Ông Mould đang quây quần bên các vị thần hộ mệnh của gia đình mình. Ông đang tận hưởng vị ngọt ngào của sự bình yên trong gia đình và ngắm nhìn họ với niềm vui sướng điềm nhiên. Vì trời oi bức và cửa sổ đang mở, ông Mould bèn gác chân lên bệ cửa sổ, còn lưng thì tựa vào tấm chớp. Trên mái đầu sáng bóng của ông có vắt một chiếc khăn tay để che phần trọc đầu khỏi ruồi nhũn. Căn phòng thơm ngát mùi rượu punch; một cốc thức uống pha chế dễ chịu này đặt trên chiếc bàn tròn nhỏ, rất vừa tầm tay của ông Mould. Nó được pha khéo đến mức khi mắt ông nhìn xuống làn nước mát lạnh trong suốt, lại có một con mắt khác, lấp lánh nhìn ra từ sau miếng vỏ chanh xoắn, ngước lên nhìn ông và nhấp nháy như một vì sao.

Sâu trong khu City, thuộc phường Cheap, là cơ ngơi của ông Mould. Hậu cung của ông, hay nói cách khác là phòng khách chung của bà Mould và gia đình, nằm ở phía sau, ngay trên phòng kiểm toán nhỏ đằng sau cửa hàng; giáp ranh với một nghĩa trang nhỏ và râm mát. Trong căn phòng gia đình này, ông Mould lúc bấy giờ đang ngồi, một người đàn ông điềm đạm, ngắm nhìn ly rượu punch và gia đình mình. Nếu thỉnh thoảng ông tìm kiếm một khung cảnh rộng hơn để rồi có thể trở lại với những niềm vui này bằng sự hứng khởi tươi mới hơn, thì cái nhìn ẩm ướt của ông lại lướt đi như một tia nắng qua bức bình phong mộc mạc làm bằng giàn đậu cô-ve đỏ được buộc trên dây trước cửa sổ, và ông nhìn xuống những ngôi mộ bằng ánh mắt của một người nghệ sĩ.

Người bạn đời của cuộc đời ông và hai cô con gái là những người bầu bạn với ông Mould. Tròn trịa như gà gò là mỗi tiểu thư nhà Mould, còn bà M. thì còn tròn trĩnh hơn cả hai cô cộng lại. Những đường nét xinh xắn của họ tròn vo và mũm mĩm đến mức trông họ như thể những thân hình từng thuộc về các gương mặt thiên thần ở cửa hàng phía dưới, nay đã lớn lên và được gắn thêm những cái đầu khác để trở thành con người phàm trần. Ngay cả đôi má phúng phính tựa trái đào của họ cũng phồng to và căng ra, như thể các cô vốn dĩ phải đang thổi những chiếc kèn trên thiên đàng vậy. Những bức tượng cờ-rúp không thân ở cửa hàng, những kẻ được miêu tả là cứ liên tục thổi những nhạc cụ ấy đời đời kiếp kiếp mà chẳng cần phổi, chắc hẳn là hoàn toàn chơi bằng tai.

Ông Mould nhìn bà Mould bằng ánh mắt trìu mến. Bà ngồi ngay bên cạnh và là trợ thủ đắc lực của ông trong món rượu punch cũng như trong mọi việc khác. Mỗi cô con gái seraph của ông cũng tận hưởng phần quan tâm của cha và mỉm cười đáp lại ông. Tài sản của ông Mould phong phú đến mức, và lượng hàng trong kho lớn đến mức, ngay tại đó, trong chốn linh thiêng của gia đình, lại có một chiếc tủ cồng kềnh mà cái miệng bằng gỗ gụ của nó chứa đầy vải liệm, khăn tang và các đồ vật dùng cho tang lễ. Nhưng dẫu cho các tiểu thư nhà Mould có được nuôi dưỡng, có thể nói như vậy, ngay dưới mắt ông, thì điều đó cũng chẳng hề để lại bóng tối nào trên tuổi thơ rụt rè hay tuổi xuân rực rỡ của họ. Vui đùa đằng sau hậu trường của cái chết và chôn cất từ thủa còn nằm nôi, các tiểu thư nhà Mould thừa hiểu chuyện đó. Dải băng tang đối với họ chỉ là vài thước lụa hoặc vải crepe; bộ y phục cuối cùng chỉ là chừng ấy vải vóc. Các tiểu thư nhà Mould có thể lý tưởng hóa trang phục của một diễn viên, váy lót của một quý bà chốn cung đình, hay thậm chí là một đạo luật của quốc hội. Nhưng họ không hề bị lừa phỉnh bởi những tấm vải phủ quan tài. Đôi khi chính họ là người may chúng.

Cơ ngơi của ông Mould dường như điếc đặc trước những tiếng ồn ào náo động ở các con phố lớn chính, và nép mình trong một góc yên tĩnh, nơi cuộc chiến tranh giành của khu City biến thành một tiếng vo ve lơ đễnh, lúc cao lúc thấp và đôi khi lặng hẳn đi, gợi lên trong tâm trí người suy ngẫm hình ảnh một sự tắc nghẽn ở phố Cheapside. Ánh sáng chiếu lấp lánh qua những giàn đậu cô-ve đỏ, như thể nghĩa trang nháy mắt với ông Mould và nói rằng: “Chúng ta hiểu nhau mà”; và từ cửa hàng phía xa vẳng lại âm thanh dễ chịu của việc đóng quan tài với tiếng búa gõ nhịp nhàng trầm bổng, cốp, cốp, cốp, cốp, vừa thúc đẩy cơn buồn ngủ vừa hỗ trợ tiêu hóa.

“Nghe cứ như tiếng côn trùng vo ve ấy nhỉ,” ông Mould nói, nhắm nghiền hai mắt trong sự khoan khoái tuyệt vời. “Nó làm người ta liên tưởng đến âm thanh của muôn loài sinh động ở các vùng nông thôn. Y hệt như tiếng chim gõ kiến đang mổ vậy.”

“Tiếng chim gõ kiến mổ cây du mục rỗng,” bà Mould nhận xét, vận dụng lời ca của một bài hát thịnh hành để chỉ loại gỗ thường dùng trong nghề.

“Ha, ha!” ông Mould cười lớn. “Không tệ chút nào, mình ạ. Chúng ta sẽ rất vui nếu lại được nghe mình phát biểu đấy, bà M. Cây du mục rỗng, hả! Ha, ha! Quả thực rất hay. Anh từng đọc được mấy thứ còn tệ hơn thế trên báo Chủ nhật đấy, em yêu.”

Được khích lệ như vậy, bà Mould uống thêm một chút rượu punch và chuyền nó cho các con gái. Hai cô con gái ngoan ngoãn làm theo gương mẹ.

