Đã là một ngày thu khá muộn, khi vầng thái dương đang lặn, sau bao giờ vật lộn với lớp sương mù che khuất cả ngày, bỗng rọi những tia sáng rực rỡ xuống một ngôi làng nhỏ ở Wiltshire, cách không xa thị trấn cổ kính xinh đẹp Salisbury.

Như một tia chớp của ký ức hoặc luồng sinh khí bừng sáng trong tâm trí một cụ già, nó trải một vẻ huy hoàng lên quang cảnh, khiến tuổi trẻ và sự tươi mới tưởng chừng đã qua nay như được hồi sinh. Cỏ ướt lấp lánh trong ánh nắng; những thảm thực vật thưa thớt trên các hàng rào — nơi vài cành non vẫn kiên cường đứng lại, chống cự đến cùng sự cay nghiệt của những cơn gió bấc và đợt sương muối đầu mùa — như được tiếp thêm can đảm và bừng sáng hẳn lên; dòng suối vốn ủ dột suốt cả ngày dài bỗng nở một nụ cười vui tươi; lũ chim bắt đầu kêu ríu rít trên những cành cây trụi lá, tựa như những sinh vật đầy hy vọng ấy nửa tin rằng mùa đông đã qua và mùa xuân thực sự đã đến. Chiếc chong chóng trên ngọn tháp nhọn của ngôi nhà thờ cổ lấp lánh từ vị trí cao ngất như hòa chung niềm vui chung; và từ những ô cửa sổ lợp bóng thường xuân, những tia sáng chiếu ngược lên bầu trời rực rỡ, khiến người ta tưởng chừng những tòa nhà tĩnh lặng ấy chính là kho tàng chứa đựng hơi ấm của hai mươi mùa hè, và mọi sắc đỏ cùng sự ấm áp đều được cất giấu bên trong.

Ngay cả những dấu hiệu của mùa rõ rệt thầm thì về một mùa đông sắp tới cũng tô điểm cho phong cảnh, và trong chốc lát, nhuộm lên những nét sinh động của nó một nỗi buồn chẳng chút u ám. Những chiếc lá rụng rải rác trên mặt đất tỏa ra một hương thơm dễ chịu, và khi dập tắt mọi âm thanh chói tai của bước chân hay xe cộ từ đằng xa, chúng tạo ra một sự tĩnh lặng hòa nhịp dịu dàng với bóng dáng rải rác của hạt giống được người nông dân tung vãi đây đó ở phía xa, cùng tiếng đi chuyển không tiếng động của chiếc cày khi nó lật tung lớp đất nâu màu mỡ, vẽ nên những đường nét duyên dáng trên những cánh đồng rạ. Trên những cành cây bất động, những quả dại mùa thu treo lủng lẳng như những chùm hạt san hô, tựa như trong những khu vườn thần thoại nơi hoa trái là ngọc ngà châu báu; những cành cây khác bị tước sạch y phục, đứng lặng lẽ, mỗi cái là tâm điểm của một đống lá đỏ rực nhỏ bé, ngắm nhìn sự tàn lụi chậm rãi của chúng; lại có những cành khác vẫn khoác trên mình lớp lá cũ, nhưng đã bị vò nát và khô giòn tan như thể vừa bị lửa thiêu; quanh gốc của một vài cái cây là những gò đầy quả táo rực rỡ mà chúng đã kết trái trong năm nay; trong khi những cây khác (thuộc loại thường xanh kiên cường) lại mang dáng vẻ có phần cứng cỏi và u ám trong sức sống mãnh liệt của mình, như thể được thiên nhiên giao phó lời nhắc nhở rằng không phải những loài nhạy cảm và vui tươi nhất mới được ban cho khoảng đời dài lâu. Dù vậy, xuyên qua những cành cây tối màu ấy, những tia nắng vẫn vạch ra những con đường vàng rực hơn; và ánh sáng đỏ hòa quyện vào vòm lá sẫm màu, mượn chúng làm nền để tôn lên vẻ rực rỡ và phô bày ánh hào quang của một ngày sắp tàn.

Chỉ một thoáng, vẻ huy hoàng ấy vụt tắt. Mặt trời lặn khuất sau những dải đồi và mây đen dài đang chất chồng ở phía Tây thành một đô thị ảo ảnh, tường chồng tường, chiến lũy chồng chiến lũy; ánh sáng rút đi hoàn toàn; ngôi nhà thờ lấp lánh bỗng trở nên lạnh lẽo và tối tăm; dòng suối quên mất cả nụ cười; lũ chim im bặt; và sự u ám của mùa đông bao trùm vạn vật.

Một cơn gió chiều cũng nổi lên, khiến những cành cây mảnh mai nứt nẻ và lách cách va vào nhau khi chúng chuyển động trong những điệu nhảy xương xẩu theo tiếng nhạc rên rỉ của nó. Những chiếc lá héo úa chẳng còn yên ổn, hối hả chạy ngược chạy xuôi tìm nơi ẩn nấp khỏi cuộc rượt đuổi lạnh ngắt của gió; người lao động tháo ách cho ngựa, đầu cúi gằm, rảo bước khẩn trương về nhà ngay bên cạnh chúng; và từ những ô cửa sổ nhà tranh, ánh đèn bắt đầu chớp nháy trên những cánh đồng đang sầm lại vì bóng tối.

Khi ấy, lò rèn trong làng hiện lên với tất cả vẻ quan trọng rực rỡ của nó. Chiếc bễ lò lực lưỡng gầm lên "Ha ha!" đáp lại ngọn lửa trong trẻo, ngọn lửa này cũng gầm lên hưởng ứng, giục những tia lửa lấp lánh nhảy múa vui vẻ theo tiếng búa gõ lanh lảnh trên đe. Sắt nóng bừng cũng thi nhau lóe sáng, tung tóe vô số viên ngọc đỏ rực xung quanh. Người thợ rèn lực lưỡng cùng các trợ thủ giáng những nhát búa mạnh mẽ vào vật phẩm của họ, khiến ngay cả màn đêm u sầu cũng phải hân hoan, mang lại một chút ấm áp cho khuôn mặt tối tăm của nó khi lảng vảng ngoài cửa ra vào và cửa sổ, tò mò dòm ngó qua vai của cả tá người đang lảng vảng đứng xem. Về đám người rảnh rỗi này, họ cứ đứng đó, bị thôi miên bởi khung cảnh ấy, thỉnh thoảng liếc nhìn bóng tối phía sau lưng, tỳ khuỷu tay một cách lười biếng hơn lên bệ cửa và rướn người vào trong hơn chút nữa; chẳng màng dứt ra khỏi nơi đó hơn là thể họ sinh ra để tụ tập quanh đống lửa bập bùng như đàn dế.

Khỉ gió cái cơn gió bực bội kia chứ! Từ tiếng thở dài, nó bắt đầu gầm thét quanh lò rèn vui vẻ, đậpình thịch vào cửa nhỏ, càu nhàu trong ống khói, như thể đang hách dịch với chiếc bễ vui tính vì dám làm bất cứ điều gì theo ý muốn. Mà nó cũng chỉ là một kẻ khoác lác bất tài cho dù có làm ầm ĩ đến đâu; bởi nếu nó có chút ảnh hưởng nào đến người bạn khàn giọng kia, thì cũng chỉ là khiến gã gầm lên khúc ca vui tươi to hơn, và nhờ thế ngọn lửa càng cháy rực hơn, những tia lửa càng nhảy múa vui hơn; cuối cùng, chúng quay cuồng điên cuồng đến mức một cơn gió cáu kỉnh như thế không thể chịu đựng nổi; thế là nó vút bay đi với một tiếng tru, tiện tay tát cho chiếc biển hiệu cũ trước cửa quán rượu một cái trời giáng, khiến con Rồng Xanh (Blue Dragon) từ đó trở đi càng trở nên hung hăng hơn bao giờ hết, và quả thực, trước Giáng sinh, nó đã chổng vó ra khỏi cái khung xiêu vẹo của mình.

