi trong bộ đồ làm vườn đây. Chắc cậu sẽ châm chước cho. Làm vườn là một nghề cổ xưa. Thật là nguyên thủy, thưa quý ông. Hoặc, nếu tôi không nhầm, Adam chính là người đầu tiên theo nghề của chúng ta. Nàng Eve của tôi, tôi đau lòng mà phải nói rằng đã qua đời rồi, thưa cậu; nhưng”—đến đây ông chỉ vào cây xẻng, rồi lắc đầu như thể ông phải cố gắng lắm mới giữ được vẻ vui tươi—“nhưng tôi vẫn tập tành làm Adam một chút.”

Lúc này ông đã đưa họ vào phòng khách đẹp nhất, nơi có bức chân dung do Spiller vẽ và bức tượng bán thân do Spoker tạc.

“Mấy đứa con gái của tôi,” ông Pecksniff nói, “sẽ mừng rỡ khôn xiết. Nếu tôi có thể cảm thấy mệt mỏi về một đề tài như thế, thì tôi đã kiệt sức từ lâu rồi, thưa quý ông thân mến, bởi sự mong ngóng khôn nguôi của chúng đối với niềm hạnh phúc này và những lời nhắc đi nhắc lại của chúng về cuộc gặp gỡ của chúng ta ở nhà bà Todgers. Cả người bạn gái xinh xắn của chúng nữa,” ông Pecksniff nói tiếp, “người mà chúng vô cùng khao khát được làm quen và yêu mến—thực ra, được biết nàng chính là yêu mến—hy vọng là tôi thấy nàng vẫn mạnh khỏe. Hy vọng rằng khi cất lời: ‘Chào mừng đến mái tranh nghèo của tôi!’, tôi tìm thấy sự đồng điệu trong chính tâm tư của nàng. Nếu nét mặt là tấm gương phản chiếu tâm hồn, thì tôi chẳng có gì phải lo ngại về điều đó cả. Quả là một biểu cảm vô cùng cuốn hút trên khuôn mặt, thưa cậu Chuzzlewit, quý ông thân mến của tôi—thật sự là vậy!”

“Mary,” ông cụ nói, “ông Pecksniff đang nịnh cháu đấy. Nhưng những lời nịnh bợ từ ông ấy rất đáng để đón nhận. Ông ấy không phải là kẻ chuyên buôn lời tán tỉnh, và những lời ấy xuất phát từ đáy lòng. Chúng ta đã tưởng cậu—”

“Pinch,” Mary đáp.

“Cậu Pinch đáng lẽ đã đến trước chúng ta rồi chứ, Pecksniff.”

“Cậu ấy đã đến trước hai người rồi, thưa quý ông thân mến,” Pecksniff đáp lời, cố cất cao giọng để Tom đang đứng trên cầu thang có thể nghe thấy, “và chắc là cậu ấy đang định báo cho tôi biết về việc quý vị ghé thăm, thì tôi đã nhờ cậu ấy lên gõ cửa phòng mấy đứa con gái của tôi trước, để hỏi thăm con bé Charity, đứa con ái nữ của tôi, hiện sức khỏe không được tốt như tôi mong muốn. Không,” ông Pecksniff nói, đáp lại cái nhìn của họ, “tôi rất tiếc phải nói rằng, nó không được khỏe. Đó chỉ là một cơn hưng cảm thần kinh thôi; không có gì hơn đâu, tôi không lo lắng gì cả. Cậu Pinch! Thomas!” Pecksniff cất tiếng gọi bằng giọng điệu ân cần nhất. “Xin mời vào. Tôi không coi cậu là người ngoài đâu. Cậu Thomas đây là một người bạn khá thưa lâu năm của tôi, thưa cậu Chuzzlewit, chắc cậu phải biết.”

“Cảm ơn ông,” Tom nói. “Ông giới thiệu cháu rất tử tế, và dùng những từ ngữ khiến cháu vô cùng hãnh diện.”

“Cậu Thomas già!” người chủ nhà tươi cười gọi lớn. “Chúa phù hộ cho cậu!”

Tom thưa rằng hai tiểu thư sẽ xuất hiện ngay lập tức, và những món đồ thết đãi ngon nhất mà ngôi nhà có được hiện đang được chuẩn bị dưới sự giám sát chung của hai cô. Trong lúc cậu đang nói, ông cụ đăm đăm nhìn cậu, dẫu với vẻ ít khắc nghiệt hơn thường ngày; và sự bối rối lẫn nhau giữa Tom và cô thiếu nữ, dù do bất kỳ nguyên nhân nào gây ra, dường như cũng không thoát khỏi tầm quan sát của ông.

“Pecksniff,” ông nói sau một khoảng lặng, đứng dậy và kéo ông ấy sang một góc bên cửa sổ, “tôi vô cùng bấy ngờ khi nghe tin cái chết của em trai tôi. Chúng tôi đã xa cách nhau nhiều năm trời. Niềm an ủi duy nhất của tôi là chắc hẳn nó đã sống một cuộc đời hạnh phúc hơn và tốt đẹp hơn vì đã không gắn bất kỳ hy vọng hay mưu mô nào với tôi. Cầu mong linh hồn nó được bình yên! Chúng tôi từng là những đứa trẻ chơi đùa cùng nhau thuở trước; và sẽ tốt hơn cho cả hai nếu chúng tôi chết đi từ lúc ấy.”

Thấy ông đang ở tâm trạng ôn hòa này, ông Pecksniff bắt đầu nhìn thấy một lối thoát khác cho những rắc rối của mình, bên cạnh việc tống khứ Jonas.

“Việc bất kỳ ai, thưa quý ông thân mến, có thể hạnh phúc hơn vì không phải quen biết cậu,” ông đáp lại, “xin cậu lượng thứ cho nếu tôi hoài nghi điều đó. Nhưng việc cụ Anthony, vào buổi hoàng hôn của cuộc đời, lại được hạnh phúc trong tình cảm của người con trai ưu tú—một tấm gương, thưa quý ông, một tấm gương cho tất cả những người con—và trong sự chăm sóc của một người họ hàng xa, dẫu phương tiện phụng dưỡng có khiêm nhường đến đâu đi nữa thì lòng dạ cũng không hề bờ bến; điều đó thì tôi có thể thông tin cho cậu rõ.”

“Thế này là thế nào?” ông cụ nói. “Cậu không phải là người thừa kế di sản đấy chứ?”

“Cậu vẫn chưa,” ông Pecksniff nói, với một cái siết tay đầy sầu muộn, “hiểu thấu bản chất của tôi rồi, tôi nhận ra thế. Không, thưa cậu, tôi không phải là người thừa kế. Tôi tự hào mà nói rằng tôi không phải là người thừa kế. Tôi tự hào mà nói rằng không ai trong số các con tôi là người thừa kế cả. Thế nhưng, thưa cậu, tôi đã ở bên ông ấy theo chính thỉnh cầu của ông ấy. Ông ấy hiểu tôi hơn một chút, thưa cậu. Ông ấy đã viết thư và bảo rằng: ‘Ta đau yếu lắm. Ta đang lịm dần đi. Hãy đến với ta!’ Tôi đã đến bên ông ấy. Tôi đã ngồi bên giường bệnh của ông ấy, thưa cậu, và tôi đã đứng bên mồ ông ấy. Vâng, bất chấp nguy cơ có thể làm phật lòng cả cậu, tôi đã làm điều đó, thưa cậu. Dù cho lời xưng tội ấy có thể dẫn đến việc chúng ta lập tức chia tay, và cắt đứt những mối thâm tình vừa mới được tạo lập giữa đôi ta đi nữa, tôi vẫn cứ nói ra. Nhưng tôi không phải là người thừa kế,” ông Pecksniff mỉm cười điềm đạm nói; “và tôi chưa từng mong chờ được làm người thừa kế. Tôi dư sức biết rõ điều đó!”