“Cây du mục rỗng, hử?” ông Mould nói, khẽ cử động đôi chân trong sự tận hưởng trò đùa. “Trong bài hát là cây sồi mà. Cây du, hử? Ừ, đúng thế rồi. Ha, ha, ha! Thật lòng mà nói, đó là một trong những câu hay nhất mà anh biết đấy!” Ông cảm thấy thích thú với trò đùa đến mức không thể quên được, mà cứ lặp đi lặp lại tới hai mươi lần: “Cây du, hử? Vâng, chắc chắn rồi. Cây du chứ lỵ. Ha, ha, ha! Thật đấy, em biết không, câu đó nên được gửi cho ai có thể dùng đến nó. Đó là một trong những câu nói sắc sảo nhất từng được thốt ra. Cây du mục rỗng, hử? Chắc chắn rồi. Rất rỗng. Ha, ha, ha!”

Đúng lúc ấy, có tiếng gõ cửa phòng.

“Tôi biết đó là Tacker mà,” bà Mould nói, “dựa vào tiếng khò khè của hắn. Ai nghe thấy hắn lúc này mà ngờ được rằng hắn từng có đủ hơi sức để mang những chiếc lông vũ trên đầu cơ chứ! Vào đi, Tacker.”

“Xin lỗi bà,” Tacker nói, thò đầu vào một chút. “Tôi tưởng ông chủ nhà mình ở đây.”

“Ồ! Thì ông ấy đây chứ đâu,” Mould kêu lên.

“Ơ! Tôi không nhìn thấy ngài, xin lỗi ngài nhé,” Tacker nói, thò đầu vào sâu hơn một chút. “Chắc ngài không có nhã ý nhận một đám tang đi bộ gồm hai người, dùng gỗ mộc và biển thiếc chứ nhỉ?”

“Chắc chắn là không rồi,” ông Mould đáp, “quá bình dân. Không có gì để bàn đến.”

“Tôi đã bảo bọn họ là nghe rất rẻ tiền rồi mà,” ông Tacker nhận xét.

“Bảo bọn chúng đi chỗ khác đi. Chúng ta không làm kiểu kinh doanh đó ở đây,” ông Mould nói. “Thật là mặt dày khi dám đề xuất điều đó. Ai thế hả?”

“Chà,” Tacker ngập ngừng đáp, “vấn đề là ở chỗ đó đấy ạ. Con rể của ông mõ tòa.”

“Con rể ông mõ tòa á?” Mould nói. “Thôi được! Tôi sẽ nhận nếu ông mõ tòa đi theo và đội mũ tam giác; còn không thì thôi. Chúng ta vớt vát thể diện bằng cách làm ra vẻ quan chức, nhưng thế thì vẫn còn rẻ chán. Phải đội mũ tam giác đấy nhé!”

“Tôi sẽ lo việc đó, thưa ngài,” Tacker đáp. “Ơ kìa! Bà Gamp đang ở dưới nhà và muốn gặp ngài.”

“Bảo bà Gamp lên lầu đi,” Mould nói. “Nào, bà Gamp, có tin tức gì thế?”

Bà cụ đang được nhắc đến lúc này đã ở ngay ngưỡng cửa, nhún gối chào bà Mould. Cùng lúc đó, một mùi hương đặc biệt theo làn gió thoảng qua, như thể một nàng tiên đi ngang qua vừa nấc cụt, và trước đó đã ghé qua một tiệm bán rượu vang.

Bà Gamp không đáp lời ông Mould, mà lại nhún gối chào bà Mould một lần nữa, hai tay chắp lại và mắt ngước lên như thể đang thành kính tạ ơn vì thấy bà trông vẫn khỏe mạnh. Bà ăn mặc chỉnh tề nhưng không diêm dúa, diện bộ đồ tang mà bà từng mặc khi ông Pecksniff có vinh hạnh được làm quen; và có lẽ trông bà còn đậm mùi snuff hơn một chút.

“Có những sinh vật hạnh phúc,” bà Gamp nhận xét, “mà thời gian lại chạy thụt lùi đối với họ, và bà chính là một người như vậy, thưa bà Mould; không phải là ngài ấy cần phải làm gì ngoài việc đối xử với bà theo cách phũ phàng nhất trong nhiều năm tới đâu, tôi chắc chắn thế; vì bà còn trẻ và sẽ mãi trẻ trung. Tôi nói với bà Harris,” bà Gamp tiếp tục, “vừa mới hôm kia thôi; vào tối thứ Hai của hai tuần trước kể từ ngày khởi đầu của cái Thung lũng Phàm trần đầy nỗi Hành hương Pilgrim’s Progress này; tôi nói với bà Harris khi bà ấy bảo tôi rằng: ‘Năm tháng và những thử thách của chúng ta, bà Gamp ạ, để lại dấu ấn lên tất cả chúng ta.’ — ‘Đừng thốt ra những lời đó, bà Harris, nếu bà và tôi muốn tiếp tục là bạn bè, vì sự thật không phải như vậy đâu. Bà Mould,’ tôi nói, thú thật là tôi hơi mạo xưng khi dùng đến cái tên đó,” (bà nhún gối ở đây), “‘là một trong những người đi ngược lại hoàn toàn với nhận xét đó; và không bao giờ, bà Harris, chừng nào tôi còn chút hơi thở để thở, tôi sẽ ngồi yên mà không đứng lên bênh vực đâu, đừng có mà nghĩ thế.’ — ‘Tôi xin lỗi bà nhé,’ bà Harris nói, ‘và tôi khiêm tốn xin bà lượng thứ; vì nếu quả thực có một người phụ nữ sống trên đời mà sẵn sàng nhìn thấy những người bạn đồng loại của mình ngã lăn ra ngất xỉu chỉ để làm vừa lòng bạn bè, thì tôi thừa biết tên của người phụ nữ đó chính là Sairey Gamp.’”

Đến đây, bà buộc phải dừng lại để lấy hơi; và ta có thể tranh thủ hoàn cảnh này để tuyên bố rằng một sự thật đầy bí ẩn đang bao quanh người phụ nữ mang tên Harris này, kẻ mà không một ai trong vòng tròn quen biết của bà Gamp từng nhìn thấy; cũng chẳng có bất kỳ con người nào biết nơi ở của bà ta, mặc dù qua lời kể của chính bà Gamp thì bà ta có vẻ như đang liên lạc thường xuyên với bà. Đã có những lời đồn đãi mâu thuẫn về vấn đề này; nhưng ý kiến phổ biến nhất là bà ta chỉ là một nhân vật tưởng tượng trong bộ óc của bà Gamp — giống như Doe và Roe là những nhân vật hư cấu của luật pháp — được tạo ra với mục đích duy nhất là để trò chuyện tưởng tượng với bà ta về đủ mọi vấn đề, và kết thúc câu chuyện bằng một lời ca ngợi sự tốt đẹp trong bản tính của bà Gamp.

