Khi các công việc chính thức trong ngày dần khép lại, Tom vội vã lên đường về nhà không một phút chần chừ; và sau bữa tối cùng một quãng nghỉ ngắn, anh lại cùng Ruth lên đường để thực hiện chuyến thăm đã định tới nhà trọ của Todgers. Tom đưa Ruth đi theo, không chỉ vì anh luôn lấy làm vui sướng khi có cô làm bạn đồng hành bất cứ lúc nào có thể, mà còn vì anh muốn cô chăm sóc và an ủi tội nghiệp Merry; về phần mình (sau khi nghe Tom kể lại câu chuyện khốn khổ của người vợ trẻ ấy), cô vô cùng hăng hái muốn làm điều đó.

Tom nói: “Cô ấy đã rất vui khi gặp anh, và anh chắc chắn cô ấy cũng sẽ vui khi gặp em. Sự đồng cảm của em chắc chắn sẽ tinh tế và dễ đón nhận hơn của anh nhiều.”

“Em còn lâu mới chắc chắn về điều đó, Tom,” cô đáp; “và thực ra anh đang tự đối xử bất công với chính mình đấy. Thật đấy. Nhưng em hy vọng cô ấy sẽ quý mến em, Tom.”

“Ồ, chắc chắn cô ấy sẽ thế!” Tom tự tin kêu lên.

“Em hẳn sẽ có vô số bạn bè, nếu ai cũng suy nghĩ theo cách của anh. Em có thế không, anh Tom yêu quý?” cô em gái nhỏ nói vừa véo má anh.

Tom cười, và bảo rằng riêng trong trường hợp này, anh hoàn toàn không nghi ngờ gì việc sẽ tìm thấy một tín đồ ở Merry. Tom nói: “Vì phụ nữ các em, mấy người phụ nữ các em đấy, em yêu ạ, thật tốt bụng biết bao, và trong lòng tốt ấy lại có sự nhạy bén thật tinh tế; các em thừa biết cách tỏ ra âu yếm và ân cần mà không hề phô trương; sự dịu dàng trong cảm xúc của các em cũng tựa như cái chạm tay nhẹ nhàng và uyển chuyển đến mức nó giúp các em xoa dịu những vết thương trong tâm hồn nhẹ nhàng chẳng kém gì cách cái chạm ấy giúp các em chữa lành những vết thương trên thể xác. Các em đúng là những...”

“Trời đất ơi, Tom!” cô em gái ngắt lời. “Anh phải đi yêu ngay lập tức mới được.”

Tom vui vẻ phớt lờ nhận xét ấy, nhưng cũng có phần nghiêm nghị; và chẳng mấy chốc họ lại rôm rả chuyện trò về một chủ đề khác.

Khi họ đang đi qua một con phố trong Khu Tài chính, không cách xa nơi ở của bà Todgers là mấy, Ruth liền kéo Tom khựng lại trước ô cửa sổ của một cửa hàng bọc đệm và đồ gỗ lớn, để thu hút sự chú ý của anh vào một món đồ vô cùng lộng lẫy và tinh xảo được bày biện ở đó sao cho bắt mắt nhất, nhằm khơi gợi sự ngưỡng mộ và lòng tham muốn của công chúng. Tom vừa đưa ra một phỏng đoán sai lầm tồi tệ và kỳ quặc về giá cả của món đồ này, rồi cùng em gái cười sảng khoái trước sự nhầm lẫn của mình, thì anh bỗng siết chặt cánh tay cô vào tay mình và chỉ về phía hai người đang đứng cách đó không xa, những kẻ đang dán mắt vào cùng một ô cửa sổ với vẻ đầy hứng thú đối với những chiếc tủ kéo và bàn ghế.

“Suỵt!” Tom thì thầm. “Tiểu thư Pecksniff, và người thanh niên mà cô ấy sắp sửa kết hôn.”

“Sao trông anh ta cứ như sắp sửa bị đem đi chôn thế, hả Tom?” cô em gái nhỏ thắc mắc.

“Ừ thì, tôi tin là bản tính cậu ta vốn là một thanh niên ủ dột,” Tom nói, “nhưng cậu ta rất lịch sự và vô hại.”

“Chắc là họ đang sắm sửa đồ đạc cho nhà mới đấy,” Ruth thì thầm.

“Ừ, chắc là vậy,” Tom đáp. “Tốt nhất chúng ta nên tránh bắt chuyện với họ.”

Tuy nhiên, họ không sao tránh khỏi việc nhìn ngắm hai người kia, nhất là khi có một đám đông chắn lối trên vỉa hè ở cách đó không xa vô tình giữ chân họ lại ở đó một lát. Tiểu thư Pecksniff ra điều đang bắt giữ tên Moddle khốn khổ, dẫn hắn đến trước món đồ nội thất hệt như một con cừu đem đi tế thần. Hắn chẳng hề kháng cự, mà tỏ ra hoàn toàn phó mặc và lặng lẽ. Vẻ u sầu hằn lên trong cái nghiêng đầu ủ rũ cùng dáng vẻ chán nản của hắn thật là cùng cực; và mặc dù ngay trong khung cửa sổ có đặt một chiếc giường bốn cọc cỡ lớn, một giọt nước mắt vẫn chực trào run rẩy trong khóe mắt hắn như muốn làm nhòa đi tất cả.

“Augustus, tình yêu của em,” tiểu thư Pecksniff nói, “hãy hỏi giá của tám chiếc ghế gỗ hồng mộc và chiếc bàn tròn đi.”

“Biết đâu người ta đã đặt mua rồi thì sao,” Augustus nói. “Biết đâu chúng là của Người Khác rồi.”

“Họ có thể đóng thêm những cái giống thế, nếu đúng là vậy,” tiểu thư Pecksniff đáp lại.

“Không, không, họ không đóng được đâu,” Moddle nói. “Không thể nào!”

Khoảnh khắc ấy, hắn có vẻ hoàn toàn bị ngợp và chết trân trước viễn cảnh hạnh phúc sắp tới của mình; nhưng rồi trấn tĩnh lại, hắn bước vào cửa hàng. Hắn quay ra ngay lập tức, cất giọng tuyệt vọng:

“Hai mươi tư bảng mười xu!”

“Ồ, thật sao!” tiểu thư Pecksniff kêu lên, đảo mắt xung quanh như thể đang tìm kiếm một phương cách tiện lợi nào đó để chui xuống đất. “Ấy chết, tôi—chưa từng có một—nghị lực nào để mà có thể thành ra thế này—Ngài Augustus Moddle, đây là tiểu thư Pinch!”

Tiểu thư Pecksniff tỏ ra vô cùng niềm nở với tiểu thư Pinch trong màn giới thiệu đầy đắc thắng này; hết sức niềm nở. Cô ta không chỉ niềm nở; cô ta còn tử tế và ân cần. Không biết có phải ký ức về ơn nghĩa cũ mà Tom từng ban cho cô ta khi nện vào đầu ngài Jonas đã làm thay đổi quan điểm ấy; hay việc cắt đứt quan hệ với đấng sinh thành đã khiến cô ta hòa giải với toàn thể nhân loại, hoặc với tất cả những phần nhân loại thú vị không đứng về phía ông ta; hay niềm vui khi có được một người quen nữ giới mới để giãi bày những viễn cảnh thú vị của mình đã lấn át mọi cân nhắc khác; tóm lại, tiểu thư Pecksniff vô cùng ân cần và tử tế. Và cô ta đã hôn lên má tiểu thư Pinch liền hai cái.

“Augustus—Ngài Pinch, anh biết rồi đấy. Cô gái dấu yêu của em!” tiểu thư Pecksniff nói nhỏ. “Chưa bao giờ trong đời em lại thấy xấu hổ đến thế.”

Ruth nài nỉ cô ta đừng bận tâm về chuyện đó.

“Tôi ít để tâm đến anh trai cô hơn bất kỳ ai khác,” tiểu thư Pecksniff mỉm cười giả lả. “Nhưng sự bất lịch sự khi gặp bất kỳ người đàn ông nào trong hoàn cảnh thế này đây! Augustus, đứa con bé bỏng của em, anh đã—”

Đến đây tiểu thư Pecksniff thì thầm vào tai hắn. Tên Moddle đang chịu đựng nỗi thống khổ liền lặp lại:

“Hai mươi tư bảng mười xu!”

“Ồ, anh chàng ngốc nghếch này! Em đâu có nói đến bọn chúng,” tiểu thư Pecksniff nói. “Em đang nói về cái—”

Đoạn cô ta lại thì thầm vào tai hắn lần nữa.

“Nếu là loại vải chintz có hoa văn giống hệt như tấm ở cửa sổ kia; thì là ba mươi hai bảng, mười hai xu, sáu đồng,” Moddle thở dài nói. “Và rất đắt.”

Tiểu thư Pecksniff ngăn hắn không cho giải thích thêm bằng cách đặt tay lên môi hắn, đồng thời để lộ một vẻ bối rối dịu dàng. Sau đó, cô ta hỏi Tom Pinch xem anh đang định đi đâu.

“Tôi định đi xem có tìm được em gái cô không,” Tom đáp, “người mà tôi muốn nói vài lời. Chúng tôi đang định đến nhà trọ của bà Todgers, nơi tôi từng có vinh dự gặp cô ấy trước đây.”

“Anh có đi tiếp cũng chẳng ích gì đâu,” Cherry nói, “vì chúng tôi vừa rời khỏi đó cách đây không lâu; và tôi biết cô ấy không có nhà. Nhưng nếu anh muốn, tôi sẽ dẫn anh đến nhà em gái tôi. Augustus—ý tôi là ngài Moddle—và tôi, hiện đang trên đường đến đó uống trà đây. Anh không cần phải bận tâm đến anh ấy đâu,” cô ta nói thêm, gật đầu khi thấy Tom có vẻ ngập ngừng. “Anh ấy không có nhà.”

“Cô chắc chứ?” Tom hỏi.

“Ồ, tôi hoàn toàn chắc chắn về điều đó. Tôi chẳng muốn trả thù ai nữa đâu,” tiểu thư Pecksniff nói với giọng đầy ẩn ý. “Nhưng thực sự, tôi phải xin hai vị đây cứ đi trước, và cho phép tôi được đi theo sau cùng tiểu thư Pinch. Em yêu ạ, chưa bao giờ chị lại bị bất ngờ đến thế!”

Để thực hiện sự sắp xếp bẽn lẽn này, Moddle liền cho Tom khoác tay mình; còn tiểu thư Pecksniff thì luồn tay cô ta vào tay Ruth.