“Con trai nó là một tấm gương á!” cụ Martin kêu lên. “Sao cậu lại có thể nói với tôi như thế? Em trai tôi đã mang cái nghiệp chùm thông thường của sự giàu có và cội rễ của sự khốn cùng vào chính khối tài sản của nó. Nó mang theo ảnh hưởng làm đồi bại ấy bên mình, đi đến bất cứ đâu; và gieo rắc nó xung quanh, ngay tại chính tổ ấm của nó. Nó đã biến chính đứa con ruột thịt của mình thành kẻ chực chờ lòng tham lam, kẻ đong đếm từng ngày từng giờ khoảng cách ngày càng thu hẹp giữa cha mình và mồ mả, đồng thời nguyền rủa bước đi chậm chạp của lão trên con đường ảm đạm ấy.”

“Không!” ông Pecksniff quả quyết kêu lên. “Hoàn toàn không phải vậy đâu, thưa cậu!”

“Nhưng tôi đã nhìn thấy cái bóng đen ấy trong ngôi nhà của nó,” Martin Chuzzlewit nói, “vào lần cuối cùng chúng tôi gặp nhau, và tôi đã cảnh báo nó về sự hiện diện đó. Tôi nhận ra nó khi tôi trông thấy chứ, bộ tôi không nhận ra sao? Tôi, kẻ đã sống dưới cái bóng ấy suốt bao nhiêu năm trời!”

“Tôi phủ nhận điều đó,” ông Pecksniff nồng nhiệt đáp lời. “Tôi hoàn toàn phủ nhận. Người thanh niên đau khổ vì tang tóc ấy hiện đang ở trong ngôi nhà này, thưa cậu, tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn đã mất thông qua việc thay đổi khung cảnh. Lẽ nào tôi lại chần chừ trong việc làm sáng tỏ sự công bằng đối với người thanh niên ấy, khi mà ngay cả những kẻ lo tang ma và thợ đóng quan tài cũng phải cảm động trước cách hành xử mà cậu ta đã thể hiện; khi mà ngay cả những kẻ đưa tang cũng phải cất lời ca ngợi cậu ta, và vị bác sĩ đã chẳng biết phải làm sao với chính mình vì sự xúc động dâng trào trong lòng! Có một người đàn bà mang họ Gamp, thưa cậu—bà Gamp—cậu cứ hỏi bà ấy đi. Bà ấy đã chứng kiến cậu Jonas trong một thời gian thử thách. Hãy hỏi bà ấy, thưa cậu. Bà ấy là người đáng kính, nhưng không hề ủy mị, và sẽ thuật lại sự thật. Một bức thư gửi cho bà Gamp, tại cửa hàng chim cảnh, phố Kingsgate, khu High Holborn, London, chắc chắn sẽ nhận được sự quan tâm chu đáo, tôi không mảy may nghi ngờ điều đó. Xin hãy thẩm vấn bà ấy, thưa quý ông thân mến của tôi. Cứ đánh đi, nhưng hãy lắng nghe! Cứ nhảy đi, thưa cậu Chuzzlewit, nhưng hãy nhìn kỹ! Xin hãy tha thứ cho tôi, thưa cậu,” ông Pecksniff nói, nắm lấy cả hai tay ông cụ, “nếu như tôi có hơi nồng nhiệt; nhưng tôi là người ngay thẳng, và buộc phải nói lên sự thật.”

Để chứng minh cho nhân cách mà ông tự gán cho mình, ông Pecksniff đã để những giọt nước mắt lương thiện rỉ ra khóe mắt.

Ông cụ đăm đăm nhìn ông một lát với vẻ kinh ngạc, lẩm bẩm với chính mình: “Lại ở đây cơ chứ! Ngay trong ngôi nhà này!” Nhưng ông đã kìm nén được sự kinh ngạc, và sau một khoảng lặng, ông cất lời:

“Hãy để tôi gặp nó.”

“Với một tinh thần thân thiện chứ, tôi hy vọng là vậy?” ông Pecksniff nói. “Xin tha thứ cho tôi, thưa cậu, nhưng cậu ta đang thụ hưởng sự hiếu khách khiêm nhường của tôi.”

“Tôi đã nói,” ông cụ đáp, “là hãy để tôi gặp nó. Nếu tôi có ý định nhìn nhận nó bằng một tinh thần nào khác ngoài sự thân thiện, thì tôi đã bảo là hãy giữ chúng tôi cách xa nhau rồi.”

“Chắc chắn rồi, thưa quý ông thân mến. Đúng là vậy chứ. Tôi biết cậu vốn là hiện thân của sự bộc trực mà. Tôi sẽ nhẹ nhàng hé lộ niềm hạnh phúc này với cậu ta,” ông Pecksniff vừa nói vừa rời khỏi phòng, “nếu cậu rộng lòng tha lỗi cho tôi một phút thôi nhé.”

Ông dọn đường cho màn hé lộ ấy một cách cực kỳ nhẹ nhàng, đến nỗi phải mất tới một phần tư giờ sau ông mới quay lại cùng với cậu Jonas. Trong lúc ấy, mấy tiểu thư đã xuất hiện, và chiếc bàn đã được bày biện sẵn sàng để thết đãi những vị lữ khách.

Giờ đây, dù ông Pecksniff, bằng đạo đức của mình, đã dạy cho Jonas bài học về tư cách làm tròn hiếu thảo với người bác đến đâu đi nữa, và dù cho Jonas, bằng bản tính gian xảo, đã tiếp thu hoàn hảo đến nhường nào, thì thái độ của gã thanh niên ấy khi được diện kiến trước người bác ruột lại chẳng có lấy một chút nam tính hay cuốn hút nào cả. Quả thực, có lẽ một sự pha trộn kỳ lạ chưa từng thấy giữa sự thách thức và nét khép nép, giữa sự sợ hãi và lòng gan lì, giữa sự lầm lì cứng đầu cùng nỗ lực vừa gây phẫn nộ vừa cầu hòa, chưa từng được biểu lộ ở bất kỳ hình hài con người nào rõ nét như ở Jonas; khi mà, sau khi ngước đôi mắt đang cụp xuống lên nhìn khuôn mặt của Martin, hắn lại hạ mắt xuống lần nữa, và đôi bàn tay cứ bồn chồn mở ra khép lại không ngừng nghỉ, đứng lắc lư người từ bên này sang bên kia, chờ đợi được bắt chuyện.

“Cháu trai,” ông cụ nói. “Ta nghe nói cháu là một người con có hiếu.”

“Cũng có hiếu như những người con nói chung thôi, tôi đoán thế,” Jonas đáp, lại ngước lên rồi cúi xuống một lần nữa. “Tôi không khoác lác rằng mình tốt hơn những người con khác; nhưng tôi dám chắc mình cũng chẳng tệ hơn đâu.”

“Tôi được bảo rằng nó là một tấm gương cho tất cả những người con đấy,” ông cụ nói, liếc về phía ông Pecksniff.

“Ô hay!” Jonas nói, lại ngước lên một thoáng rồi lắc đầu, “tôi là một đứa con tốt cũng y như ông từng là một người em tốt vậy thôi. Chó chê mèo lắm lông cả thôi, nếu xét đến cùng chuyện đó.”

“Cháu nói năng đầy cay đắng, trong cơn bộc phát của sự tiếc nuối,” Martin nói sau một khoảng lặng. “Hãy đưa tay đây cho ta.”

Jonas liền làm theo, và suýt chút nữa thì lấy lại được vẻ tự nhiên. “Pecksniff,” hắn thì thầm khi họ kéo ghế quây quần quanh bàn ăn; “tôi đã đáp trả hắn không trượt phát nào phải không? Chắc là hắn nên tự soi gương nhà mình trước khi dòm ngó sang nhà người khác, tôi nghĩ thế đấy?”

Ông Pecksniff chỉ đáp lại bằng một cái húc cùi chỏ, thứ mà người ta có thể hiểu đó là một lời quở trách đầy phẫn nộ hoặc cũng có thể là sự đồng tình thân mật; nhưng dù trong trường hợp nào đi nữa, đó cũng là một lời nhắc nhở đanh thép đối với cô con rể tương lai được chọn của ông hãy giữ im lặng. Sau đó, ông tiến hành làm tròn bổn phận của người chủ nhà với sự thoải mái và niềm nở quen thuộc.