“Và tương tự như thế, thật là một niềm vui,” bà Gamp vừa quay sang nhìn hai cô con gái với nụ cười rưng rưng nước mắt, “khi được nhìn thấy hai tiểu thư trẻ tuổi đây, những người mà tôi đã quen biết từ trước khi trên hàm răng xinh xắn của họ mọc chiếc răng nào, và đã bao nhiêu ngày nhìn thấy—ôi, những sinh vật ngọt ngào!—đang chơi trò chôn cất dưới cửa hàng, và tiễn đưa sổ đặt hàng về nơi an nghỉ cuối cùng trong chiếc két sắt! Nhưng tất cả những điều đó đã qua và lãng quên rồi, thưa ông Mould;” khi bà khéo léo lái câu chuyện theo đúng lề thói quen thuộc với người đàn ông đó, bà lắc đầu một cách ranh mãnh; “Tất cả những điều đó giờ đã qua và lãng quên rồi phải không thưa ngài?”

“Thay đổi, thưa bà Gamp, thay đổi!” người làm dịch vụ tang lễ đáp.

“Sẽ còn nhiều thay đổi nữa sắp tới, trước khi chúng ta chấm dứt những thay đổi, thưa ngài,” bà Gamp nói, cái đầu còn gật gù ranh mãnh hơn trước. “Những tiểu thư trẻ tuổi với gương mặt thế này thì nghĩ đến chuyện gì khác ngoài chuyện chôn cất chứ phỏng, thưa ngài?”

“Tôi chắc chắn là mình không biết đâu, bà Gamp,” Mould cười khúc khích nói — “Không tệ chút nào phải không em, lời bà Gamp nói ấy?”

“Ồ có chứ, ngài biết chứ!” bà Gamp nói, “và bà Mould, người vợ xinh đẹp của ngài đây cũng biết, thưa ngài; và cả tôi nữa, mặc dù phước đức có con gái đã bị từ chối đối với tôi; mà ngài biết đấy, nếu chúng tôi có một đứa, thì ông Gamp chắc chắn đã nốc cạn cả đôi giày nhỏ bé khỏi chân đứa bé rồi, y như ông ấy đã làm với đứa con trai quý báu của chúng tôi vậy, và sau đó sai đứa trẻ đi chạy việc vặt để bán cái chân gỗ của nó lấy bất cứ giá nào có thể đổi được để mua diêm thô, rồi mang tiền về nhà trong cơn say xỉn; điều đó quả thực đã vượt quá tuổi của nó, khi mà từng đồng xu một đứa trẻ ấy mất đi do chơi sấp ngửa hay mua bánh thận; rồi sau đó lững thững đi về nhà để báo tin dữ, và ngỏ ý muốn tự vẫn nếu điều đó làm cho bố mẹ được thỏa lòng. — Ồ vâng, ngài biết rõ ấy chứ, thưa ngài,” bà Gamp nói, dùng khăn choàng lau mắt và tiếp tục câu chuyện. “Trên báo chí còn có những chuyện khác ngoài chuyện sinh nở và chôn cất phải không thưa ông Mould?”

Ông Mould nháy mắt với bà Mould, người lúc này đã được ông đặt lên đùi, và nói: “Chắc chắn rồi. Còn nhiều thứ khác nữa, bà Gamp ạ. Thật tình mà nói, bà Gamp không tệ chút nào đâu, mình ạ!”

“Còn có cả chuyện kết hôn nữa phải không thưa ngài?” bà Gamp nói, trong khi cả hai cô con gái đều đỏ mặt và khúc khích cười. “Phước cho trái tim quý giá của các cô, và họ thừa biết điều đó! Ngài cũng thừa biết thế, và bà Mould cũng vậy, khi ngài ở độ tuổi của họ! Nhưng ý kiến của tôi là, tất cả các vị giờ đây đều ở cùng một độ tuổi. Bởi vì đối với ngài và bà Mould, thưa ngài, chuyện có cháu nội ngoại—”

“Ồ! Thôi đi, thôi đi! Nhảm nhí quá, bà Gamp,” người làm tang lễ đáp. “Quả là sắc sảo kinh khủng. Xuất-sắc!” — câu này được nói nhỏ. “Em yêu này” — nói to trở lại — “Tôi dám cá là bà Gamp có thể uống được một ly rum đấy. Ngồi xuống đi, bà Gamp, ngồi xuống đi.”

Bà Gamp chọn chiếc ghế gần cửa nhất, ngước đôi mắt lên trần nhà, ra vẻ hoàn toàn không hay biết gì về việc một ly rượu rum đang được chuẩn bị, cho đến khi nó được một trong hai tiểu thư trao vào tay, lúc bấy giờ bà mới tỏ ra vô cùng ngạc nhiên.

“Một điều,” bà nói, “mà hầu như không bao giờ xảy ra với tôi, thưa bà Mould, trừ khi tôi cảm thấy khó chịu trong người và thấy nửa pint porter của mình nặng trĩu ở ngực. Bà Harris thường xuyên nói với tôi rằng: ‘Sairey Gamp,’ bà ấy nói, ‘cô làm tôi ngạc nhiên thật đấy!’ ‘Bà Harris,’ tôi nói với bà ấy, ‘tại sao lại thế? Xin hãy chỉ rõ ra xem nào.’ ‘Nói thật lòng nhé, thưa cô,’ bà Harris nói,‘và để che giấu cho kẻ mà ai cũng biết là ai đấy giữa tôi và cô, chưa bao giờ tôi nghĩ cho đến khi quen biết cô, rằng lại có người phụ nữ nào có thể làm y tá bệnh lẫn y tá sản với số lượng rượu ít ỏi mà cô uống.’ ‘Bà Harris,’ tôi nói với bà ấy, ‘không ai trong chúng ta biết mình có thể làm được gì cho đến khi thử sức; và có một dạo, khi tôi và ông Gamp còn chung sống, tôi cũng từng nghĩ thế. Nhưng giờ đây,’ tôi nói, ‘nửa pint porter của tôi hoàn toàn làm tôi thỏa mãn; với điều kiện là, bà Harris, nó phải được mang đến đều đặn và được rót loại nhạt dịu. Dù tôi chăm người bệnh hay người đẻ, thưa bà, tôi hy vọng mình đã làm tròn bổn phận, nhưng tôi chỉ là một người phụ nữ nghèo khổ và kiếm sống bằng nghề vất vả; do đó tôi thực sự cần điều đó, và tôi xin thú nhận, là phải được mang đến đều đặn và rót loại nhạt dịu.’”

