Một đêm tối tăm và ảm đạm; người ta rúc vào chăn ấm nệm êm hoặc quây quần muộn màng bên lò sưởi; Nỗi Túng Quẫn, lạnh lùng hơn cả Lòng Bác Ái, đang run rẩy ở các góc phố; những ngọn tháp nhà thờ ngân vang âm thanh mờ nhạt từ chính chiếc lưỡi của chúng, vừa mới ngớt đi lời giảng đạo kỳ quái ‘Một giờ!’ Trái đất bị bao phủ bởi một tấm khăn tang đen sì như trong đám tang của ngày hôm qua; những lùm cây tối thẫm, những chùm lông vũ khổng lồ như đồ tang lễ, buồn bã dao động qua lại: tất cả đều chìm trong tĩnh lặng, không một tiếng động, và trong trạng thái nghỉ ngơi sâu thẳm, ngoại trừ những đám mây lướt nhanh qua mặt trăng, và cơn gió thận trọng, khi nó bò theo chúng sát mặt đất, dừng lại để lắng nghe, rồi tiếp tục xào xạc trôi đi, lại dừng lại, và bám theo, giống như một kẻ hoang dã đang dò dấu vết.

Mây và gió đi đâu mà hăng hái thế? Nếu chúng, như những linh hồn tội lỗi, đang đến một cuộc hội họp đáng sợ với những thế lực giống như chúng, thì ở những vùng đất hoang dã nào các nguyên tố tự nhiên đang mở hội đồng, hay ở đâu chúng buông thả trong những trò đùa khủng khiếp?

Ở đây! Thoát khỏi nhà tù chật chội gọi là trái đất, ra giữa vùng nước hoang vu. Ở đây, gầm gào, giận dữ, thét gào, tru tréo, suốt đêm dài. Nơi đây vang lên những âm thanh từ các hang động trên bờ biển của hòn đảo nhỏ bé ấy, đang ngủ say, cách xa cả ngàn dốc, thật yên bình giữa những con sóng dữ; và nơi đây, để đón chào chúng, những cơn gió lốc lao tới từ những vùng sa mạc vô danh trên thế giới. Ở đây, trong cơn thịnh nộ của sự tự do không bị kiềm chế, chúng tấn công và giáng đòn lẫn nhau, cho đến khi biển cả, bị quất cho nổi giận giống như chúng, chồm lên, với những tiếng gầm thét mạnh mẽ hơn cả chúng, và toàn bộ khung cảnh là một sự điên cuồng.

Tiến lên, tiến lên, tiến lên, trên vô số dặm không gian đầy phẫn nộ, những ngọn sóng dài cuồn cuộn trôi. Núi non và hang động đều ở đây, mà lại như không có; bởi vì cái lúc này là núi, thì lát sau đã là hang; rồi tất cả chỉ là một đống nước sôi sục đang lao đi. Sự rượt đuổi, trốn chạy, và sự trở lại điên cuồng của lớp sóng này tiếp lớp sóng khác, cùng cuộc chiến đấu man rợ, kết thúc bằng những bọt nước phun trào làm trắng xóa cả màn đêm đen đẵm; sự thay đổi không dứt về địa điểm, hình dáng, và màu sắc; chẳng có gì là kiên định ngoài cuộc chiến đấu vĩnh hằng; tiến lên, tiến lên, tiến lên, chúng cuồn cuộn trôi, đêm càng lúc càng tối hơn, gió gầm càng to hơn, và hàng triệu âm thanh trong lòng biển càng trở nên hỗn độn và dữ dội hơn, khi tiếng thét hoang dã cất lên giữa cơn giông bão: ‘Một con tàu!’

Cô ấy tiến tới, hiên ngang chiến đấu với các nguyên tố tự nhiên, những cột buồm cao đang run rẩy, và các sườn tàu đang oằn mình chịu đựng áp lực; cô ấy tiến tới, lúc vút cao trên những ngọn sóng cuộn trào, lúc ngụp sâu xuống những hõm vực của biển cả, như thể đang ẩn nấp khoảnh khắc khỏi cơn thịnh nộ của nó; và mọi âm thanh giông bão trên không trung lẫn mặt nước lại càng gào thét lớn hơn: ‘Một con tàu!’