Nhưng ngay cả sự vui vẻ ngây thơ của ông Pecksniff cũng chẳng thể khiến một bữa tiệc như thế trở nên thoải mái, hay dung hòa được những thành phần hoàn toàn bất hòa và mâu thuẫn như những kẻ mà ông phải đối mặt. Nỗi ghen tuông và lòng căm thù khôn tả mà lời giải thích đêm hôm đó đã gieo rắc vào lòng Charity, không tài nào có thể dễ dàng dập tắt được; và hơn một lần, nó bộc lộ ra với cường độ mãnh liệt đến mức tưởng chừng như không thể tránh khỏi việc phơi bày toàn bộ sự thật ngay tại chốn đó. Nàng Merry xinh đẹp, với tất cả vinh quang của chiến thắng hãy còn mới mẻ trên tay, đã dùng nhữngệu điệu thất thường và hàng ngàn trò thử thách nhỏ nhặt đối với lòng vâng lời của cậu Jonas để châm chọc và khoét sâu vào nỗi thất vọng đang nhức nhối trong lòng chị gái mình, khiến cô nàng suýt chút nữa phát điên lên và buộc phải rời khỏi bàn ăn trong một cơn giận dữ bùng nổ, dữ dội chẳng kém gì cơn bão lòng mà cô từng buông xuôi trong buổi đầu cơn thịnh nộ. Sự gò bó áp đặt lên gia đình bởi sự hiện diện lần đầu tiên của Mary Graham giữa họ (vì đó là cái tên mà cụ già Martin Chuzzlewit đã dùng để giới thiệu nàng) hoàn toàn không làm cho tình hình khá hơn chút nào; dù cho phong thái của nàng có dịu dàng và điềm tĩnh đến đâu đi nữa. Hoàn cảnh của ông Pecksniff đặc biệt đáng thương; bởi vì, nào là phải liên tục giữ gìn hòa khí giữa các cô con gái; nào là duy trì một vẻ bề ngoài hợp lý về tình cảm và sự đoàn kết trong gia đình; nào là kìm hãm sự thoải mái và vui vẻ ngày càng tăng của Jonas, thứ vốn bộc lộ qua hàng loạt hành vi xấc láo đối với cậu Pinch, cùng sự thô tục bất định trong cách hành xử đối với Mary (khi họ là hai kẻ phụ thuộc); chưa kể đến việc phải luôn luôn lấy lòng người họ hàng già giàu có của mình, và xoa dịu hay biện hộ cho muôn vàn vẻ bề ngoài tồi tệ cùng những sự kết hợp tồi tệ bao quanh họ trong buổi tối xui xẻo đó—với ngần ấy việc phải gánh vác, và thật khó để kể hết còn bao nhiêu việc khác nữa, mà lại chẳng nhận được chút lòng xót thương hay sự giúp đỡ nào từ bất kỳ ai, người ta có thể dễ dàng tưởng tượng rằng trong niềm vui của ông Pecksniff có chứa đựng một lượng pha tạp nhiều hơn hẳn so với phần phước thông thường vốn hòa lẫn trong những niềm vui của những người đàn ông tốt nhất. Có lẽ chưa bao giờ trong đời ông cảm thấy nhẹ nhõm đến thế khi cụ Martin nhìn đồng hồ và thông báo đã đến giờ phải đi.

“Chúng tôi có các phòng,” ông nói, “tạm thời ở quán Dragon. Tôi có hứng thú với việc đi dạo buổi tối. Dạo này ban đêm trời tối lắm; có lẽ cậu Pinch không phiền dẫn đường đưa chúng tôi về chứ?”

“Quý ông thân mến của tôi ơi!” Pecksniff kêu lên. “Tôi vô cùng vinh hạnh. Merry con yêu, hãy lấy cái lồng đèn đi con.”

“Cái lồng đèn, nếu cô không phiền, con gái ạ,” Martin nói; “nhưng tôi không đời nào dám bắt cha cậu phải bước chân ra khỏi nhà vào đêm hôm thế này đâu, và nói ngắn gọn lại là tôi không đời nào chịu đâu.”

Ông Pecksniff đã cầm sẵn chiếc mũ trên tay, nhưng câu nói được thốt ra vô cùng quả quyết ấy khiến ông phải khựng lại.

“Tôi sẽ đi cùng cậu Pinch, hoặc đi một mình,” Martin nói. “Sẽ thế nào đây?”

“Dạ thưa là đi cùng Thomas ạ, thưa cậu,” Pecksniff kêu lên, “nếu cậu đã kiên quyết như thế. Thomas bạn tôi, xin hãy hết sức cẩn thận nhé.”

Tom đang rất cần lời dặn dò này, bởi vì cậu cảm thấy vô cùng căng thẳng và run rẩy đến mức khó lòng mà cầm vững được chiếc lồng đèn. Càng khó khăn hơn biết bao khi theo lệnh của cụ già, nàng đã luồn tay mình vào cánh tay cậu—Tom Pinch!

“Và này, cậu Pinch,” Martin nói trên đường đi, “cậu có một chỗ ở rất thoải mái tại đây nhỉ?”

Tom đáp lại, với sự nhiệt tình thậm chí còn lớn hơn thường lệ, rằng cậu đang mang ơn ông Pecksniff một ân huệ lớn lao mà sự tận tụy suốt cả cuộc đời cũng chỉ có thể đền đáp được một phần nhỏ bé.

“Cậu đã quen biết cháu trai tôi bao lâu rồi?” Martin hỏi.

“Cháu trai của ngài á, thưa ngài?” Tom ngập ngừng.

“Cậu Jonas Chuzzlewit ấy,” Mary nói.

“Ồ vâng, lạy Chúa,” Tom kêu lên, trút được một gánh nặng, vì tâm trí cậu nãy giờ vẫn đang tơ tưởng đến cụ Martin. “Chắc chắn rồi. Cháu chưa từng nói chuyện với cậu ta trước đêm nay đâu ạ, thưa ngài!”

“Có lẽ nửa đời người cũng sẽ đủ để ghi nhận lòng tốt của nó đấy,” vị lão ông nhận xét.

Tom cảm thấy đây là một lời châm chọc nhắm vào mình, và không thể không hiểu đó là một cú đánh ngầm vào người chủ của cậu. Thế là cậu giữ im lặng. Mary cảm thấy cậu Pinch không phải là người nổi bật về sự điềm tĩnh trong tình huống hiện tại, và cậu không thể nói ít hơn được nữa. Thế là nàng giữ im lặng. Ông cụ, cảm thấy ghê tởm trước điều mà với bản tính đa nghi của mình, ông cho là một lời tâng bốc vô liêm sỉ và nịnh hót trơ trẽn dành cho ông Pecksniff—vốn là một phần trong công việc làm thuê của Tom và là điều mà cậu nhất quyết kiên trì theo đuổi—đã gán ngay cho cậu cái mác là một kẻ lừa dối, khom lưng uốn gối, đáng thương và nịnh bọt. Thế là ông giữ im lặng. Và dẫu cho tất cả bọn họ đều cảm thấy vô cùng bất ổn, thì cũng công bằng mà nói rằng Martin có lẽ là người cảm thấy khó chịu nhất; bởi vì thoạt đầu ông đã có thiện cảm với Tom, và từng bị thu hút bởi vẻ ngây thơ giả tạo của cậu.

“Cậu cũng giống như những kẻ khác thôi,” ông thầm nghĩ, liếc nhìn khuôn mặt của Tom đang không hề hay biết gì. “Cậu suýt chút nữa đã lừa gạt được tôi rồi, nhưng công sức của cậu đổ sông đổ biển thôi. Cậu là một tên nịnh bọt quá mức nhiệt tình, và tự bộc lộ bản chất rồi đấy, cậu Pinch ạ.”