Mối liên hệ chính xác giữa những lời nhận xét này và ly rượu rum có vẻ không rõ ràng cho lắm; bởi vì bà Gamp nâng ly chúc mừng với lời chúc “Chúc mọi điều may mắn nhất cho tất cả mọi người!” rồi uống cạn ly rượu một cách rất ra dáng chuyên gia mà không đưa ra thêm bình luận nào nữa.

“Thế còn tin tức của bà thì sao, bà Gamp?” Mould lại hỏi, khi bà cụ dùng khăn choàng lau mép và cắn một góc chiếc bánh quy mềm mà bà hình như luôn mang theo trong túi để phòng hờ những lúc cần uống rượu. “Ông Chuffey thế nào rồi?”

“Thưa ngài, ông Chuffey vẫn y như cũ,” bà đáp, “không khá hơn chút nào mà cũng chẳng tệ đi. Tôi thấy rất cảm kích vị quý gentleman đó đã viết thư cho ngài và bảo rằng: ‘Hãy để bà Gamp chăm sóc ông ấy cho đến khi tôi về;’ nhưng mọi việc ông ấy làm đều tốt bụng cả. Chẳng có mấy người được như ông ấy đâu. Nếu có, thì chúng ta đã chẳng cần đến nhà thờ.”

“Bà muốn gặp tôi để nói về chuyện gì nào, bà Gamp?” Mould hỏi, đi thẳng vào vấn đề.

“Chính là chuyện này, thưa ngài,” bà Gamp đáp, “cảm ơn ngài đã hỏi. Có một vị gent, thưa ngài, đang trọ ở quán Bull ở Holborn, đã ngã bệnh ở đó và đang liệt giường. Họ có một y tá ban ngày được giới thiệu từ bệnh viện Bartholomew’s; và tôi thừa biết cô ta, thưa ông Mould, tên cô ta là bà Prig, quả là một sinh vật tuyệt vời nhất trên đời. Nhưng cô ta lại bận việc khác vào ban đêm, và họ đang cần người trực đêm; do đó cô ta đã bày tỏ sự thân thiết sâu sắc nhất với tôi trong suốt hai mươi năm nay và bảo rằng: ‘Người tỉnh táo nhất và là phước lành lớn nhất trong phòng bệnh chính là bà Gamp. Hãy cử một đứa bé đến phố Kingsgate,’ cô ta nói, ‘và thuê ngay lấy bà ấy với bất kỳ giá nào, vì bà Gamp đáng giá bằng trọng lượng của bà ấy tính bằng đồng guinea vàng, thậm chí còn hơn thế nữa.’ Chủ nhà trọ mang thông điệp đó xuống cho tôi và nói rằng: ‘Vì chỗ làm của cô đang nhàn hạ và công việc này hứa hẹn rất tốt, sao cô không gộp cả hai lại?’ ‘Không, thưa ông,’ tôi nói, ‘không thể làm sau lưng ông Mould được, vì thế đừng có nghĩ đến chuyện đó. Nhưng tôi sẽ đến gặp ông Mould,’ tôi nói, ‘và hỏi ý ngài xem sao, nếu ông muốn.’” Đến đây bà liếc nhìn người làm dịch vụ tang lễ và dừng lại.

“Trực đêm ư?” Mould nói, đưa tay xoa cằm.

“Từ tám giờ tối đến tám giờ sáng, thưa ngài. Tôi không dám lừa dối ngài đâu,” bà Gamp đáp lại.

“Và rồi lại quay về chứ?” Mould nói.

“Hoàn toàn rảnh rỗi vào lúc đó, thưa ngài, để chăm sóc ông Chuffey. Tính nết ông ấy điềm tĩnh và giờ giấc lại sớm, ông ấy sẽ ở trên giường, thưa ngài, gần như suốt cả khoảng thời gian đó. Tôi không chối cãi đâu,” bà Gamp khiêm tốn nói, “rằng tôi chỉ là một phụ nữ nghèo, và tiền bạc cũng là một vấn đề quan trọng; nhưng xin đừng để điều đó ảnh hưởng đến ngài, thưa ông Mould. Người giàu có thể cưỡi lạc đà, nhưng việc chui qua lỗ kim đối với họ đâu phải là chuyện dễ dàng. Đó là niềm an ủi của tôi, và tôi hy vọng mình hiểu rõ điều đó.”

“Vợ chồng tôi thấy thế này, bà Gamp,” Mould nhận xét, “tôi không thấy có điều gì phản đối đặc biệt đối với việc bà kiếm thêm chút tiền chân chính trong hoàn cảnh như vậy. Tôi nghĩ bà nên giữ kín chuyện này, bà Gamp ạ. Tôi sẽ không nhắc đến nó trước mặt ông Chuzzlewit khi ông ấy trở về, chẳng hạn thế, trừ khi thực sự cần thiết hoặc ông ấy hỏi thẳng thừng bà.”

“Đúng là những lời vừa ở cửa miệng tôi, thưa ngài,” bà Gamp đáp. “Giả sử như vị gent đó qua đời, tôi hy vọng mình có thể mạo muội nói rằng tôi quen biết một vài người trong ngành tang lễ, mà vẫn không gây phiền lòng cho ngài chứ ạ?”

“Chắc chắn rồi, bà Gamp,” Mould nói với vẻ bề trên. “Trong trường hợp đó, bà có thể tiện miệng nhắc rằng chúng tôi lo việc đó một cách vui vẻ và với rất nhiều phong cách khác nhau, và nhìn chung được coi là làm cho nó dễ chịu nhất có thể đối với cảm xúc của những người còn sống. Nhưng đừng có xấc xược đề cập đến, đừng có ép uổng quá mức. Từ từ, từ từ thôi! Em yêu, em có thể đưa cho bà Gamp một hoặc hai tấm danh thiếp nếu em không phiền.”

Bà Gamp nhận lấy chúng, và khi thấy không còn mùi rượu rum nào phảng phất trong không khí nữa (vì cái chai đã được khóa lại rồi), bà đứng dậy cáo từ.

“Chúc mọi hạnh phúc sẽ đến với gia đình hạnh phúc này,” bà Gamp nói “từ tận đáy lòng tôi. Chào buổi chiều, thưa bà Mould! Nếu tôi là ông Mould thì tôi đã ghen tuông với bà rồi đấy, thưa bà; và tôi chắc chắn rằng, nếu tôi là bà thì tôi cũng sẽ ghen tuông với ông Mould.”

