Tiếng gõ cửa nhà ngài Pecksniff, dẫu đủ lớn, hoàn toàn chẳng có điểm nào giống với tiếng ồn của một đoàn tàu lửa Mỹ đang phóng hết tốc lực. Có lẽ nên bắt đầu chương này bằng lời thừa nhận thẳng thắn ấy, kẻo độc giả lại tưởng rằng những âm thanh đang làm điếc đặc tai của cuốn lịch sử này có chút liên quan nào đến chiếc gõ cửa nhà ngài Pecksniff, hay có dính líu gì đến cơn náo động chia đều khá ngang ngửa giữa người đáng kính ấy và ngài Pinch mà màn trình diễn mạnh mẽ kia là nguyên nhân.

Ngôi nhà của ngài Pecksniff cách xa tới hơn một ngàn dặm; và một lần nữa, biên niên sử hạnh phúc này lại có Tự do và Sự nhạy cảm Đạo đức làm bầu bạn chí thân. Một lần nữa nó lại hít thở bầu không khí diễm phúc của Độc lập; một lần nữa nó ngắm nhìn với vẻ kính cẩn sùng đạo cái gọi là ý thức đạo đức—thứ chẳng dâng lên César bất cứ thứ gì thuộc về César; một lần nữa lại hít thở bầu không khí thiêng liêng từng là lẽ sống của kẻ đó—ôi bậc ái quốc cao cả, với biết bao kẻ đi theo!—kẻ từng mơ về Tự do trong vòng tay của một nữ nô lệ, và khi tỉnh giấc liền đem bán cả con của mụ lẫn con của chính mình ra chợ công khai.

Những bánh xe mới kêu có kẹt và lạo xạo làm sao, con đường ray mới rung lắc làm sao khi đoàn tàu lao vút đi! Và giờ đây đầu máy gầm lên, tựa hồ như bị quất roi và tra tấn chẳng khác nào một người lao động sống bằng xương bằng thịt, quằn quại trong cơn đau đớn. Một sự ví von tội nghiệp; bởi vì thép và sắt trong khối thịnh vượng chung này lại có giá trị vô hạn so với da thịt và máu huyết. Nếu công trình khéo léo của con người bị thúc ép vượt quá sức chịu đựng, nó tự mang trong mình mầm mống của sự trả thù; trong khi cỗ máy khốn cùng của Bàn tay Thần thánh lại chẳng hề nguy hiểm với đặc tính ấy, mà có thể bị can thiệp, bị nghiền nát, và bị đập phá theo ý thích của người điều khiển. Hãy nhìn chiếc đầu máy kia xem! Người ta sẽ tốn nhiều đô-la hơn cho các khoản phạt vạ, hình phạt, và đền bù cho luật pháp bị xúc phạm, chỉ để cố tình làm hỏng khối kim loại vô tri ấy, còn hơn là tước đi mạng sống của hai mươi sinh linh con người!

Thế đấy, những vì sao nhấp nháy trên những sọc máu; và Tự do kéo sụp chiếc mũ che khuất đôi mắt mình, nhận lấy Sự áp bức trong lớp vỏ ghê tởm nhất làm chị em với mình.

Người lái tàu của đoàn tàu có tiếng ồn đánh thức chúng ta đến với chương này chắc chắn chẳng hề bận tâm bởi những suy nghĩ kiểu đó; cũng chẳng mấy xác suất là tâm trí ông ta bị xáo trộn bởi bất kỳ suy nghĩ nào đi chăng nữa. Ông ta khoanh tay, vắt chéo chân tựa người vào thành toa tàu, phả khói thuốc; và ngoại trừ lúc phát ra một tiếng gầm gừ ngắn ngủn như chiếc tẩu thuốc để tỏ ý tán thưởng một cú ném cực kỳ chuẩn xác của người đồng nghiệp—chính là anh thợ đốt lò chuyên giết thì giờ bằng cách ném những khúc củi từ thùng chứa phía sau vào vô số con gia súc lang thang dọc đường ray—ông ta giữ một vẻ điềm tĩnh bất động đến độ, và một sự dửng dưng trọn vẹn đến mức, nếu chiếc đầu máy là một con lợn sữa thì có lẽ ông ta cũng chẳng thể dửng dưng hơn đối với hành động của nó.

Bất chấp trạng thái bình thản và sự yên bình không vẩn đục trong tâm hồn của viên nhân viên này, đoàn tàu vẫn tiến bước với tốc độ khá nhanh; và vì đường ray được lắp đặt quá ư tồi tàn, những cú xóc và va đập mà nó gặp phải trên hành trình vừa không hề nhẹ lại vừa chẳng lấy gì làm ít.

Có ba cỗ xe lớn hoặc toa tàu được nối vào đoàn. Toa dành cho phụ nữ, toa dành cho nam giới, và toa dành cho người da đen; toa sau được sơn màu đen như một lời khen ngợi phù hợp dành cho hành khách của nó. Martin và Mark Tapley ở trong toa đầu tiên, vì đây là toa thoải mái nhất; và vốn chẳng lấy gì làm đông đúc, nó đón nhận thêm những vị khách nam khác, những người cũng giống như họ, không diễm phúc có sự đồng hành của những người phụ nữ của riêng mình. Họ ngồi cạnh nhau và đang say sưa trò chuyện.

– Thế đấy, Mark, – Martin nói, nhìn anh với vẻ mặt đầy lo lắng, – thế đấy, anh mừng vì chúng ta đã bỏ lại New York ở phía sau rồi chứ?

– Vâng, thưa cậu, – Mark đáp. – Tôi mừng lắm. Mừng hết chỗ nói.

– Chẳng lẽ anh không thấy “vui vẻ” ở đó sao? – Martin hỏi.

– Ngược lại mới đúng chứ thưa cậu, – Mark đáp. – Tuần lễ vui vẻ nhất mà đời tôi từng trải qua chính là tuần lễ ở nhà trọ của bà Pawkins.

– Anh nghĩ thế nào về tương lai của chúng ta? – Martin gặng hỏi, với điệu bộ phơi bày rõ ràng rằng anh đã tránh né câu hỏi này một thời gian.

– Sáng sủa lạ thường, thưa cậu, – Mark đáp. – Một nơi không thể có cái tên nào đẹp hơn thế được, thưa cậu, Thung lũng Eden. Chẳng ai có thể nghĩ đến việc định cư ở một nơi nào tốt hơn Thung lũng Eden cả. Và tôi nghe nói, – Mark nói thêm sau một khoảng dừng, – ở đó có rất nhiều rắn rỗi, thế nên chúng ta sẽ đến đó một cách hoàn hảo và trọn vẹn.

Thay vì bận tâm về mẩu thông tin dễ chịu này với chút ít hoảng sợ nào, khuôn mặt Mark rạng rỡ hẳn lên khi anh nhớ lại nó; rạng rỡ đến mức một người lạ hẳn sẽ cho rằng suốt cả cuộc đời mình, anh vẫn luôn khao khát được bầu bạn với loài rắn, và giờ đây đang hoan hỉ chào đón sự viên mãn sắp đến cho những mong ước sâu kín nhất của mình.

– Ai đã nói với anh điều đó? – Martin hỏi vẻ nghiêm khắc.

– Một sĩ quan quân đội, – Mark đáp.

– Xó kiếp cái đồ ba hoa chích choè nhà anh! – Martin kêu lên, cười lớn bất chấp cả ý muốn của mình. – Sĩ quan quân đội nào cơ chứ? Anh biết thừa là chúng mọc lên nhan nhản ở bất cứ bãi đất trống nào mà.

– Nhiều như bù nhìn ở nước Anh ấy chứ thưa cậu, – Mark chêm vào, – bản thân chúng cũng là một dạng dân quân, hoàn toàn chỉ gồm áo khoác và áo ghi-lê với một cây gậy nhét ở bên trong. Ha, ha!—Xin cậu đừng để ý; thỉnh thoảng tôi hay có tính ấy mà. Tôi không thể nào ngăn mình thôi vui vẻ được. Chính là một trong số những kẻ xâm lược chinh phạt tại nhà trọ của bà Pawkins đã nói với tôi đấy. “Tôi có được thông tin chính xác không,” hắn ta nói—không hẳn là nói giọng mũi, mà cứ như thể hắn bị tịt mũi, ở tít phía trên ấy—“rằng anh sắp đi đến Thung lũng Eden à?” “Tôi có nghe qua dăm ba chuyện,” tôi bảo hắn. “Ồ!” hắn nói, “nếu sau này có lúc nào đó anh ngủ lại ở đó—biết đâu đấy,” hắn nói, “theo đà tiến bộ của văn minh—đừng quên mang theo một cái rìu.” Tôi nhìn hắn đăm đăm. “Bọ chét phỏng?” tôi hỏi. “Còn hơn thế nữa,” hắn nói. “Ma cà rồng ư?” tôi hỏi. “Còn hơn thế nữa,” hắn nói. “Muỗi chăng?” tôi hỏi. “Còn hơn thế nữa,” hắn nói. “Hơn thế nữa là gì?” tôi hỏi. “Nhiều rắn hơn nữa,” hắn nói; “rắn chuông. Cậu nói đúng được phần nào đấy, người anh em ạ. Ở đó cũng có vài thứ quái vật gặm nhấm hạng ruồi cắn xé con người khá ác liệt đấy, nhưng đừng bận tâm đến chúng—chúng chỉ là bạn đồng hành thôi. Chính là rắn,” hắn nói, “thứ mà cậu sẽ phải phàn nàn; và bất cứ khi nào cậu thức dậy và thấy một con ngóc đầu thẳng đứng trên giường,” hắn nói, “giống như cái khui nút chai bị bẻ mất tay cầm đang ngồi trên vòng cuộn thấp nhất của nó, hãy chém đứt nó đi, bởi vì nó mang theo nọc độc đấy.”’