Con tàu vẫn kiên cường rẽ sóng tiến lên; và trước sự táo bạo cùng tiếng hô lan rộng ấy, những con sóng giận dữ chồm lên qua những mái đầu bạc phơ của nhau để ngắm nhìn; và xung quanh con tàu, xa tới mức những thủy thủ trên boàn có thể nhìn xuyên qua bóng tối, chúng áp sát lấy nó, xô đẩy nhau ngã xuống rồi chồm vụt lên, lao tới từ đằng xa với sự tò mò đầy kinh hãi. Chúng phá vỡ ngay trên đỉnh tàu; rồi bao vây và gầm rú quanh nó; rồi nhường chỗ cho những đợt khác, rên rỉ rời đi, và tự đập nát mình trong cơn giận dữ bất thành. Con tàu vẫn dũng cảm tiến về phía trước. Và mặc dù đám đông háu đá bủa vây lấy nó suốt đêm dài, và ánh bình minh hé lộ đoàn tàu bất tận vẫn đang lao vào con tàu giữa một đại dương hỗn độn ngập tràn nước, nó vẫn tiến lên, với những ánh đèn mờ ảo cháy trong thân tàu, và những con người ở đó đang chìm trong giấc ngủ; cứ như thể không có thứ nguyên tố tử thần nào đang nhòm ngó qua từng đường nối khẽ hở, và không có ngôi mộ nào của người thủy thủ chết đuối, chỉ với một mảnh ván che thân, đang há miệng ngậm lấy những tầng sâu thẳm không đáy bên dưới.

Trong số những hành khách đang ngủ say ấy có Martin và Mark Tapley, những người bị chuyển động lạ lùng ru ngủ vào một giấc mơ mệt mỏi, hoàn toàn vô cảm trước bầu không khí ô uế nơi họ nằm cũng như tiếng ồn ào bên ngoài. Trời đã sáng rõ khi người sau thức dậy với một ý nghĩ mơ hồ rằng anh đang mơ thấy mình đi ngủ trên một chiếc giường bốn cột đã bị lật ngược đáy lên trời trong suốt đêm qua. Điều này còn có lý hơn cả việc nướng trứng; bởi vì những vật đầu tiên mà ông Tapley nhận ra khi mở mắt chính là đôi gót chân của mình — nhìn xuống ông, như sau đó ông nhận xét, từ một độ cao gần như thẳng đứng.

‘Chà!’ Mark nói, tự nhấc mình lên tư thế ngồi, sau nhiều lần chật vật không thành công với những cú chòng chành của con tàu. ‘Đây là lần đầu tiên trong đời tôi đứng bằng đầu suốt cả đêm đấy.’

‘Thế thì anh không nên đi ngủ dưới sàn mà để đầu quay về hướng hạ phong chứ,’ một người đàn ông trong một cái giường tầng làu bàu.

‘Để đầu quay về hướng nào cơ?’ Mark hỏi.

Người đàn ông lặp lại câu nói trước đó của mình.

‘Không, lần sau tôi sẽ không thế nữa,’ Mark nói, ‘khi nào tôi biết đất nước đó nằm ở chỗ nào trên bản đồ. Trong lúc này, tôi có thể cho anh một lời khuyên hay hơn. Đừng bao giờ có anh hay bất kỳ người bạn nào của tôi đi ngủ mà để đầu chúc vào trong tàu nữa.’

Người đàn ông càu nhàu tỏ ý đồng tình bất đắc dĩ, trở mình trong giường, và kéo chăn trùm kín đầu.

‘—Bởi vì,’ ông Tapley tiếp tục chủ đề bằng cách tự lẩm bẩm một mình với giọng trầm thấp; ‘biển cả là thứ ngớ ngẩn nhất trên đời. Nó chẳng bao giờ biết mình phải làm gì cả. Nó chẳng có việc gì cho bộ óc của mình làm nên lúc nào cũng trong trạng thái trống rỗng. Giống nhưấy mấy con gấu Bắc Cực ở các rạp xiếc thú cứ gật gật cái đầu hết bên này sang bên kia, nó chẳng bao giờ chịu yên. Điều đó hoàn toàn là do sự ngu ngốc bất thường của nó mà ra.’

‘Có phải anh đấy không, Mark?’ một giọng nói yếu ớt cất lên từ chiếc giường tầng khác.