“Thôi nào! Thôi đi! Đi đi thôi, bà Gamp!” ông chủ tang lễ vui sướng kêu lên.

“Còn các tiểu thư,” bà Gamp nói, nhún gối — “phước cho nét mặt xinh đẹp của họ — làm sao mà họ có thể dung hòa nổi với bổn phận khi mà lớn phổng phao như thế bên cạnh những bậc phụ huynh còn trẻ thế chứ, chuyện đó đâu phải việc cho những kẻ như tôi đoán mò cơ chứ.”

“Nhảm nhí, nhảm nhí. Biến đi thôi, bà Gamp!” Mould kêu lên. Nhưng trong cơn cao hứng tột độ, ông thực ra đã cấu vào người bà Mould khi nói câu đó.

“Anh nói cho em nghe điều này nhé, mình ạ,” ông nhận xét khi bà Gamp cuối cùng đã lui ra và khép cửa lại, “đó là một người phụ nữ cực kỳ khôn ngoan. Đó là một người phụ nữ có trí tuệ vượt trội hơn hẳn so với địa vị xã hội của bà ta. Đó là một người phụ nữ biết quan sát và suy ngẫm theo cách phi thường. Bà ta đúng là kiểu người mà lúc này đây,” Mould nói, kéo chiếc khăn tay bằng lụa trùm lên đầu lần nữa và chuẩn bị chợp mắt một lát, “người ta gần như có cảm giác muốn chôn cất miễn phí; mà lại còn chôn cất thật chu đáo nữa chứ!”

Bà Mould và các con gái hoàn toàn đồng tình với những nhận xét này; nhân vật chính của câu chuyện lúc đó đã ra đến đường phố, nơi bà gặp phải nhiều rắc rối đến mức không chịu nổi do không khí ngoài trời mang lại, khiến bà buộc phải đứng dưới một mái vòm một lúc để hồi sức. Ngay cả sau sự thận trọng này, bà vẫn đi xiêu vẹo đến mức thu hút ánh nhìn đầy thương cảm của mấy cậu bé tốt bụng, những kẻ tỏ ra vô cùng hào hứng trước tình trạng lảo đảo của bà; và bằng thứ ngôn ngữ mộc mạc của mình, chúng bảo bà cứ vui lên, vì bà “chỉ hơi say quắc cần câu một chút thôi.”

Dù bà là gì đi nữa, hay từ điển y khoa có gọi tên căn bệnh của bà là gì đi nữa, bà Gamp vẫn nắm rõ con đường về nhà; và khi đến ngôi nhà của Anthony Chuzzlewit & Son, bà liền nằm xuống nghỉ ngơi. Ở lại đó cho đến bảy giờ tối, rồi sau đó thuyết phục cụ già Chuffey tội nghiệp đi ngủ, bà khăn gói lên đường nhận công việc mới. Đầu tiên, bà ghé qua căn phòng trọ riêng ở phố Kingsgate để lấy một bọc áo choàng và đồ giữ ấm thích hợp cho ban đêm; rồi sau đó tiến về quán Bull ở Holborn, nơi bà đến đúng lúc các đồng hồ điểm tám giờ.

Khi rẽ vào sân, bà khừng lại; bởi vì ông chủ quán, bà chủ quán và cô hầu phòng trưởng đều đang đứng tụ tập ở ngưỡng cửa để trò chuyện say sưa với một thanh niên dường như vừa mới đến hoặc chuẩn bị rời đi. Những từ đầu tiên đập vào tai bà Gamp rõ ràng đều liên quan đến bệnh nhân; và vì mọi người chăm sóc tốt đều cần phải biết càng nhiều càng tốt về ca bệnh mà họ sắp sửa bỏ công sức ra điều trị, bà Gamp bèn đứng nghe như một phần của bổn phận.

“Vẫn không khá hơn sao?” vị thanh niên nhận xét.

“Tệ hơn!” ông chủ quán nói.

“Tệ hơn nhiều,” bà chủ quán bồi thêm.

“Ồ! Tệ hơn một đống ấy chứ,” cô hầu phòng từ phía sau vọng lên, trố tròn hai mắt và lắc đầu.

“Tội nghiệp anh ấy!” vị thanh niên nói, “tôi rất tiếc khi nghe điều đó. Điều tồi tệ nhất là tôi hoàn toàn không biết anh ấy có những bạn bè hay họ hàng nào, hoặc họ sống ở đâu, chỉ biết chắc chắn là không phải ở Luân Đôn.”

Ông chủ quán nhìn bà chủ quán; bà chủ quán nhìn ông chủ quán; và cô hầu phòng ở phía sau thốt lên với giọng đầy vẻ kích động rằng, “trong số vô vàn những chỉ dẫn mơ hồ mà cô từng thấy hay từng nghe nói đến (mà trong một khách sạn thì chúng không hề ít chút nào), đó là chỉ dẫn mơ hồ nhất.”

“Thực ra là thế này, các vị thấy đấy,” vị thanh niên tiếp lời, “như tôi đã nói với các vị ngày hôm qua khi các vị cử người tìm tôi, tôi thực sự biết rất ít về anh ấy. Chúng tôi từng là bạn học cũ; nhưng kể từ dạo đó, tôi chỉ gặp lại anh ấy có hai lần. Cả hai lần tôi đều ở Luân Đôn trong kỳ nghỉ của học sinh (đã lên đây chơi khoảng một tuần từ Wiltshire), và rồi lại mất liên lạc với anh ấy ngay sau đó. Bức thư mang tên và địa chỉ của tôi mà các vị tìm thấy trên bàn của anh ấy, dẫn đến việc các vị tìm gặp tôi, thực ra là thư trả lời, các vị có thể thấy đấy, cho bức thư mà anh ấy viết từ chính quán này vào đúng ngày anh ấy ngã bệnh, hẹn gặp tôi theo yêu cầu của chính anh ấy. Đây là thư của anh ấy, nếu các vị muốn xem.”

Ông chủ quán đọc nó; bà chủ quán đứng ngó qua vai ông. Cô hầu phòng ở phía sau cố gắng đọc được chừng nào hay chừng ấy, rồi tự bịa ra phần còn lại; và từ lúc đó tin sái cổ vào nó như một bằng chứng rành rành.

“Anh ta có rất ít hành lý phải không?” vị thanh niên hỏi — người này không ai khác chính là người bạn cũ John Westlock của chúng ta.

“Chẳng có gì ngoài một cái va-li,” ông chủ quán nói; “mà trong đó cũng chẳng có mấy thứ.”

“Tuy nhiên trong ví có một ít tiền chứ?”

“Vâng. Nó đã được niêm phong và để trong hộp đựng tiền. Tôi có ghi lại số tiền đó, các vị có thể xem thoải mái.”