– Sao anh không nói cho tôi điều này từ trước! – Martin kêu lên, với biểu cảm gương mặt làm nổi bật vẻ vui tươi trên diện mạo của Mark lên rất nhiều.

– Tôi có để tâm đâu thưa cậu, – Mark nói. – Nó lọt tai này rồi bay ra tai kia. Nhưng ơn Chúa, chắc là hắn thuộc một Công ty khác, và chỉ bịa ra câu chuyện đó để chúng ta tới Eden của hắn chứ không phải Eden của phe đối lập.

– Điều đó cũng có lý đấy chứ, – Martin nhận xét. – Tôi có thể thành thật nói rằng tôi hy vọng thế, bằng tất cả tấm lòng.

– Tôi chẳng mảy may nghi ngờ gì về chuyện đó, thưa cậu, – Mark đáp, người vì quá phấn khích trước sức ảnh hưởng phấn khởi của giai thoại đối với bản thân, nên trong chốc lát đã quên mất tác động có thể có của nó đối với ông chủ mình; – dù thế nào đi nữa, chúng ta cũng phải sống chứ thưa cậu.

– Sống chứ! – Martin kêu lên. – Ừ, nói thì dễ lắm; nhưng nếu chúng ta lỡ không tỉnh giấc khi lũ rắn chuông đang tự uốn mình thành cái khui nút chai trên giường của chúng ta, thì việc sống sót có lẽ lại không dễ dàng thế đâu.

– Và đó là một sự thật, – một giọng nói vang lên sát bên tai anh đến mức làm anh thấy nhột. – Thật là đúng quá đi mất.

Martin quay lại và nhận ra rằng một vị khách ở chiếc ghế phía sau đã chòi cái đầu chen vào giữa anh và Mark, đang ngồi với phần cằm tì lên thanh tựa lưng của chiếc ghế băng nhỏ của họ, tự giải trí bằng câu chuyện của họ. Trông ông ta bơ phờ và chán chường chẳng kém gì phần lớn những người đàn ông mà họ từng thấy; hai má hóp vào khiến có cảm giác như lúc nào ông ta cũng đang húp má lại; và ánh nắng đã thiêu đốt làn da ông ta, không phải sắc đỏ hay nâu lành mạnh, mà là màu vàng bẩn thỉu. Ông ta có đôi mắt tối màu rực rỡ nhưng lúc nào cũng nheo lại nửa nhắm nửa mở; chỉ liếc nhìn ra từ khóe mắt, và ngay cả lúc đó cũng mang theo một ánh nhìn như muốn nói: ‘Đừng hòng qua mặt ta; ngươi muốn thế nhưng đời nào làm được.’ Hai tay ông ta buông lỏng hững hờ trên đầu gối khi chồm người về phía trước; trong lòng bàn tay trái, giống như cách những nông dân Anh cầm lát phô-mai, ông ta cầm một cục thuốc lá sợi; tay phải cầm một con dao bỏ túi. Ông ta nhập cuộc trò chuyện một cách tự nhiên chẳng chút khách khí, cứ như thể mình đã được mời đến từ nhiều ngày trước để lắng nghe những lý lẽ từ cả hai phía và ban phát ý kiến của bản thân vậy; và ông ta cũng chẳng hề bận tâm hay mảy may suy tính đến khả năng liệu hai người kia có muốn quen biết hay muốn có sự can thiệp của ông ta vào chuyện riêng tư hay không, cứ như thể ông ta là một con gấu hay một con trâu rừng vậy.

– Điều đó, – ông ta lặp lại, gật đầu vẻ bề trên với Martin như với một kẻ ngoại bang man rợ ngoài vùng, – đúng là kinh khủng thật. Xó kiếp mọi thể loại sâu bọ.

Martin không kìm được mà nhíu mày trong giây lát, như thể anh có ý định ám chỉ rằng vị khách kia đã vô tình “xó kiếp” chính bản thân mình. Nhưng nhớ lại sự khôn ngoan của việc “nhập gia tùy tục”, anh nở nụ cười với biểu cảm dễ chịu nhất mà mình có thể vội vã tạo ra.

Người bạn mới của họ không nói gì thêm lúc bấy giờ, vì đang bận rộn cắt một miếng thuốc lá từ cục thuốc của mình, vừa làm vừa khẽ huýt sáo một mình. Khi đã gọt nó vừa vặn theo ý thích, ông ta lấy miếng thuốc cũ ra, đặt nó lên phần tựa lưng của chiếc ghế giữa Mark và Martin, trong khi nhét miếng thuốc mới vào hõm má, trông nó lúc này giống hệt một quả óc chó lớn, hoặc một quả táo tây cỡ vừa. Thấy nó hoàn toàn vừa ý, ông ta cắm mũi dao vào miếng thuốc cũ, giơ nó ra cho họ xem xét, và nhận xét với vẻ điệu bộ của một kẻ sống không hoài phí cuộc đời rằng nó đã ‘được dùng đến mức tơi tả đáng kể rồi’. Sau đó ông ta ném nó đi; đút con dao vào một túi và cục thuốc lá vào túi kia; lại tì cằm lên thanh tựa như trước; và vì tỏ ra ưng ý với hoa văn trên chiếc áo ghi-lê của Martin, ông ta liền với tay sang để sờ chất liệu của bộ trang phục ấy.

– Cái này thì các cậu gọi là gì đây? – ông ta hỏi.

– Thật tình mà nói, – Martin đáp, – tôi không biết nó được gọi là gì.

– Chắc nó phải đáng giá một đô-la trở lên cho mỗi thước chứ nhở?

– Tôi thực sự không biết nữa.

– Ở đất nước tôi, – vị khách nói, – chúng tôi biết rõ giá trị của những sản phẩm do chính mình làm ra.

Martin không tranh luận về vấn đề đó, thế nên có một khoảng lặng diễn ra.

– Này! – người bạn mới của họ lại tiếp tục, sau khi chằm chằm nhìn họ đăm đăm trong suốt khoảng thời gian im lặng đó; – đấng sinh thành trái tự nhiên dạo này thế nào rồi?

Ngài Tapley vốn coi câu hỏi này chỉ là một biến thể khác của câu hỏi xấc xược kiểu Anh, ‘Mẫu thân anh dạo này thế nào?’, suýt nữa thì đã phản ứng lại ngay lập tức, nếu không có sự can thiệp kịp thời của Martin.

– Ý ông là quê hương cũ phỏng? – anh nói.

– À! – câu trả lời là vậy. – Bà ấy ra sao rồi? Lại đang thụt lùi như thường lệ chứ phỏng? À mà! Nữ hoàng Victoria thế nào rồi?

– Vẫn khỏe mạnh, tôi tin là vậy, – Martin đáp.

– Nữ hoàng Victoria sẽ chẳng hề run rẩy trong đôi giày hoàng gia của bà ấy chút nào đâu, khi nghe thấy cái tên ngày mai được nhắc đến đâu, – người lạ nhận xét. – Không đâu.

– Không phải điều tôi biết. Tại sao bà ấy phải run chứ?

– Bà ấy sẽ không bị cơn lạnh thấu xương nào bủa vây đâu, khi nhận thức được những gì đang diễn ra ở những vùng đất này, – kẻ lạ mặt nói. – Không đâu.

– Không, – Martin nói. – Tôi nghĩ tôi có thể thề độc về chuyện đó đấy.

Gã đàn ông lạ mặt nhìn anh cứ như thể đang thương hại cho sự dốt nát hoặc thành kiến của anh, và cất lời:

– Vờ-lờ thưa ngài, tôi nói cho ngài hay—chẳng có một cỗ máy xe lửa nào bị nổ nồi hơi ở Hợp chủng quốc Tự do của Chúa toàn năng, lại rơi vào cảnh thê thảm, tơi tả, và quắt queo đến mức nát bét vĩnh viễn, giống như sinh linh trẻ tuổi đó, trong vị trí xa hoa của bà ta tại Tháp Luân Đôn, khi bà ta đọc được tờ báo Watertoast Gazette số đặc biệt phát hành thêm lần hai vào ngày mai đâu.

Một số vị khách khác đã rời ghế và tụ tập xung quanh trong suốt cuộc đối thoại vừa qua. Họ vô cùng thích thú trước bài phát biểu này. Một người đàn ông rất gầy gò, đeo chiếc cà vạt trắng mềm nhũn lỏng lẻo, mặc chiếc áo ghi-lê trắng dài và chiếc áo khoác đen rộng thùng thình, người dường như có chút thẩm quyền trong số họ, cảm thấy mình cần phải lên tiếng đáp lời.

– Hừm! Ngài La Fayette Kettle, – ông ta nói, ngả mũ chào.

Có một tiếng lầm rầm trang nghiêm vang lên: ‘Suỵt!’

– Ngài La Fayette Kettle! Thưa ngài!

Ngài Kettle cúi đầu.

– Nhân danh hội đồng này, thưa ngài, và nhân danh đất nước chung của chúng ta, và nhân danh chính nghĩa cao cả của lòng cảm thông thánh thiện mà chúng ta đang theo đuổi, tôi cảm ơn ngài. Tôi cảm ơn ngài, thưa ngài, nhân danh những Người Cảm Thông Watertoast; và tôi cảm ơn ngài, thưa ngài, nhân danh tờ Watertoast Gazette; và tôi cảm ơn ngài, thưa ngài, nhân danh lá cờ vần sao vạch của Đại Hợp chủng quốc, vì sự trình bày hùng hồn và rành mạch của ngài. Và nếu như, thưa ngài, – diễn giả nói, chọc chọc Martin bằng cán ô để thu hút sự chú ý vì Martin đang mải nghe tiếng thì thầm của Mark; – nếu như, thưa ngài, ở một nơi như thế, và vào một thời điểm như thế, tôi có thể mạo muội kết luận bằng một tình cảm, hướng tới—dù chỉ là xiên xẹo—vấn đề đang bàn tới, tôi xin tuyên bố rằng, thưa ngài, nguyện cho Sư tử Anh bị mỏ của Đại bàng Mỹ nhổ sạch móng vuốt, và được dạy cho cách tấu lên Hạc cầm Ai-len và Vĩ cầm Xcốt-len thứ âm thanh đang được thở ra trong mọi chiếc vỏ ốc rỗng nằm trên bờ biển xứ Co-lumbia xanh tươi!