‘Chỉ còn lại một phần của tôi sau hai tuần chịu đựng công việc này thôi, thưa ngài,’ ông Tapley đáp, ‘Cứ phải sống như một con ruồi, kể từ lúc tôi lên tàu tới giờ — vì tôi cứ phải bám víu vào cái gì đó ở tư thế lộn ngược — cứ với cái đà đó, thưa ngài, và nạp vào người thì rất ít mà rút ra từ người thì rất nhiều, chẳng còn mấy phần của tôi để mà làm chứng nữa. Ngài thấy trong người thế nào rồi, thưa ngài?’

‘Rất thảm hại,’ Martin rên rỉ đầy cáu kỉnh. ‘Ugh. Thật là khốn khổ!’

‘Đáng tự hào đấy chứ,’ Mark lẩm bẩm, một tay ôm lấy cái đầu đang nhức buốt và nhìn xung quanh với một nụ cười nhăn nhó đầy cay đắng. ‘Đó là niềm an ủi lớn lao. Giữ được tinh thần phấn chấn ở nơi này là một điều đáng tự hào. Đức hạnh tự nó đã là phần thưởng. Sự vui vẻ cũng vậy thôi.’

Mark đã đúng ở chỗ chắc chắn bất kỳ ai giữ được sự vui vẻ giữa những khu vực khoang hành khách hạng bét của con tàu vượt đại dương cao quý và chạy nhanh mang tên ‘The Screw’ này, thì hoàn toàn là nhờ vào nguồn năng lượng của chính bản thân anh ta, và mang theo sự vui tính của mình giống như mang theo lương thực, chẳng nhận được sự đóng góp hay giúp đỡ nào từ phía chủ tàu. Một cabin tối tăm, trần thấp, ngột ngạt, bao quanh bởi những chiếc giường tầng lúc nào cũng chật ních đàn ông, phụ nữ và trẻ em trong đủ mọi trạng thái bệnh tật và khốn khổ, chẳng bao giờ là một nơi tụ họp sinh động gì cho cam; nhưng khi nó lại đông đúc đến mức (như khoang hạng bét của tàu Screw trong mỗi chuyến hải trình), nệm và giường được chất đống trên sàn, làm tiêu tan mọi thứ trông giống như sự thoải mái, sạch sẽ và phép lịch sự, thì nó rất dễ không chỉ trở thành một thứ rào cản mạnh mẽ chống lại tính khí nhã nhặn, mà còn là một tác nhân kích thích tích cực cho những tâm tính ích kỷ và thô lỗ. Mark cảm nhận được điều này khi ngồi nhìn ngắm xung quanh; và tinh thần của anh ta nhờ thế mà phấn chấn lên tương ứng.

Có người Anh, người Ai-len, người xứ Wales và người Xốt-len ở đó; tất cả đều mang theo chút ít lương thực thô ráp và quần áo rách rưới; và hầu như ai cũng có đàn con nhỏ. Có đủ mọi lứa tuổi trẻ em; từ đứa bé còn đang bú mớm, cho đến cô bé luộm thuộm đã lớn bằng mẹ nó. Mọi loại đau khổ gia đình sinh ra từ nghèo đói, bệnh tật, lưu vong, đau buồn và những chuyến đi dài ngày trong thời tiết xấu đều bị nhồi nhét vào cái không gian nhỏ bé ấy; thế nhưng, có ít hơn hẳn những lời phàn nàn hay càu nhàu, và nhiều hơn hẳn sự giúp đỡ lẫn nhau cùng lòng tốt chung được tìm thấy trong chiếc hòm trôi nổi không lành mạnh ấy, so với nhiều phòng khiêu vũ lộng lẫy.

Mark nhìn xung quanh đầy lưu luyến, và khuôn mặt anh rạng rỡ lên khi nhìn. Ở đây, một bà cụ đang hát ru một đứa trẻ ốm đau và ôm nó lắc qua lắc lại trong đôi tay hầu như chẳng gầy guộc hơn đôi chân non nớt của đứa bé; ở đây, một người phụ nữ nghèo bế một đứa trẻ trên lòng đang vá quần áo cho một sinh linh nhỏ bé khác và dỗ dành một đứa khác đang bò lại gần cô từ chiếc giường nghèo nàn của chúng trên sàn nhà. Ở đây là những ông lão đang vụng về làm những công việc lặt vặt trong nhà, những việc mà họ sẽ trở nên lố bịch nếu không vì thiện chí và mục đích tốt đẹp của họ; và ở đây là những anh chàng da ngăm đen — những gã khổng lồ theo cách của họ — đang làm những hành động dịu dàng cho những người xung quanh, chẳng kém gì những chú lùn có trái tim nhân hậu nhất. Ngay cả kẻ đần độn ngồi ngây ngốc ở góc phòng suốt cả ngày trời, cũng bị đánh thức khả năng bắt chước bởi những gì hắn nhìn thấy xung quanh; và búng tay để làm cho một đứa trẻ đang khóc được vui vẻ.