“Dĩ nhiên rồi em yêu,” tiểu thư Pecksniff nói, “sau những gì em đã chứng kiến, chị có giấu giếm chuyện mình sắp sửa kết hôn với người đàn ông đang đi cùng anh trai em đi nữa thì cũng vô ích thôi. Che giấu cũng bằng thừa. Em nghĩ thế nào về anh ấy? Xin hãy cho chị biết ý kiến thành thật của em.”

Ruth ra hiệu rằng theo những gì cô có thể đánh giá, anh ta là một ý trung nhân vô cùng xứng đáng.

“Chị rất tò mò muốn biết,” tiểu thư Pecksniff với vẻ bộc bạch dài dòng nói, “liệu trong khoảng thời gian rất ngắn ngủi này, em có nhận thấy hay mường tượng ra rằng anh ấy có xu hướng hơi u sầu không?”

“Thời gian ngắn thế này cơ mà,” Ruth biện hộ.

“Không, không; nhưng đừng để điều đó ảnh hưởng đến câu trả lời của em,” tiểu thư Pecksniff đáp. “Chị rất tò mò muốn nghe em nói đấy.”

Ruth thừa nhận rằng thoạt nhìn, anh ta đã để lại cho cô ấn tượng là trông có vẻ “hơi buồn rầu.”

“Không, thật thế á?” tiểu thư Pecksniff nói. “Chà! Thật là đáng kinh ngạc! Ai cũng nói thế cả. Bà Todgers cũng nói thế; và Augustus cho tôi biết đó là một trò đùa quen thuộc của mấy anh chàng trong nhà. Thật tình, nếu không vì những mệnh lệnh nghiêm ngặt mà tôi đã bắt anh ấy phải tuân theo, tôi tin là chuyện đó đã có thể là nguyên nhân khiến người ta phải dùng đến súng đạn mang theo đạn dược không chỉ một lần rồi ấy chứ. Theo em thì nguyên nhân nào khiến anh ấy có vẻ chán nản như vậy?”

Ruth nghĩ đến đủ thứ chuyện; chẳng hạn như hệ tiêu hóa, người thợ may, mẹ của anh ta, v.v. Nhưng vì ngập ngừng không muốn thốt ra bất kỳ điều nào trong số đó, cô đành kìm lại không bày tỏ ý kiến.

“Em yêu ạ,” tiểu thư Pecksniff nói; “chị không muốn chuyện này bị loan ra đâu, nhưng chị không ngại nói với em, vì dẫu sao cũng đã biết anh trai em bao nhiêu năm nay—chị đã từ chối Augustus ba lần. Anh ấy có bản tính vô cùng đáng yêu và nhạy cảm, lúc nào cũng chực trào nước mắt nếu em nhìn anh ấy, điều đó vô cùng quyến rũ; và anh ấy vẫn chưa thể gượng dậy sau ảnh hưởng của sự tàn nhẫn đó. Bởi vì đó thực sự là một sự tàn nhẫn,” tiểu thư Pecksniff nói với một vẻ thành khẩn tự nhận tội có thể làm rạng danh cả chiếc vương miện của chính cha cô ta. “Không còn nghi ngờ gì nữa. Giờ đây khi nghĩ lại cách cư xử của mình, chị đỏ cả mặt. Lúc nào chị cũng thích anh ấy. Chị cảm thấy anh ấy không giống với đám đông những thanh niên từng đến ngỏ lời cầu hôn, mà là một điều gì đó rất khác biệt. Thế thì chị lấy quyền gì mà từ chối anh ấy ba lần cơ chứ?”

“Đó chắc hẳn là một thử thách khắc nghiệt đối với lòng chung thủy của anh ấy,” Ruth nói.

“Em yêu ạ,” tiểu thư Pecksniff đáp. “Đó là một sai lầm. Nhưng thói thất thường và sự thiếu suy nghĩ của phái đẹp chúng ta là thế đấy! Hãy để chị trở thành một lời cảnh báo cho em. Đừng thử thách cảm xúc của bất kỳ ai ngỏ lời cầu hôn em, như chị đã từng thử thách cảm xúc của Augustus; nhưng nếu em thực sự có tình cảm với một người nào đó hệt như chị từng cảm thấy đối với anh ấy, ngay vào lúc chị đang đẩy anh đến bờ vực phát điên, thì hãy để tình cảm ấy được bộc lộ, nếu người ấy quỳ sụp dưới chân em, giống như cách Augustus Moddle đã làm dưới chân chị. Hãy nghĩ xem,” tiểu thư Pecksniff nói, “cảm xúc của chị sẽ ra sao, nếu chị dồn ép anh ấy đến mức tự tử, và chuyện đó lên cả mặt báo!”

Ruth nhận xét rằng khi ấy chắc hẳn cô sẽ tràn ngập sự ân hận.

“Ân hận ư!” tiểu thư Pecksniff kêu lên, với một kiểu ăn năn đầy êm ả và thoải mái. “Sự ăn năn của chị vào lúc này, ngay cả sau khi đã bù đắp bằng cách chấp nhận anh ấy, lớn đến mức nào thì em không tài nào tưởng tượng nổi đâu! Khi nhìn lại bản thân bồng bột trước kia của mình, em yêu ạ, giờ đây khi đã trở nên điềm đạm và thấu đáo hơn nhờ đặt chân lên chính ngưỡng cửa của hôn nhân; và ngắm nhìn lại bản thân khi mình giống như em lúc này, chị không khỏi rùng mình. Chị rùng mình. Hậu quả từ cách cư xử trước đây của chị là gì? Cho đến khi Augustus dẫn chị đến bên bệ thánh đường, anh ấy vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn về chị. Chị đã hủy hoại và tàn tạ những tình cảm trong tim anh ấy đến mức anh ấy chẳng thể chắc chắn về chị. Chị nhìn thấy điều đó đang gặm nhấm tâm trí và tàn phá thể xác anh ấy. Nỗi dằn vặt của lương tâm chị lớn đến nhường nào, khi chị nhìn thấy điều đó ở người đàn ông mà chị yêu!”

Ruth cố gắng bày tỏ sự thấu hiểu trước niềm tin tưởng vô bờ bến và đầy nịnh bợ ấy; và phỏng đoán rằng có lẽ cô sắp sửa kết hôn đến nơi rồi.

“Quả thật là rất sớm,” tiểu thư Pecksniff đáp. “Ngay khi nhà của chúng tôi sẵn sàng. Bây giờ chúng tôi đang sắm sửa đồ đạc nhanh nhất có thể.”

Cũng với giọng điệu tâm tình đó, tiểu thư Pecksniff tuôn ra một lèo danh mục chung về những món đồ đã mua cùng những món còn phải sắm; những bộ trang phục cô ta dự định sẽ mặc trong ngày cưới, và nơi sẽ diễn ra buổi lễ; tóm lại, cô ta đã cung cấp cho tiểu thư Pinch (như cô ta tự hào thổ lộ) những thông tin sớm nhất và độc quyền về mọi điểm đáng chú ý liên quan đến sự kiện trọng đại này.

Trong khi ở phía sau câu chuyện đang diễn ra rôm rả như vậy, Tom và ngài Moddle lại bước đi sóng đôi, tay trong tay ở phía trước, chìm trong một sự im lặng tuyệt đối mà cuối cùng Tom đã phá vỡ; sau khi đã đắn đo suy nghĩ một hồi lâu để tìm xem mình có thể nói gì về một chủ đề vô thưởng vô phạt, một đề tài mà anh có thể phần nào chắc chắn rằng sẽ không làm lợn cợn tâm can ngài Moddle.

“Tôi tự hỏi,” Tom nói, “sao giữa những con phố đông đúc thế này mà người đi bộ lại không bị tông xe thường xuyên hơn nhỉ.”

Ngài Moddle, với một nét mặt tối sầm, đáp lại:

“Mấy tên đánh xe không thèm làm thế đâu.”

“Ý anh là—” Tom bắt đầu nói—

“Ý tôi là có những kẻ,” Moddle ngắt lời với một tiếng cười rỗng tuếch, “không thể nào bị xe tông nổi. Bọn chúng được thần thánh phù hộ. Xe chở than phải tránh xa chúng, thậm chí cả xe ngựa cũng chẳng thèm cán qua người chúng. A!” Augustus nói, nhận thấy vẻ kinh ngạc của Tom. “Có những kẻ như thế đấy. Một trong số đó là bạn của tôi.”

“Thề có danh dự và lời hứa của tôi,” Tom thầm nghĩ, “anh chàng này đang ở trong một trạng thái tinh thần thực sự vô cùng nghiêm trọng đây!” Từ bỏ mọi ý định trò chuyện tiếp, anh không dám thốt thêm một lời nào nữa, nhưng vô cùng cẩn trọng nắm chặt lấy cánh tay của Augustus, sợ rằng hắn ta sẽ lao thẳng ra đường, và thực hiện một mưu đồ thứ hai thành công hơn, để rồi tự tạo ra một thảm họa Juggernaut thu nhỏ ngay trước mắt người vợ chưa cưới của mình. Tom sợ hành vi liều lĩnh đó của hắn đến mức chưa bao giờ trong đời anh cảm thấy nhẹ nhõm trong tâm trí cho bằng lúc họ đặt chân đến ngôi nhà của ngài Jonas Chuzzlewit một cách an toàn.

“Xin mời bước lên nhà, ngài Pinch,” tiểu thư Pecksniff nói. Bởi Tom đang ngập ngừng khựng lại ngay trước cửa.

“Tôi đang phân vân không biết mình có được chào đón hay không,” Tom đáp, “hoặc đúng hơn phải nói thế này, tôi chắc chắn là mình không được chào đón đâu. Chắc tôi nên nhờ người chuyển lời lên trên thì hơn.”

“Nhưng sao lại ngớ ngẩn thế nhỉ!” tiểu thư Pecksniff đáp, kéo riêng Tom ra nói nhỏ. “Anh ấy không có nhà đâu, tôi chắc chắn đấy. Tôi biết chắc là anh ấy không có nhà; và Merry thì hoàn toàn không mảy may ngờ rằng anh đã từng—”

“Không,” Tom ngắt lời. “Và tôi cũng không đời nào muốn cô ấy biết chuyện đó đâu. Thú thật với cô, tôi chẳng tự hào gì cái vụ ẩu đả ấy sất.”

“À, nhưng ngặt nỗi anh lại quá ư khiêm tốn, thấy chưa,” tiểu thư Pecksniff mỉm cười đáp. “Nhưng xin mời bước lên lầu đi. Nếu anh không muốn cô ấy biết chuyện, mà lại muốn nói chuyện với cô ấy, thì xin mời lên lầu. Xin mời lên lầu đi, tiểu thư Pinch. Đừng đứng đây nữa.”