Đó chỉ là một thói bạo ngược nhỏ nhặt đối với một cơn gió đáng kính khi đi trút giận lên những sinh vật tội nghiệp như đám lá rụng, nhưng cơn gió này tình cờ chộp lấy một đống lá lớn ngay sau khi trút cơn thịnh nộ lên con Rồng bị xúc hạ, liền phân tán và thổi bay chúng tung tóe tứ tung, đứa này chạy toán loạn với đứa kia, kẻ trước người sau, lăn tròn đè lên nhau, xoay tít trên những cạnh mỏng manh, cất những cú bay liệng điên cuồng lên không trung và bày đủ trò kỳ quặc đến tận cùng của sự khốn khổ. Cơn cuồng nộ ác độc của nó vẫn chưa dừng lại ở đó; không thỏa mãn với việc xua đuổi chúng ra ngoài, nó còn lao vào tấn công những nhóm lá nhỏ, dồn chúng xuống hố cưa của thợ mộc, chui luồn dưới những tấm ván và gỗ trong xưởng, rồi tung mù mạt cưa lên không trung để tìm kiếm chúng ở bên dưới, và khi bắt gặp bất kỳ chiếc nào, phì một tiếng! nó đuổi chúng chạy thòng lọng và bám sát gót chân!

Đám lá sợ hãi càng bay nhanh hơn trước cảnh đó, và quả là một cuộc rượt đuổi chóng mặt; bởi chúng lọt vào những nơi không lối thoát, vắng vẻ, nơi kẻ bám đuổi bắt chúng phải quay mòng mòng theo ý thích của hắn; rồi chúng luồn lách dưới mái hiên nhà, bám chặt vào vách những đống cỏ khô như loài dơi; rồi lao qua những ô cửa phòng ngủ mở toang và co ro sát các hàng rào; tóm lại, trốn đi bất cứ đâu để tìm sự an toàn. Nhưng chiến tích kỳ lạ nhất mà chúng đạt được là nhân lúc cửa trước của ông Pecksniff bất ngờ mở toang để lao thẳng vào hành lang nhà ông; cơn gió liền bám sát phía sau chúng, phát hiện cửa sau đang mở, liền thổi tắt ngút ngọn nến trên tay cô Pecksniff không chút do dự, rồi sầm cửa trước vào người ông Pecksniff lúc ấy đang bước vào, mạnh đến nỗi trong chớp mắt ông đã nằm ngửa dưới chân bậc thềm. Đến lúc này đã chán ngấy những trò vô bổ ấy, gã lãng tử cuồng phong liền vội vã bỏ đi trong sự hân hoan, gầm thét qua những bãi hoang và đồng cỏ, đồi núi và đồng bằng, cho đến khi ra tới biển, nơi nó gặp những cơn gió khác cũng có tâm trạng tương tự và cùng nhau quậy phá suốt đêm.

Trong khi đó, ông Pecksniff, sau khi nhận được từ một góc nhọn ở bậc thềm thứ hai từ dưới lên một cú đánh giáng vào đầu đủ để thắp sáng, nhằm giải trí cho nạn nhân, một màn chiếu sáng giả tưởng gồm những cây nến ngắn màu trắng vô cùng rực rỡ, đang nằm lặng lẽ trân trân nhìn cánh cửa chính nhà mình. Và có vẻ như cánh cửa ấy mang nhiều ý nghĩa gợi mở hơn những cánh cửa bình thường khác; bởi ông cứ nằm đó suốt một khoảng thời gian dài đến vô lý, thậm chí chẳng thèm tự hỏi xem mình có bị thương hay không; cũng chẳng thưa thối gì khi cô Pecksniff cất giọng lanh lảnh qua lỗ chìa khóa — một giọng nói có lẽ thuộc về một cơn gió đang tuổi thiếu niên — rằng: "Ai ngoài đó thế?", lẫn khi cô Pecksniff mở cửa ra lần nữa, tay che nến, dòm ngó xung quanh, săm soi khắp nơi trên người ông, quanh ông, phía trên ông và đủ mọi chỗ trừ ngay người ông, ông cũng chẳng thưa một lời nào hay có bất kỳ cử chỉ nào dù chỉ là hé lộ một chút ý định muốn được ai đó đỡ dậy.

– Tôi thấy anh rồi nhé, – cô Pecksniff hét lên với kẻ vô hình gây ra cú gõ cửa rồi bỏ chạy. – Anh sẽ bị tóm thôi, đồ khốn!

Thế nhưng ông Pecksniff, có lẽ vì đã "bị tóm" sẵn rồi nên vẫn chẳng nói gì.

– Anh đang ở vòng cua kia kìa, – cô Pecksniff la lên. Cô nói liều thế thôi, nhưng cũng có phần sát thực tế; bởi ông Pecksniff, trong lúc đang tiện tay dập tắt mấy ngọn nến nói trên một cách khá nhanh chóng và thu giảm số lượng núm đồng trên cửa chính nhà mình từ bốn, năm trăm cái (vốn nãy giờ cứ tự động tung hứng trước mắt ông một cách đầy mới lạ) xuống còn khoảng một chục, thì theo một nghĩa nào đó, có thể coi là đang đi đến góc cua và vừa mới quẹo qua đó.

Kèm theo một lời cảnh cáo sắc sảo liên quan đến lồng giam, viên cảnh sát, gông cùm và giá treo cổ, cô Pecksniff định đóng cửa lại lần nữa thì ông Pecksniff (vẫn đang nằm dưới chân bậc thềm) bèn chồm người lên bằng một khuỷu tay và hắt xì một cái.

– Giọng nói ấy! – cô Pecksniff kêu lên. – Cha tôi!

Ngay trước tiếng kêu ấy, một cô Pecksniff khác từ trong phòng khách lao vút ra; và hai cô con gái nhà Pecksniff, với bao lời thốt lên đứt quãng, đã lôi ông Pecksniff đứng thẳng dậy.

– Cha ơi! – họ đồng thanh kêu lên. – Cha! Hãy nói gì đi, cha! Xin đừng nhìn với ánh mắt hoảng hốt thế, cha yêu dấu của con!

Nhưng vì biểu cảm khuôn mặt của một quý ông trong hoàn cảnh như thế này vốn chẳng tài nào kiểm soát nổi, ông Pecksniff vẫn tiếp tục há hốc miệng lẫn trợn tròn mắt, trinhtiết hàm dưới xệ xuống hệt như một con búp bê kẹp hạt dẻ; và vì mũ đã rơi mất, mặt cắt không còn giọt máu, tóc dựng ngược cả lên còn áo quần thì dính đầy bùn đất, nên trông ông lúc bấy giờ thảm hại đến mức chẳng ai trong hai cô con gái có thể nén nổi một tiếng thét đầy kinh hãi.

– Thôi được rồi, – ông Pecksniff nói. – Ta đỡ hơn rồi.

– Cha tỉnh lại rồi kìa! – cô con gái út reo lên.

– Cha lại nói được rồi! – cô cả thốt lên.

Với những lời đầy vui sướng ấy, họ hôn lên cả hai bên má ông Pecksniff và dìu ông vào nhà. Ngay sau đó, cô út chạy ra ngoài nhặt lại mũ, gói giấy nâu, ô, găng tay và những vật dụng nhỏ khác của ông; việc đó xong xuôi và cửa đã đóng lại, cả hai tiểu thư liền ân cần chăm sóc những vết thương cho ông Pecksniff ở căn phòng khách phía sau.

Chúng vốn chẳng mấy nghiêm trọng, chỉ là những vết trầy xước ở cái mà cô cả gọi là "những vùng lồi lõm" trên cơ thể vị thân phụ, chẳng hạn như đầu gối và khuỷu tay, cùng sự xuất hiện của một khối u hoàn toàn mới mà các nhà tướng sọ học chưa từng biết đến ở sau gáy ông. Sau khi những tổn thương bên ngoài ấy đã được xoa dịu bằng mấy miếng giấy nâu tẩm giấm, và bản thân ông Pecksniff cũng được làm ấm bên trong bằng một ly rượu mạnh pha nước nóng đặc sánh, cô cả liền ngồi xuống pha trà, vốn đã được chuẩn bị sẵn sàng. Trong khi đó, cô út từ nhà bếp bưng lên một đĩa dăm bông và trứng hãy còn bốc nghi ngút khói, đặt ngay ngắn trước mặt cha rồi rón rén ngồi xuống chiếc đẩu thấp dưới chân ông, khiến tầm mắt cô vừa ngang tầm với mâm trà.

