Khi đi dạo từ trong thành phố cùng người bạn có tâm hồn nhạy cảm của mình, Tom Pinch từng nhìn thẳng vào mặt và vô tình chạm phải tay áo sờn cũ của ông Nadgett, một nhân vật bí ẩn thuộc Công ty Cho vay và Bảo hiểm Nhân thọ Vô vụ lợi Anh - Bengal. Ông Nadgett dĩ nhiên đã phớt lờ khỏi ký ức của Tom ngay khi khuất tầm mắt cậu; bởi vì cậu chẳng quen biết ông, và chưa từng nghe đến tên ông.
Cũng như có vô số người ở thủ đô rộng lớn nước Anh cứ mỗi buổi sáng thức dậy mà chẳng biết đêm nay đầu mình sẽ gác ở đâu, thì cũng có vô số kẻ vô tình bắn những mũi tên qua những ngôi nhà trong công việc hằng ngày của họ, chẳng bao giờ biết chúng rơi trúng ai. Ông Nadgett có thể đã lướt qua Tom Pinch mười nghìn lần; thậm chí có thể rất quen thuộc với khuôn mặt, tên tuổi, công việc và tính cách của cậu; thế mà chưa một lần mảy may ngờ rằng Tom lại có chút liên quan đến bất kỳ hành động hay điều bí ẩn nào của ông. Dĩ nhiên Tom cũng có thể làm điều tương tự với ông. Nhưng chính con người kín đáo ấy, giữa bao nhiêu con người đang sống, lại cùng hiện diện trong tâm trí của cả hai vào cùng một khoảnh khắc; lại gắn kết nổi bật — dẫu theo một cách thức khác — với những cuộc phiêu lưu trong ngày của cả hai người; và khi họ lướt qua nhau trên đường phố, ông bỗng trở thành đề tài duy nhất thu hút trọn vẹn suy nghĩ của họ.
Lý do vì sao Tom lại nghĩ đến Jonas Chuzzlewit thì không cần phải giải thích. Còn vì sao ông Nadgett lại có Jonas Chuzzlewit trong tâm trí mình, lại là một chuyện hoàn toàn khác.
Nhưng chẳng hiểu vì cơ duyên nào, người mồ côi đáng mến và đáng kính ấy lại trở thành một phần trong bức màn bí ẩn bủa vây sự tồn tại của ông Nadgett. Ông Nadgett quan tâm đến từng hành động nhỏ nhặt nhất của hắn; và sự quan tâm ấy chưa bao giờ suy giảm hay dao động. Ông theo dõi từng bước chân hắn ra vào Văn phòng Bảo hiểm, nơi hắn giờ đây đã chính thức được bổ nhiệm làm Giám đốc; ông bám sát đường đi nước bước của hắn trên phố; ông đứng lắng nghe khi hắn trò chuyện; ông ngồi trong các quán cà phê để ghi chép tên hắn vào cuốn sổ tay lớn, hết lần này đến lần khác; ông liên tục viết thư cho chính mình về hắn; và khi tìm thấy những bức thư đó trong túi áo, ông liền ném chúng vào lò sưởi, với sự ngờ vực và thận trọng đến mức ông phải cúi xuống ngắm nhìn đám tro nhàu nhĩ bay lơ lửng lên trên, tựa như lòng ông thầm ái ngại rằng điều bí ẩn chứa đựng bên trong chúng có thể thoát ra từ ống khói.
Thế mà tất cả những điều này lại hoàn toàn là một bí mật. Ông Nadgett giữ kín điều đó cho riêng mình, và giữ một cách tuyệt mật. Jonas hoàn toàn không hề hay biết rằng ánh mắt của ông Nadgett đang dán chặt vào mình, cũng giống như việc hắn không hề biết rằng mình đang sống dưới sự giám sát và báo cáo hằng ngày của cả một dòng tu Dòng Tên vậy. Thật ra, ánh mắt của ông Nadgett hiếm khi hướng vào bất kỳ vật nào khác ngoài mặt đất, chiếc đồng hồ, hay ngọn lửa trong lò; thế nhưng từng chiếc khuy trên áo ông dường như đều có thể là một con mắt, bởi ông quan sát quá đỗi tinh tường.