“Tom vẫn còn ngập ngừng vì cảm thấy mình đang rơi vào một hoàn cảnh khó xử. Nhưng đúng lúc ấy Cherry bước vượt qua anh, dẫn em gái anh lên lầu, đồng thời cửa ra nhà cũng được khép lại sau lưng họ, thế là anh đành bước theo mà chẳng rõ việc mình làm lúc ấy là khôn ngoan hay dại dột nữa.”

“Merry, cưng ơi!” tiểu thư Pecksniff kiều diễm cất tiếng gọi khi đẩy cửa bước vào phòng sinh hoạt quen thuộc. “Có ngài Pinch và em gái anh ấy đến thăm em này! Chị cứ tưởng chúng ta sẽ gặp em ở đây chứ, bà Todgers! Chào bà Gamp nhé! Và chào ngài Chuffey nữa, dẫu em thừa biết là có hỏi thăm ngài thì cũng bằng thừa.”

Dành cho mỗi người trong số họ một nụ cười chua chát khi lần lượt cất lời chào, tiểu thư Charity liền giới thiệu “Ngài Moddle.”

“Chắc hẳn các vị đã gặp anh ấy trước đây rồi,” cô ta niềm nở nhận xét. “Augustus, cục cưng ngọt ngào của em, mang cho chị một chiếc ghế nào.”

“Cục cưng ngọt ngào liền vâng lời làm theo; rồi định lui vào một góc để gặm nhấm nỗi buồn thầm kín, thì tiểu thư Charity cất tiếng gọi hắn bằng một tiếng thì thầm đủ lớn là “cục cưng nhỏ,” đồng thời cho phép hắn đến ngồi bên cạnh mình. Nguyện vọng chung cho niềm vui của nhân loại là mong sao chưa từng có một cục cưng nhỏ nào trông ủ rột đến thế khi vâng mệnh như lúc ngài Moddle tuân lệnh. Tâm trạng hắn chán nản đến độ chẳng hề để lộ một chút rung động phấn khích ra mặt nào khi tiểu thư Pecksniff đặt bàn tay trắng ngần của mình vào tay hắn, lại còn khéo léo che đậy dấu hiệu sủng ái này khỏi những ánh mắt phàm tục bằng cách trùm lên nó một góc khăn choàng. Thậm chí, trông hắn lúc ấy còn sầu thảm hơn gấp bội so với trước đó; và khi ngồi thẳng một cách cứng nhắc đến khó chịu trên ghế, hắn đảo đôi mắt ngấn lệ rảo quanh đám đông như muốn thay lời muốn nói rằng: “Trời đất quỷ thần ơi! Nhìn đây này! Chẳng có vị Kitô hữu tốt bụng nào cứu vớt tôi với sao!”

Thế nhưng, sự phấn khích của bà Gamp lại đủ sức cung cấp cho cả chục đôi uyên ương trẻ tuổi; và cảm xúc ấy chủ yếu được đánh thức khi trông thấy Tom Pinch cùng cô em gái. Bà Gamp là một phụ nữ sở hữu cái tâm trạng hạnh phúc có thể trở nên phấn khích tột độ mà chẳng cần bất kỳ chất kích thích nào ngoài mong muốn thiết tha là tạo dựng cho mình một mạng lưới quan hệ rộng khắp và béo bở. Ngày ngày bà ta lại giăng thêm vô số mối quen biết vào tấm lưới của mình, khiến nó trông hệt như một cây đàn hạc; và trên thứ nhạc cụ ấy, bà ta bắt đầu tấu lên một khúc tùy tấu ngẫu hứng.

“Trời đất ơn trên!” bà ta cất lời, “Bà Chuzzlewit! Thật không thể ngờ có ngày tôi lại được đặt chân đến cái mái nhà diễm phúc này, mà ngài Pecksniff tiểu thư xinh đẹp của tôi ơi, tôi thừa biết đây là một ngôi nhà chẳng có mấy nơi sánh bằng, thật là điều bất hạnh, và chỉ ước gì sự thật không phải thế, để rồi cái thung lũng đẫm lệ này sẽ biến thành một khu vườn hoa thơm cỏ lạ, thưa ngài Chuffey; thật không thể ngờ có ngày tôi lại được nhìn thấy dưới cùng một mái nhà này, một cách thật trùng hợp, ngài Pinch đây (tôi xin mạn phép, dù hầu như chưa từng quen biết), và xin đoan chắc với ngài rằng, có một gương mặt tươi cười và ngọt ngào nhất từ trước đến nay, thưa bà Chuzzlewit, ngoại trừ gương mặt của ngài, bà chủ kính mến của tôi ơi, và cả gương mặt của phu nhân nhà ngài nữa chứ, thưa ngài Moddle, nếu tôi dám mạnh dạn nói thẳng những điều rành rành ra đấy đối với những ai chẳng cần phải nhìn xuyên qua cả tảng cối đá, thưa bà Todgers, để nhận ra những gì được viết trên bức tường đằng sau. Mà mấy lời này tôi chẳng có ý mạo phạm ai đâu nhé, thưa các ông các bà; mong là không ai chấp nhất. Thật không thể ngờ tôi lại được nhìn thấy cái gương mặt tươi cười và ngọt ngào tột cùng ấy—thứ mà tôi và một người bạn khác của tôi từng bắt gặp giữa đống kiện hàng dưới chân cầu London—ngay tại chốn đông đúc ngổn ngang này, quả thật là một sự kinh ngạc tột cùng!”

Bằng cách khéo léo lôi kéo mọi thành viên trong cử tọa vào câu chuyện, khiến ai nấy đều cảm thấy mình có phần trách nhiệm và sự quan tâm gắn bó cá nhân trong bài diễn thuyết của mình, bà Gamp nhún mình chào Ruth mấy bận, mỉm cười lắc đầu liên hồi, rồi lại tiếp tục chuỗi lời tâm sự:

“Này chứ, chiều nay chúng ta sung túc nhan sắc làm sao, tôi dám chắc là vậy đấy. Tôi biết một vị phu nhân, tên bà ấy—tôi không dám lừa dối ngài đâu, thưa bà Chuzzlewit—là Harris, có cậu em chồng cao sáu thước ba, trên bắp tay trái có xăm hình một con bò mộng điên mang giày ống Wellington, nguyên do là vì thân mẫu quý hóa của cậu ta từng bị con vật ấy húc đuổi chạy vào tận một tiệm giày, khi bà ấy đang trong một hoàn cảnh mà thật có phúc thay cho người nào có ống tên đầy ắp những tên như thế, như tôi đã bao lần thưa với ông Gamp khi vợ chồng lời qua tiếng lại vì chuyện tiền nong—và tôi cũng thường thưa với bà Harris rằng: “Ôi, thưa bà Harris, gương mặt của bà trông chẳng khác nào thiên thần!” Mà nếu không vì mấy nốt mụn trứng cá, thì đúng là vậy thật. “Không đâu, Sairey Gamp,” bà ấy đáp, “cô đúng là một sinh linh chăm chỉ và cần cù bậc nhất chưa từng thấy mà bị trả công rẻ mạt đến mức nào đi nữa, và quả thực cô đang bị trả công quá bèo bọt, hoàn toàn khác hẳn đấy. Hợp đồng của anh Harris được thực hiện trước khi cưới với giá mười xu sáu xu,” bà ấy kể, “và anh ấy đã trung thành đeo nó sát tim cho đến khi phai màu, lúc ấy người ta từ chối trả lại tiền và chẳng thể đi đến thỏa thuận nào cả. Nhưng anh ấy chưa bao giờ nói nó giống mặt thiên thần cả, hỡi Sairey, dù trong thâm tâm anh ấy có nghĩ thế đi chăng nữa.” Giá mà chồng của bà Harris có mặt ở đây lúc này,” bà Gamp đảo mắt nhìn quanh, cười khúc khích cúi chào chung một cú, “ông ấy chắc chắn sẽ nói thẳng ra cho mà xem, chắc chắn là thế, và người vợ hiền của ông ấy sẽ là người cuối cùng trách cứ ông ấy! Bởi vì nếu trên đời này thực sự có một người phụ nữ không biết ý định đầu độc những kẻ có ngoại hình đẹp đẽ là gì, lại chẳng hề bị người chồng tuyệt vời nhất của mình cho một lý do nào để làm thế, thì bà Harris chính là hiện thân của cái bản tính thiên thần ấy!”

Nói đoạn, người phụ nữ đáng kính ấy—người có vẻ ghé qua uống trà như một cử chỉ quan tâm ân cần nhỏ nhặt hơn là đến vì công chuyện chính thức nào—liền bước sang phía ngài Chuffey, người vẫn ngồi lì ở cái góc quen thuộc như xưa, rồi lay mạnh vai ông.

“Tỉnh lại đi cụ, ngẩng mặt lên xem nào! Nào!” bà Gamp nói. “Có khách đến thăm kìa, ngài Chuffey.”

“Tôi rất tiếc vì điều đó,” cụ già cất giọng, rụt rè đảo mắt nhìn quanh phòng. “Tôi biết mình đang ngáng đường. Tôi xin lỗi, nhưng tôi chẳng còn nơi nào khác để đi. Con bé đâu rồi?”

Merry bước lại gần cụ.

“À!” cụ già vừa nói vừa vỗ nhẹ vào má cô. “Nó đây rồi. Nó đây rồi! Nó chẳng bao giờ ngặt nghèo với lão Chuffey tội nghiệp cả. Lão Chuff tội nghiệp!”

Khi ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cạnh cụ già và tự đặt mình trong tầm với của bàn tay cụ, Merry ngước nhìn Tom một thoáng. Đó là một ánh nhìn đượm buồn mà cô ném về phía anh, dẫu trên gương mặt cô vẫn phảng phất một nụ cười nhạt run rẩy. Đó là một ánh nhìn biết nói, và Tom thừa hiểu nó muốn truyền đạt điều gì. “Anh thấy đấy, sự khốn khổ đã thay đổi em nhường nào. Giờ đây em đã biết thấu cảm cho một kẻ phụ thuộc, và biết trân trọng sự gắn bó của người ấy.”

“Phải, phải!” Chuffey cất giọng dỗ dành. “Phải, phải, phải! Đừng để ý đến hắn. Nghe thật chướng tai, nhưng đừng bận tâm đến hắn. Rồi sẽ có ngày hắn chết thôi. Một năm có ba trăm sáu mươi lăm ngày—ba trăm sáu mươi sáu ngày vào năm nhuận—và hắn có thể chết vào bất cứ ngày nào trong số đó.”

“Đúng là một linh hồn già nua lải nhải hết chỗ nói, và đó là sự thật thiêng liêng đấy,” bà Gamp lườm cụ từ khoảng cách gần với thái độ chẳng mấy thiện cảm, khi cụ cứ tiếp tục lầm bầm một mình. “Thật tiếc là cụ chẳng biết mình đang nói gì, chứ nếu biết thì chính cụ cũng sẽ tự thấy chán ngấy bản thân và tự dằn vặt đến mức được giải thoát hạnh phúc luôn cho những ai quen biết cụ.”