Suốt quãng đường còn lại, không một lời nào được thốt lên nữa. Là một trong những cuộc gặp gỡ mà Tom từng hằng mong chờ với trái tim đập rộn ràng, nó chẳng đáng nhớ điều gì ngoài sự bối rối và ngượng ngùng. Họ chia tay nhau trước cửa quán Dragon; và thở dài khi thổi tắt ngọn nến trong chiếc lồng đèn, Tom quay bước trở lại qua những cánh đồng u ám.

Khi cậu đến gần cái bậc rào đầu tiên, nằm ở một khúc vắng vẻ, bị che khuất đến tối sầm bởi một khu rừng linh sam non, một người đàn ông lướt qua cậu và đi trước. Khi đến chỗ bậc rào, người đó dừng lại và ngồi phịch lên đó. Tom có chút giật mình, đứng khựng lại trong giây lát, nhưng cậu lập tức bước tới ngay và tiến sát lại gần.

Đó chính là Jonas; hắn đang lúc lắc hai chân qua lại, ngậm lấy đầu một chiếc gậy, và nhìn Tom với một nụ cười nhếch mép khinh miệt.

“Lạy Chúa nhân từ!” Tom kêu lên. “Ai mà thèm ngờ lại là cậu chứ! Hóa ra cậu đã bám theo chúng tôi à?”

“Thì sao nào?” Jonas nói. “Biến đi cho khuất mắt tao!”

“Cậu ăn nói không được lịch sự cho lắm thì phải,” Tom nhận xét.

“Thế là đủ lịch sự với mày rồi đấy,” Jonas đáp trả. “Mày là thằng nào?”

“Là một người cũng có quyền được đối xử tử tế tối thiểu như bất kỳ ai khác,” Tom điềm đạm đáp.

“Mày nói láo,” Jonas nói. “Mày chẳng có cái quyền quái quỷ gì được đối xử tử tế cả. Mày chẳng có quyền gì sất. Mày đúng là một thể loại đẹp đẽ để mà bàn về quyền lợi cơ đấy, thối tha thật chứ! Ha, ha!—Lại còn quyền lợi nữa chứ!”

“Nếu cậu cứ tiếp tục thái độ này,” Tom đáp lại, mặt đỏ bừng lên, “cậu sẽ buộc tôi phải nói đến những điều bất công mà tôi phải chịu đựng đấy. Nhưng tôi hy vọng trò đùa của cậu đến đây là chấm dứt rồi.”

“Cái thói của tụi mày—những kẻ hèn nhát—là khi biết người ta đang nói thật, tụi mày lại giả vờ tưởng người ta đang đùa, để mà lấp liếm đi,” Jonas nói. “Nhưng trò đó không ăn thua với tao đâu. Xưa như diễm rồi. Giờ thì chú ý nghe tao nói một lát đây, cậu Pitch, hay Witch, hay Stitch, hay bất kỳ cái tên khỉ ho cò gáy nào của mày đi.”

“Tên tôi là Pinch,” Tom nhắc nhở. “Làm ơn gọi cho đúng tên.”

“Cái gì! Đến cả tên của mày mà cũng không được gọi chệch đi cơ à, kinh nhỉ!” Jonas kêu lên. “Mấy thằng học việc ăn mày dạo này có vẻ lên giọng phết nhỉ. Mẹ kiếp, ở thành phố bọn tao quản lý tụi mày khéo hơn nhiều!”

“Đừng có quan tâm đến việc các cậu làm ở thành phố thế nào,” Tom nói. “Cậu muốn nói gì với tôi nào?”

“Chỉ thế này thôi, thưa ngài Pinch,” Jonas đáp trả, áp sát mặt hắn vào mặt Tom đến mức Tom buộc phải lùi lại một bước. “Tao khuyên mày nên ngậm miệng lại, tránh bớt mấy chuyện ngồi lê đôi mách, và đừng có thò mũi vào những chỗ không có mặt mày. Tao đã nghe ngóng được dăm ba điều về mày rồi, bạn hiền ạ, cùng với cái vẻ hiền lành giả tạo ấy; và tao khuyên mày hãy quên quách chúng đi cho đến khi tao cưới được một trong mấy con mụ nhà Pecksniff, chứ đừng có mà tranh thủ nịnh bọt họ hàng nhà tao, hãy dọn đường cho sạch sẽ vào. Mày biết đấy, khi lũ hèn nhát không chịu dọn đường, tụi nó sẽ bị quất roi cho tơi bời; thế nên đây là lời khuyên tử tế đấy. Mày hiểu chưa? Hả? Mẹ kiếp, mày là cái thá gì,” Jonas nói với vẻ khinh miệt ngày càng tăng, “mà dám đi bộ về cùng với họ, trừ phi là đi lủi thủi đằng sau họ, hệt như bất kỳ tên đầy tớ nào không mặc đồng phục gia nhân?”

“Thôi nào!” Tom kêu lên. “Tôi thấy tốt nhất là cậu nên cút khỏi cái bậc rào đó và để tôi tiếp tục đi về nhà đi. Làm ơn tránh đường cho tôi cái.”

“Đừng có mơ!” Jonas nói, dạng rộng hai chân ra. “Chừng nào tao muốn thì thôi. Và bây giờ thì tao không muốn đấy. Sao nào? Mày sợ tao sẽ vạch trần mấy lời ba hoa chích choè của mày ban nãy chứ gì, hả cái đồ tiểu nhân bỉ ổ?”

“Tôi hy vọng là mình chẳng sợ mấy thứ đâu,” Tom nói; “và chắc chắn là chẳng sợ bất cứ điều gì mà cậu sẽ làm đâu. Tôi không phải là kẻ đi loan truyền chuyện thị phi, và tôi khinh bỉ mọi sự hèn hạ. Cậu đã hiểu lầm tôi hoàn toàn rồi đấy. A!” Tom phẫn nộ kêu lên. “Hành động như vậy có phải là nam tính không, khi một kẻ ở địa vị như cậu lại đối xử với người ở địa vị như tôi? Làm ơn tránh đường cho tôi qua. Tôi càng nói ít bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu.”

“Càng nói ít cơ đấy!” Jonas đáp lại, càng lúc càng lúc lắc hai chân mạnh hơn và phớt lờ yêu cầu này. “Mày nói ít lắm cơ đấy nhờ? Mẹ kiếp, tao rất muốn biết giữa mày và một tên thành viên lang thang trong họ hàng tao đã có những chuyện mờ ám gì đấy. Chắc cũng chẳng có gì to tát đâu nhỉ!”

“Tôi chẳng quen biết tên thành viên lang thang nào trong họ hàng cậu cả,” Tom đanh thép đáp.

“Mày có đấy!” Jonas nói.

“Tôi không hề,” Tom đáp. “Người cùng tên với bác cậu, nếu ý cậu là ông ấy, không phải kẻ lang thang. Bất kỳ sự so sánh nào giữa cậu và ông ấy”—Tom búng tay khinh bỉ trước mặt hắn, vì cơn giận trong người đang dâng lên ngùn ngụt—“đều là sự bất lợi không tài nào đo đếm được cho cậu.”

“Ồ thế á!” Jonas nhếch mép cười khẩy. “Và mày nghĩ sao về mớ tài sản còm cõi mà ông ta để lại—mấy thứ bố thí cặn bã ấy, hả ngài Pinch?”

“Tôi không định thốt thêm một lời nào nữa, cũng chẳng thèm ở lại đây thêm một giây nào nữa,” Tom đáp.

“Như tao đã nói với mày từ trước, mày là một thằng nói láo,” Jonas điềm nhiên nói. “Mày sẽ cứ ở lì đây cho đến khi tao ban phép cho mày đi. Giờ thì cứ đứng im đấy, nghe chưa?”

Hắn vung cây gậy lên đầu Tom; nhưng chỉ trong khoảnh khắc, nó đã văng vò vô hại giữa không trung, và bản thân Jonas thì ngã kềnh ra rãnh nước. Trong lúc giằng co chớp nhoáng vì cây gậy, Tom đã vô tình nện nó một cú thật mạnh vào trán đối thủ; và máu từ vết thương sâu trên thái dương trào ra xối xả. Tom chỉ nhận ra điều này khi thấy Jonas áp chiếc khăn tay vào chỗ bị thương và lảo đảo đứng dậy vì choáng váng.