Cái vẻ lén lút của con người ấy đã hóa giải mọi sự hoài nghi theo cách này: nó gợi lên cảm giác rằng không phải ông đang theo dõi ai, mà là ông nghĩ có ai đó đang theo dõi mình. Ông đi lại vô cùng rón rén và khép mình kín đáo đến mức toàn bộ mục đích sống của ông dường như là để né tránh sự chú ý và giữ gìn sự bí ẩn của bản thân. Jonas đôi khi nhìn thấy ông trên phố, lảng vảng ở văn phòng ngoài, chờ đợi trước cửa cho một người mãi chẳng bao giờ đến, hoặc lủi thủi bỏ đi với gương mặt bất động, đầu cúi gằm và chiếc găng tay da hải ly duy nhất lúc lỉu trước người; thế nhưng hắn thà nghĩ rằng cây thánh giá trên đỉnh Nhà thờ St. Paul đang ghi nhận từng hành động của hắn, hay đang từ từ quấn một chiếc lưới lớn quanh chân hắn, chứ đời nào lại nghĩ rằng Nadgett lại đang bận rộn với một việc như thế.
Vào khoảng thời gian này, ông Nadgett đã có một sự thay đổi đầy bí ẩn trong cuộc đời vốn dĩ đầy bí ẩn của mình: nếu như trước đây, người ta luôn nhìn thấy ông vào mỗi buổi sáng xuất hiện ở phố Cornhill, y hệt như hình ảnh của Nadgett ngày hôm trước đến nỗi dấy lên một niềm tin phổ biến rằng ông chẳng bao giờ đi ngủ hay cởi quần áo ra, thì giờ đây, người ta lại lần đầu tiên nhìn thấy ông ở phố Holborn, bước ra từ phố Kingsgate; và người ta nhanh chóng phát hiện ra rằng thực chất mỗi buổi sáng ông đều đến một tiệm hớt tóc ở con phố đó để cạo râu, và người thợ hớt tóc tên là Sweedlepipe. Ông dường như hẹn gặp người đàn ông chẳng bao giờ đến ấy tại tiệm hớt tóc này; bởi vì ông thường xuyên dành rất nhiều thời gian để chờ đợi trong tiệm, đòi bút mực, lôi cuốn sổ tay ra và cặm cụi làm việc với nó suốt cả tiếng đồng hồ. Bà Gamp và ông Sweedlepipe đã có nhiều cuộc bàn tán sâu cay về vị khách kỳ lạ này; nhưng họ thường đi đến thống nhất rằng chắc hẳn ông ta đã đầu cơ quá độ nên đang phải tìm cách lẩn tránh.
Chắc hẳn ông ta cũng đã hẹn gặp kẻ thất hứa kia ở một địa điểm mới khác; bởi vì có một ngày, người ta thấy ông lần đầu tiên xuất hiện bởi người phục vụ tại quán trọ Mourning Coach-Horse, tụ điểm lui tới của các dịch vụ tang lễ, tít tận dưới Thành phố kia, đang dùng thân tẩu thuốc để vạch những con số trên lớp mùn cưa trong một cái ống nhổ sạch sẽ; và kiên quyết từ chối gọi bất cứ thứ gì với lý do đang đợi một vị quý ông chốc lát nữa sẽ tới. Vì vị quý ông kia không đủ danh dự để giữ đúng hẹn, ông lại đến vào ngày hôm sau, với cuốn sổ tay phồng to đến mức những người ở quán rượu coi ông là một người sở hữu khối tài sản kếch xù. Sau đó, ông lặp lại chuyến ghé thăm mỗi ngày, và có quá nhiều thứ phải viết đến nỗi ông thản nhiên dùng cạn sạch một lọ mực chì lớn chỉ trong hai buổi ngồi. Dù chẳng mấy khi trò chuyện, nhưng việc có mặt thường xuyên ở đó giữa những khách quen đã giúp ông làm quen với họ, và dần dà trở nên khá thân thiết với ông Tacker, người quản công của ông Mould; thậm chí với cả chính ông Mould — người đã công khai ca ngợi ông là một kẻ già dời, một tay sắc sảo, một con cá muối mặn mòi, một gã cáo già khôn ngoan, một kẻ ghê gớm; và dành cho ông vô số lời tán dương nịnh bợ khác.
Đồng thời, ông cũng nói với những người ở Văn phòng Bảo hiểm, theo cách thức đầy bí ẩn của riêng mình, rằng gan của ông đang có vấn đề (dĩ nhiên là một vấn đề bí mật), và rằng ông e rằng mình phải phó mặc bản thân cho bác sĩ chữa trị. Trước lời giãi bày đó, ông được giao phó cho Jobling; và dù Jobling chẳng thể tìm ra gan ông có vấn đề gì ở đâu, thì ông Nadgett vẫn cứ khăng khăng là nó có bệnh; ông nhận xét rằng đó là lá gan của chính ông, và ông hy vọng mình phải biết rõ về nó chứ. Thế là, ông trở thành bệnh nhân của ông Jobling; và vừa kể lể các triệu chứng của mình bằng cái giọng chậm rãi, kín đáo, ông vừa ra vào căn phòng của vị bác sĩ ấy đến chục lần một ngày.