Không thể vì cái tư thế khiêm nhường này mà suy luận rằng cô út nhà Pecksniff còn quá nhỏ đến mức, có thể nói thế, bị bắt buộc phải ngồi ghế đẩu vì chân quá ngắn. Cô Pecksniff ngồi ghế đẩu là bởi sự giản dị và ngây thơ của cô vốn rất mực lớn lao, rất mực lớn lao. Cô Pecksniff ngồi ghế đẩu vì cô toát lên vẻ trẻ trung, tinh nghịch, hoang dã và sự năng động đáng yêu như một chú mèo con. Cô út nhà Pecksniff chính là sinh vật ranh mãnh nhất mà cũng hồn nhiên nhất mà bạn có thể tưởng tượng nổi. Đó chính là nét quyến rũ lớn nhất của cô. Cô quá tươi tắn, ngây thơ và tràn đầy sức sống trẻ thơ đến nỗi cô út nhà Pecksniff chẳng buồn cài lược lên tóc, búi tóc lên, uốn xoăn hay tết tóc lại. Cô để tóc xõa ngang vai, một mái tóc xõa bồng bềnh với vô số tầng lọn xoăn đến độ tầng cao nhất chỉ vỏn vẹn một lọn. Thân hình cô phúng phính vừa độ và cũng rất ra dáng thiếu phụ; thế nhưng đôi khi — vâng, đôi khi — cô thậm chí còn mặc cả tạp dề trẻ con; và điều ấy mới đáng yêu làm sao! Ồ! Cô quả thực là "một sinh vật dạt dào cảm xúc" (như một thanh niên từng nhận xét bằng thơ trong mục Góc Thơ Ca của một tờ báo địa phương), cô út nhà Pecksniff!

Ông Pecksniff là một người có đạo đức — một người trầm tĩnh, một người mang những tâm tình và lời lẽ cao cả — và ông đã đặt tên thánh cho cô là Mercy (Lòng Thương Xót). Mercy! Ồ, thật là một cái tên quyến rũ làm sao cho một Bản thể có tâm hồn thuần khiết như cô út nhà Pecksniff! Chị của cô tên là Charity (Lòng Bác Ái). Thật là một sự kết hợp tuyệt vời! Mercy và Charity! Và Charity, với sự nhạy bén sắc sảo cùng nét trầm mặc dịu dàng nhưng không hề trách móc, mới có cái tên đúng làm sao, lại càng làm nổi bật và minh họa cho em gái mình biết bao! Thật là một cảnh tượng dễ chịu biết bao khi ngắm nhìn sự tương phản mà họ tạo ra; để thấy mỗi người vừa yêu thương vừa được yêu, luôn đồng cảm, tận tụy, tựa vào nhau mà đồng thời cũng uốn nắn, kiềm chế lẫn nhau, và tựa như là làm chất giải độc cho đối phương! Để chiêm ngưỡng từng nàng tiểu thư, ngay trong niềm thán phục dành cho chị/em mình, lại tự lập một sự nghiệp riêng trên một nguyên tắc hoàn toàn khác biệt và tuyên bố không có mối liên hệ nào với tiệm đối diện, và nếu chất lượng hàng hóa ở cửa hàng kia không làm bạn hài lòng, trân trọng kính mời bạn ghé sang cửa hàng tôi! Và điểm tuyệt vời nhất trong toàn bộ danh sách đầy thú vị ấy là cả hai nàng thiếu nữ đều hoàn toàn không hề ý thức được điều đó! Họ chẳng hề hay biết gì. Họ chẳng mảy quan tâm hay mơ tưởng đến chuyện đó hơn cả ông Pecksniff. Tạo hóa đã để họ tự đối chọi lẫn nhau; hai cô con gái nhà Pecksniff hoàn toàn vô can trong chuyện ấy.

Đã có lần người ta nhận xét ông Pecksniff là một người có đạo đức. Quả đúng là vậy. Có lẽ chưa từng có một người đàn ông nào có đạo đức hơn ông Pecksniff, đặc biệt là trong lời ăn tiếng nói và thư từ của ông. Một người ngưỡng mộ mộc mạc từng nhận xét về ông rằng trong lòng ông chứa đựng một cái ví của chàng Fortunatus đầy ắp những tâm tư tình cảm cao đẹp. Về điểm này, ông giống như cô gái trong câu chuyện cổ tích, chỉ có điều nếu những thứ rơi từ miệng cô gái không phải là kim cương thật thì chúng cũng là thứ ngọc giả sáng chói nhất, lấp lánh đến kỳ lạ. Ông là một người vô cùng gương mẫu; đạo lý đức hạnh đầy mình còn hơn cả một cuốn tập tô chữ mẫu. Một số người ví ông như cột chỉ đường, lúc nào cũng chỉ lối đến một nơi nào đó nhưng chẳng bao giờ đặt chân đến đó; nhưng họ chỉ là những kẻ tiểu nhân, những cái bóng do ánh hào quang của ông hắt ra; thế thôi. Ngay cả cái cổ của ông cũng đầy đạo lý. Người ta có thể nhìn thấy nó khá rõ. Nhìn qua chiếc cà vạt trắng thấp lè tè (mà chưa ai từng thấy nút thắt của nó nằm ở đâu vì ông buộc nó ở đằng sau), và nó hiện ra ở đó, một thung lũng nằm giữa hai mỏm cổ áo nhô cao, bình thản và nhẵn nhụi không một sợi râu trước mặt bạn. Nó dường như muốn nói, thay mặt cho ông Pecksniff rằng: "Không có sự lừa dối nào đâu, thưa các quý ông quý bà, tất cả đều hòa bình, một sự tĩnh lặng thánh thiện đang bao trùm lấy tôi." Mái tóc ông cũng vậy, điểm xuyết những sợi bạc hoa râm được chải ngược hoàn toàn khỏi trán, dựng đứng lên hoặc hơi rũ xuống đầy vẻ đồng điệu với đôi mắt nặng trĩu. Dáng người ông cũng vậy, tuy mập mạp nhưng không hề phì nhiêu. Phong thái của ông cũng vậy, vừa mềm mại lại vừa ngọt ngào. Nói một cách ngắn gọn, ngay cả bộ đồ đen giản dị, tình trạng góa vợ cùng chiếc kính hai tròng lúc lỉu trước ngực, tất cả đều hướng về cùng một mục đích và hô lớn: "Hãy chiêm ngưỡng một Pecksniff đầy đạo đức!"

Tấm biển đồng gắn trên cửa (vốn là nhà của ông Pecksniff nên không thể nói dối) mang dòng chữ: "PECKSNIFF, KIẾN TRÚC SƯ," mà trên danh thiếp của mình, ông Pecksniff còn khiêm tốn bổ sung thêm dòng: "VÀ TRẮC ĐỊA SƯ." Theo một nghĩa nào đó, và chỉ duy nhất nghĩa đó, người ta có thể coi ông là một nhà trắc địa với quy mô khá lớn, bởi một tầm nhìn phóng khoáng trải dài trước các khung cửa sổ nhà ông. Về những công việc kiến trúc của ông, chẳng ai biết rõ điều gì, ngoại trừ việc ông chưa từng thiết kế hay xây dựng bất cứ thứ gì; nhưng người ta đều ngầm hiểu rằng kiến thức của ông về khoa học này uyên sâu đến mức đáng sợ.