“Cậu có bị thương không?” Tom nói. “Tôi rất tiếc. Hãy tựa vào tôi một lát đi. Cậu có thể làm thế mà chẳng cần phải tha thứ cho tôi, nếu cậu vẫn còn ôm hận trong lòng. Nhưng tôi chẳng hiểu tại sao nữa; vì tôi chưa từng xúc phạm cậu trước khi chúng ta gặp nhau ở chốn này.”

Hắn chẳng thèm đáp lại; ban đầu có vẻ như không hiểu Tom nói gì, thậm chí không biết rằng mình đã bị thương, mặc dù hắn đã mấy lần kéo chiếc khăn tay ra khỏi vết rách để thừ người nhìn vệt máu trên đó. Sau một hồi ngẩn ngơ như thế, hắn nhìn Tom, và bấy giờ trên nét mặt hắn xuất hiện một biểu cảm cho thấy hắn đã hiểu rõ chuyện gì vừa xảy ra và sẽ khắc cốt ghi tâm điều đó.

Không có thêm lời nào được trao đổi giữa họ trên suốt chặng đường về nhà. Jonas đi lên trước một quãng ngắn, còn Tom Pinch thì lê bước theo sau với nỗi buồn rười rượi, nghĩ về nỗi đau buồn mà việc hay biết về vụ cãi vã này sẽ giáng xuống vị ân nhân đáng kính của cậu. Khi Jonas gõ cửa, trái tim Tom đập thình thịch; còn đập mạnh hơn nữa khi cô Mercy ra mở cửa, và khi trông thấy người tình bị thương của mình, cô đã thét lên oai oái; rồi lại đập mạnh hơn khi cậu bước theo họ vào phòng khách gia đình; và đập mạnh hơn bất kỳ lúc nào khác khi Jonas cất lời.

“Đừng có làm ầm lên thế,” hắn nói. “Chẳng có gì đáng bận tâm đâu. Tôi không rành đường đi; ban đêm trời tối quá; và vừa lúc tôi đuổi kịp cậu Pinch”—hắn quay mặt về phía Tom, nhưng đôi mắt lại nhìn đi chỗ khác—“tôi đã va phải một cái cây. Chỉ xước da ngoài thôi mà.”

“Nước lạnh nào, Merry con yêu!” ông Pecksniff kêu lên. “Giấy ráp nữa! Kéo đâu! Một mảnh vải linen cũ nào! Charity con yêu, hãy làm một dải băng bó đi. Lạy Chúa tôi, cậu Jonas!”

“Ôi, dẹp ngay mấy cái trò nhảm nhí của ông đi,” cậu con rể tương lai đáng kính đáp lại. “Làm ơn hữu dụng lên một chút xem nào. Không làm được thì cút ra chỗ khác!”

Cô Charity, dẫu được kêu gọi ra tay cứu giúp, vẫn ngồi thẳng còng queo ở một góc phòng, trên môi nở một nụ cười và chẳng nhúc nhích lấy một ngón tay. Dù cho Mercy tự tay rửa vết thương cho hắn; và ông Pecksniff thì ôm chặt lấy cái đầu của bệnh nhân bằng cả hai tay, cứ như thể nếu không có sự nâng đỡ ấy thì cái đầu kia chắc chắn sẽ bị nứt làm đôi; còn Tom Pinch, trong cơn hoảng loạn đầy tội lỗi, đã lắc mạnh một chai dầu trị thương đến mức chẳng còn gì ngoài bọt trắng phau, và tay kia thì cầm một con dao lóc thịt trông cực kỳ đáng sợ, thoạt nhìn tưởng là để làm xẹp vết sưng nhưng thực chất lại mang dáng dấp của một thứ vũ khí tàn nhẫn chực chờ giáng thêm một vết thương nữa ngay khi vết thương cũ vừa băng bó xong; thì Charity hoàn toàn không giúp đỡ một chút nào, cũng chẳng thốt ra nửa lời. Nhưng khi cái đầu của cậu Jonas đã được băng bó cẩn thận, và hắn đã đi ngủ, mọi người khác cũng đã lui về phòng, ngôi nhà chìm vào tĩnh lặng, cậu Pinch, khi đang thảm hại ngồi trên chiếc giường của mình để nghiền ngẫm sự đời, bỗng nghe thấy một tiếng gõ nhẹ nhàng vang lên ngoài cửa; và khi mở cửa ra, cậu vô cùng kinh ngạc khi thấy nàng đang đứng trước mặt mình với ngón tay đặt hờ lên môi.

“Cậu Pinch,” nàng thì thầm. “Cậu Pinch thân mến! Hãy nói cho tôi sự thật đi! Chính cậu đã làm thế phải không? Đã có cuộc cãi vã nào đó giữa hai người, và cậu đã đánh hắn đúng không? Tôi chắc chắn là như thế!”

Đây là lần đầu tiên trong suốt bao nhiêu năm gắn bó bên nhau, nàng nói chuyện với Tom bằng một giọng điệu ân cần như thế. Cậu chết lặng vì ngạc nhiên.

“Có phải vậy không, hay không phải?” nàng nài nỉ gặng hỏi.

“Tôi đã bị khiêu khích rất nhiều,” Tom nói.

“Thế ra đúng là vậy rồi?” Charity thốt lên, đôi mắt lấp lánh ánh sáng.

“Vụ... vâng. Chúng tôi đã giằng co nhau lối đi,” Tom đáp. “Nhưng tôi không cố ý làm hắn bị thương nặng đến thế.”

“Không nặng lắm cơ đấy!” nàng lặp lại, siết chặt tay và dậm chân xuống đất, khiến Tom vô cùng kinh ngạc. “Đừng có nói thế. Cậu đã hành động rất dũng cảm. Tôi nể phục cậu vì điều đó. Nếu sau này hai người có cãi nhau nữa, đừng có nương tay với hắn vì bất kỳ lý do gì trên đời này, cứ đập cho hắn một trận tơi bời rồi giẫm giày lên mặt hắn ấy. Đừng hé răng nửa lời về chuyện này với bất kỳ ai. Cậu Pinch thân mến, từ đêm nay tôi là bạn của cậu. Kể từ lúc này, tôi mãi mãi là bạn của cậu.”

Nàng quay khuôn mặt đang ửng đỏ về phía Tom để củng cố lời nói bằng biểu cảm rạng rỡ trên nét mặt; và chộp lấy bàn tay phải của cậu, áp nó lên ngực mình rồi đặt lên một nụ hôn. Và hành động ấy hoàn toàn không mang chút tư tình nào để mà phải ngượng ngùng, bởi vì ngay cả Tom, người có khả năng quan sát chẳng có gì là nổi bật, cũng nhận ra qua sự mãnh liệt trong cách nàng làm thế rằng nàng sẵn sàng ôm ấp bất kỳ bàn tay nào, dẫu cho nó có bị bôi bẩn hay nhuốm máu đi chăng nữa, miễn là bàn tay đó đã nện cho Jonas Chuzzlewit một trận nên thân.