“Chà!” John nói, “vì bác sĩ bảo rằng cơn sốt phải diễn tiến theo tự nhiên của nó và lúc này chẳng thể làm gì hơn ngoài việc cho uống thuốc đều đặn và chăm sóc cẩn thận, thì tôi cho là chẳng còn gì để nói nữa, cho đến khi anh ấy đủ sức khỏe để cung cấp cho chúng ta một số thông tin. Các vị có thể gợi ý thêm điều gì nữa không?”

“K-không,” ông chủ quán đáp, “trừ khi—”

“Trừ việc ai sẽ là người trả tiền, phỏng?” John nói.

“Chà,” ông chủ quán ngập ngừng, “có lẽ cũng nên tính đến chuyện đó.”

“Hoàn toàn nên thế,” bà chủ quán nói.

“Đừng quên nhớ đến phần của người hầu nữa đấy,” cô hầu phòng thì thầm với giọng ngọt ngào.

“Điều đó hoàn toàn hợp lý, tôi thừa nhận,” John Westlock nói. “Dù sao đi nữa, các vị cũng đang có sẵn những khoản tiền ứng trước để xoay sở; và tôi sẽ sẵn lòng đảm nhận việc trả tiền cho bác sĩ cũng như các y tá.”

“Ái chà!” bà Gamp kêu lên. “Đúng là một vị đại gia đích thực!”

Bà rên rỉ bày tỏ sự ngưỡng mộ to đến mức tất cả mọi người đều quay đầu lại. Bà Gamp cảm thấy cần phải bước lên trước, tay xách nách mang bọc đồ và tự giới thiệu bản thân.

“Y tá trực đêm,” bà lên tiếng, “đến từ phố Kingsgate, rất quen thuộc với bà Prig – y tá trực ngày, và là một sinh vật tuyệt vời nhất trên đời. Tối nay vị đại gia đáng thương ra sao rồi? Nếu anh ấy vẫn chưa khá hơn, thì đó cũng là điều phải được dự liệu và chuẩn bị tinh thần trước. Đây không phải là lần đầu tiên tính đến nay có cả chục bận rồi thưa bà,” bà nhún gối chào bà chủ quán, “tôi và bà Prig cùng nhau túc trực, người nọ thay ca người kia, người nghỉ người làm. Chúng tôi đã quen với lề thói của nhau và thường đem lại sự thuyên giảm khi những người khác chào thua. Phí dịch vụ của chúng tôi rất phải chăng thôi, thưa ngài” — bà Gamp hướng về phía John — “nếu xét đến bản chất của nhiệm vụ đau đớn này. Giả sử chúng được định giá theo mong muốn của chúng tôi, thì chắc chắn việc trả tiền sẽ dễ dàng biết mấy.”

Cho rằng bản thân đã có một bài phát biểu nhậm chức xong xuôi, bà Gamp nhún gối chào một lượt tất cả mọi người và ra hiệu muốn được dẫn đến hiện trường làm nhiệm vụ chính thức của mình. Cô hầu phòng dẫn bà qua một loạt hành lang ngoằn ngoèo lên tận tầng trên cùng của ngôi nhà; và cuối cùng chỉ tay về phía một cánh cửa đơn độc ở cuối hành lang, thông báo với bà rằng căn phòng nơi bệnh nhân đang nằm chính là nơi đó. Nói xong, cô vội vã chuồn đi với tốc độ nhanh nhất có thể.

Bà Gamp băng qua hành lang trong tình trạng người nóng ran vì phải mang cái gói hành lý to cồng kềnh leo qua ngần ấy bậc thang, rồi gõ cửa. Cánh cửa ngay lập tức được mở ra bởi bà Prig, người đã đội mũ trùm đầu, choàng khăn và đang vô cùng sốt ruột muốn đi về. Bà Prig cũng có vóc người ngang ngửa bà Gamp, nhưng không béo bằng; giọng nói của bà trầm hơn và nghe giống đàn ông hơn. Bà ta cũng có râu quai nón.

“Tôi cứ tưởng cô không thèm đến chứ!” bà Prig càu nhàu với vẻ khó chịu.

“Tôi sẽ bù vào tối mai nhé,” bà Gamp nói. “Đàng hoàng đấy. Tôi phải về nhà lấy đồ đạc.” Bà đã bắt đầu ra hiệu hỏi thăm về vị trí của bệnh nhân và liệu ông ta có nghe thấy họ nói chuyện hay không — bởi vì có một tấm bình phong đặt trước cửa — thì bà Prig đã giải quyết gọn lỏn điểm đó.

“Ồ!” bà nói lớn, “anh ta nằm im đấy, nhưng tâm trí thì mất trí rồi. Nói gì cũng chẳng thành vấn đề đâu.”

“Có điều gì cần dặn dò trước khi chị đi không, mình ơi?” bà Gamp hỏi, đặt gói đồ xuống ngay cửa và nhìn người bạn đồng hành của mình với ánh mắt trìu mến.

“Món cá hồi ngâm giấm,” bà Prig đáp, “ngon tuyệt cú mèo. Tôi đặc biệt giới thiệu món đó đấy. Đừng có đụng gì đến đĩa thịt nguội nhé, vì nó có mùi chuồng ngựa. Đồ uống thì cái nào cũng ngon cả.”

Bà Gamp bày tỏ sự vô cùng hài lòng.

“Thuốc men và mấy thứ đó ở trên ngăn kéo và bệ lò sưởi đấy,” bà Prig nói phớt lờ. “Anh ta uống liều thuốc dạng keo cuối cùng lúc bảy giờ. Chiếc ghế bành không đủ mềm đâu. Cô sẽ cần thêm cái gối của anh ta đấy.”

Bà Gamp cảm ơn những lời mách nước đó, gửi lời chào tạm giữ gìn sức khỏe thân thiện và giữ mở cửa cho đến khi bà Prig khuất dạng ở đầu bên kia hành lang. Sau khi đã làm tròn bổn phận hiếu khách là tiễn đưa người kia an toàn, bà khép cửa lại, khóa trái bên trong, nhấc gói đồ lên, vòng qua tấm bình phong và chính thức bước vào công việc canh chừng trong căn phòng bệnh.

“Hơi tẻ nhạt một chút, nhưng không đến nỗi tệ lắm,” bà Gamp nhận xét. “Tôi rất vui khi thấy có một lối thoát hiểm dạng ban công đề phòng hỏa hoạn, và tha hồ mái nhà cùng ống khói để mà đi dạo trên đó.”