“Con trai hắn,” cụ già lẩm bẩm, giơ một tay lên. “Con trai hắn!”

“Chà, thật là chịu cụ đấy!” bà Gamp lên tiếng, “cụ lại đang phán xét cơ à, ngài Chuffey. Mong là cụ mãn nguyện với điều đó nhé, thưa ngài. Chứ còn tôi thì đời nào dám đánh cược một cái ghim cài áo mới vào đó, thưa ngài, dẫu cụ có thông thái đến đâu đi nữa. Cái lão sinh linh khốn kiếp này, lão ta cũng đang ra điều ra oai phết chứ lỵ! Lão thì biết cái thá gì về con trai với chẳng con gái cơ chứ! Hay là ngài ban ơn phước cho chúng tôi vài lời bàn về chuyện sinh đôi đi, ngài có nhã ý đó không nào!”

“Sự châm biếm cay độc và đầy phẫn nộ mà bà Gamp gửi gắm trong những lời mỉa mai này hoàn toàn trôi tuột đi đối với ngài Chuffey vô tri, người dường như chẳng hề hay biết gì về việc chúng được thốt ra cũng như việc mình vừa đắc tội với bà Gamp. Nhưng vì người phụ nữ cao ngạo ấy vô cùng nhạy cảm trước bất kỳ sự xâm phạm nào vào lãnh địa nghề nghiệp của mình, lại tưởng rằng ngài Chuffey vừa đưa ra một lời tiên tri nào đó về chủ đề con cái—lẽ ra phải xuất phát từ chính bà ta với tư cách là thẩm quyền hợp pháp duy nhất, hoặc ít nhất cũng không được phép ra rả tuyên bố nếu không có sự đồng thuận và cho phép của bà ta—nên bà ta không dễ gì nguôi giận. Bà ta cứ tiếp tục liếc xéo ngài Chuffey bằng những ánh mắt đầy thù địch sắc bén, và thách thức cụ bằng bao câu nói mỉa mai khác, cất lên bằng cái giọng trầm thấp thường biểu thị sự phẫn nộ bị kìm nén; cho đến khi mâm trà được mang lên, cùng với lời thỉnh cầu từ phía bà Jonas rằng bà hãy pha trà tại một chiếc bàn phụ dành cho nhóm khách tụ tập bất ngờ này, mới kéo bà ta trở về thực tại. Bà ta lại mỉm cười, và bắt đầu công việc phục vụ của mình với vẻ lịch thiệp đặc trưng.”

“Và đúng là cả một gia đình để mà pha trà cho đấy chứ lỵ,” bà Gamp nói; “và được làm việc ấy thì hạnh phúc biết nhường nào! Này cô em gái ngoan của tôi ơi—” quay sang bảo cô hầu bàn “—biết đâu có ai đó lại muốn thử một hai quả trứng gà mới đẻ, luộc đừng chín quá đấy nhé. Hơn nữa, làm mấy lát bánh mì nướng bơ nữa, nhớ cắt bỏ phần viền cứng đi trước nhé, vì răng lợi kém cả rồi, lại chẳng còn mấy chiếc; mà chính ông Gamp nhà tôi đây này, thưa bà Chuzzlewit, trong một cơn say đã giáng cho một phát bay toi bốn chiếc răng liền, hai chiếc răng cửa và hai chiếc răng hàm, thứ mà bà Harris đã xin lại để làm kỷ vật, và hiện vẫn đang mang theo trong túi áo đến tận giờ phút này, bên cạnh hai mẩu xương chuột rút, một nhúm gừng, và một cái đồ bào trông y hệt như chiếc giày của một đứa trẻ hồng phúc bằng thiếc, có gắn cái gót nhỏ để nhét hạt nhục đậu khấu vào trong; như tôi đã bao lần tận mắt thấy, cất lời và dùng làm chân nến mỗi khi cần, ngay trong tháng ở cữ.”

Vì những đặc quyền tại bàn phụ—ngoài việc bao gồm những quyền lợi nhỏ nhoi như được ngồi sát đĩa bánh mì nướng, được uống hai tách trà trong khi người khác chỉ có một, và luôn được rót trà vào những thời điểm then chốt, nghĩa là ngay trước khi châm nước mới vào ấm trà và sau khi trà đã ngấm một thời gian—còn ôm trọn một tầm nhìn bao quát toàn bộ hội trường, cùng cơ hội phát biểu trước mọi người như thể đang đứng trên bục diễn thuyết, bà Gamp đã hoàn thành các nhiệm vụ được giao phó với thái độ vô cùng vui vẻ và nhã nhặn. Thỉnh thoảng, khi đặt chiếc đĩa lót lên lòng bàn tay xòe rộng và tỳ cùi chỏ lên mặt bàn, bà ta lại ngưng giữa những ngụm trà để ban phát cho cả vòng tròn một nụ cười, một cái nháy mắt, một cái lắc đầu hay một cử chỉ chú ý nào đó; và vào những khoảng khắc ấy, gương mặt bà ta bừng lên một vẻ lanh lợi và hoạt bát đến mức hầu như không thể tách rời khỏi ảnh hưởng phước lành của những giọt nước cất cay nồng.

Nếu không có bà Gamp, thì đây chắc chắn là một buổi tiệc im lặng đến kỳ lạ. Tiểu thư Pecksniff chỉ nói chuyện với Augustus của cô ta, và nói bằng những lời thì thầm. Augustus chẳng thèm mở lời với ai, nhưng lại thở dài vì tất cả mọi người, và thỉnh thoảng tự tát vào trán mình một cái kêu đôm đốp khiến bà Todgers, người vốn dĩ khá nhạy cảm, phải giật mình thon lẻt trên ghế kèm theo một tiếng kêu vô thức. Bà Todgers bận rộn đan len và hiếm khi lên tay. Tội nghiệp Merry nắm lấy bàn tay của cô Ruth vui tính giữa hai bàn tay mình, lắng nghe với vẻ thích thú rõ rệt mọi điều Ruth nói nhưng bản thân lại hiếm khi mở lời, thỉnh thoảng mỉm cười, đôi khi hôn lên má Ruth, và có lúc lại quay đi để che giấu những giọt nước mắt đang chực trào trong khóe mắt. Tom chứng kiến sự thay đổi ở cô mà đau lòng biết bao, lại vô cùng mãn nguyện khi thấy Ruth đối xử với cô ân cần nhường nào, và cách cô thấu hiểu cũng như đáp lại những điều ấy, khiến anh chẳng nỡ lòng nào cất bước ra đi, dẫu cho anh đã sớm nói hết những gì mình cần nói.

Lão thư clerk, chìm đắm trở lại trạng thái quen thuộc, vẫn giữ vẻ im lặng sâu sắc trong lúc phần còn lại của nhóm người nhỏ bé đang bận rộn như thế, tâm trí hoàn toàn hướng về những giấc mơ—dù chúng có là gì đi nữa—những thứ dường như hầu như chẳng thể gợn lên chút bề mặt nào trong dòng suy nghĩ trì trệ của lão. Xu hướng của những hoang tưởng tẻ nhạt này có lẽ kết hợp với bữa tiệc thầm lặng đang diễn ra xung quanh lão, cùng chút ký ức vật lộn về lần tiếp cận hoan lạc cuối cùng mà lão từng chứng kiến, đã gợi lên một câu hỏi kỳ lạ trong tâm trí lão. Lão đột ngột đảo mắt nhìn quanh và cất lời:

“Ai đang nằm chết trên lầu thế?”

“Làm gì có ai,” Merry quay sang bảo lão. “Có chuyện gì thế ạ? Tất cả chúng ta đều ở đây cơ mà.”

“Tất cả ở đây ư!” cụ già kêu lên. “Tất cả ở đây ư! Thế hắn đâu rồi—ông chủ cũ của ta, ngài Chuzzlewit, người có đứa con trai duy nhất ấy? Hắn đâu rồi?”

“Suỵt! Suỵt!” Merry nhỏ nhẹ dỗ dành cụ. “Chuyện đó xảy ra lâu lắm rồi cơ mà. Cụ không nhớ sao?”

“Nhớ ư!” cụ già gào lên trong tiếng khóc nghẹn ngào. “Cứ như là tôi có thể quên được ấy! Cứ như là đời nào tôi quên được không bằng!”

“Lão đưa tay lên ôm mặt trong giây lát; rồi quay người lại y hệt như trước và lặp lại:”

“Ai đang nằm chết trên lầu thế?”

“Không có ai cả!” Merry đáp.

Thoạt đầu, cụ trừng trừng nhìn cô với vẻ giận dữ, tựa hồ như nhìn một kẻ xa lạ đang cố tình lừa dối mình; nhưng khi nheo mắt nhìn sâu vào mặt cô và nhận ra quả thực là cô, lão liền lắc đầu đầy xót xa thương cảm.

“Cô tưởng thế thôi. Chứ người ta có nói cho cô biết đâu. Không, không, tội nghiệp chưa! Người ta có nói cho cô biết đâu. Thế kia là những ai, và tại sao họ lại tụ tập yến tiệc ở đây nếu chẳng có ai chết? Có điều ám muội! Lên xem đó là ai đi!”

Cô ra hiệu bảo mọi người đừng nói gì với cụ, thực ra thì họ cũng chẳng có mấy hứng thú để làm thế; và bản thân cô cũng im lặng. Cụ cũng im lặng trong chốc lát; nhưng rồi lão lại lặp lại đúng câu hỏi ấy với một vẻ nôn nóng mang nét kinh hoàng kỳ lạ.

“Có người chết,” lão nói, “hoặc đang hấp hối; và tôi muốn biết đó là ai. Lên xem đi, lên xem mau! Jonas đâu rồi?”

“Ở dưới quê ạ,” cô đáp.

“Cụ già đăm đăm nhìn cô như thể hoài nghi những gì cô nói, hoặc chẳng nghe rõ cô vừa nói gì; rồi đứng phắt dậy khỏi ghế, băng qua phòng đi thẳng lên lầu, vừa đi vừa lẩm bẩm: “Có điều ám muội!” Họ nghe tiếng bước chân cụ ở phía trên trần nhà, tiến thẳng về phía góc phòng nơi đặt chiếc giường (đó chính là nơi cụ ông Anthony từng qua đời); rồi ngay sau đó họ lại nghe tiếng cụ quay ngút trở lại. Trí tưởng tượng của cụ không đến nỗi quá mạnh mẽ hay hoang tưởng để vẽ ra trong căn phòng ngủ vắng chủ thứ gì không có thực; bởi vì cụ quay xuống với vẻ bình tĩnh hơn nhiều, và dường như đã tự thỏa mãn được bản thân.”