Đến đây, vị quý ông gầy gò ngồi xuống giữa một bầu không khí chấn động lớn; và ai nấy đều tỏ vẻ vô cùng nghiêm nghị.

– Tướng quân Choke, – ngài La Fayette Kettle nói, – ngài làm ấm lòng tôi; thưa ngài, ngài làm ấm lòng tôi. Nhưng Sư tử Anh không phải là không có người đại diện ở đây đâu, thưa ngài; và tôi sẽ rất hân hạnh được nghe câu trả lời của hắn cho những lời lẽ đó.

– Thật tình mà nói, – Martin kêu lên, cười lớn, – vì ngài đã ban cho tôi vinh dự được coi là đại diện của nó, tôi chỉ muốn nói rằng tôi chưa từng nghe chuyện Nữ hoàng Victoria đọc tờ báo Tên-nó-là-gì đó bao giờ, và tôi cũng chẳng nghĩ điều đó là khả năng có thể xảy ra.

Tướng quân Choke mỉm cười với mọi người và cất lời giải thích đầy kiên nhẫn và nhân từ:

– Nó được gửi đến bà ấy, thưa ngài. Nó được gửi đến tận nơi. Thư tín của bà ấy mà.

– Nhưng nếu nó được gửi đến Tháp Luân Đôn, tôi e rằng nó khó lòng mà đến tay bà ấy, – Martin đáp; – bởi vì bà ấy đâu có sống ở đó.

– Nữ hoàng nước Anh, thưa các vị, – ngài Tapley lên tiếng, ra điều cực kỳ lịch sự và nhìn họ với một gương mặt bất động, – thường sống ở Xưởng đúc tiền hoàng gia để trông nom tiền bạc. Bà ấy có nhà ở nhờ chức vụ của mình với Ngài Thị trưởng tại Dinh Thống sứ; nhưng không hay lui tới ở đó vì cái ống khói phòng khách bị khói ám.

– Mark, – Martin nói, – tôi sẽ rất biết ơn nếu anh làm ơn đừng can thiệp bằng những phát ngôn ngớ ngẩn như thế, dù cho chúng có vẻ buồn cười đối với anh đi nữa. Tôi chỉ đang lưu ý các vị—dù đó là một điểm chẳng mấy quan trọng—rằng Nữ hoàng nước Anh không hề sống ở Tháp Luân Đôn.

– Tướng quân! – ngài La Fayette Kettle kêu lên. – Ngài có nghe thấy không?

– Tướng quân! – một vài người khác phụ họa. – Tướng quân!

– Suỵt! Xin hãy giữ trật tự! – Tướng quân Choke nói, giơ tay lên và cất giọng với vẻ kiên nhẫn và tự đắc đầy ôn hòa đến cảm động. – Tôi vẫn luôn nhận thấy đó là một sự việc vô cùng kỳ lạ, mà tôi quy cho bản chất của các Thể chế Anh quốc cùng xu hướng kìm hãm sự dò hỏi và thông tin phổ biến vốn được lan tỏa rộng rãi ngay cả trong những khu rừng hoang vu của Lục địa Đại dương phương Tây rộng lớn này; rằng kiến thức của chính những người Anh về các vấn đề như thế không thể nào sánh được với kiến thức sở hữu bởi những công dân thông minh và ưa di chuyển của chúng ta. Điều này thật thú vị và củng cố thêm quan sát của tôi. Khi ngài nói, thưa ngài, – ông ta tiếp tục, quay sang hướng Martin, – rằng Nữ hoàng của các ngài không cư ngụ tại Tháp Luân Đôn, ngài đã vướng vào một sai lầm, không hiếm gặp ở đồng bào của ngài, ngay cả khi năng lực và phẩm chất đạo đức của họ đạt đến mức đáng kính trọng. Nhưng, thưa ngài, ngài đã sai. Bà ấy thực sự sống ở đó—

– Khi bà ấy ở Triều đình Saint James, – Kettle chêm vào.

– Đương nhiên là khi bà ấy ở Triều đình Saint James rồi, – vị Tướng quân đáp lại với giọng ôn hòa tương tự; – bởi vì nếu địa điểm của bà ấy ở Cung điện Windsor thì không thể ở Luân Đôn cùng một lúc được. Tháp Luân Đôn của các ngài, thưa ngài, – vị Tướng quân tiếp lời, mỉm cười với sự tự thức tỉnh nhẹ nhàng về hiểu biết của mình, – đương nhiên chính là dinh thự hoàng gia của các ngài. Vốn tọa lạc ngay vùng phụ cận của các Công viên, Đường dạo, Khải hoàn môn, Nhà hát Opera và phòng khiêu vũ Almacks Hoàng gia của các ngài, nó tự nhiên gợi ý ngay đến đó là nơi để tổ chức một triều đình xa hoa và vô tư lự. Và do đó, – vị Tướng quân nói, – do đó, triều đình được tổ chức ở đó.

– Ông đã đến nước Anh bao giờ chưa? – Martin hỏi.

– Trên trang sách thì tôi đã đến rồi, thưa ngài, chứ ngoài đời thì chưa. Chúng tôi là một dân tộc thích đọc sách ở đây, thưa ngài. Ngài sẽ bắt gặp rất nhiều thông tin khiến ngài phải ngạc nhiên trong số chúng tôi đấy, thưa ngài.

– Tôi không mảy nghi ngờ điều đó chút nào, – Martin đáp. Nhưng đến đây ông lại bị ngài La Fayette Kettle cắt ngang bằng một lời thì thầm vào tai:

– Ngài có biết Tướng quân Choke chứ?

– Không, – Martin đáp với cùng giọng điệu.

– Ngài có biết ông ấy được coi là gì không?

– Một trong những nhân vật lỗi lạc nhất đất nước chăng? – Martin đoán liều.

– Chuẩn không cần chỉnh, – Kettle đáp lại. – Tôi chắc chắn là ngài phải nghe nói về ông ấy rồi chứ!

– Tôi nghĩ, – Martin nói, quay lại hướng về phía Tướng quân, – rằng tôi có vinh dự mang theo một lá thư giới thiệu gửi cho ngài, thưa ngài. Từ ngài Bevan ở Massachusetts, – anh nói thêm, trao nó cho ông ta.

Vị Tướng quân nhận lấy và đọc nó một cách chăm chú; thỉnh thoảng lại dừng lại để liếc nhìn hai người lạ mặt. Khi đọc xong bức thư, ông ta bước tới chỗ Martin, ngồi xuống bên cạnh và bắt tay anh.

– Chà! – ông ta nói, – và các anh đang tính định cư ở Eden phỏng?

– Tùy thuộc vào ý kiến của ngài, và lời khuyên của viên đại lý, – Martin đáp. – Tôi được bảo rằng ở các thị trấn cũ chẳng còn việc gì để làm nữa.

– Tôi có thể giới thiệu các anh với viên đại lý, thưa ngài, – vị Tướng quân nói. – Tôi biết hắn. Thậm chí, bản thân tôi cũng là một thành viên của Công ty Địa ốc Eden.

Đây là một tin tức nghiêm trọng đối với Martin, vì người bạn của anh đã nhấn mạnh rất nhiều vào việc Tướng quân không có mối liên hệ nào, theo như anh tưởng tượng, với bất kỳ công ty đất đai nào, và do đó có khả năng đưa ra những lời khuyên vô tư lự. Vị Tướng quân giải thích rằng ông ta chỉ mới gia nhập Công ty Địa ốc đó cách đây vài tuần, và từ đó đến nay không có sự liên lạc nào diễn ra giữa ông ta và ngài Bevan nữa.

– Chúng tôi chẳng có mấy vốn liếng để mạo hiểm, – Martin lo lắng nói, – chỉ có vài bảng anh thôi—nhưng đó là tất cả những gì chúng tôi có. Giờ thì, ngài có nghĩ rằng đối với người làm nghề như tôi, đây là một canh bạc có hy vọng hoặc cơ hội trong đó không?

– Chà, – vị Tướng quân nhận xét với vẻ nghiêm nghị, – nếu chẳng có hy vọng hay cơ hội nào trong canh bạc đó, thì nó đã chẳng thu hút những đồng đô-la của tôi, theo thiển ý của tôi.

– Ý tôi không phải là cho bên bán, – Martin nói. – Cho bên mua cơ—cho bên mua ấy!