‘Nào, thế nhé,’ Mark nói, gật đầu với một người phụ nữ đang mặc quần áo cho ba đứa con cách anh không xa — và nụ cười trên khuôn mặt anh lúc này đã lan rộng từ mang tai này sang mang tai kia — ‘Đưa qua đây một đứa nhóc theo lệ thường xem nào.’

‘Tôi ước gì anh đi lo bữa sáng đi, Mark, thay vì cứ bận tâm đến những người chẳng có họ hàng gì với anh,’ Martin càu nhàu cáu kỉnh.

‘Được rồi,’ Mark nói. ‘Cô ấy sẽ làm việc đó. Đó là sự phân công lao động công bằng mà, thưa ngài. Tôi giặt áo cho lũ trẻ nhà cô ấy, còn cô ấy pha trà cho chúng ta. Tôi chưa bao giờ biết pha trà cả, nhưng ai mà chẳng giặt được cái áo cho trẻ con.’

Người phụ nữ, vốn yếu ớt và bệnh tật, cảm nhận và thấu hiểu lòng tốt của anh, điều đó cũng dễ hiểu thôi, bởi vì cô đã được đắp chiếc áo choàng lớn của anh mỗi đêm, trong khi giường ngủ của anh chỉ là những tấm ván trần trụi và một chiếc thảm rách. Nhưng Martin, kẻ hiếm khi chịu dậy hay nhìn ngó xung quanh, lại vô cùng tức giận trước sự ngớ ngẩn của lời nói này, và bày tỏ sự bất mãn bằng một tiếng thở dài thiếu kiên nhẫn.

‘Thì đúng là thế thật, chắc chắn rồi,’ Mark nói, chải tóc cho đứa trẻ điềm tĩnh cứ như thể anh sinh ra và lớn lên đã làm thợ cắt tóc vậy.

‘Anh đang nói cái quái gì thế hả?’ Martin hỏi.

‘Những gì ngài vừa nói đấy,’ Mark đáp; ‘hoặc những gì ngài định nói khi ngài trút nỗi lòng ảm đạm đó ra ngoài. Tôi hoàn toàn đồng tình với ngài, thưa ngài. Cô ấy thật quá khổ.’

‘Cái gì cơ?’

‘Phải một mình thực hiện chuyến hải trình cùng với đám vướng víu trẻ con này, và đi một quãng đường xa vào thời điểm này trong năm chỉ để đoàn tụ với chồng. Nếu cậu không muốn bị phát điên vì xà phòng vàng dính vào mắt, cậu nhóc,’ ông Tapley nói với đứa trẻ thứ hai hiện đang nằm dưới tay mình bên chậu rửa, ‘tốt hơn là nên nhắm chặt mắt vào.’

‘Cô ta đi gặp chồng ở đâu thế?’ Martin ngáp ngắn ngáp dài hỏi.

‘Chà, tôi rất sợ rằng,’ ông Tapley hạ giọng nói, ‘cô ấy chẳng biết nữa. Tôi chỉ mong cô ấy đừng lỡ hẹn với chồng. Nhưng cô ấy đã gửi bức thư cuối cùng bằng đường người mang trực tiếp, và có vẻ như mọi chuyện giữa họ vẫn chưa được rõ ràng lắm nếu không có bức thư đó, và nếu cô ấy không nhìn thấy chồng mình vẫy khăn tay trên bờ, giống như một bức tranh trong sách hát, theo ý kiến của tôi, cô ấy sẽ đau lòng mà chết mất.’

‘Trời đất quỷ thần ơi, tại sao người phụ nữ đó lại lên tàu trong một chuyến phiêu lưu viển vông đến thế cơ chứ!’ Martin kêu lên.