“Người ta có nói cho cô biết đâu,” cụ nói với Merry bằng giọng run rẩy khi ngồi xuống lại và vỗ nhẹ lên đầu cô. “Người ta cũng chẳng nói cho tôi biết; nhưng tôi sẽ rình, tôi sẽ rình. Bọn chúng không được phép làm hại cô; đừng sợ. Khi cô thức chong đèn canh giữ, tôi cũng thức chong đèn canh giữ đấy. Phải, phải, tôi có đấy chứ!” cụ rít lên, siết chặt bàn tay yếu ớt, nhăn nheo của mình. “Biết bao đêm tôi đã sẵn sàng rồi đấy!”

Cụ thốt lên những lời đó với những quãng ngắt quãng run rẩy vì hụt hơi, và thầm thì sát bên tai cô với vẻ đầy bí mật ghen tuông đến mức những vị khách chẳng hiểu được mấy hoặc thậm chí chẳng hiểu gì sủng. Nhưng họ đã nghe và chứng kiến đủ về cụ già để mà cảm thấy bất an, đồng thời đứng dậy rời ghế quây quần lại xung quanh cụ; qua đó tạo cho bà Gamp—người có cái sự điềm tĩnh nghề nghiệp không dễ gì bị lung lay—một cơ hội tuyệt vời để tập trung toàn bộ nguồn lực của tâm trí và sự thèm thuồng hùng mạnh của mình lên đĩa bánh mì nướng bơ, trà và trứng. Bà ta đã tấn công đám thực phẩm ấy với một sự mãnh liệt đến mức gương mặt đỏ bừng lên ở mức độ viêm nhiễm tột cùng, khi lúc này (chẳng còn gì để ăn hay uống nữa) thấy tiện bề chen ngang.

“Chà, hừm, thưa ngài!” bà Gamp kêu lên, “thế đây là phép tắc của ngài đấy phỏng? Ngài cần phải được hắt một chậu nước lạnh lên đầu cho tỉnh người ra đấy; tôi tin chắc là thế đấy, và nếu ngài mà nằm dưới tay Betsey Prig thì ngài cũng sẽ được đối xử y như thế thôi, tôi xin đoan chắc với ngài đấy, ngài Chuffey ạ. Ruồi Tây Ban Nha mới là thứ duy nhất lôi được cái thói nhảm nhí này ra khỏi đầu ngài; và nếu có ai muốn làm ơn cho ngài, họ sẽ dán một miếng cao phồng loại ấy lên đỉnh đầu ngài, rồi đắp một bọc mù tạt lên lưng ngài cho xem. Ai chết cơ chứ, thực tình! Chả có ai chết thì cũng chẳng phải mất mát gì to tát đâu phỏng, tôi nghĩ thế đấy!”

“Cụ ấy yên lặng rồi, bà Gamp,” Merry nói. “Đừng làm phiền cụ ấy nữa.”

“Ồ, phiền phức gì cái lão nạn nhân ấy chứ, thưa bà Chuzzlewit,” người phụ nữ nhiệt tình kia đáp, “tôi hết cả kiên nhẫn với lão rồi đấy. Cô nuông chiều lão quá thể đáng. Đúng là một sinh linh chuyên làm phiền gây bực mình!”

Chắc hẳn với mục đích thực hiện những nguyên tắc mà bà ta vừa đề cao, đồng thời vừa thực hành “làm phiền lão nạn nhân” cả trong lý thuyết lẫn thực tiễn, bà Gamp liền túm lấy cổ áo khoác của cụ và lắc mạnh chừng vài chục cái tiến lùi trên ghế; bài tập thể dục này được các đồ đệ của trường phái điều dưỡng Betsey Prig (vốn rất đông đảo trong số các nữ y tá chuyên nghiệp) coi là vô cùng có lợi cho việc tạo giấc ngủ ngon, đồng thời cực kỳ hữu ích trong việc điều hòa các chức năng thần kinh. Tác dụng của nó trong trường hợp này là khiến bệnh nhân chóng mặt và mụ mẫm đến mức chẳng thể thốt thêm lời nào nữa; điều mà bà Gamp coi là chiến thắng đỉnh cao trong nghệ thuật của mình.

“Đấy!” bà ta vừa nói vừa nới lỏng chiếc khăn quàng cổ của cụ già, nhân tiện mặt cụ đang có hơi tím tái sau liệu pháp khoa học này. “Giờ thì tôi hy vọng tâm trí ngài đã được thảnh thơi rồi nhé. Nếu ngài có cảm thấy hơi choáng váng thì chúng tôi cũng sớm vực ngài dậy được thôi, thưa ngài, tôi xin hứa đấy. Cứ cắn ngón tay cái của người ta, hoặc bẻ ngược các ngón tay của họ lại,” bà Gamp mỉm cười với ý thức vừa mang lại niềm vui vừa truyền đạt kiến thức cho thính giả, “là họ tỉnh lại ngay lập tức, tuyệt diệu lắm cơ, Chúa phù hộ cho ngài!”

Vì người phụ nữ xuất sắc này từng được giao phó trọng trách chăm sóc ngài Chuffey trong một dịp trước đó, nên cả bà Jonas lẫn bất kỳ ai khác đều không đủ quyết tâm để can thiệp trực tiếp vào phương pháp điều trị của bà ta; dẫu cho tất cả những người có mặt (đặc biệt là Tom Pinch và em gái) đều có vẻ mang tâm lý bất đồng với quan điểm của bà. Bởi vì cái sự táo bạo liều lĩnh của những kẻ ngoại đạo là thế đấy, họ thường hay dựng lên một số nguyên tắc trừu tượng quái đản nào đó, chẳng hạn như lòng nhân đạo, sự dịu dàng, hoặc những thứ vớ vẩn tương tự, để ngoan cố thách thức mọi tiền lệ và thói quen thông lệ; thậm chí họ còn dám đứng lên bảo vệ những điều đó trước cả những kẻ đã tạo ra tiền lệ và thiết lập nên thói quen, những người vốn dĩ phải là vị giám khảo sáng suốt nhất và vô tư nhất đối với vấn đề này.

“À, ngài Pinch!” tiểu thư Pecksniff nói. “Tất cả đều bắt nguồn từ cuộc hôn nhân bất hạnh này đấy. Giá mà em gái tôi đừng quá vội vã, và đừng gắn kết cuộc đời mình với một Tên Khốn, thì đã chẳng có cái sự xuất hiện của ngài Chuffey trong ngôi nhà này.”

“Suỵt!” Tom kêu lên. “Cô ấy nghe thấy bây giờ đấy.”

“Tôi sẽ rất tiếc nếu cô ấy thực sự nghe thấy tôi, ngài Pinch ạ,” Cherry nói, cất cao giọng hơn một chút; “bởi vì bản tính tôi vốn không thích làm gia tăng sự bất an của bất kỳ ai, huống chi lại là em gái ruột của mình. Tôi thừa biết bổn phận của một người chị là gì, ngài Pinch, và tôi hy vọng mình luôn thể hiện điều đó qua hành động thực tế. Augustus, cục cưng ngọt ngào của em, hãy tìm chiếc khăn tay rồi đưa cho em nào.”

Augustus vâng lời, rồi kéo bà Todgers ra một góc để trút bầu tâm sự vào cái lồng ngực đầy tình thân của bà.

“Tôi chắc chắn rằng, ngài Pinch,” Charity vừa nói vừa nhìn theo ý trung nhân của mình rồi liếc sang em gái, “rằng tôi phải vô cùng biết ơn những ân huệ mà mình đang tận hưởng, cùng những thứ vẫn còn đang chờ đón tôi ở phía trước. Khi tôi so sánh Augustus—” đến đây cô ta tỏ ra khiêm tốn và bối rối “—người, tôi không ngại nói với anh rằng, toàn là sự dịu dàng, ôn hòa và tận tụy, với cái kẻ đáng ghét đang làm chồng em gái tôi; và khi tôi nghĩ, ngài Pinch ạ, rằng trong sự sắp đặt của cõi đời này, hoàn cảnh của chúng tôi hoàn toàn có thể bị hoán đổi cho nhau; thì quả thực tôi có quá nhiều điều để biết ơn, và quá nhiều thứ để mà giữ mình khiêm tốn và bằng lòng.”

Bằng lòng thì có thể cô ta có, chứ còn khiêm tốn thì chắc chắn là không. Gương mặt và phong thái của cô ta toát ra một điều gì đó hoàn toàn trái ngược với sự khiêm tốn, khiến Tom không tài nào kìm được sự thấu hiểu và khinh bỉ đối với những động cơ thấp hèn đang nhúc nhích trong lồng ngực cô ta. Anh quay mặt đi, bảo Ruth rằng đã đến lúc họ phải ra về rồi.

“Tôi sẽ viết thư cho chồng cô,” Tom nói với Merry, “và giải thích với anh ta, y như những gì tôi định làm nếu gặp anh ta ở đây, rằng nếu anh ta có gặp phải bất kỳ sự bất tiện nào do phía tôi gây ra, thì đó không phải lỗi của tôi; một người phát thư còn chẳng ngây thơ vô can đối với tin tức mà anh ta mang đến hơn là tôi khi trao bức thư đó cho anh ta.”

“Tôi cảm ơn anh!” Merry nói. “Có lẽ nó sẽ mang lại chút ít tác dụng.”

Cô bịn rịn chia tay Ruth, người cùng anh trai đang chuẩn bị bước ra khỏi phòng, thì bỗng nghe tiếng chìa khóa xoay trong ổ khóa ở cánh cửa phía dưới, và ngay sau đó là tiếng bước chân vội vã ngoài hành lang. Tom khựng lại, nhìn Merry.

Cô rụt rè bảo đó là Jonas.

“Có lẽ tốt nhất là tôi không nên chạm trán anh ta trên cầu thang,” Tom nói, luồn tay em gái vào tay mình rồi lùi lại một bước. “Tôi sẽ đứng đây đợi anh ta một lát.”

Anh vừa dứt lời thì cửa mở toang, và Jonas bước vào. Người vợ bước lên đón tiếp hắn; nhưng hắn lạnh lùng đẩy cô sang một bên bằng tay, và cất giọng cáu kỉnh:

“Tao có biết chúng mày đang có tiệc tùng gì đâu.”

“Cùng lúc đó, vì vô tình hay hữu ý, hắn liếc về phía tiểu thư Pecksniff; và vì tiểu thư Pecksniff chỉ chực chờ cơ hội được cãi nhau với hắn, cô ta lập tức tỏ thái độ bực bội.”