– Cho bên mua ư, thưa ngài? – vị Tướng quân bày tỏ với thái độ vô cùng ấn tượng. – Chà! Các anh đến từ một đất nước cổ xưa; từ một đất nước, thưa ngài, đã chất những con bò vàng cao tít tận tháp Babel và tôn thờ chúng trong suốt bao thời đại. Chúng tôi là một đất nước non trẻ, thưa ngài; con người ở đây sống trong trạng thái nguyên thủy hơn, thưa ngài; chúng tôi không có cái cớ để trượt dài theo dòng thời gian chậm chạp vào những tập tục suy đồi; chúng tôi không có những vị thần giả dối; con người ở đây, thưa ngài, là con người trong toàn bộ phẩm giá của nó. Chúng tôi đã chiến đấu vì điều đó hoặc chẳng vì cái gì cả. Đây, tôi đây, thưa ngài, – vị Tướng quân nói, dựng cây ô của mình lên để tượng trưng cho bản thân, và đó là một cây ô có vẻ ngoài vô cùng gian xảo; một đồng tiền xu rởm đời không thể tệ hơn để đại diện cho thứ tiền tệ ròng rỏi của lòng nhân từ ở ông ta, – đây tôi đây với mái tóc điểm bạc thưa ngài, và một ý thức đạo đức. Liệu với những nguyên tắc của mình, tôi có đem vốn liếng đầu tư vào canh bạc này không nếu tôi không nghĩ rằng nó tràn ngập những hy vọng và cơ hội cho người anh em của mình?

Martin cố gắng ra vẻ bị thuyết phục, nhưng anh lại nghĩ đến New York, và thấy điều đó thật khó khăn.

– Đại hợp chủng quốc sinh ra để làm gì, thưa ngài, – vị Tướng quân tiếp lời, – nếu không phải để tái sinh con người? Nhưng việc anh đặt câu hỏi đó là điều đương nhiên, bởi vì anh đến từ nước Anh, và anh không hiểu rõ đất nước của tôi.

– Vậy ông nghĩ rằng, – Martin nói, – nếu tính đến những gian khổ mà chúng tôi sẵn sàng gánh chịu, thì có một triển vọng hợp lý—Chúa biết chúng tôi chẳng mong đợi gì nhiều—một cơ hội hợp lý ở nơi này chứ?

– Một cơ hội hợp lý ở Eden ư, thưa ngài! Nhưng hãy đi gặp viên đại lý, hãy gặp viên đại lý; hãy xem bản đồ và bản vẽ quy hoạch, thưa ngài; rồi hẵng quyết định đi hay ở, tùy theo bản chất của khu định cư đó. Eden chưa đến nỗi phải đi xin ăn đâu, thưa ngài, – vị Tướng quân nhận xét.

– Quả là một nơi đẹp đến rợn ngợp, chắc chắn là thế. Và lại cực kỳ lành mạnh nữa chứ! – ngài Kettle nói, người đã tự biến mình thành một bên tham gia cuộc trò chuyện này như một lẽ dĩ nhiên.

Martin cảm thấy rằng việc tranh cãi lại một lời chứng thực như thế, với lý do chẳng có gì hơn ngoài việc bản thân anh đang có những mối nghi ngờ thầm kín về chủ đề đó, thì thật là thiếu lịch sự và bất lịch sự. Thế nên anh cảm ơn vị Tướng quân vì lời hứa sẽ giúp anh tiếp xúc trực tiếp với viên đại lý; và “quyết định” sẽ gặp nhân vật đó vào sáng hôm sau. Sau đó, anh nài nỉ vị Tướng quân cho biết những Người Cảm Thông Watertoast mà ông vừa nhắc đến khi nói chuyện với ngài La Fayette Kettle là ai, và họ dành Sự Cảm Thông của mình cho những nỗi bất bình nào. Trước câu hỏi đó, vị Tướng quân với vẻ mặt cực kỳ nghiêm nghị đã trả lời rằng anh có thể tự mình tìm hiểu tường tận về những điểm đó vào ngày mai bằng cách tham dự Đại hội của Hội đồng, sẽ được tổ chức vào ngày hôm đó tại thị trấn mà họ đang hướng tới; “mà tại đó, thưa ngài,” vị Tướng quân nói, “các đồng bào của tôi đã yêu cầu tôi làm chủ tọa.”

Họ đến nơi cuối chặng hành trình vào lúc tối muộn. Ngay sát đường ray là một tòa nhà trắng khổng lồ, trông giống như một bệnh viện xấu xí, trên đó có sơn dòng chữ ‘National Hotel’ (Khách sạn Quốc gia). Phía trước có một hành lang hoặc hiên nhà bằng gỗ, nơi mà khi đoàn tàu dừng lại, điều khiến người ta khá giật mình là nhìn thấy rất nhiều đôi bốt và giày, cùng làn khói của rất nhiều điếu xì-gara, nhưng hoàn toàn chẳng có dấu hiệu nào khác của sự có mặt của con người. Tuy nhiên, dần dần theo thời gian, một vài cái đầu và bờ vai xuất hiện, nối liền với những đôi bốt và giày, dẫn đến phát hiện ra rằng một số vị khách trọ nam giới, những người có sở thích đặt gót chân của họ lên chỗ mà khách nam ở các nước khác thường đặt đầu của mình, đang tự thưởng thức không khí theo cách riêng của họ trong buổi tối mát mẻ.

Có một phòng quầy rượu lớn trong khách sạn này, và một phòng sinh hoạt chung lớn nơi bàn ăn chung đang được dọn sẵn cho bữa tối. Có những cầu thang quét vôi trắng kéo dài vô tận, những hành lang quét vôi trắng dài ở tầng trên và tầng dưới, hàng tá phòng ngủ nhỏ quét vôi trắng, và một hành lang bốn mặt cho mỗi tầng trong ngôi nhà, tạo thành một khối gạch vuông lớn với một khoảng sân khó chịu ở trung tâm, nơi người ta đang phơi vài bộ quần áo. Đâu đó rải rác vài vị quý ông ngáp ngắn ngáp dài đi dạo thẫn thờ với hai tay đút trong túi quần; nhưng ở bên trong hay bên ngoài ngôi nhà, bất cứ nơi nào có nửa tá người tụ tập lại với nhau, thì ở đó, trong vẻ bề ngoài, trang phục, đạo đức, tác phong, thói quen, trí tuệ và cách trò chuyện của họ, chính là ngài Jefferson Brick, Đại tá Diver, Thiếu tá Pawkins, Tướng quân Choke, và ngài La Fayette Kettle, lặp đi lặp lại, hết lần này đến lần khác. Họ làm những việc giống nhau; nói những lời giống nhau; đánh giá mọi chủ đề bằng, và quy giản mọi chủ đề về cùng một tiêu chuẩn. Quan sát cách họ sống, và cách họ luôn quấn quýt trong bầu bạn say đắm của nhau, Martin thậm chí bắt đầu hiểu được lý do tại sao họ lại là những con người xã giao, vui vẻ, cuốn hút và phóng khoáng đến thế.

Khi tiếng cồng ảm đạm vang lên, đám đông dễ chịu này liền ù ù kéo nhau từ khắp các ngõ ngách trong nhà đổ xuống phòng sinh hoạt chung; trong khi từ các cửa hàng lân cận, những vị khách khác cũng ùn ùn kéo đến thành từng đàn; bởi vì một nửa thị trấn, cả những người đã có gia đình lẫn người độc thân, đều cư trú tại Khách sạn Quốc gia. Trà, cà phê, thịt khô, lưỡi xông khói, dăm-bông, dưa muối, bánh ngọt, bánh nướng bơ, mứt, và bánh mỳ phết bơ được nuốt chửng với tốc độ cướp bóc thông thường; và rồi, giống như trước đó, đám đông tản dần ra từng chút một, lững thững đi về phía bàn tiếp tân, quầy hàng, hoặc phòng quầy rượu. Phụ nữ có một phòng ăn riêng nhỏ hơn, nơi chồng và anh em trai của họ được phép vào nếu muốn; và ở mọi khía cạnh khác, họ tận hưởng bản thân giống như ở nhà trọ của bà Pawkins.

– Nào Mark, anh bạn tốt của tôi, – Martin nói, khép cánh cửa căn phòng nhỏ của họ lại, – chúng ta phải mở một hội đồng trang trọng, vì số phận của chúng ta sẽ được định đoạt vào sáng mai. Anh đã quyết định đầu tư số tiền tiết kiệm của mình vào quỹ chung chứ?

– Nếu tôi đã không quyết định thực hiện canh bạc đó, thưa cậu, – ngài Tapley đáp, – thì tôi đã chẳng đến đây.

– Có bao nhiêu ở đây, anh vừa nói thế nhỉ? – Martin hỏi, giơ lên một chiếc túi nhỏ.

– Ba mươi bảy bảng mười xu sáu xu. Ngân hàng Tiết kiệm nói thế ít ra là vậy. Tôi chưa bao giờ đếm lại. Nhưng họ biết rõ mà, ơn Chúa! – Mark nói, lắc đầu biểu thị sự tin tưởng vô bờ bến của mình vào sự khôn ngoan và toán học của những Tổ chức đó.

– Số tiền chúng ta mang theo, – Martin nói, – đã giảm xuống chỉ còn ít hơn vài shilling so với tám bảng.

Ngài Tapley mỉm cười, và nhìn đủ mọi hướng để người ta không nghĩ rằng anh gắn bất kỳ tầm quan trọng nào vào sự thật này.

– Trên chiếc nhẫn—chiếc nhẫn của cô ấy, Mark, – Martin nói, nhìn đăm đăm đầy vẻ tiếc nuối vào ngón tay trống trơn của mình—

– À! – ngài Tapley thở dài. – Xin thứ lỗi cho tôi, thưa cậu.

– —Chúng ta đã quyên góp được, tính theo tiền Anh, là mười bốn bảng. Cho nên, ngay cả với khoản đó, phần vốn của anh vẫn lớn hơn rất nhiều so với phần của tôi, anh thấy đấy. Nào, Mark, – Martin nói theo cách quen thuộc ngày xưa của mình, hệt như khi anh nói chuyện với Tom Pinch, – tôi đã nghĩ ra một cách để bù đắp lại cho anh—hơn cả bù đắp cho anh ấy chứ, tôi hy vọng thế—và nâng cao đáng kể triển vọng sống của anh trên đời này.