Các công việc chuyên môn của ông Pecksniff, quả thực là gần như, nếu không muốn nói là hoàn toàn, chỉ giới hạn ở việc nhận học trò; bởi việc thu tiền thuê nhà — một công việc thỉnh thoảng ông làm để thay đổi và giảm bớt những bận rộn trầm mặc của mình — khó có thể được coi là một công việc thuần túy mang tính kiến trúc. Thiên tài của ông nằm ở chỗ dụ dỗ các bậc phụ huynh cùng người giám hộ và bỏ túi tiền học phí. Ngay khi học phí của một thanh niên được đóng đủ và cậu ta dọn đến nhà ông Pecksniff, ông liền mượn bộ dụng cụ toán học của cậu (nếu có gắn bạc hoặc có giá trị nào khác); khẩn khoản nài nỉ cậu từ khoảnh khắc đó hãy coi mình như người trong nhà; dành những lời khen ngợi hết lời cho cha mẹ hoặc người giám hộ của cậu tùy từng trường hợp; rồi thả cậu vào một căn phòng rộng rãi trên tầng hai nhìn ra mặt tiền; nơi mà dưới sự bầu bạn của một số ván vẽ, thước song song, compa chân cứng ngắc và hai hoặc có lẽ ba thanh niên khác, cậu ta sẽ tựu trau dồi bản thân trong suốt ba hoặc năm năm, tùy theo hợp đồng học nghề, bằng cách vẽ các mặt đứng của Nhà thờ Salisbury từ mọi góc độ có thể; và dựng lên giữa không gian vô tận vô số Lâu đài, Tòa nhà Quốc hội và các Công trình Công cộng khác. Có lẽ chẳng có nơi nào trên thế giới này mọc lên nhiều công trình lộng lẫy thuộc loại này như dưới sự bảo trợ của ông Pecksniff; và nếu chỉ một phần hai mươi số nhà thờ được xây dựng trong căn phòng mặt tiền ấy, với một trong hai cô con gái nhà Pecksniff đứng trước bệ thờ làm lễ kết hôn với vị kiến trúc sư, có thể được các ủy viên quốc hội đưa vào sử dụng, thì chắc chắn sẽ chẳng cần xây thêm nhà thờ nào nữa trong ít nhất năm thế kỷ.

– Ngay cả những vật chất tầm thường mà chúng ta vừa thưởng thức xong, – ông Pecksniff nói, đưa mắt liếc quanh bàn khi đã dùng xong, – thậm chí cả kem, đường, trà, bánh mì nướng, dăm bông...—

– Và trứng nữa ạ, – Charity nhắc nhở bằng một giọng trầm thấp.

– Và trứng nữa, – ông Pecksniff tiếp lời, – ngay cả chúng cũng mang những bài học đạo đức. Hãy nhìn cách chúng đến rồi đi! Mọi niềm vui đều phù du chóng váng. Ngay cả việc ăn uống, chúng ta cũng chẳng thể kéo dài mãi. Nếu ta đắm chìm vào những thứ thức uống vô hại, ta sẽ mắc bệnh phù thũng; còn nếu sa đà vào những chất kích thích, ta sẽ say khướt. Thật là một sự chiêm nghiệm đầy vỗ về làm sao!

– Xin cha đừng nói là chúng ta say khướt chứ ạ, – cô cả nhà Pecksniff khẩn khoản.

– Khi ta nói "chúng ta", con yêu ạ, – cha cô đáp lời, – ý ta là nhân loại nói chung; loài người được coi là một cộng đồng chứ không phải xét trên từng cá nhân. Đạo đức không hề mang tính cá nhân, con yêu của ta. Ngay cả một sự việc thế này, – ông Pecksniff vừa nói vừa đặt ngón trỏ tay trái lên miếng giấy nâu dán trên đỉnh đầu, – dù chỉ là một cái trọc đầu nhỏ do tai nạn nho nhỏ, cũng nhắc nhở chúng ta rằng bản thân chúng ta chỉ là... – ông định nói là "những con giun", nhưng sực nhớ ra loài giun vốn chẳng nổi tiếng gì về mái tóc, ông bèn đổi thành "da thịt con người".

– Thứ mà, – ông Pecksniff cất giọng sau một khoảng lặng, trong đó ông dường như đang lục tìm một bài học đạo đức mới nhưng không mấy thành công, – cũng vô cùng vỗ về an ủi. Mercy con yêu, hãy khơi lại đống lửa và vun mấy cục than xỉ lên nào.

Nàng tiểu thư tuân lệnh, và sau khi làm xong liền quay lại chỗ ghế đẩu, gác một tay lên đầu gối cha và tựa má hồng phúng phính của mình lên đó. Cô Charity dịch ghế lại gần lò sưởi hơn, ra dáng sẵn sàng cho một cuộc trò chuyện, và hướng ánh mắt về phía cha.

– Đúng vậy, – ông Pecksniff nói sau một thoáng im lặng, trong đó ông vẫn mỉm cười thầm lặng và lắc đầu nhìn ngọn lửa — – Ta lại vừa gặp may mắn trong việc đạt được mục đích của mình. Một thành viên mới sẽ sớm đến sống chung với chúng ta.

– Một thanh niên hả cha? – Charity hỏi.

– Phải — ừ, một thanh niên, – ông Pecksniff đáp. – Cậu ta sẽ tận dụng cơ hội tốt đẹp đang bày ra trước mắt để kết hợp những lợi thế của việc học kiến trúc thực tế tốt nhất với sự thoải mái của một mái ấm gia đình, cùng sự gắn bó thường xuyên với những con người (dù cho địa vị của họ có khiêm nhường và năng lực có hạn hẹp đến đâu) vẫn luôn khắc ghi trách nhiệm đạo đức của mình.

– Ồ cha ơi! – Mercy thốt lên, giơ ngón tay ra hiệu đầy ranh mãnh. – Lại chuyện quảng cáo kìa!

– Kẻ hót líu lo tinh nghịch — tinh nghịch, – ông Pecksniff nói. Có thể nhận xét rằng, liên quan đến việc ông gọi con gái mình là "chim họa mi/kẻ hót líu lo", cô vốn chẳng có giọng ca gì sất, nhưng ông Pecksniff lại hay có thói quen sử dụng bất kỳ từ ngữ nào nảy ra trong đầu miễn là nó có âm điệu hay và làm trọn vẹn câu văn một cách tròn vành rõ chữ mà chẳng mấy bận tâm đến nghĩa thực sự của nó. Và ông làm điều đó một cách táo bạo và đầy áp đặt đến mức đôi khi khiến những kẻ khôn ngoan nhất cũng phải chao đảo vì tài hùng biện của mình và há hốc mồm ngạc nhiên.

Nhân tiện, kẻ thù của ông thường khẳng định rằng niềm tin mãnh liệt vào âm thanh và hình thức chính là chiếc chìa khóa vạn năng mở ra tính cách của ông Pecksniff.

– Cậu ta có đẹp trai không hả cha? – cô con gái út gặng hỏi.

– Merry ngốc nghếch! – cô cả mắng: Merry là tên thân mật của Mercy. – Tiền học phí là bao nhiêu hả cha? Nói cho chúng con nghe đi.

– Ôi chao ôi, Cherry! – cô Mercy kêu lên, giơ hai tay với nụ cười khúc khích đáng yêu nhất trên đời, – sao mà chị hám tiền thế hả! Ồ đúng là một đứa hư hỏng, thực dụng và đầy tính toán!

Thật vô cùng đáng yêu và đậm chất mục đồng khi chứng kiến hai cô con gái nhà Pecksniff vả yêu nhau một cái sau câu nói đó, rồi ngã vào lòng nhau trong một cái ôm thể hiện rõ tính cách khác biệt của mỗi người.

– Cậu ta ưa nhìn, – ông Pecksniff chậm rãi và rành mạch nói; – đủ ưa nhìn. Ta không kỳ vọng sẽ đòi hỏi ngay khoản học phí lớn nào từ cậu ta.

Bất chấp bản tính khác nhau, cả Charity và Mercy đều đồng loạt mở trân trân đôi mắt to bất thường trước thông báo này, và trong chốc lát trông ngớ ngẩn hệt như thể tâm trí họ thực sự đang va đập trực diện vào lợi ích vật chất trước mắt.