“Ôi chao!” cô ta nói, đứng phắt dậy. “Xin đừng để chúng tôi làm phiền đến hạnh phúc gia đình của anh nhé! Thật là tiếc quá cơ. Chúng tôi đã uống trà ở đây, thưa anh, trong lúc anh vắng nhà; nhưng nếu anh có nhã ý gửi cho chúng tôi một tờ hóa đơn thanh toán đã đóng dấu, chúng tôi rất sẵn lòng chi trả. Augustus, tình yêu của em, chúng ta đi thôi nếu anh muốn. Bà Todgers, trừ phi bà muốn ở lại đây, bằng không chúng tôi rất sẵn lòng đưa bà đi cùng. Thật là uổng phí biết bao nếu làm hỏng niềm hạnh phúc mà người đàn ông này luôn mang theo bên mình, nhất là khi bước chân vào chính ngôi nhà của hắn.”

“Charity! Charity!” người em gái can ngăn, bằng một giọng đầy thổn thức đến mức cô ta trông như đang nài nỉ chị mình hãy thể hiện cái đức tính tối cao mà cô ta mang tên.

“Merry cưng ơi, tôi rất cảm ơn lời khuyên của cô nhé,” tiểu thư Pecksniff đáp lại với vẻ kiêu kỳ đầy đường bệ—nhân tiện thì chẳng ai thèm cho cô ta lời khuyên nào cả—“nhưng tôi không phải là nô lệ của hắn—”

“Không, và mày cũng chẳng đời nào làm được dẫu có muốn,” Jonas ngắt lời. “Chúng tao lạ gì cái thói ấy nữa.”

“Anh vừa nói gì thế hả?” tiểu thư Pecksniff gay gắt kêu lên.

“Mày không nghe thấy à?” Jonas vừa đáp lại vừa uể oải thả mình xuống ghế. “Tao không thèm nhắc lại lần thứ hai đâu. Mày thích ở lại thì cứ việc ở lại. Mày thích xéo đi thì cứ việc xéo. Nhưng đã ở lại đây thì làm ơn ăn nói cho nó lịch sự vào.”

“Đồ thú vật!” tiểu thư Pecksniff thét lên, lướt qua người hắn. “Augustus! Hắn không đáng để anh thèm chấp nhất đâu!” Augustus vừa có một màn thể hiện yếu ớt và bệnh hoạn là giơ nắm đấm lên đe dọa. “Đi mau lên anh cục cưng,” tiểu thư Pecksniff thét lè nhè, “em ra lệnh cho anh đấy!”

“Tiếng thét đó bật ra từ cô ta khi Augustus tỏ ý định quay lại lao vào ăn thua đủ với hắn. Nhưng tiểu thư Pecksniff liền kéo giật cậu thanh niên nóng nảy ấy lại, còn bà Todgers thì đẩy một cú, thế là cả ba người ngã nhào ra khỏi phòng trong tiếng nhạc là những lời cắn đay nghiến eo éo của tiểu thư Pecksniff.”

“Suốt khoảng thời gian đó, Jonas chẳng hề hay biết gì về sự hiện diện của Tom và em gái; bởi vì lúc hắn đẩy cửa bước vào thì họ đang đứng khuất gần như ngay sau cánh cửa, hơn nữa hắn lại ngồi quay lưng về phía họ, cố tình dán mắt ra phía bên kia đường trong suốt cuộc cãi vã với tiểu thư Pecksniff để cái vẻ bất cần phô bày của mình càng làm cho cô ả tiểu thư bị phụ tình kia thêm phần sôi máu. Lúc này, người vợ mới lắp bắp nói rằng Tom đã đợi từ nãy để gặp mặt hắn; và Tom bước lên trước.”

“Ngay khoảnh khắc anh vừa hiện diện, Jonas liền chồm dậy khỏi ghế, văng tục một câu xanh rờn rồi chộp lấy cái ghế như thể muốn giáng thẳng nó xuống đầu Tom cho bẹp gí. Hắn chắc chắn đã làm thế thật, nếu như sự phẫn nộ và ngỡ ngàng tột độ không khiến hắn chần chừ, qua đó tạo cơ hội cho Tom, với sự điềm tĩnh của mình, được cất lên tiếng nói.”

“Anh chẳng có lý do gì để mà hành động bạo lực cả, thưa anh,” Tom nói. “Dù những gì tôi muốn nói có liên quan đến công chuyện riêng tư của anh đi nữa, thì tôi hoàn toàn chẳng biết gì về chúng và cũng chẳng màng muốn biết.”

“Jonas đang cơn giận dữ tột cùng chẳng thèm cất nên lời. Hắn giữ chừng cánh cửa mở toang; vừa dậm mạnh chân xuống sàn vừa ra hiệu đuổi Tom đi.”

“Vì anh không thể nghĩ rằng,” Tom nói, “tôi đến đây với bất kỳ mưu đồ lấy lòng anh hay làm vui lòng bản thân, nên tôi hoàn toàn dửng dưng trước cách anh đón tiếp hay tống cổ tôi. Hãy nghe cho kỹ những gì tôi nói, nếu anh chưa đến mức phát điên! Tôi đã đưa cho anh một bức thư vào hôm kia, khi anh chuẩn bị đi xa.”

“Đồ Ăn Trộm, mày đúng là đã đưa!” Jonas đáp trả. “Có ngày tao sẽ tính sổ với mày cả tiền công mang thư lẫn mối thù cũ rích này nữa. Tao thề đấy!”

“Thôi nào, thôi nào,” Tom nói, “anh chẳng cần phải tốn lời hay thốt ra những lời đe dọa làm gì. Tôi muốn anh hiểu cho—nói rõ ra là vì tôi muốn tránh xa anh và mọi thứ dính dáng đến anh chứ chẳng phải vì tôi mảy may sợ hãi việc anh có thể giở trò hại tôi, vì làm thế thì hèn nhát quá—rằng tôi hoàn toàn không dính líu gì đến nội dung bức thư đó. Rằng tôi không hề hay biết gì về nó. Rằng tôi thậm chí còn chẳng biết nó sẽ được giao tận tay anh; và rằng tôi nhận nó từ—”

“Thề có Chúa!” Jonas gầm lên, hung hãn vớ lấy cái ghế, “tao sẽ đập nát đầu mày ra nếu mày còn thốt thêm nửa lời nữa.”

“Mặc dù vậy, Tom vẫn kiên định với ý định của mình, hé môi định nói tiếp, thì Jonas liền lao vào anh như một con thú dữ; và với đòn tấn công chớp nhoáng đầy hung hãn ấy, hắn chắc chắn đã gây ra cho anh một thương tích nặng nề, khi mà anh chẳng có vũ khí tự vệ trong tay lại còn bị vướng víu bởi cô em gái đang hoảng sợ bấu chặt lấy cánh tay, nếu Merry không lao xông vào giữa hai người, van xin Tom vì tình yêu Chúa mà hãy rời khỏi ngôi nhà này ngay lập tức. Sự thống khổ tột cùng của người vợ bất hạnh, nỗi kinh hoàng của cô em gái, việc không tài nào cất lên nổi tiếng nói để người ta nghe thấy, cùng sự bất khả kháng khi phải chống đỡ lại bà Gamp—người tự xô mình ngã nhào lên người Tom y như một chiếc đệm bông gòn và ép anh lùi dần xuống cầu thang bằng chính sức nặng ngàn cân của cái xác thịt phì nhiêu ấy—đã chiến thắng. Tom giũ sạch bụi bẩn của ngôi nhà ấy khỏi chân mình, mà chẳng kịp thốt lên dù chỉ một lần cái tên Nadgett.”

“Giá như cái tên đó có thể thốt ra qua đôi môi anh; giá như Jonas, trong bản tính đê tiện đầy ngạo mạn, chưa từng chọc tức anh để làm cái hành động trượng phu thuở trước ấy, thứ mà vì nó (chứ không phải vì tội lỗi cuối cùng) hắn căm ghét anh đến tận xương tủy; giá như Jonas có thể biết được, hệt như lúc đó hắn hoàn toàn có thể và sẽ biết được thông qua sự giúp đỡ của Tom, về kẻ gián điệp nào đang bí mật theo dõi hắn; thì hắn đã được cứu thoát khỏi việc phạm vào một Tội Ác, thứ đang dần tiến đến kết cục đen tối của nó. Nhưng định mệnh ấy là do chính tay hắn tạo ra; cái bẫy ấy là do chính hắn tự đào; và bóng tối vây quanh hắn chính là tấm bóng màng của cuộc đời hắn.”

“Người vợ đã khép cửa lại, quỳ sụp xuống đất chắn ngang trước cửa. Nàng ngẩng phắt hai tay lên van xin hắn đừng đối xử tàn nhẫn với mình, bởi nàng vừa lao vào can ngăn chỉ vì sợ xảy ra án mạng.”

“Thế hả, thế hả!” Jonas vừa thở dốc vừa cúi xuống nhìn nàng. “Bọn chúng là bạn bè của mày đấy phỏng, những lúc tao vắng nhà? Mày dám cấu kết và tòng phạm với mấy thể loại người này cơ à?”

“Không, thực tình là không! Em hoàn toàn không hề hay biết gì về những bí mật đó, cũng chẳng có manh mối nào hiểu được ý nghĩa của chúng. Kể từ khi rời nhà, em chỉ gặp lại hắn đúng một lần—đúng hai lần—trước ngày hôm nay.”

“Ồ!” Jonas cười nhạt, bấu lấy điểm sai trong câu nói của nàng. “Chỉ một lần, rồi hai lần cơ à? Ý mày là sao hả? Hai lần rồi một lần có lẽ thế. Ba lần! Còn bao nhiêu lần nữa hả, con mụ dối trá kia?”

“Khi hắn vung tay đe dọa, nàng liền co ro nép hẳn người xuống. Một hành động đầy ngầm ý! Chứa đựng một sự thật tàn nhẫn!”

“Còn bao nhiêu lần nữa?” hắn lặp lại.

“Không còn lần nào nữa. Sớm hôm kia, và hôm nay, cộng thêm một lần nữa.”

“Hắn vừa định cãi lại nàng thì tiếng chuông đồng hồ điểm. Hắn giật mình khựng lại, lắng nghe; có vẻ như tâm trí lại hướng về một cuộc hẹn nào đó, hoặc một chủ đề bí mật nào khác trong tận thâm tâm, vừa được đánh thức bởi tiếng ghi nhận thời gian trôi qua ấy.”

“Đừng có nằm lì ra đó nữa! Đứng dậy mau!”