Qua những lời nhận xét này, có thể thấy bà Gamp đang ngó ra ngoài cửa sổ. Khi đã ngắm chán chê khung cảnh bên ngoài, bà thử ngồi lên chiếc ghế bành, rồi phẫn nộ tuyên bố rằng nó “còn cứng hơn cả gạch tàu.” Tiếp theo, bà tiến hành nghiên cứu các lọ thuốc, ly, bình nước và tách trà; và khi đã thỏa mãn hoàn toàn sự tò mò về tất cả những đối tượng khảo sát đó, bà cởi dây nón và thong thả đi về phía giường bệnh để quan sát bệnh nhân.

Một thanh niên — da ngăm đen và trông không đến nỗi nào — với mái tóc đen dài, càng có vẻ đen hơn nhờ màu trắng của ga giường. Đôi mắt anh ta hơi hé mở và đầu cứ lắc lư không ngừng từ bên này sang bên khác trên chiếc gối, trong khi thân mình thì hầu như nằm im bất động. Anh ta không thốt ra lời nào; nhưng chốc chốc lại phát ra một tiếng kêu biểu lộ sự thiếu kiên nhẫn hoặc mệt mỏi, đôi khi là sự kinh ngạc; và cái đầu bồn chồn ấy — ôi, khoảng thời gian mệt mỏi, mệt mỏi làm sao! — cứ lắc qua lắc lại không ngừng lấy một giây.

Bà Gamp tự an ủi bằng một nhúm thuốc hít snuff, đứng nhìn anh ta với cái đầu nghiêng sang một bên một chút, hệt như một nhà sành nghệ thuật ngắm nhìn một tác phẩm nghệ thuật còn đang nghi ngờ giá trị. Dần dần, một ký ức kinh hoàng về một khía cạnh trong nghề nghiệp của mụ đã chiếm lấy tâm trí người phụ nữ này; và cúi người xuống, mụ bèn gí chặt hai tay đang quơ quào của anh ta vào sát thân người, để xem trông anh ta sẽ ra sao nếu được khâm liệm như một xác chết. Mười đầu ngón tay mụ ngứa ngáy muốn sắp xếp các khớp xương của anh ta theo tư thế cẩm thạch cuối cùng ấy.

“Ái chà!” bà Gamp vừa nói vừa bước ra khỏi giường, “anh ta mà chết thì trông sẽ thành một cái xác đẹp tuyệt vời cho mà xem.”

Bà bây giờ tiến hành mở gói đồ; châm một ngọn nến với sự hỗ trợ của hộp quẹt đặt trên tủ kéo; đổ đầy nước vào một chiếc ấm nhỏ như bước chuẩn bị để tự thưởng cho mình một tách trà trong đêm; chuẩn bị thứ mà bà gọi là “một chút lửa” cho mục đích nhân đạo tương tự; đồng thời cũng bày biện một chiếc khay trà nhỏ để không thiếu thứ gì cho sự tận hưởng thoải mái của bản thân. Những sự chuẩn bị này tốn nhiều thời gian đến nỗi khi chúng hoàn tất thì cũng là lúc phải nghĩ đến chuyện ăn tối; thế là bà chuông chuông và gọi đồ ăn.

“Tôi nghĩ thế này, cô gái ạ,” bà Gamp nói với cô hầu phòng phụ, bằng giọng điệu thể hiện sự yếu đuối, “là tôi có thể nhấm nháp một chút cá hồi ngâm giấm, kèm theo vài cọng thì là xinh xắn và rắc một ít tiêu trắng. Tôi ăn bánh mì tươi, em yêu ạ, với một nhúm bơ tươi và một mẩu phô mai. Nếu trong nhà có dưa leo, xin cô vui lòng mang cho tôi một quả, vì tôi khá thích món đó, và chúng rất có ích trong phòng bệnh. Nếu họ có bán loại bia Brighton Old Tipper ở đây, thì tối nay tôi sẽ uống loại bia đó, em yêu ạ, vì các bác sĩ cho rằng nó giúp tỉnh táo. Và dù cô làm gì đi nữa, cô gái ạ, đừng mang quá một shilling tiền gin và nước ấm khi tôi bấm chuông lần thứ hai nhé; vì đó luôn là tiêu chuẩn của tôi và tôi không bao giờ uống quá dù chỉ một giọt!”

Sau khi đưa ra những yêu cầu khiêm tốn này, bà Gamp tuyên bố rằng bà sẽ đứng ở cửa cho đến khi đơn hàng được thực thi, để bệnh nhân không bị làm phiền bởi việc bà mở cửa lần thứ hai; và do đó bà xin cô gái hãy “làm nhanh lên.”

Một chiếc khay được mang lên với đầy đủ mọi thứ trên đó, thậm chí có cả dưa leo, và bà Gamp theo đó ngồi xuống ăn uống trong tâm trạng vô cùng phấn khởi. Mức độ mà bà tận dụng giấm và húp sùm sụp thứ nước giải khát đó bằng lưỡi dao của mình thì khó lòng mà diễn tả hết bằng lời.

“Chà!” bà Gamp thở dài khi ngẫm nghĩ về ly rượu một shilling ấm áp, “sống trong cái thung lũng này mới thật là có phước làm sao — khi biết hài lòng với thực tại! Thật là một điều phước hạnh khi làm cho những người bệnh cảm thấy hạnh phúc trên giường bệnh của họ, và chẳng màng đến bản thân miễn là mình làm được một việc nghĩa! Tôi không tin là có quả dưa leo nào ngon hơn thế từng được trồng. Tôi dám chắc là mình chưa từng thấy quả nào như vậy!”

Bà cứ triết lý theo cái giọng điệu đó cho đến khi ly rượu cạn sạch, rồi sau đó cho bệnh nhân uống thuốc bằng một quy trình đơn giản là tóm lấy khí quản của anh ta để làm cho anh ta há hốc mồm ra, và ngay lập tức đổ tuột thuốc xuống cổ họng anh ta.

“Suýt nữa thì tôi quên mất cái gối rồi đấy, trời ạ!” bà Gamp nói, rút nó ra. “Xong! Bây giờ thì anh ta thoải mái hết mức có thể rồi đấy, tôi chắc chắn thế! Mình cũng phải cố gắng làm sao cho bản thân được thoải mái như vậy mới được.”