Tom quay về phòng, lên giường nằm với đầy rẫy những suy nghĩ ngổn ngang khó chịu. Việc trong gia đình lại xuất hiện một sự chia rẽ khủng khiếp đến mức cậu thừa biết nó đã biến Charity Pecksniff thành bạn của mình vì bất kỳ lý do gì, nhưng trên hết lại là vì lý do rành rành trước mắt; việc Jonas, kẻ từng buông những lời vô cùng thô lỗ để tấn công cậu, lại đủ rộng lượng để giữ kín bí mật về cuộc ẩu đả giữa hai người; và việc chuỗi hoàn cảnh trớ trêu nào đó lại dẫn đến hành vi thượng cẳng chân hạ cẳng tay của Thomas Pinch đối với bất kỳ kẻ nào tự nhận là bạn của Seth Pecksniff; đó là những vấn đề khiến cậu phải suy ngẫm sâu sắc và đau đầu đến mức không tài nào chợp mắt được. Sự bộc phát bạo lực của bản thân, cụ thể hơn hết, cứ dằn vặt tâm hồn lương thiện của Tom, khiến cậu liên tưởng nó với biết bao lần trước đây từng đem lại nỗi đau đớn và lo lắng cho ông Pecksniff (những dịp mà vị quý ông ấy vẫn thường hay nhắc nhở cậu), để rồi cậu thực sự bắt đầu tự coi mình như thể được định đoạt bởi một số phận huyền bí để trở thành một linh hồn ma quỷ và thiên thần sa ngã của vị ân nhân. Nhưng cuối cùng cậu cũng chìm vào giấc ngủ và mơ thấy—một nguồn cơn lo âu mới khi thức giấc—rằng cậu đã phản bội lại lòng tin và bỏ trốn cùng Mary Graham.

Phải thừa nhận rằng, dù lúc ngủ hay khi tỉnh, vị trí của Tom đối với nàng thiếu nữ này tràn ngập những mối bận tâm lo lắng. Càng tiếp xúc nhiều với nàng, cậu càng ngưỡng mộ vẻ đẹp, trí thông minh và những phẩm chất đáng mến của nàng—những phẩm chất thậm chí đã chinh phục được cả gia đình đang chia rẽ nhà Pecksniff, và chỉ trong vài ngày đã khôi phục lại, dẫu sao đi nữa, vẻ bề ngoài của sự hòa hợp và tử tế giữa hai người chị em đang hờn giận. Khi nàng cất lời, Tom nín thở lắng nghe đầy khao khát; khi nàng hát, cậu ngồi thừ ra như kẻ mất hồn. Nàng chạm vào chiếc đàn organ của cậu, và kể từ khoảnh khắc rực rỡ huy hoàng ấy, ngay cả nó—người bạn đồng hành lâu năm của những giờ phút hạnh phúc nhất đời cậu, thứ mà trước đó cậu từng nghĩ là chẳng tài nào vươn lên được—cũng bắt đầu một sự tồn tại mới mẻ và mang dáng dấp thần thánh.

Xin Chúa hãy ban ơn phước lên sự kiên nhẫn của cậu, hỡi Tom! Bất cứ ai từng chứng kiến cậu, suốt ba tuần hè đằng đẵng, mải miết cặm cụi suốt nửa đêm tàn bên cái xác khô lách cách của chiếc đàn harpsichord cổ kính đầy bí ẩn ở căn phòng phía sau, làm sao có thể bỏ lỡ lối đi dẫn đến cõi lòng thầm kín của cậu: dẫu cho nó hãy còn mờ mịt đối với chính cậu? Bất cứ ai từng nhìn thấy ánh ửng hồng trên má cậu khi cúi mình lắng nghe, sau bao giờ lao động miệt mài, âm thanh của một nốt nhạc bất trị, để rồi nhận ra cuối cùng nó cũng cất lên được một tiếng, khò khè phát ra một thứ âm thanh bè bợn ngai ngái, dường như có chút họ hàng xa với những gì nó nên có, há lại không nhận ra rằng nó không dành cho một cái chạm tay tầm thường nào cả, mà phải là cái chạm dẫu dịu dàng như bàn tay thiên thần nhưng lại đánh trúng vào sợi dây thẳm sâu nhất trong lõi lòng cậu! Và nếu như một ánh nhìn thân thiện—vâng, dẫu cho nó có trong trắng ngây thơ như chính ánh nhìn của cậu đi chăng nữa, Tom thân mến—có thể xuyên thủng màn sương chạng vạng của buổi chiều hôm đó, khi mà với một giọng nói được tiết chế vừa vặn với thời gian, buồn bã, ngọt ngào, trầm lắng mà vẫn đầy hy vọng, nàng lần đầu cất tiếng hát bên chiếc đàn đã đổi thay, và ngạc nhiên trước sự biến đổi ấy; còn cậu, ngồi tách biệt bên khung cửa sổ mở rộng, giữ một sự im lặng tràn ngập niềm vui và một trái tim căng phồng cảm xúc—hằng há ánh nhìn ấy lại không buộc phải đọc ra sự khởi đầu của một câu chuyện, hỡi Tom, mà ước gì cậu chưa từng bắt đầu nó thì hơn!

Hoàn cảnh của Tom Pinch không hề trở nên bớt nguy hiểm hay bớt khó khăn đi chút nào bởi thực tế là chẳng có lấy một lời nào được trao đổi giữa họ liên quan đến Martin. Giữ tròn lời hứa một cách đầy danh dự, Tom đã tạo cho nàng mọi thứ cơ hội. Sớm hôm, cậu luôn có mặt ở nhà thờ; ở những lối đi yêu thích của nàng; ở trong làng, trong khu vườn, ngoài những cánh đồng cỏ; và ở bất kỳ hay tất cả những nơi ấy, cậu hoàn toàn có thể cất lời một cách thoải mái. Nhưng không; vào tất cả những thời điểm ấy, nàng đều cẩn trọng tránh mặt cậu, hoặc không bao giờ xuất hiện trước mặt cậu mà không có người đi kèm. Chắc chắn không thể nào có chuyện nàng ghét bỏ hay hoài nghi cậu, bởi vì qua hàng ngàn cử chỉ nhỏ nhặt tinh tế, quá đỗi nhẹ nhàng để người ngoài chú ý ngoài trừ chính cậu, nàng vẫn luôn tách cậu ra khi có mặt những người khác, và bộc lộ bản thân là hiện thân của sự tử tế. Liệu có phải nàng đã tuyệt giao với Martin, hoặc chưa từng đáp lại tình cảm của cậu, ngoại trừ trong trí tưởng tượng táo bạo và đầy phóng đại của chính cậu? Má Tom đỏ bừng lên vì hổ thẹn khi cậu xua tan ý nghĩ đó.

Suốt khoảng thời gian ấy, cụ già Martin vẫn đến rồi đi theo cái cách kỳ quái của riêng mình, hoặc ngồi lặng lẽ giữa mọi người, chìm đắm trong thế giới riêng và hầu như không giao thiệp với bất kỳ ai. Mặc dù sống khép kín, cụ không hề ương bướng trong những chuyện khác, cũng không hề gây phiền toái hay cáu bẳn; cụ chẳng bao giờ cảm thấy vui vẻ hơn là khi họ để mặc cụ ngồi đọc sách mà không mải mai làm phiền, và tự do theo đuổi những thú vui của riêng mình ngay trước mặt cụ một cách thoải mái không chút dè dặt. Thật không thể nào nhận thức được cụ dành sự quan tâm cho ai, hay liệu cụ có chút quan tâm nào đến bất kỳ ai trong số họ hay không. Trừ khi có ai trực tiếp bắt chuyện với cụ, bằng không cụ chẳng bao giờ tỏ ra mình có tai hay mắt để bận tâm đến bất cứ chuyện gì diễn ra xung quanh.

Một ngày nọ, nàng Merry hoạt bát, đang ngồi với đôi mắt cụp xuống dưới bóng râm của một tán cây trong nghĩa trang—nơi nàng lui tới sau khi đã mệt nhoài vì liên tục tung ra hàng loạt trò thử thách kiên nhẫn đối với tính khí của cậu Jonas—bỗng cảm thấy có một chiếc bóng mới chen vào giữa nàng và ánh mặt trời. Ngước đôi mắt lên với hy vọng được trông thấy người hứa hôn của mình, nàng không khỏi ngạc nhiên khi nhìn thấy cụ già Martin thay thế ở đó. Sự ngạc nhiên của nàng càng lúc càng lớn khi cụ bước đến ngồi xuống thảm cỏ bên cạnh nàng, và bắt đầu câu chuyện thế này:

“Khi nào thì cháu kết hôn?”

“Ôi! Lạy chúa tôi, thưa cụ Chuzzlewit thân mến! Cháu chắc là cháu chịu chẳng biết nữa. Cháu mong là chưa phải lúc này đâu ạ.”