Vì ông theo đuổi tất cả những công việc ấy cùng một lúc; và tất cả đều được tiến hành một cách đều đặn; tất cả đều trong vòng bí mật; và chưa bao giờ lơi lỏng việc giám sát mọi điều mà ông Jonas đã nói, đã làm, hay đã bỏ dở không nói không làm; nên không loại trừ khả năng chúng chính là những mắt xích tối quan trọng, được giữ kín trong một mưu đồ lớn nào đó mà ông Nadgett đang thực hiện.
Đúng vào buổi sáng ngày hôm ấy, khi có bao nhiêu chuyện xảy ra với Tom Pinch, Nadgett bỗng nhiên xuất hiện trước ngôi nhà của ông Montague ở Pall Mall — ông luôn xuất hiện cứ như thể vừa chui lên từ một cái cửa sập — đúng lúc đồng hồ điểm chín giờ. Ông giật chuông cửa một cách lén lút, vụ trộm, tựa như đó là một hành động phản quốc; và bước qua cửa ngay khi nó vừa hé đủ rộng để lọt qua thân hình ông. Làm xong việc đó, ông liền tự tay khép cửa lại ngay lập tức.
Cậu Bailey nhanh chóng mang danh thiếp của ông vào, rồi quay ra với lời mời ông hãy đi theo vào phòng chủ nhân của mình. Chủ tịch của Hội đồng Cho vay và Bảo hiểm Nhân thọ Vô vụ lợi Anh - Bengal đang mặc quần áo, và tiếp đón ông như một người làm ăn vẫn thường xuyên qua lại, và luôn được tiếp đón bất cứ lúc nào vì công việc.
– Chào ông Nadgett?
Ông Nadgett đặt chiếc mũ xuống sàn và ho một tiếng. Sau khi cậu thiếu niên đã lui ra và khép cửa lại, ông rón rén tiến đến, kiểm tra tay nắm cửa, rồi quay lại đứng cách chiếc ghế ngài Montague đang ngồi chừng một, hai bước.
– Có tin gì không, thưa ông Nadgett?
– Tôi nghĩ cuối cùng chúng ta cũng có chút tin tức, thưa ngài.
– Tôi rất vui khi nghe điều đó. Tôi đã bắt đầu sợ rằng ông đã mất dấu rồi chứ, ông Nadgett.
– Không thưa ngài. Thỉnh thoảng manh mối cũng bị lạnh đi. Chuyện đó đôi khi vẫn xảy ra. Chúng ta không thể tránh khỏi.
– Ông đúng là hiện thân của sự thật, ông Nadgett. Ông mang đến một báo cáo vô cùng thành công chứ?
– Điều đó còn tùy thuộc vào sự đánh giá và cách hiểu của ngài,’ câu trả lời cất lên khi ông đeo kính vào.
– Bản thân ông nghĩ sao? Ông đã thấy thỏa mãn với kết quả chưa?
Ông Nadgett chậm rãi xoa tay, vuốt cằm, đảo mắt nhìn quanh phòng và nói: ‘Vâng, vâng, tôi nghĩ đây là một vụ khả quan. Tôi nghiêng về đánh giá đây là một vụ khả quan. Ngài có muốn xem xét nó ngay bây giờ không?’
– Chắc chắn rồi.
Ông Nadgett chọn ra một chiếc ghế nhất định trong số những chiếc ghế còn lại, và sau khi đặt nó vào một vị trí cụ thể cẩn thận như thể ông chuẩn bị nhảy qua nó vậy, ông đặt thêm một chiếc ghế khác ở phía trước; để chừa khoảng trống cho đôi chân của chính mình ở giữa. Sau đó, ông ngồi xuống chiếc ghế số hai, và đặt cuốn sổ tay của mình hết sức cẩn thận lên chiếc ghế số một. Tiếp theo, ông tháo dây buộc sổ tay và vắt sợi dây qua lưng chiếc ghế số một. Sau đó, ông kéo cả hai chiếc ghế dịch lại gần ngài Montague hơn một chút, rồi mở cuốn sổ tay và trải rộng các nội dung bên trong. Cuối cùng, ông chọn ra một mẩu ghi nhớ nhất định từ những tờ giấy khác và giơ nó về phía người chủ của mình — người mà trong suốt các nghi thức mở đầu ấy đã phải kìm nén hết sức để che giấu sự thiếu kiên nhẫn của mình.