– Nhưng có hề gì đâu nào! – ông Pecksniff nói, vẫn mỉm cười nhìn đống lửa. – Ta hy vọng vẫn còn lòng vị tha trên đời này chứ? Đâu phải tất cả chúng ta đều đứng ở hai chiến tuyến đối lập: tấn công và phòng thủ. Vẫn có một vài người bước đi ở khoảng giữa; sẵn sàng giúp đỡ kẻ túng thiếu trên đường đi; và chẳng đứng về phía nào cả. Hừm!

Có điều gì đó trong những mẩu triết lý nhân ái này đã trấn an hai chị em. Họ trao nhau ánh mắt và bừng sáng hẳn lên.

– Ồ! Đừng có suốt ngày tính toán, toan tính và mưu sự cho tương lai nữa, – ông Pecksniff nói, nụ cười ngày càng rộng hơn và nhìn ngọn lửa hệt như một người đang nói đùa với nó: – Ta đã mệt mỏi với những mưu mô đó lắm rồi. Nếu mong muốn của chúng ta thật tốt đẹp và cởi mở, hãy cứ thỏa mãn nó một cách táo bạo, dẫu cho nó mang lại cho ta Sự Thua Lỗ thay vì Lợi Nhuận. Phải thế không, Charity?

Liếc về phía các con gái lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu những lời chiêm nghiệm này, và thấy cả hai đều mỉm cười, ông Pecksniff ngắm nhìn họ một thoáng đầy vẻ tinh nghịch (dù vẫn mang theo chút nét trêu chọc mang tính thánh thiện) khiến cô con gái út lập tức chồm lên ngồi vào lòng ông, vòng đôi tay ngọc ngà quanh cổ ông và hôn ông đến hai mươi bận. Suốt màn thể hiện tình cảm thắm thiết ấy, cô cười vang không chút kiềm chế: một niềm vui náo nhiệt mà ngay cả cô chị thực tế Cherry cũng hùa theo.

– Thôi, thôi, – ông Pecksniff vừa nói vừa đẩy cô con gái út ra xa, luồn những ngón tay qua mái tóc rồi lấy lại vẻ mặt bình thản. – Trò điên rồ gì thế này! Hãy cẩn thận chớ có cười không vì lý do gì để rồi phải khóc vì nó. Tin tức trong nhà từ hôm qua đến giờ thế nào rồi? John Westlock đi rồi chứ phỏng?

– Thưa thực là chưa ạ, – Charity đáp.

– Sao lại thế? – cha cô vặn lại. – Hợp đồng của cậu ta đã hết hạn từ hôm qua cơ mà. Và hòm rương đã được đóng gói rồi, ta biết chắc; vì sáng nay ta thấy nó để ở ngoài sảnh cơ mà.

– Tối qua anh ấy ngủ ở quán Dragon, – cô con gái lớn đáp, – và có mời anh Pinch đến ăn tối cùng. Họ đã trải qua buổi tối bên nhau, và đến tận khuya anh Pinch mới về nhà.

– Và khi con gặp anh ấy trên cầu thang sáng nay thưa cha, – Mercy nói với vẻ lanh lợi thường thấy, – trông anh ấy, ôi trời ơi, đúng là một con quái vật! Mặt mày đủ các loại màu sắc, đôi mắt thì đờ đẫn như thể vừa luộc chín, đầu đau như búa bổ, con chắc chắn là thế qua cái vẻ ngoài đó, và quần áo thì bốc mùi, ôi không thể tả được nó nồng nặc đến mức nào, ôi... – đến đây cô tiểu thư rùng mình rợn cả người – ...mùi khói thuốc và rượu punch.

– Giờ thì ta nghĩ rằng, – ông Pecksniff nói với vẻ dịu dàng quen thuộc, nhưng vẫn mang dáng dấp của một kẻ đang phải chịu đựng oan ức mà không thèm than vãn, – ta nghĩ anh Pinch đáng lẽ có thể chọn lựa khôn ngoan hơn là kết bạn với một kẻ mà, khi kết thúc một mối thâm giao dài lâu, vẫn tìm cách — như cậu ta biết rõ — tổn thương tình cảm của ta. Ta không chắc điều đó là tinh tế ở anh Pinch. Ta không chắc điều đó là tử tế ở anh Pinch. Ta thậm chí còn đi xa hơn để nói rằng, ta không chắc điều đó có chút lòng biết ơn thông thường nào ở anh Pinch hay không.

– Nhưng ai có thể kỳ vọng điều gì từ anh Pinch cơ chứ! – Charity thốt lên, nhấn mạnh vào cái tên ấy bằng một giọng điệu đầy mạnh mẽ và khinh bỉ hệt như thể cô sẽ cảm thấy vô cùng sướng tai nếu được biểu đạt điều đó trong một trò chơi kịch câm ngay trên bắp chân của vị quý ông kia.

– Nào, nào, – cha cô đáp lời, nhẹ nhàng giơ tay lên: – Nói chúng ta có thể kỳ vọng gì ở anh Pinch thì rất dễ, nhưng anh Pinch cũng là một đồng loại của chúng ta con ạ; anh Pinch là một phần tử trong tổng số vĩ đại của nhân loại, con yêu của ta; và chúng ta có quyền, đó là bổn phận của chúng ta, khi kỳ vọng ở anh Pinch sự phát triển của những phẩm chất tốt đẹp ấy — việc sở hữu chúng trong chính bản thân chúng ta đã khơi gợi lòng tự trọng khiêm nhường của ta. Không, – ông Pecksniff tiếp lời. – Không! Chúa phù hộ cho ta nếu ta thốt lên rằng chẳng thể kỳ vọng gì ở anh Pinch; hay nói rằng chẳng thể kỳ vọng gì ở bất kỳ kẻ nào còn sống trên đời (dù là kẻ đồi bại nhất, mà anh Pinch thì không phải, không, hoàn toàn không phải); nhưng anh Pinch đã làm ta thất vọng; cậu ta đã làm ta tổn thương; ta cảm thấy tồi tệ hơn về cậu ta đôi chút vì chuyện này, nhưng bản chất con người thì không đâu. Ôi, không, không!

– Kìa nghe gì chưa! – cô Charity nói, giơ ngón tay lên khi nghe một tiếng gõ nhẹ ở cửa chính. – Kẻ đó kìa! Giờ thì hãy ghi nhớ lời em nói nhé, anh ta quay lại cùng John Westlock để lấy hòm rương và chuẩn bị giúp đem nó ra xe bưu điện đấy. Cứ nhớ lấy lời em, nếu đó không phải là ý định của hắn!

Ngay lúc cô vừa dứt lời, chiếc hòm dường như đang được khiêng ra khỏi nhà, nhưng sau một hồi xì xào hỏi đáp ngắn ngủi, nó lại được đặt xuống, và có ai đó gõ cửa phòng khách.

– Vào đi! – ông Pecksniff cất tiếng — không hề nghiêm khắc; mà chỉ đầy đạo đức. – Vào đi!

Một người đàn ông vụng về, có vẻ ngoài kỳ cục, bị cận thị nặng và sớm trọc đầu, đã tranh thủ sự cho phép này; và thấy ông Pecksniff đang quay lưng về phía mình, trân trân nhìn ngọn lửa, anh ta đứng ngập ngừng với cánh cửa vẫn đang cầm trong tay. Trông anh ta quả thực chẳng có gì là đẹp đẽ; lại diện một bộ đồ màu nâu thuốc lá có kiểu cắt xẻ thảm họa nhất, vốn đã bị teo lại sau thời gian dài sử dụng nên bị xoắn vặn và bẻ quẹo thành đủ hình thù kỳ quặc; nhưng bất chấp trang phục và vóc dáng vụng về ấy — vốn chẳng được cải thiện chút nào bởi tật gù lưng nặng và thói quen rướn đầu về phía trước rất nực cười — người ta sẽ chẳng mảy mai có ý định coi anh ta là một gã tồi (trừ khi ông Pecksniff bảo thế). Anh ta có lẽ khoảng ba mươi tuổi, nhưng cũng có thể là bất kỳ độ tuổi nào từ mười sáu đến sáu mươi; bởi anh ta thuộc về những sinh vật kỳ lạ chẳng bao giờ già đi theo năm tháng, mà trông già nhất lúc họ còn rất trẻ, rồi cứ thế giữ nguyên vẻ già nua ấy mãi.