“Cháu mong vậy sao?” ông cụ nói.

Câu nói ấy được thốt ra với vẻ vô cùng nghiêm trọng, nhưng nàng lại tưởng cụ đang đùa cợt và khúc khích cười vang.

“Nào!” ông cụ nói với sự ân cần bất thường, “cháu còn trẻ, ưa nhìn, và ta nghĩ là bản chất cũng hiền lành! Cháu đúng là kẻ phù phiếm, và chắc chắn rất thích được làm kẻ phù phiếm; nhưng thế nào cháu cũng phải có một trái tim chứ.”

“Cháu đâu có đem hiến tặng nó đi hết đâu, cháu nói cho cụ biết đấy nhé,” Merry nói, vừa lém lỉnh lắc đầu vừa ngắt mấy ngọn cỏ.

“Thế cháu đã trao đi chút nào chưa?”

Nàng ném đám cỏ đi tứ tung, quay mặt sang hướng khác nhưng không nói gì.

Martin lặp lại câu hỏi của mình.

“Trời ạ, thưa cụ Chuzzlewit thân mến! Thật sự là cụ phải châm chước cho cháu đấy! Cụ kỳ lạ quá cơ.”

“Nếu việc ta muốn biết liệu cháu có yêu thương người thanh niên mà ta nghe nói cháu sắp kết hôn hay không là một sự kỳ lạ, thì ta đúng là rất kỳ lạ rồi,” Martin nói. “Bởi vì đó đích thị là mong muốn của ta.”

“Cậu ta đúng là một con quái vật, cụ biết đấy,” Merry bĩu môi nói.

“Thế ra cháu không yêu hắn ta sao?” ông cụ đáp lời. “Ý cháu là vậy phải không?”

“Thì, thưa cụ Chuzzlewit thân mến, cháu dám cá là cháu nói với cậu ta hàng trăm lần một ngày rằng cháu căm ghét cậu ta. Chắc chắn cụ đã từng nghe cháu nói với cậu ta câu đó rồi chứ.”

“Thường xuyên là đằng khác,” Martin nói.

“Và cháu ghét thật đấy,” Merry kêu lên. “Cháu ghét cay ghét đắng ấy chứ lị.”

“Trong khi đồng thời lại đính ước để kết hôn với hắn,” ông cụ nhận xét.

“Ồ vâng,” Merry nói. “Nhưng cháu đã nói với tên khốn kiếp đó—thưa cụ Chuzzlewit thân mến, cháu đã nói với cậu ta ngay khi cậu ta ngỏ lời—rằng nếu có bao giờ cháu kết hôn với cậu ta đi nữa, thì điều đó chỉ vì cháu muốn được căm ghét và hành hạ cậu ta suốt cả cuộc đời này mà thôi.”

Nàng vốn mang hoài nghi rằng ông cụ chẳng hề có chút thiện cảm nào với Jonas, và định bụng những lời nói này sẽ cực kỳ cuốn hút. Tuy nhiên, cụ có vẻ không hề nhìn nhận những điều ấy theo chiều hướng đó chút nào; bởi vì khi cụ cất lời lần nữa, đó là một giọng điệu đầy nghiêm khắc.

“Hãy nhìn xung quanh cháu đi,” cụ nói, chỉ tay về phía những ngôi mộ; “và hãy nhớ rằng kể từ giờ phút kết hôn cho đến ngày đưa cháu xuống thấp ngang tầm với những chốn này, vùi thây trong một nấm mồ như thế, sẽ chẳng có một sự kháng án nào chống lại hắn cả. Hãy suy nghĩ, hãy lên tiếng, và hành động giống như một sinh vật có trách nhiệm dẫu chỉ một lần đi. Có ai áp đặt sự ép uổng nào lên ý muốn của cháu không? Cháu có bị ép buộc vào cuộc hôn nhân này không? Cháu có bị ai xúi giục một cách thâm độc hay bị cám dỗ để ký kết nó không? Ta sẽ không hỏi là bởi ai; có ai làm thế không?”

“Không,” Merry nói, nhún vai. “Cháu không biết là có.”

“Không biết là có ư! Cháu có bị thế không?”

“Không,” Merry đáp. “Chẳng có ai nói với cháu bất cứ điều gì về chuyện đó cả. Nếu có ai đó cố ép cháu phải lấy cậu ta, thì đời nào cháu thèm lấy.”

“Ta được nghe kể rằng thoạt đầu người ta cứ đinh ninh hắn là kẻ theo đuổi chị gái cháu cơ mà,” Martin nói.

“Ôi, lạy Chúa nhân từ! Thưa cụ Chuzzlewit thân mến, thật là quá đáng nếu bắt cậu ta, dẫu cho cậu ta có là một con quái vật đi nữa, phải gánh chịu trách nhiệm cho sự hão huyền của người khác,” Merry nói. “Và con bé Cherry tội nghiệp thân yêu của cháu mới là đứa hão huyền nhất trần đời!”

“Thế hóa ra đó là sự nhầm lẫn của con bé sao?”

“Cháu mong là thế,” Merry kêu lên; “nhưng ngặt nỗi là từ trước đến nay, con bé thân yêu ấy cứ ghen tuông đến phát rồ và cáu bẳn hoài, đến mức thề có Chúa và danh dự của cháu, thật là bất khả thi để làm hài lòng nó, và có cố gắng cũng chẳng ích gì.”

“Không bị ép buộc, không bị thuyết phục hay chi phối,” Martin đăm chiêu lẩm bẩm. “Và ta thấy điều đó là sự thật. Vẫn còn một cơ hội. Có lẽ cháu đã sa vào cuộc đính ước này trong một phút nông nổi bồng bột. Nó có thể chỉ là hành động bốc đồng của một cái đầu thiếu suy nghĩ. Có phải vậy không?”

“Thưa cụ Chuzzlewit thân mến,” Merry cười tủm tỉm làm duyên, “nói về sự nông nổi thiếu suy nghĩ ấy hả, chẳng bao giờ có cái đầu nào nhẹ tựa lông hồng như cái đầu của cháu đâu. Cháu xin thề nó chẳng khác gì một quả khinh khí cầu cả! Cụ chưa từng thấy bao giờ đâu, phải không nào!”

Cụ kiên nhẫn chờ đợi cho đến khi nàng dứt lời, rồi điềm tĩnh, từ tốn cất lên bằng một giọng nói dịu dàng hơn, cứ như thể cụ vẫn muốn khơi gợi sự tin tưởng từ nàng:

“Cháu có bất kỳ mong muốn nào không—hoặc có điều gì trong thẳm sâu tâm can đang thì thầm rằng cháu có thể nảy sinh mong muốn ấy, nếu cháu có thời gian để suy ngẫm—được giải thoát khỏi cuộc đính ước này không?”

Tiểu thư Merry lại bĩu môi, cúi gằm mặt xuống, ngắt mấy ngọn cỏ và nhún vai. Không. Nàng không biết là mình có muốn thế không. Nàng khá chắc là mình không muốn. Phải nói là chắc chắn trăm phần trăm ấy chứ. Nàng “thấy chẳng bận tâm gì cả.”

“Đã bao giờ cháu nghĩ rằng,” Martin nói, “cuộc đời hôn nhân của cháu có lẽ sẽ rất khốn khổ, tràn ngập cay đắng và vô cùng bất hạnh chưa?”

Merry lại cúi gằm mặt; và lần này nàng bứt hẳn mấy đám cỏ lên tận gốc.