– Tôi ước gì anh đừng quá thích ghi chép như vậy, người bạn tuyệt vời của tôi ơi,’ Tigg Montague nói với một nụ cười nhợt nhạt. ‘Tôi ước gì anh chịu nói cho tôi biết nội dung chính bằng miệng thì hơn.’
– Tôi không thích nói miệng,’ ông Nadgett điềm đạm đáp. ‘Chúng ta chẳng bao giờ biết được ai đang lắng nghe đâu.’
Ngài Montaguean toan đáp trả thì Nadgett chìa tờ giấy ra và nói, với giọng đầy vẻ đắc thắng thầm kín: ‘Chúng ta sẽ bắt đầu từ đầu, và xem xét tờ đó trước tiên nhé, thưa ngài.’
Vị chủ tịch liếc nhìn nó một cách lạnh lùng, kèm theo một nụ cười chẳng mấy mặn mà gì với thói quen làm việc chậm chạp, ngăn nắp của tên thám tử dưới quyền. Nhưng ông chưa đọc được nửa tá dòng thì biểu cảm trên khuôn mặt đã bắt đầu thay đổi, và trước khi ông đọc xong tờ giấy, nét mặt ấy đã tràn ngập sự chú ý đầy nghiêm túc.
– Số Hai,’ ông Nadgett nói, chìa ra một tờ khác và nhận lại tờ thứ nhất. ‘Xin mời ngài đọc Số Hai. Càng đọc về sau sẽ càng thấy thú vị hơn đấy ạ.’
Tigg Montague ngả người ra sau ghế, ném về phía kẻ bề dưới của mình một ánh nhìn ngơ ngác đến trống rỗng (không giấu vẻ hoang mang), khiến ông Nadgett thấy cần thiết phải nhắc lại yêu cầu mà ông đã đưa ra hai lần trước đó; nhằm kéo sự tập trung của ngài chủ tịch trở lại vấn đề đang bàn. Nắm bắt được gợi ý, ngài Montague tiếp tục xem đến Số Hai, rồi lần lượt đến Số Ba, Số Bốn, Số Năm và cứ thế tiếp tục.
Tất cả các tài liệu này đều do một tay ông Nadgett viết, và bề ngoài có vẻ là một loạt các bản ghi nhớ được nguệch ngoạc theo từng thời điểm ở mặt sau của những bức thư cũ, hoặc bất kỳ mảnh giấy vụn nào vớ được trước tay. Chúng chỉ là những nét chữ ngoằn ngoèo, rời rạc và có vẻ ngoài chẳng lấy gì làm hấp dẫn; nhưng bên trong chúng lại chứa đựng một trọng lượng vô cùng lớn, nếu như khuôn mặt của vị chủ tịch là một thước đo phản ánh bản chất nội dung của chúng.
Sự thỏa mãn thầm kín của ông Nadgett xuất phát từ hiệu quả mà chúng mang lại, tiến triển đồng nhịp với những cung bậc cảm xúc của người đọc. Thoạt đầu, ông Nadgett ngồi với cặp kính trượt thấp xuống tận chóp mũi, qua gọng kính nhìn lên người chủ nhân của mình và số sắng xoa hai bàn tay vào nhau. Chỉ một lát sau, ông đổi tư thế ngồi thoải mái hơn, và thong thả đọc lướt qua tài liệu tiếp theo đang cầm sẵn trên tay, cứ như thể việc thỉnh thoảng liếc nhìn khuôn mặt của người chủ giờ đây đã là quá đủ và mọi mối lo âu hay nghi ngờ đều đã tan biến. Và cuối cùng, ông đứng dậy nhìn ra cửa sổ, đứng đó với một vẻ đắc thắng cho đến khi Tigg Montague đọc xong.
– Và đây là tờ cuối cùng, thưa ông Nadgett!’ vị kia cất tiếng, thở dài một hơi thật dài.
– Thưa ngài, đó là tờ cuối cùng.
– Anh đúng là một con người kỳ diệu, ông Nadgett!
– Tôi nghĩ đó là một vụ khá ổn,’ ông đáp lời khi thu gom các tài liệu lại. ‘Nó cũng tốn không ít công sức đấy, thưa ngài.’
– Công sức ấy sẽ được đền đáp xứng đáng, thưa ông Nadgett.’ Nadgett cúi đầu chào. ‘Dấu vết của Con Móng Ủng ở đây sâu hơn tôi tưởng tượng đấy, ông Nadgett. Tôi có thể tự chúc mừng bản thân vì đã có được một chuyên gia giấu mặt cừ khôi như anh.’