– Ồ! Đừng nói về chuyện đó nữa mà thưa cậu, – Mark đáp. – Tôi chẳng cần nâng cao cái gì đâu thưa cậu. Tôi ổn cả rồi, thực sự là thế.

– Không, nhưng hãy nghe tôi nói đã, – Martin nói, bởi vì điều này rất quan trọng đối với anh, và là một niềm hạnh phúc lớn lao đối với tôi. – Mark, anh sẽ là một đối tác trong công việc kinh doanh này; một đối tác bình đẳng với chính tôi. Tôi sẽ góp thêm vào làm vốn bổ sung của mình là kiến thức và năng lực chuyên môn của tôi; và một nửa lợi nhuận hàng năm, chừng nào nó còn duy trì hoạt động, sẽ là của anh.

Martin tội nghiệp! Hoài công xây những lâu đài trên không. Hoài công, ngay trong sự ích kỷ của chính mình, quên mất tất cả trừ những hy vọng trào dâng và những kế hoạch đầy lạc quan của riêng mình. Phình nở, ngay vào khoảnh khắc đó, với ý thức ban ơn và ban thưởng một cách hào phóng nhất cho Mark!

– Tôi không biết nữa, thưa cậu, – Mark đáp lại, buồn bã hơn nhiều so với thói quen của anh, dù là vì một lý do hoàn toàn khác với những gì Martin tưởng tượng, – mình có thể nói gì về điều này, xét theo phương diện cảm ơn cậu. Tôi sẽ sát cánh cùng cậu, thưa cậu, bằng tất cả khả năng và cho đến tận cùng. Chỉ vậy thôi.

– Chúng ta hoàn toàn hiểu nhau rồi đấy, anh bạn tốt của tôi, – Martin nói, đứng dậy với sự tự mãn và vẻ bề trên. – Chúng ta không còn là chủ tớ nữa, mà là bạn bè và đối tác; và đều cảm thấy hài lòng lẫn nhau. Nếu chúng ta quyết định chọn Eden, công việc kinh doanh sẽ được khởi xướng ngay khi chúng ta đến đó. Dưới cái tên, – Martin nói, người chưa từng gõ búa vào một ý tưởng nào khi nó chưa đỏ rực lên, – dưới cái tên Chuzzlewit và Tapley.

– Chúa yêu cậu, thưa cậu, – Mark kêu lên, – đừng đưa tên tôi vào đó làm gì. Tôi có biết gì về kinh doanh đâu cơ chứ. Tôi phải làm Phụ tá thôi, bắt buộc phải thế. Tôi vẫn thường nghĩ, – anh nói thêm với giọng trầm thấp, – là mình rất muốn biết một Phụ tá trông ra sao; nhưng tôi nào có ngờ có ngày mình lại được sống để trở thành một người như thế.

– Tùy anh muốn vậy thôi, Mark.

– Cảm ơn cậu, thưa cậu. Nếu có bất kỳ quý ông nhà quê nào quanh vùng đó, theo kiểu kinh doanh công cộng hoặc dạng khác, muốn làm một sân chơi ném còn, tôi có thể đảm nhận phần việc đó, thưa cậu.

– Chấp cả mọi kiến trúc sư ở các Bang này luôn, – Martin nói. – Hãy gọi một cặp nước chanh pha rượu sherry đi, Mark, và chúng ta sẽ uống mừng cho sự thành công của công ty.

Hoặc là anh đã quên mất (và thường xuyên quên sau đó) rằng họ không còn là chủ tớ nữa, hoặc coi loại nhiệm vụ này nằm trong các chức năng hợp pháp của Người Phụ Tá. Nhưng Mark vẫn tuân lệnh với sự nhanh nhẹn quen thuộc của mình; và trước khi họ chia tay để đi ngủ vào đêm hôm đó, họ đã thỏa thuận rằng họ sẽ cùng nhau đến gặp viên đại lý vào buổi sáng, nhưng Martin sẽ là người quyết định vấn đề Eden dựa trên phán đoán sáng suốt của chính mình. Và Mark chẳng hề nhận công lao gì, ngay cả với chính bản thân trong sự vui vẻ của anh, về sự nhượng bộ này; vì anh thừa biết rằng thế nào thì mọi chuyện cuối cùng cũng sẽ đi đến kết cục đó mà thôi.

Vị Tướng quân là một trong số các vị khách có mặt tại bàn ăn chung vào ngày hôm sau, và sau bữa sáng đã đề nghị họ nên đến gặp viên đại lý không chần chừ mất thì giờ. Cả hai, chẳng mong gì hơn thế, liền đồng thế; thế là cả bốn người cùng khởi hành đến văn phòng của Khu định cư Eden, nằm cách Khách sạn Quốc gia gần như trong tầm bắn của súng trường.

Đó là một nơi nhỏ bé—trông giống như một trạm thu phí đường bộ. Nhưng người ta có thể nhét cả tánh đất đai vào một cái hộp xúc xắc, vậy thì tại sao lại không thể thương lượng mua bán cả một lãnh thổ trong một cái lều chứ? Đó cũng chỉ là một văn phòng tạm thời mà thôi; bởi vì những người dân Eden “định” sẽ xây dựng một cơ sở tráng lệ để tiến hành giao dịch kinh doanh của họ, và thậm chí đã tiến hành đến mức vạch sẵn ranh giới cho vị trí của nó rồi. Đó là một bước tiến lớn ở nước Mỹ. Cửa văn phòng mở toang, và ngay ở ngưỡng cửa là viên đại lý; không nghi ngờ gì nữa, hắn ta là một gã siêu hạng trong việc giải quyết công việc, vì hắn có vẻ chẳng hề bị tồn đọng việc nào, mà đang đung đưa qua đung đưa lại trên một chiếc ghế bập bênh, với một chân gác cao tít lên khung cửa và chân kia cuộn tròn lại dưới người, cứ như thể hắn đang ấp cái bàn chân của mình vậy.

Hắn là một gã đàn ông gầy guộc đội chiếc mũ rơm khổng lồ và mặc chiếc áo khoác bằng vải nỉ xanh. Trời nóng nên hắn không đeo cà vạt, và mặc cổ áo sơ mi mở rộng hoác; khiến cho mỗi lần hắn nói là người ta lại thấy thứ gì đó co giật và nảy lên ở cổ họng, giống như những chiếc búa nhỏ trong đàn harpsichord khi các phím được gõ xuống. Có lẽ đó là Sự Thật đang vùng vẫy một cách yếu ớt để nhảy lên môi hắn. Nếu đúng vậy, nó chưa từng vươn tới được nơi đó.

Hai con mắt xám nấp sâu trong đầu viên đại lý này, nhưng một con bị mù lòa và đứng trân trân bất động. Với nửa bên khuôn mặt đó, hắn có vẻ đang lắng nghe xem nửa bên kia đang làm gì. Do đó, mỗi nửa khuôn mặt lại mang một biểu cảm hoàn toàn khác biệt; và khi nửa gương mặt có thể cử động hoạt động nhiều nhất, nửa cứng đờ kia lại chìm trong trạng thái canh chừng lạnh lùng nhất. Nhìn vào góc độ đó của các nét trên mặt hắn lúc hắn ở tâm trạng sôi nổi nhất, để thấy chúng tính toán và tập trung đến nhường nào, chẳng khác nào lộn ngược con người hắn ra ngoài vậy.

Từng sợi tóc đen dài trên đầu hắn rủ xuống thẳng tắp như dây dọi; nhưng có những búi tóc rối bù trên các cung mày của hắn, cứ như thể con quạ có dấu chân in hằn sâu ở các khóe mắt đã mổ xé chúng trong sự nhận diện hoang dã về bản chất đồng loại của hắn như một loài chim săn mồi.

Đó chính là gã đàn ông mà họ đang tiến lại gần, và là kẻ được vị Tướng quân chào bằng cái tên Scadder.

– Chào ngài Tướng quân, – hắn đáp lại, – ngài thế nào rồi?

– Năng nổ và nhanh nhẹn, thưa ngài, vì sự nghiệp của đất nước và chính nghĩa cảm thông. Có hai vị khách đến bàn chuyện làm ăn đây, ngài Scadder ạ.

Hắn bắt tay từng người một—chẳng có việc gì ở Mỹ được tiến hành mà không bắt tay—rồi lại tiếp tục đu đưa trên ghế.

– Tôi nghĩ tôi biết ngài đưa những người lạ này đến đây vì công chuyện gì rồi đấy, Tướng quân?

– Chà, thưa ngài. Tôi đoán là ngài biết.

– Ngài là một kẻ lắm mồm đấy, Tướng quân ạ. Vì ngài nói nhiều quá, đó là sự thật, – Scadder nói. – Ngài diễn thuyết trước công chúng thì hay kinh khủng, nhưng ngài không nên lao đi quá nhanh trong chuyện riêng tư. Nào!

– Nếu tôi có thể ngộ ra được ý ngài, xin cứ cưỡi tôi trên một thanh gỗ! – vị Tướng quân đáp lại sau khi dừng lại suy ngẫm.

– Ngài biết là chúng ta không muốn bán quách những lô đất đó ngay lập tức cho bất kỳ gã lang thang nào đến trả giá đâu, – Scadder nói; – mà đã quyết định giữ lại chúng cho những Bậc Quý tộc của Tự nhiên. Phải!

– Và họ đang ở đây rồi, thưa ngài! – vị Tướng quân nhiệt tình kêu lên. – Họ đang ở đây, thưa ngài!

– Nếu họ đã ở đây rồi, – viên đại lý đáp lại với giọng điệu trách móc, – thế thì đủ lắm rồi. Nhưng ngài không nên nổi khùng với tôi chứ, Tướng quân.

Vị Tướng quân thì thầm với Martin rằng Scadder là kẻ trung thực nhất trên đời, và rằng ông ta không đời nào dám cố ý xúc phạm hắn vì mười ngàn đô-la.