Ông Tapley liếc nhìn anh một thoáng khi anh đang nằm bẹp dí trên giường, rồi nói rất điềm tĩnh:

‘À! Sao lại thế được nhỉ! Tôi chịu không tài nào nghĩ ra! Anh ta đã xa cô ấy được hai năm rồi; cô ấy rất nghèo khổ và cô độc ở quê nhà; và lúc nào cũng ngóng chờ ngày được đoàn tụ với chồng. Thật kỳ lạ khi cô ấy lại có mặt ở đây. Quả là kinh ngạc! Có lẽ hơi điên rồ một chút! Chẳng còn cách nào khác để giải thích chuyện này nữa.’

Martin lúc này đã chìm quá sâu vào sự rũ rượi của bệnh say sóng nên chẳng thể đáp lời nào, thậm chí chẳng thèm bận tâm đến những lời vừa được nói ra. Và nhân vật chính trong câu chuyện của họ quay trở lại vào lúc nguy cấp này mang theo một ít trà nóng, đã chấm dứt hoàn toàn việc ông Tapley muốn tiếp tục chủ đề; người mà sau khi bữa ăn kết thúc và đã dọn dẹp giường cho Martin xong, liền lên boàn để rửa bộ đồ ăn sáng, gồm có hai chiếc cốc thiếc nửa pint và một cái cạo râu làm bằng cùng một thứ kim loại.

Cũng phải công nhận với Mark Tapley rằng anh ta bị say sóng ít nhất là chẳng kém gì bất kỳ người đàn ông, phụ nữ hay trẻ em nào trên tàu; và anh ta có một khả năng đặc biệt là tự va đập vào đâu đó chỉ vì những lý do lãng xẹt nhất, rồi khuỵu chân ngã nhào theo mỗi cú tròng chành của con tàu. Nhưng với quyết tâm, theo cách nói quen thuộc của anh ta, là ‘tỏ ra kiên cường’ trong những hoàn cảnh bất lợi, anh ta chính là trái tim và linh hồn của khoang hạng bét, chẳng mảy may ngần ngại khi đang giữa một cuộc trò chuyện vui vẻ lại bỏ đi nôn thốc nôn tháo một mình, rồi sau đó quay lại với tâm trạng vui vẻ và phấn khởi nhất để tiếp tục câu chuyện, cứ như thể việc đó là chuyện bình thường ở huyện vậy.

Không thể nói rằng khi cơn bệnh thuyên giảm, sự vui vẻ và bản tính tốt bụng của anh lại tăng lên, bởi vì chúng vốn dĩ đã đạt đến đỉnh điểm khó lòng mà cao hơn được nữa; nhưng sự hữu ích của anh đối với những thành viên yếu đuối trong đoàn thì được mở rộng đáng kể; và lúc nào ở đâu anh cũng mang nó ra phát huy. Nếu một tia nắng ló dạng từ bầu trời tối tăm, Mark liền lao tọt xuống cabin, và ngay lập tức lại ngoi lên với một người phụ nữ trong vòng tay, hoặc nửa tá trẻ em, hoặc một người đàn ông, hoặc một chiếc giường, hoặc một cái chảo, hoặc một cái giỏ, hay bất kỳ thứ gì có hồn hoặc vô tri vô giác mà anh nghĩ sẽ tốt hơn nếu được hít thở không khí trong lành. Nếu một hoặc hai giờ thời tiết đẹp giữa trưa cám dỗ những kẻ hiếm khi hoặc chưa từng lên boàn vào những lúc khác bò ra xuồng cứu sinh, hoặc nằm dài trên những cột buồm dự phòng, và cố gắng ăn uống gì đó, thì ngay ở giữa đám đông ấy lại là ông Tapley, tay sai thịt bò muối và bánh quy, hoặc phân phát từng ngụm rượu grog, hoặc dùng dao nhíp cắt nhỏ thức ăn cho lũ trẻ để chúng ăn uống dễ dàng và thoải mái hơn, hoặc đọc to một tờ báo cổ kính, hoặc hát một bài hát gầm rú nào đó cho một nhóm chọn lọc, hoặc viết những dòng đầu thư gửi về nhà cho những người không biết chữ, hoặc pha trò với thủy thủ đoàn, hoặc suýt bị thổi bay khỏi mạn tàu, hoặc ngoi lên, ướt sũng nửa người, từ một trận mưa bọt nước, hoặc chìa tay giúp đỡ ở xó xỉnh nào đó; nhưng lúc nào cũng làm một điều gì đó để giải trí chung cho mọi người. Ban đêm, khi ngọn lửa nấu ăn được nhóm lên trên boàn, và những tia lửa bay vèo vèo giữa giàn dây cùng những cánh buồm dường như đe dọa thiêu rụi con tàu đến tro tàn, trong trường hợp các nguyên tố gió và nước không tiêu diệt nổi nó; thì ở đó, lại là ông Tapley, cởi áo khoác, xắn tay áo lên đến khuỷu tay, làm đủ mọi công việc bếp núc; pha chế những món ăn kỳ lạ nhất; được mọi người công nhận là một bậc thầy có uy tín; và giúp đỡ tất cả mọi người đạt được những điều mà nếu để họ tự làm một mình thì không bao giờ làm nổi, và cũng chẳng bao giờ dám mơ tới. Tóm lại, chẳng có nhân vật nào được yêu mến hơn Mark Tapley khi anh ở trên con tàu vượt đại dương cao quý và chạy nhanh ấy, con tàu Screw; và cuối cùng anh đạt đến mức độ được mọi người ngưỡng mộ đến nỗi bản thân anh bắt đầu cảm thấy hoài nghi trầm trọng không biết một người có thể hợp lý khi đòi hỏi bất kỳ công trạng gì vì đã giữ được sự vui vẻ trong những hoàn cảnh kích động đến thế hay không.