– Ồ! Chẳng có gì thú vị đối với tôi nếu nó không phải là một bí mật,’ Nadgett đáp lại trong lúc thắt sợi dây quanh cuốn sổ tay và cất nó đi. ‘Việc phải cho ngài biết về điều này thậm chí còn làm vơi đi niềm vui mà tôi vốn có trong cuộc điều tra này.’
– Một cấu trúc tâm lý vô giá thật đấy,’ Tigg đáp lại. ‘Một món quà lớn đối với một quý ông làm việc như anh, ông Nadgett. Còn tuyệt vời hơn cả sự thận trọng; dẫu rằng anh cũng sở hữu phẩm chất đó ở mức độ xuất sắc. Hình như tôi vừa nghe thấy tiếng gõ cửa đôi. Anh có thể thò đầu ra cửa sổ và xem có ai ở ngoài cửa không?’
Ông Nadgett rón rén nâng khung cửa sổ lên, ngó đầu ra từ tận góc khuất, hệt như một kẻ đang nhìn xuống con đường nơi những loạt đạn súng hỏa mai có thể nã xuống bất cứ lúc nào. Rụt đầu lại với sự cẩn trọng tương đương, giọng nói và điệu bộ không hề thay đổi, ông thông báo:
– Ông Jonas Chuzzlewit!
– Tôi đoán thế,’ Tigg đáp.
– Tôi có nên đi không?
– Tôi nghĩ anh nên đi thì hơn. Khoan đã! Không! Hãy ở lại đây, ông Nadgett, xin anh đấy.’
Thật đáng kinh ngạc là hắn đã trở nên tái mét và luống cuống chỉ trong chớp mắt. Chẳng có lý do gì để giải thích cho điều đó cả. Ánh mắt hắn vừa rơi vào bộ dao cạo của mình; nhưng thì đã sao chứ!
Ông Chuzzlewit đã được xướng tên.
– Mời hắn lên ngay. Nadgett! Anh đừng có để chúng tôi ở lại một mình với nhau đấy. Nhớ đấy, tuyệt đối không nhé! Có trời mới biết được,’ hắn lẩm bẩm thì thầm thêm rằng: ‘Chúng ta chẳng thể biết chuyện gì sẽ xảy ra đâu.’
Nói xong, hắn vội vã cầm lấy một cặp lược chải tóc và bắt đầu chải đầu cho chính mình, cứ như thể việc chải chuốt của hắn chưa hề bị gián đoạn. Ông Nadgett lui về phía chiếc lò sưởi — nơi có một ngọn lửa nhỏ dùng để hung nóng kẹp uốn tóc — và tận dụng ngay cơ hội thuận lợi để làm khô chiếc khăn tay của mình, liền lấy nó ra không một chút chần chừ. Cứ thế, ông đứng đó trong suốt cuộc gặp, cầm chiếc khăn tay hơ trước các thanh chắn lò, thỉnh thoảng — dẫu không thường xuyên — lại liếc nhìn qua vai.
– Chuzzlewit thân mến của tôi!’ Montague kêu lên khi Jonas bước vào. ‘Cậu thức dậy cùng chim sơn ca. Dù đi ngủ cùng chim họa mi, nhưng cậu lại thức dậy cùng chim sơn ca. Cậu có một nguồn năng lượng siêu phàm, Chuzzlewit thân mến ạ!’
– Khỉ thật!’ Jonas nói với vẻ uể oải và bực dọc khi kéo một chiếc ghế ngồi xuống, ‘Tôi rất sẵn lòng không muốn dậy sớm cùng chim sơn ca nếu có thể tránh được. Nhưng tôi là người khó ngủ; và thà thức dậy còn hơn cứ nằm trằn trọc trên giường mà đếm tiếng đồng hồ nhà thờ buồn thiu.’
– Khó ngủ á!’ bạn hắn thốt lên. ‘Mà này, thế nào là khó ngủ nhỉ? Tôi hay nghe người ta dùng cụm từ ấy, nhưng thề có Chúa là tôi hoàn có ý niệm gì về việc khó ngủ nghĩa là thế nào cả.’
– Ôi chao!’ Jonas nói, ‘Ai thế kia? Ồ, cái lão gì gì đó: trông (như mọi khi) cứ như thể đang muốn lủi trốn vào ống khói không bằng.’
– Ha, ha! Tôi chắc chắn là lão ta muốn thế đấy.’
– Thôi nào! Chắc ở đây người ta chẳng cần đến lão ta đâu nhỉ,’ Jonas nói. ‘Lão ta đi được chứ?’