Vẫn đặt tay lên núm cửa, anh ta liếc từ ông Pecksniff sang Mercy, từ Mercy sang Charity, và từ Charity quay lại ông Pecksniff vài lần; nhưng vì hai cô tiểu thư cũng mải mê nhìn đống lửa hệt như cha họ và chẳng ai trong cả ba thèm để ý đến mình, cuối cùng anh ta đành phải lên tiếng:

– Ồ! Xin lỗi ông Pecksniff; tôi xin lỗi vì đã mạo muội làm phiền, nhưng mà—

– Không có gì là làm phiền cả, anh Pinch, – vị kia đáp lại rất ngọt ngào nhưng không thèm quay đầu lại. – Xin mời ngồi, anh Pinch. Phiền anh đóng cửa lại giùm, anh Pinch.

– Vâng, thưa ông, – anh Pinch đáp; tuy nhiên anh lại không đóng cửa, mà còn kéo nó mở rộng hơn trước và lo lắng ra hiệu cho ai đó đứng ngoài: – Cậu Westlock đây, thưa ông, nghe tin ông đã về nhà—

– Anh Pinch, anh Pinch! – ông Pecksniff nói, quay phắt ghế lại và nhìn anh với vẻ mặt vô cùng ủ dột: – Tôi không ngờ điều này lại đến từ anh. Tôi không đáng bị anh đối xử thế này!

– Không, nhưng xin thưa với ông, thưa ông... – anh Pinch khẩn khoản.

– Càng nói ít bao nhiêu, anh Pinch, – người kia ngắt lời, – thì càng tốt bấy nhiêu. Tôi chẳng than vãn gì đâu. Cũng không cần phải biện hộ gì sất.

– Không, nhưng xin ông làm ơn đi ạ, – anh Pinch tha thiết kêu lên, – xin ông đấy. Cậu Westlock đây, thưa ông, vì sắp đi hẳn nên muốn để lại toàn là bạn bè đằng sau. Cậu Westlock và ông, thưa ông, hôm nọ đã có chút hiểu lầm nhỏ; hai người đã có nhiều lần bất hòa nhỏ rồi.

– Hiểu lầm nhỏ ư! – Charity kêu lên.

– Bất hòa nhỏ ư! – Mercy lặp lại.

– Các con yêu của ta! – ông Pecksniff cất tiếng, vẫn với cử chỉ giơ tay thanh thản ấy; – Các con của ta! Sau một thoáng im lặng trang nghiêm, ông cúi đầu thật khiêm nhường trước anh Pinch, ý muốn nói: "Hãy nói tiếp đi"; nhưng anh Pinch lại tỏ ra vô cùng bối rối không biết phải tiếp tục thế nào, và cứ nhìn bất lực vào hai cô con gái nhà Pecksniff đến độ cuộc trò chuyện có lẽ đã kết thúc tại đó nếu một thanh niên ưa nhìn, vừa bước vào tuổi trưởng thành, không bước lên từ ngưỡng cửa và tiếp lời.

– Thôi nào, ông Pecksniff, – anh ta vừa nói vừa cười, – xin đừng để có hiềm khích nào giữa chúng ta nữa nhé. Tôi rất tiếc vì chúng ta đã từng bất hòa, và vô cùng xin lỗi vì đã từng làm ông phật ý. Xin đừng mang lòng thù hằn khi tôi ra đi, thưa ông.

– Ta không hề, – ông Pecksniff dịu dàng đáp, – mang lòng thù hằn với bất kỳ ai trên trái đất này.

– Tôi đã bảo là ông ấy không giận mà lại, – anh Pinch thì thầm; – tôi biết chắc là ông ấy không giận! Lúc nào ông ấy cũng bảo thế mà.

– Vậy là ông sẽ bắt tay chứ, thưa ông? – Westlock nói, bước lên một hai bước và dùng ánh mắt ra hiệu cho anh Pinch chú ý theo dõi.

– Hừm! – ông Pecksniff cất giọng bằng điệu bộ ngọt ngào nhất.

– Ông sẽ bắt tay chứ, thưa ông.

– Không, John, – ông Pecksniff đáp với một sự bình thản mang tính siêu thực; – không, ta sẽ không bắt tay đâu, John. Ta đã tha thứ cho con rồi. Ta thậm chí đã tha thứ cho con ngay cả trước khi con ngừng việc quở trách và chế nhạo ta. Ta đã ôm lấy con trong tinh thần rồi, John, điều đó còn tốt hơn việc bắt tay.

– Pinch này, – cậu thanh niên quay sang anh, bày tỏ sự chán ghét tột cùng đối với người thầy cũ của mình, – tôi đã bảo anh thế nào nào?

Tội nghiệp anh Pinch bứt rứt nhìn xuống ông Pecksniff — người vẫn đang dán chặt ánh mắt vào anh từ đầu đến giờ; rồi ngước nhìn lên trần nhà lần nữa và chẳng thưa thốt nửa lời.

– Còn về sự tha thứ của ông, ông Pecksniff, – cậu thanh niên nói, – tôi không thèm nhận nó theo cái điều kiện ấy đâu. Tôi không cần được tha thứ.

– Không cần sao, John? – ông Pecksniff đáp lại bằng một nụ cười. – Con bắt buộc phải nhận. Con không thể chối từ đâu. Sự tha thứ là một phẩm chất cao cả; một đức hạnh siêu việt; vượt xa tầm kiểm soát hay ảnh hưởng của con, John. Ta sẽ tha thứ cho con. Con chẳng thể lay chuyển ta để bắt ta nhớ lại bất kỳ lỗi lầm nào con từng gây ra cho ta đâu, John.

– Lỗi lầm ư! – người kia thốt lên với toàn bộ sự nóng nảy và bốc bồng của tuổi trẻ. – Nhìn mặt hắn kìa! Lỗi lầm! Lỗi lầm tôi gây ra cho hắn cơ đấy! Hắn thậm chí sẽ chẳng thèm nhớ đến năm trăm bảng Anh hắn đã nhận từ tôi dưới những vỏ bọc lừa dối; hay bảy mươi bảng mỗi năm tiền ăn ở vốn đắt đỏ quá mức nếu chỉ đáng giá mười bảy bảng! Thật là một vị thánh tử đạo ngời ngời!

– Tiền bạc, John, – ông Pecksniff nói, – chính là cội rễ của mọi điều ác. Ta đau lòng khi thấy nó đã bắt đầu trổ những quả đắng ở con. Nhưng ta sẽ không nhớ đến sự tồn tại của nó. Ta thậm chí sẽ không thèm nhớ đến hạnh vi của kẻ lầm đường lạc lối ấy’ — và đến đây, dù ông nói bằng giọng của một kẻ đang hòa bình với cả thế giới, ông vẫn nhấn mạnh từng chữ để ngầm khẳng định rằng "Ta đang gata gắt giám sát cái tên khốn kiếp đó" — ‘kẻ lầm đường lạc lối đã đưa con đến đây tối nay, nhằm mục đích phá hoại (thật may mắn là vô ích) sự bình yên và thanh thản trong tâm hồn của một kẻ sẵn sàng đổ giọt máu quý giá nhất để phục vụ hắn.’

Giọng ông Pecksniff run lên khi nói, và những tiếng nức nở vang lên từ phía các cô con gái. Hơn nữa, những âm thanh văng vẳng trong không gian tựa như tiếng của hai linh hồn thốt lên: một tiếng "Đồ súc sinh!", tiếng kia là "Đồ dã man!"