“Sau khi giúp nàng đứng lên, hay đúng hơn là xách tay lôi nàng chồm dậy, hắn tiếp tục nói:”

“Lắng nghe đây, cô tiểu thư; và đừng có rên rỉ khi chẳng có lý do gì sảng, bằng không tao sẽ cho mày khối lý do để mà rên đấy. Nếu tao còn bắt gặp hắn bén mảng tới nhà tao lần nữa, hoặc phát hiện ra mày gặp gỡ hắn ở nhà bất kỳ ai khác, mày sẽ phải hối hận đấy. Nếu mày dám điếc đặc và câm lặng trước mọi thứ dính dáng đến tao, trừ khi có sự cho phép của tao mới được nghe với nói, mày sẽ phải hối hận. Nếu mày không tuân thủ răm rắp những gì tao ra lệnh, mày sẽ phải hối hận. Giờ thì chú ý đây. Mấy giờ rồi?”

“Chuông vừa điểm tám giờ cách đây một phút.”

“Hắn đăm đăm nhìn nàng; rồi cất giọng phát âm rành mạch từng tiếng một với vẻ khó nhọc, hệt như vừa học thuộc lòng một đoạn văn:”

“Tao đã bôn ba ngược xuôi ngày đêm suốt, và đang rất mệt mỏi. Tao vừa mất một số tiền, và điều đó chẳng làm tâm trạng tao khá lên được đâu. Hãy chuẩn bị bữa tối cho tao ở căn phòng nhỏ phía sau dưới nhà, và bảo người ta trải chiếc giường xếp đi. Tối nay tao sẽ ngủ ở đó, và có lẽ cả tối mai nữa; và nếu ngày mai tao được ngủ li bì suốt cả ngày thì càng hay, bởi tao đang có bao phiền muộn cần phải ngủ vùi cho qua đi, nếu có thể. Giữ cho nhà cửa yên tĩnh vào, và đừng có gọi tao. Nhớ lấy! Đừng gọi tao. Đừng để ai gọi tao cả. Cứ để tao nằm lì ở đó.”

“Nàng đáp rằng mọi việc sẽ được chu tất. Còn gì nữa không?”

“Còn gì là cái gì? Mày cứ thích xía mũi vào hạch hỏi hoài nhỉ!” hắn giận dữ đáp trả. “Mày còn muốn biết cái quái gì nữa nào?”

“Em chẳng muốn biết gì cả, Jonas, ngoài những gì anh bảo em. Mọi hy vọng về sự tin tưởng lẫn nhau giữa chúng ta đã phai mờ từ lâu lắm rồi!”

“Khỉ thật, tao cũng mong là thế!” hắn lầm bầm.

“Nhưng nếu anh nói cho em biết anh muốn gì, em sẽ vâng lời và cố gắng làm vui lòng anh. Em chẳng đòi công cán gì trong chuyện đó đâu, bởi em chẳng còn lấy một người bạn nào bên cha hay chị gái, mà chỉ có một mình trơ trọi. Em vô cùng nhún nhường và phục tùng. Anh từng bảo sẽ bẻ gãy ý chí của em, và anh đã làm được điều đó rồi. Xin đừng bẻ nát cả trái tim em nữa!”

“Nói đoạn, nàng liều lĩnh đặt tay lên vai hắn. Hắn để yên cho tay nàng lưu lại đó, trong niềm đắc thắng tột độ; và toàn bộ cái tâm hồn ti tiện, hèn hạ, bủn xỉn, đáng thương của người đàn ông ấy, thoáng chốc nhìn nàng qua đôi mắt đầy ác độc.”

“Chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy thôi; bởi với thái độ vội vã quay ngoắt về với điều gì đó trong tâm trí, hắn thô lỗ ra lệnh cho nàng phải thể hiện sự vâng lời bằng cách thực hiện ngay các mệnh lệnh mà không mảy may chần chừ. Khi nàng vừa lui ra, hắn liền bước qua bước lại trong phòng mấy bận; nhưng tay phải lúc nào cũng nắm chặt lại, hệt như đang cầm thứ gì đó; dẫu thực ra tay hắn trống không, chẳng cầm gì sảng. Khi đã mệt mỏi với việc đó, hắn thả mình ngã phu xuống ghế, đăm chiêu xắn tay áo bên phải lên, hệt như đang thầm ngẫm nghĩ về sức mạnh của nó hơn là kiểm tra; nhưng ngay cả lúc đó, hắn vẫn giữ chặt bàn tay nắm lại.”

“Hắn đang ngồi trầm ngâm trên chiếc ghế ấy, dán mắt xuống mặt đất, thì bà Gamp bước vào báo rằng căn phòng nhỏ đã sẵn sàng. Vì không hoàn toàn chắc chắn về sự đón tiếp sau vụ can thiệp vào cuộc cãi vã vừa rồi, bà Gamp bèn giả vờ bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến ngài Chuffey như một cách để thu hút sự chú ý và lấy lòng vị khách quý.”

“Cụ ấy thế nào rồi ạ, thưa ngài?” bà ta lên tiếng.

“Ai cơ?” Jonas gầm lên, ngẩng phắt đầu trừng trừng nhìn bà ta.

“Ấy chết!” người phụ nữ mỉm cười nhún mình đáp. “Tôi đang nghĩ ngợi cái quái gì thế này! Lúc ngài không có nhà cụ mới bị cơn phát bệnh quái gở ấy vật cho đấy chứ. Chưa bao giờ trong đời tôi lại thấy một sinh linh tội nghiệp nào bị cơn bệnh quái quỷ ấy vật dằn vặt đến thế, ngoại trừ một bệnh nhân cũng xấp xỉ tuổi ấy mà tôi từng chăm sóc trước kia, hành nghề ở sở hải quan—nhà quan, và tên ngài ấy chính là cha ruột của bà Harris, một ca sĩ hát hay hết sẩy, thưa ngài Chuzzlewit, chưa từng có ai nghe qua, với giọng hát trầm vang y như tiếng đàn môi, đến mức phải cần tận sáu người giữ chặt lại trong những cơn điên dại như thế, sùi bọt mép trông đến là hãi hùng.”

“Chuffey ấy phỏng?” Jonas hờ hững cất tiếng khi thấy bà ta tiến lại gần lão thư clerk và quan sát. “Hừ!”

“Đầu óc cái lão sinh linh này nóng ran lên,” bà Gamp nói, “đến mức ngài có thể dùng nó để là phẳng cả chiếc bàn là ấy chứ. Mà thảo nào, tôi dám cá là thế, cứ ngẫm lại mấy lời lão vừa thốt ra mà xem!”

“Thốt ra ư!” Jonas gầm lên. “Lão đã nói gì nào?”

“Bà Gamp đặt tay lên ngực để kìm bớt những nhịp đập thình thịch, rồi ngước đôi mắt lên đáp bằng một giọng thều thào:”

“Những điều kinh khủng nhất trên đời, thưa ngài Chuzzlewit, mà tôi từng được nghe! Mà cha của bà Harris thì chẳng thối mồm thốt ra nửa lời nào khi bị cơn ấy vật đâu—có người thì nói có kẻ thì không—ngoại trừ việc thốt lên khi tỉnh lại rằng: “Sairey Gamp đâu rồi?” Nhưng quả thực, thưa ngài, khi ngài Chuffey thốt lên câu hỏi ai đang nằm chết trên lầu, và—”

“Ai đang nằm chết trên lầu cơ chứ!” Jonas lặp lại, đứng chết trân người ra vì kinh hãi.

“Bà Gamp gật đầu, làm bộ như vừa nuốt nước bọt rồi nói tiếp.”

“Ai đang nằm chết trên lầu; lời lẽ của lão cứ như trong kinh thánh ấy; và ngài Chuzzlewit, người có đứa con trai duy nhất, đang ở đâu; rồi khi lão đi ngược lên lầu ngó nghiêng vào mấy chiếc giường ngơ ngẩn khắp các phòng, rồi quay xuống cứ lẩm bẩm thầm thì bên tai mình về chuyện ám muội này nọ; nó làm tôi hoảng hồn đến mức, tôi không giấu ngài đâu, thưa ngài Chuzzlewit, đời nào tôi giữ nổi bình tĩnh nếu không có chút rượu mạnh, thứ mà tôi hiếm khi đụng đến, nhưng luôn ước gì biết chỗ tìm thấy mỗi khi hứng chí, vì chẳng thể đoán trước điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, cõi đời này vốn dĩ vô thường quá mà.”

“Chà, hóa ra lão già khốn kiếp này phát điên rồi!” Jonas hốt hoảng kêu lên, vô cùng bực dọc.

“Đó cũng là ý kiến của tôi đấy, thưa ngài,” bà Gamp nói, “và tôi sẽ không lừa dối ngài đâu. Tôi tin là ngài Chuffey, thưa ngài, rất cần được chăm sóc đặc biệt (nếu tôi dám mạn phép), chứ không nên để lão tự do đi lại làm phiền và gây bực dọc cho phu nhân ngọt ngào của ngài như thế.”

“Chà, ai thèm chấp nhặt những gì lão nói cơ chứ?” Jonas đáp trả.

“Dầu sao thì lão vẫn cứ gây phiền toái, thưa ngài,” bà Gamp nói. “Chẳng ai thèm để tâm đến lão thật đấy, nhưng lão đích thực là một sự bất tiện chướng tai gai mắt.”

“Khỉ thật, cô nói phải đấy,” Jonas vừa nói vừa liếc nhìn đối tượng của cuộc trò chuyện với vẻ hoài nghi. “Tao đang có ý định tống cổ lão vào một góc cho rồi.”

“Bà Gamp xoa hai tay vào nhau, mỉm cười, lắc đầu và hít hà đầy ẩn ý hệt như đánh hơi thấy một mối mỏ béo bở.”

“Ngài có thể—ngài có thể nhờ người chăm sóc một gã ngốc như thế, ngay bây giờ, ở một căn phòng trống nào đó trên lầu chứ?” Jonas hỏi.

“Tôi và một người bạn của tôi, người này thay người kia luân phiên, hoàn toàn có thể làm được việc đó, thưa ngài Chuzzlewit,” nữ y tá đáp; “giá cả của chúng tôi không hề đắt đỏ đâu, chỉ tiếc là không thể rẻ hơn được nữa, và đã châm chước vì đôi bên không phải người lạ rồi đấy. Tôi và Betsey Prig, thưa ngài, sẽ đảm nhận việc trông nom ngài Chuffey với mức giá phải chăng,” bà Gamp vừa nói vừa nghiêng đầu nhìn hắn hệt như đang săm soi một món hàng để mặc cả; “và đảm bảo làm hài lòng mọi bề. Betsey Prig từng chăm sóc qua rất nhiều ca điên loạn rồi, và cô ấy thừa rõ những thói quen của bọn chúng, cách tốt nhất là bắt chúng ngồi sát ngay vào lò sưởi mỗi khi chúng nổi cơn thịnh nộ, đó là phương pháp chắc chắn và làm dịu tâm trí nhất đấy.”