– Ồ, cứ để lão ở lại, cứ để lão ở lại!’ Tigg nói. ‘Lão ta chỉ là một món đồ đạc trong nhà thôi. Lão vừa báo cáo xong và đang đợi chỉ thị tiếp theo. Lão đã được dặn dò,’ Tigg vừa nói vừa nâng cao giọng, ‘là không được rời mắt khỏi một số người bạn của chúng ta, hay nghĩ rằng thế là đã xong việc với họ đâu. Lão ta hiểu rõ việc mình phải làm.’
– Lão ta buộc phải thế rồi,’ Jonas đáp; ‘bởi vì trong số tất cả những cái thây ma đần độn trông đến là chán ngắt mà tôi từng thấy, lão ta đúng là tệ nhất. Tôi nghĩ lão ta sợ tôi thì có.’
– Đó là niềm tin của tôi,’ Tigg nói, ‘rằng đối với lão, cậu chẳng khác nào thuốc độc. Nadgett! Đưa cho tôi chiếc khăn mặt đó xem nào!’
Hắn chẳng cần dùng đến khăn mặt chút nào, cũng chẳng khác gì Jonas cần phải giật mình. Nhưng Nadgett đã mang nó đến rất nhanh; và sau khi nán lại một lát, ông lại lùi về vị trí cũ cạnh lò sưởi.
– Cậu thấy đấy, anh bạn thân mến,’ Tigg tiếp lời, ‘cậu quá... sao môi cậu tái nhợt thế kia? Trông chúng trắng bệch ra kìa!’
– Vừa nãy tôi có ăn chút giấm,’ Jonas nói. ‘Tôi ăn hàu cho bữa sáng. Môi tôi trắng chỗ nào cơ chứ?’ hắn lẩm bẩm chửi thề một tiếng rồi dùng khăn tay chà xát chúng. ‘Tôi không nghĩ là chúng trắng đâu.’
– Nhìn kỹ lại thì không phải vậy,’ bạn hắn đáp. ‘Chúng đang hồng trở lại rồi đấy.’
– Cậu định nói gì thì nói mau đi,’ Jonas giận dữ kêu lên, ‘và để mặc cái mặt tôi đi! Miễn là tôi vẫn có thể nhe răng ra khi muốn (và tôi làm việc đó khá tốt), thì màu sắc của đôi môi chẳng có gì quan trọng cả.’
– Hoàn toàn chính xác,’ Tigg nói. ‘Tôi chỉ định nói rằng cậu quá nhanh nhẹn và năng nổ đối với người bạn của chúng ta. Lão ta quá nhút nhát để đối phó với một người như cậu, nhưng lão hoàn thành rất tốt nhiệm vụ của mình. Ồ, rất tốt là đằng khác! Nhưng thế nào là khó ngủ nhỉ?’
– Mặc thây cái bọn khó ngủ đi!’ Jonas bực dọc cáu kỉnh thốt lên.
– Không, không,’ Tigg ngắt lời. ‘Không. Chúng ta sẽ không làm thế đâu.’
– Một kẻ khó ngủ thì không phải là kẻ ngủ say,’ Jonas đáp bằng cái giọng hằn học; ‘hắn không ngủ nhiều, không ngủ ngon, và không ngủ sâu.’
– Và hay mơ màng,’ Tigg tiếp lời, ‘rồi la hét những tiếng khó nghe; và khi cây nến lụi dần trong đêm thì rơi vào cảnh hoảng loạn; và đủ thứ đại loại thế. Tôi hiểu rồi!’
Họ im lặng một lúc. Sau đó Jonas mới lên tiếng:
– Giờ chúng ta đã dẹp xong ba cái chuyện trò con trẻ ấy sang một bên, tôi muốn nói chuyện thẳng thắn với anh. Tôi muốn trao đổi với anh trước khi chúng ta gặp nhau ở trên đó vào ngày hôm nay. Tôi không hài lòng với tình hình hiện tại đâu.’
– Không hài lòng á!’ Tigg kêu lên. ‘Tiền vào đều đặn cơ mà.’