– Sự tha thứ, – ông Pecksniff nói, – sự tha thứ trọn vẹn và thuần khiết không hề mâu thuẫn với một trái tim tan nát; có lẽ khi trái tim đã bị tổn thương, nó lại trở thành một đức tính lớn lao hơn. Với lồng ngực vẫn còn đang quặn thắt và đau đớn tận tâm can bởi sự vô ơn của kẻ đó, ta vẫn kiêu hãnh và hạnh phúc tuyên bố rằng ta tha thứ cho hắn. Thôi nào! Ta xin lỗi, – ông Pecksniff cất cao giọng khi anh Pinch có vẻ như định lên tiếng, – ta xin lỗi cá nhân đó đừng đưa ra bất kỳ bình luận nào; hắn sẽ làm ơn cho ta lắm nếu không thốt ra dù chỉ một từ lúc này. Ta không chắc mình có đủ sức chịu đựng thử thách đó không. Chẳng bao lâu nữa, ta hy vọng mình sẽ có đủ sự kiên định để trò chuyện với cậu ta như thể những sự kiện này chưa từng xảy ra. Nhưng không phải, – ông Pecksniff quay người lại phía đống lửa và xua tay về phía cửa, – không phải lúc này.

– Xí! – John Westlock thốt lên với sự ghét bỏ và khinh miệt tột cùng mà từ đơn độc ấy có thể biểu đạt. – Thưa các tiểu thư, xin chào buổi tối. Nào Pinch, chuyện chẳng đáng để bận tâm đâu. Tôi đúng và anh sai. Chẳng có gì to tát; lần sau anh sẽ khôn ngoan hơn.

Nói đoạn, cậu vỗ mạnh vào bờ vai của người bạn đang chán nản kia, quay ngoắt gót chân và bước thẳng ra hành lang, nơi anh Pinch tội nghiệp — sau khi nán lại một cách ngập ngừng trong phòng khách vài giây với vẻ mặt biểu lộ sự đau khổ và u tối tột độ của tâm hồn — đã lẽo đẽo đi theo sau. Thế rồi họ cùng nhau khiêng chiếc hòm lên và sải bước ra ngoài để đón xe bưu điện.

Phương tiện di chuyển tốc độ ấy đi qua góc một con ngõ cách đó không xa vào mỗi đêm; và họ rảo bước hướng về phía đó. Trong vài phút, họ bước đi trong im lặng, cho đến khi cậu thanh niên Westlock bất chợt phì cười lớn, rồi thỉnh thoảng lại tiếp tục cười nấc lên từng tràng. Thế nhưng người bạn đồng hành vẫn chẳng hề có phản ứng gì.

– Nói cho anh nghe cái này nhé, Pinch! – cậu cất lời đột ngột sau một hồi lâu im lặng kéo dài. – Trong người anh chẳng có lấy một nửa phần "con quỷ" nào cả. Nửa phần á! Anh chẳng có tí nào luôn ấy chứ.

– Ừ thì! – anh Pinch thở dài nói. – Tôi cũng chẳng biết nữa, chắc là vậy. Đó có thể coi là một lời khen. Nếu tôi không có, thì chắc là tôi sống tốt hơn nhờ thế rồi.

– Tốt hơn cái nỗi gì! – người bạn đồng hành đáp lại một cách cay độc. – Ý anh phải là tồi tệ đi thì có.

– Thế nhưng, – anh Pinch tiếp tục theo dòng suy nghĩ của riêng mình chứ không để ý đến lời nhận xét vừa rồi của bạn, – tôi chắc cũng phải có kha khá cái thứ mà anh gọi là "con quỷ" trong người chứ, bằng không sao tôi có thể làm cho Pecksniff cảm thấy khó chịu đến thế cơ chứ? Tôi thà chẳng bao giờ gây cho ông ấy nhiều đau khổ đến vậy — xin đừng cười mà — dù có đánh đổi bằng cả mỏ vàng đi nữa; và Chúa biết là tôi cũng rất cần tiền để xài chứ bộ, John. Ông ấy đã đau buồn biết bao!

– Hắn đau buồn cơ đấy! – người kia đáp lại.

– Bộ anh không thấy những giọt nước mắt suýt trào ra khỏi khóe mắt ông ấy sao! – anh Pinch kêu lên. – Chúa tôi ơi, John, việc nhìn thấy một người bị xúc động đến mức độ đó mà biết rõ chính mình là nguyên nhân thì chẳng phải chuyện nhỏ đâu! Và anh có nghe ông ấy nói rằng ông ấy có thể đổ máu vì tôi không?

– Anh có muốn ai đổ máu vì mình không hả? – người bạn đáp lại với vẻ bực bội thấy rõ. – Lão ta có đổ cho anh chút máu nào mà anh thực sự cần không? Lão có đổ ra cho anh công việc nào không, sự hướng dẫn nào không, tiền tiêu vặt nào không? Lão thậm chí có đổ ra cho anh lấy một cái đùi cừu nào với tỷ lệ xứng đáng so với khoai tây và rau củ ngoài vườn không?

– Tôi sợ rằng, – anh Pinch lại thở dài, – mình là một kẻ ham ăn; tôi không thể che giấu sự thật rằng mình là một kẻ ăn rất khỏe. Chuyện đó thì anh rõ quá mà, John.

– Anh mà là một kẻ ăn khỏe á! – người bạn đồng hành phản bác với sự phẫn nộ không kém trước. – Làm sao anh biết chắc mình là thế?

Có vẻ như có lý lẽ xác đáng trong câu hỏi này, bởi anh Pinch chỉ lầm bầm lặp lại rằng anh có một mối hoài nghi sâu sắc về vấn đề đó, và anh vô cùng lo sợ rằng sự thật đúng là như vậy.

– Hơn nữa, dù tôi có phải thế hay không, – anh nói thêm, – điều đó chẳng liên quan mấy, hoặc chẳng liên quan chút nào đến việc lão nghĩ tôi là kẻ vô ơn. John, trên đời này hầu như chẳng có tội lỗi nào đọng lại trong mắt tôi như tội vô ơn cả; và khi lão buộc tội tôi điều đó, lại còn đinh ninh rằng tôi thực sự phạm tội, lão đã đẩy tôi vào cảnh khốn cùng và đau khổ tột độ.

– Anh nghĩ lão ta không biết điều đó chắc? – người kia khinh bỉ đáp. – Thôi nào Pinch, trước khi tôi nói thêm điều gì với anh, hãy điểm lại những lý do khiến anh cảm thấy biết ơn lão ta đi xem nào, được chứ? Đổi tay nâng hòm đi trước đã, vì nó nặng đấy. Thế được rồi. Giờ thì nói tiếp đi.

– Thứ nhất, – anh Pinch nói, – lão nhận tôi làm học trò với mức học phí thấp hơn nhiều so với mức lão đòi hỏi.

– Ừm, – người bạn đáp lại, hoàn toàn không mảy may động lòng trước tấm gương hào phóng này. – Thế còn điều thứ hai thì sao?

– Điều thứ hai ư? – anh Pinch thốt lên như rơi vào đường cùng, – chà, mọi thứ khác đều là điều thứ hai hết. Người bà già tội nghiệp của tôi đã nhắm mắt xuôi tay trong niềm hạnh phúc khi nghĩ rằng bà đã gửi gắm tôi cho một con người tuyệt vời đến thế. Tôi lớn lên trong nhà lão, tôi được lão tin tưởng, tôi là trợ lý của lão, lão trả lương cho tôi; khi công việc làm ăn của lão phất lên, tương lai của tôi cũng sẽ sáng sủa hơn. Tất cả những điều đó, và còn nhiều hơn thế nữa, chính là điều thứ hai. Và ngay trong phần mở đầu và lời tựa của điều thứ nhất, John, anh phải cân nhắc điểm này — chẳng ai rõ hơn tôi: rằng tôi vốn sinh ra chỉ hợp với những thứ mộc mạc và nghèo hèn hơn nhiều, tôi không hề có khiếu làm loại công việc kiểu như của lão, và chẳng có tài cán gì sất ngoài mấy thứ lặt vặt chẳng đem lại tích sự hay ích lợi gì cho ai trên đời này.

Anh nói điều đó với sự chân thành đến mức, và bằng một giọng điệu tràn ngập cảm xúc đến độ, người bạn đồng hành đã vô thức thay đổi thái độ khi ngồi xuống chiếc hòm (lúc này họ đã đến cột chỉ đường ở cuối ngõ); ra hiệu cho anh ngồi xuống bên cạnh; rồi đặt tay lên vai anh.