‘Nếu tình trạng này cứ tiếp diễn,’ Tapley nói, ‘thì tôi thấy chẳng có mấy khác biệt giữa tàu Screw và tàu Dragon cả. Chắc là tôi chẳng bao giờ được ghi nhận công lao gì mất. Tôi bắt đầu sợ rằng các Nữ thần Vận Mệnh đang quyết tâm làm cho thế giới này trở nên quá dễ dàng đối với tôi rồi đây.’

‘Này, Mark,’ Martin nói, gần chiếc giường tầng nơi anh ta vừa ngẫm nghĩ những điều đó.

‘Khi nào thì chuyện này mới chấm dứt đây?’

‘Họ nói là thêm một tuần nữa, thưa ngài,’ Mark đáp, ‘chắc là chúng ta sẽ cập cảng. Hiện tại con tàu đang lướt đi rất khôn ngoan, thưa ngài; dù tôi không dám nhận đó là lời khen to tát gì cho lắm.’

‘Tôi cũng chẳng nghĩ thế đâu,’ Martin rên rỉ.

‘Ngài sẽ thấy khá hơn nhiều nếu chịu khó chui ra ngoài đấy, thưa ngài,’ Mark nhận xét.

‘Và để cho mấy vị quý ông quý bà ở boàn sau nhìn thấy,’ Martin đáp lại, với một giọng điệu khinh miệt nhấn mạnh vào từng từ, ‘đang hòa mình vào đám đông khất thực bị nhét nhủi trong cái ổ tồi tàn này. Chắc chắn tôi sẽ thấy khỏe lên nhiều nhờ điều đó đấy.’

‘Tôi lấy làm biết ơn vì mình không thể rút ra từ trải nghiệm bản thân xem cảm xúc của một quý tộc ra sao,’ Mark nói, ‘nhưng tôi cứ nghĩ là, thưa ngài, một quý tộc sẽ cảm thấy khó chịu ở dưới này nhiều hơn là ở trên boàn hít thở không khí trong lành chứ, nhất là khi các quý ông quý bà ở khoang cabin hạng sang cũng biết về ngài nhiều y như ngài biết về họ, và có lẽ cũng bận tâm lo nghĩ về ngài với mức độ tương đương thôi. Tôi cứ nghĩ thế đấy, chắc chắn là vậy.’

‘Vậy thì tôi nói cho anh biết,’ Martin đáp lời, ‘anh đã nghĩ sai rồi, và hiện tại vẫn đang nghĩ sai đấy.’

‘Rất có thể là vậy, thưa ngài,’ Mark nói với vẻ điềm tĩnh không gì lay chuyển được. ‘Tôi vẫn hay nghĩ sai lắm.’