– Tôi làm tròn bổn phận của mình; và tôi làm nổi máu bực dọc của những đồng bào mà tôi muốn phục vụ, – Scadder nói với giọng trầm thấp, nhìn xuống con đường và vẫn tiếp tục đu đưa. – Họ nổi khùng lên bất bình, vì tôi phản đối việc họ bán tháo Eden quá rẻ. Đó là bản chất con người thôi! Nào!

– Ngài Scadder, – vị Tướng quân nói, ra dáng vẻ hùng biện của mình. – Thưa ngài! Đây là tay tôi, và đây là tim tôi. Tôi kính trọng ngài, thưa ngài, và xin ngài tha thứ. Những vị khách này là bạn của tôi, bằng không tôi đã chẳng đưa họ tới đây, thưa ngài, vì tôi thừa biết rõ, thưa ngài, rằng các lô đất hiện nay đang được bán quá rẻ mạt. Nhưng đây là những người bạn, thưa ngài; đây là những người bạn đặc biệt.

Ngài Scadder vô cùng thỏa mãn với lời giải thích này đến mức hắn bắt tay vị Tướng quân thật nồng nhiệt, và thậm chí còn đứng phắt dậy khỏi chiếc ghế bập bênh để làm việc đó. Sau đó, hắn mời những người bạn đặc biệt của vị Tướng quân vào trong văn phòng. Riêng về phần vị Tướng quân, ông ta nhận xét với sự nhân từ quen thường của mình rằng, vì là một thành viên của công ty, ông ta sẽ không can thiệp vào giao dịch bằng bất cứ giá nào; thế nên ông ta tự mình chiếm lấy chiếc ghế bập bênh, và ngắm nhìn quang cảnh xung quanh giống như một người Sam-an-ri nhân hậu đang chờ đợi một người lữ hành.

– Kỳ lạ thật! – Martin kêu lên, khi ánh mắt anh dừng lại trên một bản vẽ quy hoạch lớn chiếm trọn cả một bức tường của văn phòng. Thật ra, văn phòng chẳng có gì khác ngoài vài mẫu vật địa chất và thực vật, một hai cuốn sổ cái rỉ sét, một chiếc bàn làm việc đơn sơ và một chiếc ghế đẩu. – Kỳ lạ thật! Cái gì thế kia?

– Đó là Eden, – Scadder nói, vừa xỉa răng bằng một thứ lưỡi lê nhỏ bật ra từ con dao của hắn khi hắn chạm vào lò xo.

– Sao cơ, tôi chẳng hề hay biết đó là một thành phố.

– Không biết ư? Ồ, đó là một thành phố đấy.

Hơn nữa lại là một thành phố phồn vinh! Một thành phố mang tính kiến trúc! Nào là ngân hàng, nhà thờ, thánh đường, khu chợ, nhà máy, khách sạn, cửa hàng, dinh thự, bến cảng; một sở giao dịch, một nhà hát; các công trình công cộng đủ mọi loại, cho tới cả trụ sở của tờ báo The Eden Stinger, một nhật báo; tất cả đều được khắc họa vô cùng chân thực trong bức tranh toàn cảnh trước mắt họ.

– Trời đất ơi! Quả thực đây là một nơi vô cùng quan trọng! – Martin kêu lên, quay người lại.

– Ồ! Nó rất quan trọng, – viên đại lý nhận xét.

– Nhưng, tôi e rằng, – Martin nói, lại liếc nhìn các Công trình Công cộng, – chẳng còn việc gì cho tôi làm nữa rồi.

– Chà! Nó chưa được xây xong hẳn đâu, – viên đại lý đáp. – Chưa hẳn thế.

Đây quả là một sự nhẹ nhõm lớn.

– Khu chợ kia chẳng hạn, – Martin nói. – Nó được xây xong chưa?

– Cái đó ư? – viên đại lý nói, cắm chiếc tăm vào con gà lôi chỉ hướng gió trên mái nhà. – Để tôi xem nào. Chưa; cái đó chưa xây.

– Khởi đầu thế là khá ổn rồi đấy—phải không Mark? – Martin thì thầm, huých cùi chỏ vào anh.

Mark, người với vẻ mặt vô cùng đờ đẫn nãy giờ cứ thay phiên nhau liếc nhìn bản vẽ và viên đại lý, chỉ đáp lại một câu ngắn ngủn: ‘Cực kỳ!’

Một sự im lặng chết chóc bao trùm, ngài Scadder trong những khoảng nghỉ ngắn ngủi của chiếc tăm đã huýt sáo vài nốt bài Yankee Doodle, và thổi bụi bay khỏi mái nhà của Nhà hát.

– Tôi đoán là, – Martin nói, giả vờ nhìn kỹ hơn vào bản vẽ quy hoạch, nhưng qua giọng nói run rẩy lại cho thấy có bao nhiêu phần quan trọng đang đặt cược trong tâm trí anh vào câu trả lời đó; – tôi đoán là ở đó có—vài vị kiến trúc sư chứ nhỉ?

– Chẳng có lấy một mống nào cả, – Scadder đáp.

– Mark, – Martin thì thầm, kéo tay áo anh lại, – anh có nghe thấy gì không? Nhưng thế thì công trình này trước mặt chúng ta là của ai làm ra? – anh hỏi lớn.

– Đất đai màu mỡ quá nên các công trình công cộng tự mọc lên hoang dã chăng, – Mark nói.

Anh đang đứng ở phía góc tối của viên đại lý lúc nói câu đó, nhưng Scadder lập tức đổi chỗ, đem con mắt linh hoạt của hắn chĩa thẳng vào anh.

– Sờ tay tôi xem nào, chàng trai trẻ, – hắn nói.

– Để làm gì? – Mark hỏi, từ chối.

– Tay tôi bẩn hay sạch, hả thưa cậu? – Scadder nói, chìa chúng ra.

Xét theo quan điểm vật lý thì chúng hoàn toàn bẩn. Nhưng rõ ràng là ngài Scadder đưa chúng ra để kiểm tra theo nghĩa bóng, như những biểu tượng cho phẩm chất đạo đức của hắn, Martin vội vàng tuyên bố chúng trắng sạch như tuyết mới rơi.

– Tôi xin anh đấy Mark, – anh nói với vẻ hơi cáu kỉnh, – đừng có đưa ra những nhận xét kiểu đó nữa, dù cho chúng có vô hại và có thiện chí đến đâu đi nữa, thì chúng cũng hoàn toàn lạc lõng và chẳng thể nào lấy làm dễ chịu cho lắm đối với những người xa lạ đâu. Tôi thực sự ngạc nhiên đấy.

– Phụ tá đang tự đá vào chân mình rồi đây, – Mark thầm nghĩ. – Hắn chắc là một đối tác ngủ ngầm—ngủ say như chết và đang ngy ngủ ngáy ấy mà—ông Phụ tá này; tôi thấy rõ rồi.

Ngài Scadder không nói gì, nhưng hắn tựa lưng vào bản vẽ quy hoạch và đâm chiếc tăm vào bàn làm việc khoảng hai mươi lần; mắt cứ nhìn chằm chằm vào Mark trong suốt thời gian đó cứ như thể hắn đang đâm hình nhân thế mạng của anh vậy.

– Anh vẫn chưa nói đó là công trình của ai mà, – cuối cùng Martin đành mạo muội lên tiếng với giọng điệu ôn hòa dịu nhẹ.

– Chà, mặc xác nó là công trình của ai đi, hay không phải của ai đi, – viên đại lý cộc cằn nói. – Mặc xác nó diễn ra thế nào đi. Biết đâu hắn đã chuồn êm với một đống đô-la cao ngất; biết đâu hắn chẳng đáng xu cắc nào. Biết đâu hắn là một gã du thủ du thực đầu đường xó chợ; biết đâu là một gã hung thần đầu trâu mặt ngựa. Nào!

– Toàn là do trò đùa của anh cả đấy, Mark! – Martin nói.

– Biết đâu, – viên đại lý tiếp lời, – đó chẳng phải là những cái cây do Eden mọc lên. Không đâu! Biết đâu cái bàn và ghế đẩu đó không được làm từ gỗ xẻ của Eden. Không đâu! Biết đâu chẳng có vô số kẻ chiếm đất trái phép kéo ra tận ngoài đó. Không đâu! Biết đâu chẳng có cái địa điểm nào như thế trên lãnh thổ của Đại Hợp chủng quốc. Ồ, không đâu!

– Tôi hy vọng anh đã thỏa mãn với sự thành công của trò đùa của mình rồi nhé, Mark, – Martin nói.

Nhưng đúng lúc đó, vào một thời điểm vô cùng thích hợp và may mắn, vị Tướng quân đã nhảy vào can thiệp, cất giọng gọi với vào từ ngưỡng cửa để bảo Scadder cung cấp cho những người bạn của mình thông tin chi tiết về lô đất nhỏ năm mươi mẫu có ngôi nhà trên đó; vốn trước đây thuộc sở hữu của công ty, nhưng gần đây lại quay trở lại tay họ.

– Ngài rộng tay quá mức rồi đấy, Tướng quân ạ, – câu trả lời vang lên. – Đó là một lô đất đáng lẽ phải được đẩy giá lên cao mới phải. Đúng thế.

Dù lầm bầm phàn nàn, hắn vẫn mở những cuốn sổ của mình ra, và lúc nào cũng giữ phần sáng của khuôn mặt hướng về phía Mark, bất kể điều đó gây bất tiện cho chính mình đến mức nào, rồi trưng ra một trang giấy nhất định để họ đọc kỹ. Martin ngấu nghiến đọc nó, rồi hỏi:

– Này, thế nơi này nằm ở chỗ nào trên bản vẽ quy hoạch vậy?