“Thưa cụ Chuzzlewit thân mến, những lời lẽ nghe thật kinh khủng làm sao! Đương nhiên là cháu sẽ cãi nhau với cậu ta rồi. Cháu cãi nhau với bất kỳ ông chồng nào cũng thế thôi. Cháu tin là những người đã kết hôn thì ai chẳng cãi nhau. Nhưng còn chuyện khốn khổ, cay đắng, cùng mấy thứ kinh hoàng đó, cụ biết đấy, làm sao mà cháu lại có thể hoàn toàn rơi vào hoàn cảnh đó được, trừ phi lúc nào cậu ta cũng là kẻ chiếm ưu thế; đằng này cháu định bụng mình mới là người nắm phần hơn cơ. Bây giờ lúc nào cháu cũng chiếm ưu thế hết mà,” Merry vừa nói vừa lắc đầu khúc khích cười vang; “bởi vì cháu biến cái tên sinh vật ấy thành một tên nô lệ chính hiệu luôn rồi còn gì.”

“Cứ thế đi vậy,” Martin nói, đứng dậy. “Cứ để mọi chuyện tiếp diễn đi! Ta muốn tìm hiểu tâm tư của cháu, con bé thân mến ạ, và cháu đã bày tỏ nó cho ta thấy rồi đấy. Ta chúc mừng cháu. Chúc mừng nhé!” cụ lặp lại, nhìn thẳng vào nàng và chỉ tay về phía chiếc cổng vòm nơi Jonas vừa xuất hiện đúng lúc đó. Và rồi, chẳng thèm đợi gã cháu trai của mình, cụ rẽ qua một chiếc cổng khác và bước đi.

“Ôi, cái ông già đáng sợ này!” nàng Merry láu lỉnh tự lẩm bẩm một mình. “Quả là một con quái vật gớm ghiếc khi cứ đi thang lang khắp các nghĩa trang giữa ban ngày ban mặt, hù dọa người ta đến mất hồn mất vía! Đừng có bén mảng đến đây, Griffin, bằng không tôi sẽ chuồn thẳng ngay lập tức đấy.”

Cậu Jonas chính là gã Griffin ấy. Hắn sà xuống thảm cỏ ngay bên cạnh nàng, bất chấp lời cảnh báo vừa rồi, và lầm lì hỏi vặn:

“Bác tao vừa lải nhải cái quá gì thế?”

“Về cậu đấy,” Merry đáp lại. “Lão bảo rằng cậu chẳng xứng đáng với tôi lấy một nửa.”

“Ờ, vâng, tao dám cá là thế! Ai mà chẳng biết thừa điều đó. Tao hy vọng lão định cho mày một món quà ra trò nào đấy đáng giá. Lão có nói gì nghe có vẻ như thế không?”

“Lão đời nào thèm nói thế!” Merry khẳng định một cách đầy quả quyết.

“Đúng là một lão già keo kiệt bủn xỉn,” Jonas nói. “Thế còn gì nữa?”

“Griffin!” cô Mercy giả vờ kinh ngạc kêu lên; “cậu đang làm cái quái gì thế, hả Griffin?”

“Chỉ ôm em một cái thôi mà,” gã Jonas tiu nghỉu đáp. “Chắc chẳng có hại gì đâu nhỉ?”

“Nhưng có hại to đấy, nếu tôi không thấy điều đó là dễ chịu,” người họ hàng của hắn đáp trả. “Mau lượn đi cho tôi nhờ nào? Cậu làm tôi nóng nực quá đi mất!”

Cậu Jonas rụt tay lại, trong một khoảnh khắc nhìn nàng giống một tên sát nhân hơn là một kẻ si tình. Nhưng rồi hắn cũng giãn trán ra dần, và phá vỡ sự im lặng bằng câu nói:

“Này, Mel!”

“Cậu muốn nói gì hả cái đồ thô tục—cái tên hạ tiện hoang dã này?” cô vợ hứa hôn xinh đẹp của hắn thét lên.

“Khi nào thì cưới đây? Tao không có tiền để mà cứ lê la kỳ kèo ở cái xó này hết nửa đời người đâu, chắc tao không cần phải nhắc lại nữa, và ông Pecksniff bảo rằng việc bố tao vừa mới qua đời chẳng ảnh hưởng quái gì mấy; vì chúng ta có thể làm đám cưới lặng lẽ tùy thích ở cái vùng này, và việc tao đang sống thui thủi một mình là một lý do hợp lý để hàng xóm láng giềng chấp nhận việc tao rước vợ về sớm thế này, nhất là lại là một người mà lão từng quen biết. Còn cái gã xương chéo hai đầu (ý tao là ông bác ấy), chắc chắn lão sẽ không bao giờ dám chọc gậy bánh xe, dù chúng ta có quyết định thế nào đi nữa, vì mới sáng nay lão vừa bảo với Pecksniff rằng nếu em thích thì lão chẳng có ý kiến gì sất. Thế nên, Mel,” Jonas nói, liều lĩnh đòi ôm thêm phát nữa; “kế hoạch là khi nào đây?”

“Ôi chao mẹ ơi!” Merry kêu lên.

“Thề có chúa luôn nếu em thích,” Jonas nói. “Thế tuần tới thì sao nào?”

“Đến tuần tới á! Nếu cậu bảo là quý tới, chắc tôi phải há hốc mồm kinh ngạc trước sự trơ trẽn của cậu đấy.”

“Nhưng tao có bảo quý tới đâu cơ chứ,” Jonas đáp lại. “Tao bảo là tuần tới cơ mà.”

“Thế thì, Griffin,” cô Merry kêu lên, đẩy hắn ra rồi đứng phắt dậy. “Tôi nói không là không! Không phải tuần tới. Sẽ chẳng có đám cưới gì sất cho đến khi nào tôi muốn, và có khi tôi chẳng thèm muốn cưới xin gì suốt mấy tháng trời nữa là khác. Thế nhé!”

Hắn ngước từ dưới đất lên nhìn nàng, ánh mắt tối sầm gần như lúc nhìn cậu Pinch; nhưng hắn vẫn nhẫn nhịn im lặng.

“Không một tên khủng hoảng nào có miếng dán trên mắt như cái gã Griffin mà lại có quyền ra lệnh cho tôi hay có tiếng nói gì trong chuyện này hết,” Merry nói. “Thế nhé!”

Cậu Jonas vẫn tiếp tục ngậm bồ hòn làm ngọt.

“Nếu là tháng tới, thì đó sẽ là mốc sớm nhất có thể; nhưng tôi sẽ chẳng thèm nói rõ khi nào cho đến tận ngày mai đâu; và nếu cậu không thích điều đó, thì sẽ chẳng bao giờ có đám cưới nào diễn ra hết,” Merry nói; “và nếu cậu còn dám lững thững bám theo tôi và không chịu buông tha cho tôi một mình, thì sẽ chẳng có đám cưới nào sất. Thế nhé! Và nếu cậu không làm mọi thứ theo đúng những gì tôi ra lệnh, cũng sẽ chẳng có đám cưới nào hết. Cho nên đừng có mà bám theo tôi. Thế nhé, Griffin!”

Và nói đoạn, nàng thoăn thoắt nhảy nhót biến mất giữa mấy rặng cây.

“Mẹ kiếp, tiểu thư nhé!” Jonas lầm bầm nhìn theo bóng nàng, nhai nát bét cọng rơm trong miệng; “rồi mày sẽ phải trả giá đắt cho thói này khi về làm vợ tao cho mà xem. Giờ thì cứ vênh váo đi—dù sao thì nó cũng giữ cho người ta có hứng thú, và mày thừa biết điều đó—nhưng rồi tao sẽ tính sổ sòng phẳng với mày từng xu một cho mà xem. Cái chốn này đúng là buồn thúi ruột cho một thằng đàn ông phải ngồi lủi thủi một mình. Tao chưa bao giờ có thể chịu nổi mấy cái nghĩa trang cũ kỹ mục nát này.”

Khi chính hắn rẽ vào con đường mòn rợp bóng cây, cô Merry, lúc bấy giờ đã đi tít đằng xa, bất chợt quay đầu nhìn lại.

“Hừ!” Jonas nói, với một nụ cười lầm lì và cái gật đầu chẳng hướng về phía nàng. “Cứ tận hưởng đi chừng nào còn có thể. Tranh thủ phơi phới lúc nắng ấm đi. Cứ làm theo ý mình đi chừng nào mày còn nắm đằng chuôi nhé, tiểu thư ạ!”