‘Còn chuyện nằm lì ở đây,’ Martin kêu lên, chống người lên bằng khuỷu tay và nhìn tên đầy tớ của mình với ánh mắt giận dữ. ‘Anh tưởng nằm đây là sung sướng lắm chắc?’

‘Tất cả các nhà thương điên trên thế giới này,’ ông Tapley nói, ‘cũng không thể sản xuất ra nổi một kẻ tâm thần nào lại đi nghĩ như thế.’

‘Thế thì tại sao anh cứ mãi giục giã và thúc ép tôi phải dậy?’ Martin hỏi. ‘Tôi nằm đây bởi vì tôi không muốn bị nhận ra, trong những ngày tươi sáng hơn mà tôi đang hướng tới, bởi bất kỳ tên thị dân giàu có hợm hĩnh nào với tư cách là kẻ từng đi chung chuyến với hắn trong số các hành khách hạng bét. Tôi nằm đây vì tôi muốn che giấu hoàn cảnh và thân phận của mình, chứ không muốn đặt chân đến một thế giới mới với tấm thẻ bài đeo tòng teng trên người như một kẻ nghèo túng khốn cùng. Nếu tôi có đủ khả năng để mua vé ở khoang hạng sang thì tôi đã ngẩng cao đầu đi chung với mọi người rồi. Vì không có nên tôi mới phải trốn đi. Anh có hiểu điều đó không?’

‘Tôi rất tiếc, thưa ngài,’ Mark nói. ‘Tôi không biết là ngài lại để tâm đến chuyện này nhiều đến thế.’

‘Đương nhiên là anh không biết rồi,’ chủ nhân của anh đáp lại. ‘Sao anh lại có thể biết được cơ chứ, nếu tôi không nói cho anh nghe? Làm cho mình được thoải mái và bận rộn lo toan chẳng phải là thử thách gì đối với anh cả, hỡi Mark. Việc đó đối với anh trong hoàn cảnh này cũng tự nhiên như việc tôi không thể làm được vậy. Này, anh không đời nào nghĩ rằng trên con tàu này có một sinh linh nào có thể phải chịu đựng nhiều thứ trên đời như tôi chứ? Đúng không?’ anh ta hỏi, ngồi thẳng dậy trên giường và nhìn Mark với vẻ mặt vô cùng nghiêm túc nhưng cũng không kém phần ngạc nhiên.

Mark nhăn mặt lại thành một nút thắt chặt, và với cái đầu nghiêng hẳn sang một bên, trầm ngâm suy nghĩ về câu hỏi này như thể anh cảm thấy đây là một câu hỏi cực kỳ khó trả lời. Anh được giải thoát khỏi sự lúng túng đó chính bởi Martin, người đã ngả lưng nằm ngửa ra và cầm lại cuốn sách đang đọc dang dở:

‘Nhưng mà tôi đưa ra một trường hợp như thế với anh để làm gì cơ chứ, khi bản chất của những gì tôi vừa nói chính là việc anh đời nào hiểu nổi nó! Hãy pha cho tôi một chút rượu mạnh pha nước — loại lạnh và thật loãng — rồi đưa cho tôi một chiếc bánh quy, và bảo với người bạn của anh, kẻ đang ở gần phòng chúng hơn mức tôi muốn, hãy răn dạy bọn trẻ con nhà cô ta giữ trật tự hơn một chút vào đêm nay so với đêm qua đi, được chứ, anh bạn tốt.’

Ông Tapley bắt tay vào thi hành những mệnh lệnh này với sự sốt sắng tuyệt vời; và trong lúc chờ đợi chúng được hoàn thành, có thể đoán rằng tinh thần đang chùng xuống của anh đã hồi phục trở lại; bằng chứng là anh đã nhiều lần lẩm bẩm dưới miệng rằng, xét về khả năng mang lại uy tín cho sự vui vẻ, con tàu Screw rõ ràng có một số ưu điểm vượt trội so với con tàu Dragon. Anh cũng nhận xét rằng việc ngẫm nghĩ về chuyện mình sẽ mang theo thế mạnh chủ đạo ấy lên bờ và giữ nó bên mình mọi lúc mọi nơi mang lại cho anh một niềm hạnh phúc vô bờ bến; nhưng anh không hề giải thích những ý nghĩ an ủi đó có nghĩa là gì.