– Trên bản vẽ quy hoạch ư? – Scadder nói.

– Vâng.

Hắn quay người về phía tấm bản đồ và trầm ngâm suy nghĩ một lát, cứ như thể, bị dồn vào chân tường, hắn quyết định phải thật tỉ mỉ đến từng sợi tóc nhỏ nhất. Cuối cùng, sau khi xoay chiếc tăm vòng tròn chậm rãi trong không khí như thể nó vừa được thả tung ra như một con chim bồ câu đưa thư, hắn bất ngờ chồm tới phía bức vẽ và đâm thủng ngay chính giữa bến cảng chính, thủng qua thủng lại.

– Đấy! – hắn nói, để lại con dao cắm ngập rung rẩy trên tường; – nó nằm ở chỗ đó đấy!

Martin liếc nhìn người Phụ tá của mình với đôi mắt lấp lánh, và người Phụ tá hiểu rằng mọi chuyện đã xong xuôi.

Tuy nhiên, thương vụ không được chốt dễ dàng như người ta tưởng, bởi vì Scadder vô cùng cay nghiệt và khó tính, bày ra đủ thứ sự phản đối phiền toái ngáng đường; lúc thì yêu cầu họ suy nghĩ thêm và quay lại sau một tuần hoặc nửa tháng; lúc thì tiên đoán rằng họ sẽ không thích nó; lúc thì đề nghị rút lại và cho họ hủy kèo, kèm theo những lời nguyền rủa cay độc nhắm vào sự ngu ngốc của vị Tướng quân. Nhưng cuối cùng, toàn bộ số tiền mua lại nhỏ đến ngạc nhiên—chỉ vỏn vẹn một trăm năm mươi đô-la, hay nói cách khác là hơn ba mươi bảng Anh từ số vốn mà Phụ tá mang lại cho thương vụ kiến trúc này—đã được thanh toán sòng phẳng bằng tiền mặt; và đầu của Martin dường như đã cao hơn hai inch chạm tới mái nhà của văn phòng gỗ nhỏ bé, với ý thức mình đã trở thành một chủ đất tại thành phố phồn vinh Eden.

– Nếu nó lỡ không vừa vặn, – Scadder nói khi trao cho Martin các giấy tờ cần thiết sau khi nhận tiền, – đừng có trách tôi đấy nhé.

– Không, không, – anh vui vẻ đáp lại. – Chúng tôi sẽ không trách ông đâu. Tướng quân, ngài có đi không?

– Tôi xin vâng lệnh ngài; và tôi chúc ngài, – vị Tướng quân nói, chìa tay ra với sự thân thiết đầy trang nghiêm, – được vui mừng với tài sản sở hữu của mình. Giờ đây, thưa ngài, ngài là một công dân của vương quốc hùng mạnh và văn minh bậc nhất từng vinh danh thế giới này; một vương quốc, thưa ngài, nơi con người gắn kết với con người trong một mối dây liên kết vĩ đại của tình yêu thương và lẽ thật bình đẳng. Nguyện xin ngài, thưa ngài, trở nên xứng đáng với đất nước nhận ngài làm con nuôi!

Martin cảm ơn ông ta và từ biệt ngài Scadder; kẻ đã quay trở lại chiếc ghế bập bênh ngay khi vị Tướng quân vừa đứng dậy khỏi đó, và lại tiếp tục đu đưa cứ như thể hắn chưa từng bị làm phiền vậy. Mark quay lại nhìn mấy bận khi họ rảo bước xuống con đường hướng về Khách sạn Quốc gia, nhưng lúc này phần khuôn mặt bị tàn phá của hắn lại quay về phía họ, và chẳng có gì ngoài vẻ trầm tư suy nghĩ được khắc họa trên đó. Trái ngược hoàn toàn với nửa bên kia! Hắn không phải là kẻ hay cười, và chưa từng cười lớn thành tiếng; nhưng từng đường nét trong nếp nhăn vết chân chim, và từng đường gân nhỏ xíu ở phần bên đó của đầu hắn, đều đang cau lại thành một nụ cười toe toét! Hình tượng ghép đôi giữa Thần Chết và Người Đẹp ở phần đầu của bản ballad cũ cũng chẳng được phân định một cách tinh vi hơn, và cũng chẳng có hai nửa nào quái dị không giống nhau bằng hai nửa khuôn mặt của Zephaniah Scadder.

Vị Tướng quân sải bước với tốc độ rất nhanh, vì đồng hồ đã điểm sát nút mười hai giờ; và đúng vào giờ khắc đó, Đại hội của những Người Cảm Thông Watertoast sẽ được tổ chức tại phòng sinh hoạt chung của Khách sạn Quốc gia. Vốn rất tò mò muốn chứng kiến màn biểu tình và muốn biết tất cả những chuyện này là về cái gì, Martin đi sát theo chân vị Tướng quân; và bám sát hơn bao giờ hết khi họ bước vào Đại sảnh, nhờ thế đã chen được lên một chiếc bục nhỏ đặt các bàn ở phía trên cùng; nơi một chiếc ghế bành đã được chuẩn bị sẵn cho vị Tướng quân, và ngài La Fayette Kettle, với tư cách là thư ký, đang trưng bày rình rang một đống tài liệu giấy khổ lớn. Chắc chắn là những bài diễn văn đao to búa lớn rồi.

– Thưa ngài! – hắn vừa nói vừa bắt tay Martin, – đây là một cảnh tượng được tính toán để làm cho Sư tử Anh phải kẹp đuôi vào giữa hai chân và truên lên trong nỗi thống khổ, tôi đoán thế chứ!

Martin chắc chắn nghĩ rằng Sư tử Anh có lẽ đã lạc lõng khi rơi vào cái Con thuyền Noah đó; nhưng anh giữ ý nghĩ đó cho riêng mình. Vị Tướng quân sau đó được bầu lên làm chủ tịch theo đề nghị của một thiếu niên xanh xao thuộc trường phái Jefferson Brick; kẻ lập tức lao vào một bài diễn văn sướt mướt với rất nhiều đoạn nói về mái ấm gia đình và việc tháo bỏ xiềng xích của Sự bạo tàn.

Ối chà, đó thực sự là một cú đánh chí mạng đối với Sư tử Anh đấy, đúng thế! Sự phẫn nộ của chàng trai trẻ xứ Columbia đang bừng bừng nhiệt huyết chẳng biết điểm dừng là gì. Nếu như hắn có thể là một trong số những bậc tiền nhân của chính mình, hắn nói, thì chẳng phải hắn đã cho con Sư tử đó một bài học tơi bời, và đối xử với nó như một kẻ thuần hóa thú khác với chiếc roi dây thép, dạy cho nó những bài học không dễ gì quên sao. ‘Sư tử! (chàng thanh niên xứ Columbia đó kêu lên) nó ở đâu? Nó là ai? Nó là cái thá gì? Hãy chỉ nó cho tôi xem. Hãy đưa nó lại đây. Ở đây!’ chàng thanh niên xứ Columbia nói, trong tư thế chuẩn bị vật lộn, ‘trên bàn thờ thiêng liêng này. Ở đây!’ chàng thanh niên xứ Columbia kêu lên, lý tưởng hóa chiếc bàn ăn, ‘trên đống tro tàn của tổ tiên, được kết dính bằng dòng máu vinh quang đổ ra như nước trên những đồng bằng quê hương Chickabiddy Lick của chúng ta! Hãy mang con Sư tử đó ra đây!’ chàng thanh niên xứ Columbia kêu lên. ‘Một mình ta thách thức nó! Ta khiêu khích con Sư tử đó. Ta bảo cho con Sư tử đó hay, một khi bàn tay của Tự do xoắn vào bờm của nó, nó sẽ lăn quay ra thành một thây ma trước mặt ta, và những con Đại bàng của nước Đại Cộng hòa sẽ cười ha ha!’

Khi người ta nhận ra rằng con Sư tử đã không xuất hiện, mà cứ tránh mặt đi; rằng chàng thanh niên xứ Columbia cứ đứng đó với đôi tay khoanh trước ngực, cô độc trong vinh quang của mình; và do đó những con Đại bàng chắc chắn đang cười vang dội trên những đỉnh núi; những tiếng hoan hô vang lên dữ dội đến mức suýt chút nữa đã làm rung chuyển những kim đồng hồ trên tòa nhà Horse-Guards và làm thay đổi cả giờ giấc chính xác tại thủ đô nước Anh.

– Đây là ai thế? – Martin ra hiệu hỏi La Fayette.

Ngài Thư ký viết gì đó rất nghiêm nghị lên một mẩu giấy, vo tròn lại và truyền qua tay mọi người chuyển đến cho anh. Đó là một sự cải tiến so với câu nói cũ: ‘Có lẽ là một trong những người nổi bật nhất nước ta.’