– Tiền vào thì đủ đều thật đấy,’ Jonas đáp lại, ‘nhưng tiền ra thì lại không đủ dễ dàng. Chẳng thể chạm tay vào nó một cách dễ dàng được. Tôi không có đủ quyền lực; tất cả đều nằm trong tay anh. Khỉ thật! Hết điều khoản này đến điều khoản khác của các anh, rồi những lá phiếu của anh ở cái chức vụ này, những lá phiếu ở cái chức vụ nọ, rồi các quyền hạn chính thức của anh, các quyền hạn cá nhân của anh, và quyền hạn của những kẻ khác thực ra cũng chỉ là một mình anh đội lốt, chẳng còn chút quyền lực nào chừa lại cho tôi cả. Quyền lợi của tất cả những kẻ khác hóa ra lại là sự bất công đối với tôi. Tôi có tiếng nói để làm gì nếu nó luôn bị lấn át cơ chứ? Tôi thà cứ câm đi còn hơn, thế thì đỡ ức chế hơn nhiều. Tôi không đời nào chịu đựng chuyện này mãi đâu, nói cho anh biết trước là thế.’
– Thế á!’ Tigg cất giọng đầy vẻ xúi giục.
– Đúng thế!’ Jonas đáp lại, ‘Tôi không chịu đâu, thật đấy. Tôi sẽ quậy tung cái văn phòng này lên cho mà xem, và khiến anh phải vung một khoản tiền lớn để mua lại cổ phần của tôi, nếu anh dám giở trò với tôi đấy.’
– Tôi xin lấy danh dự ra cam đoan —’ Montague bắt đầu.
– Ôi! Dẹp cái danh dự của anh đi,’ Jonas ngắt lời, hắn càng trở nên thô lỗ và hay gây sự hơn khi người kia phản bác, điều đó rất có thể vốn nằm trong tính toán của ông Montague; ‘Tôi muốn có nhiều quyền kiểm soát hơn đối với số tiền đó. Anh cứ giữ lấy toàn bộ danh dự nếu anh thích; tôi sẽ không bao giờ bắt anh phải giải trình về chuyện đó đâu. Nhưng tôi không thể tiếp tục chịu đựng tình trạng như hiện nay được nữa. Nếu cái đầu đầy danh dự của anh mà nổi hứng muốn chuồn ra nước ngoài cùng với ngân hàng, thì tôi chẳng thấy có gì ngăn cản được anh cả. Này nhé! Làm thế thì không ổn đâu. Tôi từng được thưởng thức những bữa tối rất ngon ở đây, nhưng nếu với điều kiện ấy thì chúng sẽ trở nên quá đắt đỏ; và vì thế, cách đó không ổn đâu.’
– Tôi thật không may khi thấy cậu đang ở tâm trạng này,’ Tigg nói với một nụ cười kỳ lạ; ‘bởi vì tôi vốn định đề xuất với cậu — vì lợi ích của chính cậu; hoàn toàn vì lợi ích của chính cậu thôi — rằng cậu nên mạo hiểm đầu tư thêm một chút nữa cùng chúng ta.’
– Thế á, thề có Chúa ư —?’ Jonas nói, cười nhạt một tiếng.
– Đúng vậy. Và để gợi ý rằng,’ Montague tiếp tục, ‘chắc chắn cậu có những người bạn; thực ra tôi biết là cậu có; những người sẽ đáp ứng hoàn toàn mục đích của chúng ta, và chúng ta sẽ rất hân hạnh được chào đón họ.’
– Cậu tử tế quá nhỉ! Cậu sẽ rất hân hạnh được chào đón họ cơ đấy?’ Jonas mỉa mai nói.
– Tôi xin lấy danh dự thiêng liêng của mình ra đảm bảo, hoàn toàn phấn khích là đằng khác. Dĩ nhiên là với tư cách bạn của cậu nhé!’
– Chính xác,’ Jonas nói; ‘dĩ nhiên là với tư cách bạn của tôi rồi. Chắc chắn các anh sẽ mừng rỡ lắm khi tóm được họ cho mà xem. Và điều đó sẽ hoàn toàn có lợi cho tôi chứ gì?’
– Sẽ rất có lợi cho cậu đấy,’ Montague đáp, vừa cầm hai cây cọ vẽ khua khua qua lại trên tay vừa nhìn thẳng vào hắn. ‘Sẽ vô cùng có lợi cho cậu, tôi đảm bảo đấy.’
– Thế anh có thể nói cho tôi biết bằng cách nào không?’ Jonas nói, ‘được chứ?’
– Tôi có nên nói cho cậu biết không nhỉ?’ người kia đáp lại.
– Tôi nghĩ anh nên nói thì hơn,’ Jonas nói. ‘Trước đây đã từng có những chuyện kỳ lạ xảy ra trong lĩnh vực bảo hiểm do những kẻ kỳ lạ thực hiện, và tôi có ý định tự lo cho thân mình đây.’