– Tôi tin anh là một trong những người tốt bụng nhất trên đời này, Tom Pinch ạ, – cậu nói.

– Đâu có đâu, – Tom đáp lại. – Nếu anh chỉ cần hiểu rõ Pecksniff như tôi, anh có lẽ sẽ nói điều đó về ông ấy đấy, và nói một cách chân thành nữa là đằng khác.

– Tôi muốn nói gì về hắn thì tùy anh, – người kia đáp, – và sẽ không thot thêm một lời nào chê bai hắn nữa.

– Vậy là vì lợi ích của tôi đấy chứ; chứ không phải vì ông ấy đâu, tôi e là thế, – anh Pinch vừa nói vừa trầm ngâm lắc đầu.

– Vì ai cũng được Tom ạ, miễn là anh thấy vui lòng. Ồ! Hắn là một tay cự phách! Hắn chưa bao giờ gom góp và vét sạch vào túi mình toàn bộ số tiền tiết kiệm khó nhọc của bà nội anh cả — bà là quản gia phải không Tom?

– Phải, – anh Pinch vừa nói vừa ôm lấy một bên đầu gối to lớn của mình rồi gật đầu; – quản gia cho một gia đình quý tộc.

– Hắn chưa bao giờ gom góp và vét sạch vào túi mình toàn bộ số tiền tiết kiệm ấy; làm lóa mắt bà bằng viễn cảnh về hạnh phúc và tương lai thăng tiến của anh — viễn cảnh mà hắn thừa biết (và chẳng ai rõ hơn hắn) là sẽ chẳng bao giờ thành hiện thực! Hắn chưa bao giờ đầu cơ và buôn bán dựa trên niềm kiêu hãnh của bà về anh, dựa trên việc bà đã nuôi nấng anh ăn học, và dựa trên mong mỏi rằng ít nhất anh cũng phải sống để trở thành một người có học thức. Làm gì có chuyện đó, Tom!

– Không, – Tom nói, nhìn vào mặt bạn mình như thể hơi hoài nghi về ngụ ý của cậu.

– Dĩ nhiên là không rồi.

– Tôi đã bảo rồi mà, – cậu thanh niên đáp lại, – dĩ nhiên là đời nào hắn làm thế. Hắn đâu có chịu nhận mức học phí thấp hơn mức đã đòi chỉ vì số tiền ít ỏi đó là tất cả những gì bà có và còn nhiều hơn mức hắn mong đợi; đời nào có chuyện đó, Tom! Hắn đâu có giữ anh làm trợ lý vì anh có ích gì cho lão; vì niềm tin kỳ diệu của anh vào những trò bịp bợm của lão có giá trị vô giá trong mọi cuộc cãi vã bần tiện của lão; vì sự trung thực của anh phản chiếu sự trung thực lên người lão; vì việc anh lang thang khắp cái xóm nhỏ này vào mọi giờ rảnh rỗi, đọc sách cổ và ngoại ngữ, lại được loan truyền xa xôi tận Salisbury, biến lão — Pecksniff kẻ bề trên — thành một con người uyên bác và có tầm vóc vĩ đại. Hắn chẳng hề nhận được chút uy tín nào từ anh cả đâu Tom, đời nào có chuyện đó.

– Chà, dĩ nhiên là lão không có rồi, – anh Pinch nói, đăm đăm nhìn bạn với vẻ mặt bối rối hơn trước. – Pecksniff mà lại nhận uy tín từ tôi á! Chà!

– Tôi chẳng bảo rằng việc nghĩ đến chuyện đó thật là nực cười hay sao? – người kia đáp lại.

– Chà, đúng là điên rồ ấy chứ, – Tom nói.

– Điên rồ chứ sao! – cậu Westlock trẻ tuổi đáp lại. – Chắc chắn là điên rồ rồi. Có kẻ điên nào lại đi nghĩ rằng hắn thích thú khi nghe người ta bàn tán vào các ngày chủ nhật rằng cái tay tình nguyện đánh đàn ống trong nhà thờ, hay luyện tập vào những buổi tối mùa hè trong bóng tối, chính là tay chân của ông Pecksniff cơ chứ, hả Tom? Có kẻ điên nào lại nghĩ rằng mục đích của một kẻ như hắn là để tên tuổi mình nằm trên môi mọi người, gắn liền với hàng ngàn thứ lặt vặt vô dụng mà anh hay làm (và dĩ nhiên là do hắn dạy anh), hả Tom? Có kẻ điên nào lại nghĩ rằng anh đi quảng cáo cho lão ở vùng này, với chi phí rẻ hơn và hiệu quả hơn rất nhiều so với một kẻ chuyên bôi trát trên tường, hả Tom? Người ta cũng có thể ngây thơ cho rằng lão không hề dốc hết tâm can và linh hồn mình cho anh trong mọi hoàn cảnh; rằng lão không hề dành cho anh một khoản tiền tiêu vặt rất hào phóng và thậm chí có phần phung phí; hoặc hoang đường và quái đản hơn nữa, nếu điều đó là có thật, người ta cũng có thể cho rằng... – và ở đây, sau mỗi từ, cậu lại vỗ nhẹ vào ngực anh, – ...rằng Pecksniff đang buôn bán dựa trên bản chất của anh, và bản chất của anh chính là sự rụt rè, thiếu niềm tin vào bản thân nhưng lại quá tin tưởng vào mọi người khác, và trên hết là tin tưởng vào kẻ ít xứng đáng nhất. Thế mới đúng là điên rồ đấy, Tom ạ!

Anh Pinch đã lắng nghe tất cả những điều này với vẻ mặt ngẩn ngơ, dường như một phần là do nội dung bài phát biểu của bạn mình, phần khác là do phong thái dồn dập và hung hăng của cậu. Khi cậu dừng lời, anh hít một hơi thật sâu; và ngẩn ngơ nhìn đăm đăm vào mặt cậu như thể không tài nào xác định nổi biểu cảm trên đó là gì, và đang khao khát tìm kiếm từ đó một manh mối thật tốt để hiểu rõ ngụ ý thực sự trong khả năng có thể giữa đêm tối, anh định mở miệng trả lời, thì âm thanh tiếng còi của người gác xe bưu điện vang lên vui tai bên tai họ, chấm dứt ngay lập tức cuộc tranh luận; điều này có vẻ như làm cho cậu thanh niên vô cùng thỏa mãn, khi cậu bật dậy nhanh nhẹn và chìa tay ra với người bạn đồng hành.

– Bắt cả hai tay đi Tom. Nhớ viết thư cho tôi từ Luân Đôn đấy nhé!

– Ừ, – anh Pinch nói. – Ừ. Nhớ viết nhé. Tạm biệt. Tạm biệt. Tôi khó lòng tin là anh sắp đi rồi đấy. Mới ngày nào anh đến mà giờ cứ như vừa hôm qua. Tạm biệt! Người anh em thân thiết của tôi ơi!

John Westlock đáp lại những lời chia tay với sự nồng nhiệt không kém, rồi nhảy vọt lên chỗ ngồi trên nóc xe. Chiếc xe bưu điện phóng như bay theo nhịp phi nước đại dọc theo con đường tối tăm; những chiếc đèn lấp lánh rực rỡ và tiếng còi xe đánh thức mọi âm vang vọng lại khắp bốn phương tám hướng.

– Cứ đi đi đường của anh, – anh Pinch lẩm bẩm nói với theo chiếc xe; – tôi khó lòng thuyết phục nổi bản thân rằng anh không phải là một sinh vật sống, mà là một con quái vật vĩ đại nào đó thường lui tới nơi này vào những khoảng thời gian nhất định để cướp những người bạn của tôi đi mất vào thế giới rộng lớn ngoài kia. Tối nay trông anh có vẻ hân hoan và hung hăng hơn thường lệ đấy; và anh có quyền hô hào đắc thắng về món chiến lợi phẩm của mình; bởi cậu ấy là một chàng trai tuyệt vời, một thiếu niên chân chất, và chỉ có duy nhất một tật xấu mà tôi được biết; cậu ấy không hề cố ý đâu, nhưng lại cực kỳ bất công một cách tàn nhẫn với Pecksniff!