Và bây giờ một sự phấn khích chung bắt đầu bao trùm khắp con tàu; và những dự đoán khác nhau liên quan đến ngày chính xác, thậm chí giờ chính xác mà họ sẽ đến New York, được đưa ra bàn tán xôm tụ. Lượng người chen chúc trên boàn và ghé mắt nhìn qua mạn tàu đông hơn hẳn trước kia; và một thứ "bệnh dịch" bùng phát vào mỗi buổi sáng là đóng gói hành lý, để rồi đến tối lại phải lôi ra mở tung ra. Những ai có thư cần gửi, có bạn bè cần gặp, hay có kế hoạch rõ ràng sẽ đi đâu làm gì, đều đem viễn cảnh của mình ra bàn tán cả trăm lần mỗi ngày; và vì nhóm hành khách này rất ít, trong khi số lượng những kẻ chẳng có chút viễn cảnh nào lại rất nhiều, nên có rất nhiều người lắng nghe nhưng lại có rất ít người nói. Những ai đã ốm o suốt cả chuyến đi giờ đã khỏe lại, còn những ai vốn đã khỏe thì lại càng khỏe hơn. Một quý ông người Mỹ ở khoang hạng sang, người đã quấn kín mít trong áo lông thú và vải dầu suốt cả chuyến hải trình, bất ngờ xuất hiện với chiếc mũ cao bằng lụa đen bóng loáng, và liên tục lục lọi một chiếc vali da nhạt màu rất nhỏ, bên trong đựng quần áo, đồ lót, bàn chải, dụng cụ cạo râu, sách vở, đồ trang sức và hành lý khác. Ông ta cũng đút sâu hai tay vào túi quần, bước đi trên boàn với cái mũi phập phồng, như thể đã hít thở bầu không khí Tự do — thứ mang lại cái chết cho mọi bạo chúa và chẳng bao giờ (dưới bất kỳ hoàn cảnh nào đáng kể) có thể được hít thở bởi những kẻ nô lệ. Một quý ông người Anh, kẻ bị nghi ngờ mạnh mẽ là đã trốn khỏi một ngân hàng cùng với thứ gì đó thuộc về két sắt của nó ngoài chiếc chìa khóa, bỗng trở nên hùng hồn về chủ đề quyền con người và liên tục ngâm nga Bài ca Marseillaise. Tóm lại, một cảm giác lớn lao bao trùm toàn bộ con tàu, và mảnh đất nước Mỹ đã hiện ra ngay trước mắt họ; cuối cùng, gần đến mức vào một đêm đầy sao nọ, họ đã đón một hoa tiêu lên tàu, và chỉ vài giờ sau đó thì thả neo nằm chờ đến sáng, đợi sự xuất hiện của một chiếc tàu thủy chở khách đưa mọi người vào bờ.

Nó lao tới, ngay sau khi trời sáng vào sáng hôm sau, và áp sát mạn tàu trong suốt hơn một giờ đồng hồ — khoảng thời gian mà ngay cả đám thợ đốt lò của nó cũng là những đối tượng gây tò mò và hứng thú chẳng kém gì những thiên thần, tốt hay xấu — rồi rước toàn bộ số hành khách còn sống sót lên tàu. Trong số đó có Mark, người vẫn đang bảo vệ bọc lót cận kề cho người bạn của mình và ba đứa con của cô; và Martin, người một lần nữa mặc trang phục thường ngày của mình, nhưng khoác thêm một chiếc áo choàng cũ kỹ bẩn thỉu bên ngoài quần áo thông thường, cho đến khi nào anh tách biệt hẳn ra khỏi những người đồng hành cũ của mình.

Chiếc tàu thủy — với hệ thống máy móc đặt ngay trên boàn, khi nó vận hành những chiếc cẳng dài mảnh khảnh trông giống như một con côn trùng được phóng đại khổng lồ hoặc một loài quái vật thời tiền sử — phóng vun vút với tốc độ cao vào một vịnh biển xinh đẹp; và chẳng mấy chốc họ đã nhìn thấy những ngọn đồi, những hòn đảo, và một thành phố trải dài phẳng lợt tản mác.

‘Và đây,’ ông Tapley nói, nhìn đăm đăm về phía trước, ‘là Đất nước Tự do phải không? Được thôi. Tôi hoàn toàn đồng ý. Đất nào cũng được với tôi hết, sau chừng ấy nước là nước!’