Tiếp nối chàng thanh niên xứ Columbia này là một kẻ khác, hùng hồn không kém, đã khơi mào cho những tràng pháo tay bão táp. Nhưng cả hai vị nhân tài kiệt xuất nôm na đều trong cơn phấn khích tột độ (vì thứ thơ ca đích thực của các anh chẳng bao giờ thèm hạ cố xuống những chi tiết vụn vặt), đã quên mất không nói rõ rằng những Người Cảm Thông Watertoast đồng cảm với ai hoặc cái gì, và tương tự là tại sao hoặc vì nguyên cớ gì mà họ lại tỏ ra cảm thông. Thế nên Martin vẫn tiếp tục mù tịt như trước trong một thời gian dài; cho đến khi cuối cùng một tia sáng rọi chiếu vào anh qua ngả ngài Thư ký, người nhờ đọc biên bản về các hoạt động trước đây của họ đã làm cho vấn đề trở nên sáng tỏ hơn đôi chút. Khi đó anh mới biết rằng Hội đồng Watertoast đồng cảm với một Nhân vật Công chúng nào đó ở Ai-len, người đang tiến hành một cuộc đấu tranh về một số vấn đề với nước Anh; và sở dĩ họ làm thế là vì họ chẳng hề ưa nước Anh chút nào—hoàn toàn không phải vì họ yêu mến gì Ai-len; thực chất họ luôn ghen tị và ngờ vực người dân ở đó đến cùng cực, và chỉ dung túng họ vì họ làm việc vật cù lực giúp họ trở nên rất hữu ích; khi mà lao động bị coi thường lớn hơn ở nước cộng hòa giản đơn này so với bất kỳ quốc gia nào khác trên mặt đất. Điều này khiến Martin tò mò muốn xem Hội đồng Watertoast đưa ra những căn cứ cảm thông nào; và anh cũng chẳng phải chờ đợi lâu, vì vị Tướng quân đã đứng lên đọc một bức thư gửi cho Nhân vật Công chúng đó, do chính tay ông ta viết.

– Như thế này, – vị Tướng quân nói, – như thế này, thưa các bạn và đồng bào của tôi, nó được viết thế này:

“Thưa ngài—Tôi viết thư cho ngài nhân danh Hội đồng Cảm thông Thống nhất Watertoast. Nó được thành lập, thưa ngài, tại nước cộng hòa vĩ đại của nước Mỹ! và giờ đây đang nín thở, làm phồng những đường gân xanh trên trán gần như muốn bục ra, khi nó dõi theo, thưa ngài, với cường độ sốt sỏi và nhiệt huyết cảm thông, những nỗ lực cao cả của ngài vì chính nghĩa của Tự do.”

Nghe đến cái tên Tự do, và cứ mỗi lần cái tên đó được lặp lại, tất cả những Người Cảm Thông lại gầm lên vang dội; hoan hỉ với chín lần chín, và nhân lên chín lần nữa.

“Nhân danh Tự do, thưa ngài—Tự do thánh thiện—tôi viết thư cho ngài. Nhân danh Tự do, tôi xin gửi kèm theo đây một đóng góp cho quỹ hội của ngài. Nhân danh Tự do, thưa ngài, tôi nhắc đến với sự phẫn nộ và kinh tởm đối với con quái vật đáng nguyền rủa đó, với bộ râu dính đầy máu tanh, kẻ có sự tàn ác hung hăng và dục vọng nồng cháy từ lâu vẫn luôn là một mối họa, một nỗi thống khổ cho thế giới. Những vị khách khỏa thân trên Hòn đảo của Crusoe, thưa ngài; những người vợ biết bay của Peter Wilkins; những đứa trẻ dính đầy hoa quả trong bụi rậm chằng chịt; thậm chí cả những gã đàn ông vóc dáng cao lớn, từ xa xưa từng sinh sản tại các vùng mỏ Cornwall; tất cả đều làm chứng cho bản chất dã man của nó. Hỡi ngài, những Cormoran, những Blunderbore, những Great Feefofums được nhắc đến trong Lịch sử đâu rồi? Tất cả, tất cả đều đã bị quét sạch bởi bàn tay tàn phá của nó.

“Tôi muốn ám chỉ, thưa ngài, đến Sư tử Anh.

“Tận tụy, cả thể xác lẫn tinh thần, cả trái tim lẫn linh hồn, vì Tự do, thưa ngài—vì Tự do, niềm an ủi diễm phúc cho con ốc sên trên ngưỡng cửa hầm rượu, con hàu trong chiếc giường ngọc trai, con mạt nhỏ xíu tĩnh lặng trong ngôi nhà phô-mai, chính con ốc biển của xứ sở ngài trong hang ổ vỏ sò của nó—dưới danh nghĩa tinh khôi của nàng, chúng tôi xin dâng lên ngài sự cảm thông của mình. Ồ thưa ngài, tại vùng đất yêu dấu và hạnh phúc này của chúng tôi, ngọn lửa của nàng vẫn cháy sáng rực rỡ và không khói; một khi đã được thắp lên trong xứ sở của ngài, con sư tử sẽ bị quay chín nguyên con.

“Tôi kính bút, thưa ngài, nhân danh Tự do,

“Người bạn thân thiết và là Người Cảm Thông trung thành của ngài,

“CYRUS CHOKE,

“Tướng quân, Thủy quân lục chiến H.C.Q.”

Ngẫu nhiên là ngay lúc vị Tướng quân bắt đầu đọc bức thư này, đoàn tàu hỏa đã đến nơi, mang theo một túi thư mới từ Anh quốc; và một bưu kiện đã được trao tận tay ngài Thư ký, thứ mà trong suốt quá trình đọc thư và những tiếng hô vang tôn vinh tự do, ông ta đã mở ra. Giờ đây, nội dung của nó làm ông ta vô cùng hoảng hốt, và ngay khoảnh khắc vị Tướng quân ngồi xuống, ông ta vội vã chạy đến bên cạnh, đặt vào tay vị Tướng quân một bức thư cùng một số bản in trích đoạn từ các tờ báo Anh; thu hút sự chú ý tức thì của ông ta trong một trạng thái phấn khích tột độ.

Vị Tướng quân, vì quá nung nấu bởi chính bài văn do mình soạn thảo, đang ở trong trạng thái lý tưởng để tiếp thu bất kỳ ảnh hưởng dễ bén lửa nào; nhưng ông ta vừa mới nắm được nội dung của những tài liệu này, thì một sự thay đổi đã bao trùm lấy gương mặt ông ta, mang theo một lượng cơn giận dữ và phẫn nộ khổng lồ đến mức đám đông ồn ào lập tức im phăng phắc chỉ vì ngẩn ngơ trước cảnh tượng đó.

– Hỡi các bạn của tôi! – vị Tướng quân cất tiếng kêu lên, đứng dậy; – các bạn và đồng bào của tôi, chúng ta đã lầm về con người này rồi.

– Lầm về ai cơ? – tiếng hô vang lên.

– Về kẻ này đây, – vị Tướng quân thở hồng hộc, giơ cao bức thư mà ông vừa đọc lớn vài phút trước. – Tôi nhận ra rằng hắn đã và đang là, người ủng hộ—lại còn rất kiên định nữa chứ—cho việc giải phóng Nô lệ da đen!

Nếu có thứ gì dưới vòm trời này là thật, thì những Đứa con của Tự do đó chắc chắn sẽ dùng súng lục, dao găm—bằng cách nào đó sát hại—gã đàn ông đó bằng những thủ đoạn hèn hạ và bạo lực giết người, nếu như hắn có mặt ở giữa họ vào lúc bấy giờ. Những kẻ cả tin nhất trong số đồng bào của họ khi đó cũng sẽ chẳng dám đánh cược—không, và họ cũng chẳng bao giờ mạo hiểm—dù chỉ một cọng rơm mục, cho tính mạng của bất kỳ kẻ nào rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo như vậy. Họ xé nát bức thư, vung những mảnh giấy lên không trung, giẫm nát các mảnh vụn khi chúng rơi xuống; và gào thét, rên rỉ, xuýt xoa cho đến khi chẳng thể kêu lên được nữa.

– Tôi đề nghị, – vị Tướng quân nói, khi đã có thể cất tiếng cho mọi người nghe thấy, – rằng Hội đồng Cảm thông Thống nhất Watertoast lập tức bị giải thể!

Đập nát nó đi! Dẹp quách nó đi! Không thèm nghe ngóng gì nữa! Đốt sạch hồ sơ của nó đi! San bằng căn phòng này đi! Xóa sổ nó khỏi ký ức con người đi!

– Nhưng, hỡi các đồng bào của tôi! – vị Tướng quân nói, – các khoản đóng góp thì sao. Chúng ta có quỹ. Sẽ làm gì với số quỹ đó đây?

Họ vội vã quyết định rằng một món đồ bằng bạc sẽ được trao tặng cho một vị Thẩm phán hiến pháp nào đó, người từng tuyên bố từ Ghế thẩm phán nguyên tắc cao quý rằng bất kỳ đám đông da trắng nào cũng có quyền hợp pháp để hành quyết bất kỳ kẻ da đen nào; và rằng một món đồ bằng bạc khác, có giá trị tương đương, sẽ được trao tặng cho một Nhà ái quốc nào đó, người từng tuyên bố từ vị trí cao quý của mình trong cơ quan lập pháp rằng ông ta cùng các đồng minh sẽ treo cổ không cần xét xử bất kỳ kẻ bãi nô nào dám đến thăm họ. Đối với số tiền thặng dư, người ta đồng ý rằng nó sẽ được dành để hỗ trợ việc thực thi những bộ luật tự do và bình đẳng đó—những thứ khiến cho việc dạy một người da đen biết đọc biết viết trở nên tội lỗi và nguy hiểm hơn vô cùng so với việc quay sống hắn giữa một thành phố công cộng. Những điểm đó đã được dàn xếp xong xuôi, đại hội giải tán trong cảnh hỗn loạn vô cùng và thế là chấm dứt phong trào Cảm thông Watertoast.

Khi Martin bước lên phòng ngủ của mình, ánh mắt anh bị thu hút bởi lá cờ Cộng hòa, thứ đã được treo lên từ nóc nhà để vinh danh dịp này, và đang phấp phới tung bay trước một khung cửa sổ mà anh đi ngang qua.

– Xì! – Martin nói. – Mày là một lá cờ rực rỡ từ đằng xa. Nhưng cứ để ai đó đứng đủ gần để ánh sáng chiếu qua mặt bên kia và nhìn thấu qua mày xem; thì mày chẳng qua cũng chỉ là một thứ vải thô kệch tồi tệ mà thôi!