– Chuzzlewit!’ Montague đáp, nhoài người về phía trước, hai tay chống lên đầu gối, nhìn thẳng vào mặt hắn. ‘Đã có những chuyện kỳ lạ xảy ra, và vẫn đang diễn ra mỗi ngày; không chỉ theo cách của chúng ta, mà còn theo nhiều cách khác nhau; và chẳng ai mảy may nghi ngờ chúng cả. Nhưng cách của chúng ta, như cậu nói đấy, người bạn tốt của tôi ạ, lại là một cách kỳ lạ; và đôi khi chúng ta lại tình cờ nắm được thông tin về những sự việc vô cùng kỳ lạ.’
Hắn ra hiệu cho Jonas kéo ghế lại gần hơn; rồi liếc mắt xung quanh như để nhắc nhở về sự hiện diện của Nadgett, và thì thầm vào tai hắn.
Từ đỏ chuyển sang trắng; từ trắng lại tái mét; từ đỏ chuyển sang vàng; rồi cuối cùng thành một màu xanh xám lạnh lẽo, đáng sợ và đầm đìa mồ hôi. Chỉ trong một lời thì thầm ngắn ngủi ấy, tất cả những sự biến đổi đó đã lướt qua khuôn mặt của Jonas Chuzzlewit; và khi cuối cùng hắn đặt tay lên miệng kẻ vừa thì thầm, chết lặng vì sợ rằng dù chỉ một âm tiết trong những điều hắn nghe được lọt đến tai người thứ ba có mặt ở đó, bàn tay ấy lạnh ngắt và nặng trĩu chẳng khác nào bàn tay của Thần Chết.
Hắn kéo giật ghế ra và ngồi đó như một tượng đài của sự kinh hoàng, khốn khổ và thị nộ. Hắn sợ nói, sợ nhìn, sợ cử động, hay thậm chí sợ ngồi yên một chỗ. Thảm hại, co ro và khốn cùng, hắn chính là sự sỉ nhục lớn hơn gấp bội đối với hình hài con người, cứ như thể hắn là một vết thương gớm ghiếc từ đầu đến chân vậy.
Người bạn đồng hành thong thả mặc nốt trang phục và hoàn tất việc chỉnhốn diện mạo, thỉnh thoảng liếc nhìn với một nụ cười vào sự biến đổi mà hắn vừa gây ra, nhưng tuyệt nhiên không nói thêm một lời nào.
– Cậu sẽ không phản đối chứ,’ hắn nói khi đã trang phục chỉnh tề, ‘nếu tiếp tục mạo hiểm cùng chúng ta chứ, Chuzzlewit, người bạn của tôi?’
Đôi môi tái nhợt của hắn lắp bắp thốt ra một tiếng ‘Không’ yếu ớt.
– Nói hay lắm! Thế mới đúng là cậu chứ. Cậu có biết là hôm qua tôi đã nghĩ rằng bố vợ của cậu — dựa trên lời khuyên của cậu như một kẻ cực kỳ khôn ngoan trong chuyện tiền bạc, mà không còn nghi ngờ gì nữa cậu đúng là như thế — sẽ gia nhập cùng chúng ta, nếu mọi chuyện được bày bày vẽ vẽ thật khéo léo trước mặt ông ấy. Ông ấy có tiền chứ?
– Có, ông ấy có tiền.
– Tôi giao ông Pecksniff cho cậu nhé? Cậu sẽ chịu trách nhiệm thuyết phục ông Pecksniff chứ.
– Tôi sẽ thử. Tôi sẽ cố gắng hết sức.’
– Ngàn lần cảm ơn cậu,’ người kia đáp, vỗ mạnh vào vai hắn. ‘Chúng ta xuống lầu nhé? Ông Nadgett! Xin hãy đi theo chúng tôi.’
Họ đi xuống theo thứ tự đó. Bất kể Jonas cảm thấy thế nào đối với Montague; bất kể cảm giác bị nhốt trong lồng, bị giăng bẫy, bị rơi xuống vực thẳm của sự hủy diệt tột cùng trong lòng hắn ra sao; bất kể những suy nghĩ nào đang chen chúc trốn chạy trong tâm trí hắn ngay từ khoảnh khắc sớm sủa ấy về một cơ hội trốn thoát khủng khiếp, về một ánh chớp đỏ hoe lóe lên giữa bầu trời đen đặc; hắn cũng chẳng mảy may nghĩ rằng cái bóng lủi thủi cách hắn nửa tá bậc thang phía sau chính là Số Phận đang đeo bám hắn, cũng giống như hắn chưa từng nghĩ rằng cái bóng còn lại bên cạnh mình chính là Vị Thiên Sứ Hộ Mệnh vậy.