“Trong lúc bà Gamp đang diễn giải tràng giang đại hải như thế, Jonas lại tiếp tục đi qua đi lại trong phòng, len lén liếc nhìn lão thư clerk. Giờ thì hắn dừng bước, cất giọng:”

“Chắc tao phải để mắt đến lão thôi, bằng không có ngày lão lại gây ra rắc rối gì mất. Cô nghĩ sao?”

“Chẳng có gì khả năng cao hơn thế đâu ạ!” bà Gamp đáp. “Tôi xin đoan chắc với ngài bằng tất cả những kinh nghiệm xương máu của mình, thưa ngài.”

“Được rồi! Trước mắt cứ trông chừng lão đi, rồi thì—để tao xem nào—từ nay tính đi ba ngày nữa, hãy bảo người phụ nữ kia đến đây, rồi chúng ta sẽ xem xét thỏa thuận một tiếng xem sao. Khoảng chín hoặc mười giờ tối nhé. Cứ để mắt đến lão trong thời gian này, và đừng có đi loan truyền chuyện đó ra ngoài. Lão ta điên nặng như một con thỏ tháng Ba rồi còn gì!”

“Điên hơn thế ấy chứ!” bà Gamp thét lên. “Điên hơn gấp nhiều lần ấy chứ!”

“Thế thì trông chừng lão cho cẩn thận vào; đảm bảo không để lão gây ra chuyện gì nguy hiểm; và nhớ kỹ những gì tao đã dặn.”

“Bỏ mặc bà Gamp đang lẩm bẩm nhắc lại tất cả những gì vừa được dặn dò, đồng thời lôi ra từ trong ký ức để chứng minh sự đáng tin cậy của mình vô số những lời khen ngợi được trích xuất từ các phát ngôn nổi tiếng của vị danh nhân bà Harris, hắn bước xuống căn phòng nhỏ đã được chuẩn bị sẵn cho mình, cởi cả áo khoác lẫn giày ra đặt ngay ngắn ngoài cửa trước khi khóa trái lại. Khi khóa cửa, hắn cẩn thận xoay chiếc chìa khóa sao cho chặn đứng bất kỳ kẻ tò mò nào có ý định dòm ngó qua lỗ khóa; và sau khi đã hoàn tất mọi biện pháp phòng ngừa ấy, hắn mới ngồi xuống bắt đầu bữa tối.”

“Ngài Chuff ạ,” hắn lẩm bẩm, “tính sổ với mày hóa ra lại là chuyện khá dễ dàng. Làm việc gì thì phải làm cho trót chứ ai lại làm nửa vời, và chừng nào tao còn giậm chân ở đây, tao sẽ chăm sóc mày thật chu đáo. Còn khi tao đã chuồn rồi thì mày muốn sủa bậy thế nào tùy thích. Nhưng quả là một chuyện quái quỷ đẫm máu,” hắn nói thêm, đẩy phăng chiếc đĩa vẫn còn nguyên thức ăn ra xa, bước đi bồn chồn u ám qua lại, “khi những lời lải nhải nhảm nhí của lão ta lại đổ dồn vào cái chủ đề oái ăm đúng vào lúc này cơ chứ.”

“Sau khi sải bước dọc ngang căn phòng nhỏ ấy chừng vài bận, hắn thả mình ngồi xuống một chiếc ghế khác.”

“Tao bảo là đúng lúc này, chứ nói dại, biết đâu lão ta đã lén lút dở cái trò bỉ ổi ấy suốt từ trước tới nay không chừng. Lão chó già! Tao phải bịt mồm lão lại mới được!”

“Hắn lại tiếp tục đi lại trong phòng với dáng vẻ bồn chồn, bất ổn hệt như thế; rồi ngã người ngồi xuống thành giường, chống cằm lên tay đăm đăm nhìn xuống mặt bàn. Sau khi dán mắt vào đó một hồi lâu, hắn chợt nhớ ra bữa tối của mình; và quay trở lại chiếc ghế ban nãy, bắt đầu ăn ngấu nghiến một cách vô cùng phàm ăn; không phải như một kẻ đang đói lả, mà giống như thể hắn đang tự ép mình phải nuốt cho bằng hết. Hắn cũng nốc rượu rất đẫm; thỉnh thoảng đang uống dở nửa chừng lại khựng lại để đi lại, đổi chỗ ngồi rồi lại đi lại, phóng vọt về phía bàn ăn để rồi cắm cổ ngấu nghiến tiếp với một vẻ cuồng loạn đói khát y như trước.”

“Trời đang dần tối sầm lại. Khi màn đêm buông xuống, bóng tối chạng vạng chìm sâu vào đêm đen, một thứ bóng tối khác từ sâu thẳm bên trong hắn dường như trùm lên gương mặt hắn và từ từ biến đổi nó. Chậm chạp, chậm chạp; ngày càng đen tối hơn; ngày càng hốc hác hơn; len lỏi bò trườn lên người hắn từng chút một, cho đến khi cả trong lẫn ngoài hắn đều chìm vào một màn đêm đen kịt.”

“Căn phòng hắn tự giam mình nằm ở tầng trệt, phía sau ngôi nhà. Nơi đó được thắp sáng bằng một ô cửa kính trên mái đã bám đầy bụi bẩn, có một cánh cửa mở ra lối đi hẹp có mái che hoặc con ngõ cụt, rất ít người qua lại sau năm sáu giờ tối, và chẳng mấy ai dùng làm lối tắt vào bất kỳ giờ nào. Nhưng nó có một lối thoát dẫn ra con phố bên cạnh.”

“Khu đất nơi căn phòng này tọa lạc, vào thuở nào đó không nằm trong ký ức của hắn, từng là một khoảng sân; rồi được cải tạo thành mục đích sử dụng làm văn phòng. Nhưng nhu cầu cho nó đã chết theo người xây dựng nên nó; và ngoại trừ việc đôi khi nó đóng vai trò ngụy trang như một phòng ngủ phụ, và việc lão thư clerk từng nắm giữ nó (nhưng chuyện đó đã từ nhiều năm trước) như một căn phòng chính thống được công nhận, nơi ấy hầu như chẳng bao giờ bị Anthony Chuzzlewit và Con Trai dòm ngó tới. Đó là một căn phòng loang lổ, ố vàng, ẩm mốc hệt như một hầm mộ; có những đường ống nước chạy xuyên qua tường, cứ vào những thời điểm bất ngờ giữa đêm khuya khi vạn vật đều chìm vào tĩnh lặng, lại đột ngột kêu lách cách và ục ục hệt như thể chúng đang bị nghẹn thở.”

“Cánh cửa mở ra sân trong đã lâu lắm rồi không hề được mở ra; nhưng chiếc chìa khóa vẫn luôn treo ở một chỗ quen thuộc, và bây giờ nó vẫn ở đó. Hắn đã chuẩn bị sẵn tinh thần cho việc nó bị rỉ sét; vì hắn có thủ sẵn một lọ dầu nhỏ trong túi cùng với một chiếc lông ngỗng, dùng chúng để bôi trơn thật cẩn thận cả chìa khóa lẫn ổ khóa. Suốt quãng thời gian đó, hắn vẫn cởi trần mặc áo khoác và chẳng mang gì trên chân ngoài đôi tất. Giờ đây, hắn nhẹ nhàng trèo lên giường trong tình trạng y nguyên như thế để lăn qua lộn lại làm nhàu nát chiếc chăn đệm. Trong tình trạng bồn chồn của hắn lúc bấy giờ thì việc đó dễ như trở bàn tay.”

“Khi chồm dậy, hắn với tay lấy từ chiếc va li—thứ mà hắn đã bắt người khiêng vào căn phòng này từ lúc mới về nhà—một đôi giày thô kệch, nặng nề rồi xỏ vào chân; cùng một đôi xà cạp da cừu loại mà dân quê hay dùng, có dây quai để buộc chặt vào thắt lưng quần. Hắn thong thả mặc mấy thứ đó lên người. Cuối cùng, hắn lôi ra một chiếc áo blouse thông thường làm bằng vải jean tối màu thô ráp, trùm nó ra bên ngoài lớp quần áo lót của mình; cùng một chiếc mũ nỉ—mũ của hắn đã cố tình để lại ở trên lầu. Đoạn, hắn ngồi bệt xuống cạnh cửa, tay cầm lăm lăm chìa khóa, kiên nhẫn chờ đợi.”

“Chẳng có ngọn đèn nào được thắp; thời gian trôi qua thật ảm đạm, đằng đẵng và đáng sợ. Những người rung chuông đang tập hợp luyện tập ở nhà thờ bên cạnh, và tiếng chuông reo khua khoắng vang dội gần như làm người ta phát điên. Khỉ thật cái đám chuông mồm mép ồn ào kia, chúng dường như thừa biết hắn đang lén lắng nghe ở cửa, và đang tru tréo thông báo điều đó bằng hàng vạn thứ âm thanh vang dội khắp cả thị trấn! Bộ chúng không đời nào chịu ngừng lại hay sao?”

“Cuối cùng chúng cũng im bặt, và sự tĩnh lặng buông xuống lúc ấy mới lạ lẫm và kinh hoàng làm sao, tựa hồ như khúc dạo đầu cho một thứ âm thanh khủng khiếp nào đó. Tiếng bước chân ngoài sân! Có hai kẻ nào đó. Hắn lùi phắt khỏi cửa nhón gót chân đi giật lùi, cứ như thể bọn chúng có thể nhìn xuyên qua mấy tấm ván gỗ cửa phòng.”

“Bọn chúng vừa đi vừa trò chuyện (hắn có thể láng máng nghe ra) về một bộ xương vừa được đào lên vào ngày hôm qua trong một công trình thi công đào mới gần đó, và được cho là thi thể của một nạn nhân bị sát hại. “Thế mới thấy tội ác đôi khi đâu có bị phanh phui đâu, thấy chưa,” chúng vừa rỉ tai nhau vừa rẽ ngoặt qua góc phố.”

“Suỵt!”

“Hắn đút chìa khóa vào ổ rồi xoay nhẹ. Cánh cửa chống cự trong chốc lát, nhưng rồi cũng cứng ngắc bật mở; hòa quyện với cái cảm giác khô họng sốt vó trong miệng là vị rỉ sét, bụi bặm, đất cát và mùi gỗ mục rữa. Hắn ngó ra ngoài; lách mình bước ra; rồi cẩn thận khóa trái cửa lại đằng sau.”

“Mọi ngóc ngách đều quang đãng và tĩnh mịch, khi hắn cắm cổ tháo chạy vào màn đêm.”