Với ý định đó, bà bắt tay vào việc dựng một chiếc giường dã chiến trên chiếc ghế bành, cộng thêm một chiếc ghế bành gần đó để kê chân. Sau khi tạo ra được chỗ nằm êm ái nhất có thể trong hoàn cảnh đó, bà lấy ra từ trong bọc một chiếc mũ ngủ màu vàng có kích thước khổng lồ, hình dáng trông giống như một bắp cải; món đồ trang phục này được bà cố định và buộc chặt bằng sự cẩn thận tối đa, sau khi đã tháo bỏ một hàng lọn tóc xoăn già nua trọc lóc mà khó có thể gọi là tóc giả được, vì chúng quá ngây thơ trước bất cứ thứ gì mang tính lừa phỉnh. Từ cái kho chứa đồ đó, bà lấy ra một chiếc áo khoác ngủ và cũng mặc nó vào người. Cuối tuần cùng với việc tạo ra một chiếc áo khoác của lính canh đêm mà bà buộc quanh cổ bằng hai ống tay áo, khiến cho bà trông giống như hai người gộp lại; và nhìn từ phía sau, trông giống như bà đang trong tư thế bị ôm lấy bởi một trong những toán tuần tra cũ.

Tất cả mọi sự sắp xếp đó đã hoàn tất, bà thắp đèn sáp, cuộn tròn người lại trên chiếc ghế dài và chìm vào giấc ngủ. Căn phòng trở nên u ám và đầy những bóng tối rợn ngợp. Những tiếng ồn từ xa ngoài đường phố dần chìm vào tĩnh lặng; ngôi nhà yên tĩnh như một ngôi mộ; thời khắc nửa đêm đã được khâm liệm trong thành phố tĩnh lặng.

Ôi, khoảng thời gian mệt mỏi, mệt mỏi làm sao! Ôi, tâm trí hốc hác, đang mò mẫm trong tối tăm qua quá khứ; không tài nào dứt ra khỏi hiện tại khốn khổ; kéo theo cái xích nặng nề của muôn vàn lo âu qua những bữa tiệc tưởng tượng, những buổi yến tiệc và những khung cảnh uy nghi đáng sợ; chỉ tìm kiếm một khoảnh khắc nghỉ ngơi giữa những chốn quen thuộc từ thời thơ ấu đã lâu ngày quên lãng và những nơi chốn của ngày hôm qua; để rồi mơ hồ tìm thấy sự sợ hãi và kinh hoàng ở khắp mọi nơi! Ôi, khoảng thời gian mệt mỏi, mệt mỏi làm sao! Những cuộc phiêu lưu lang thang của Cain so với những thứ này thì thấm vào đâu!

Vẫn không có lấy một khoảnh khắc ngơi nghỉ, cái đầu nóng bừng cứ quăng quật từ bên này sang bên khác. Vẫn cứ thỉnh thoảng, sự mệt mỏi, thiếu kiên nhẫn, đau đớn và ngỡ ngàng lại phát ra trên chiếc giá tra tấn đó, một cách rõ mồn một, dù chưa một lần thốt thành lời. Cuối cùng, vào thời khắc linh thiêng nửa đêm, anh ta bắt đầu nói nhảm; đôi khi chờ đợi câu trả lời một cách đầy sợ hãi; cứ như thể có những người bạn vô hình đang vây quanh giường bệnh của mình, và cứ thế đáp lại lời nói của họ rồi lại tiếp tục hỏi han.

Bà Gamp tỉnh giấc, ngồi bật dậy trên giường; hắt lên bức tường cái bóng của một tên cảnh sát canh đêm khổng lồ đang vật lộn với một phạm nhân.

“Nào! Câm mồm ngay!” bà quát lên với giọng sắc bén đầy trách móc. “Đừng có gây ra cái tiếng động đó ở đây nữa.”

Không có sự thay đổi nào trên nét mặt, hay trong chuyển động không ngừng nghỉ của cái đầu, nhưng anh ta vẫn tiếp tục nói nhảm một cách điên cuồng.

“Ái chà!” bà Gamp nói, bước ra khỏi ghế với một cái rùng mình đầy bực dọc; “Tôi cứ tưởng mình đang ngủ ngon lành đến mức chẳng bao giờ dứt! Chắc là có con quỷ nào ám cái đêm nay rồi, sao mà trời trở lạnh thế không biết!”

“Đừng uống nhiều thế!” người bệnh hét lên. “Các người sẽ làm tất cả chúng ta tiêu đời mất thôi. Các người không thấy đài phun nước đang cạn dần sao? Nhìn cái vạch ngấn nước lấp lánh vừa nãy kìa!”

“Nước lấp lánh cái nỗi gì chứ!” bà Gamp nói. “Chắc tôi phải đi pha một tách trà lấp lánh quá. Ước gì anh ngậm cái mồm lại cho tôi nhờ!”

Anh ta bật cười, tiếng cười kéo dài rồi rơi tõm vào một tiếng tru thảm thiết. Tự kìm chế lại với sự bất thường dữ dội, anh ta bắt đầu đếm — thật nhanh.

“Một — hai — ba — bốn — năm — sáu.”

“‘Một, hai, thắt dây giày,’” bà Gamp đọc, lúc này đã quỳ sụp xuống đất để nhóm lò, “’ba, bốn, đóng cửa lại,’ — ước gì anh đóng cái mõm lại được đấy, anh bạn trẻ ạ — ‘năm, sáu, nhặt củi khô.’ Nếu tôi kiếm được ít củi khô thì có phải nước trong ấm sôi nhanh hơn không cơ chứ.”

Trong lúc chờ đợi kết quả đáng mong đợi đó, bà ngồi sát vào cái chắn lò sưởi (vốn là một cái chắn cao) đến mức chóp mũi chạm vào nó; và trong một lúc, bà buồn ngủ tự giải khuấy bằng cách trượt cái bộ phận trên khuôn mặt đó qua lại dọc theo thanh đồng phía trên càng xa càng tốt, mà không cần phải thay đổi tư thế. Trong suốt thời gian đó, bà vẫn liên tục lầm bầm bình luận về những lời nói sảng của gã đàn ông trên giường.

“Đó là năm trăm hai mươi mốt người, mặc đồ giống hệt nhau, và với cùng một vẻ mặt méo mó, đã đi qua cửa sổ và đi ra ngoài cửa,” anh ta lo lắng kêu lên. “Nhìn kìa! Năm trăm hai mươi hai — hai mươi ba — hai mươi tư. Các người có nhìn thấy họ không?”

“Ừ! Tôi thấy chứ,” bà Gamp nói; “cả cái đám bọn chúng đều được đánh số thứ tự như xe ngựa thuê cả đúng không nào?”

“Đụng vào tôi đi! Cho tôi chắc chắn về điều này đi. Đụng vào tôi đi!”

“Anh sẽ uống liều thuốc tiếp theo khi tôi đun sôi ấm nước,” bà Gamp bình thản đáp, “và lúc đó anh sẽ được đụng tới. Anh sẽ còn được đụng chạm đến nơi đến chốn nữa đấy, nếu anh không chịu nằm yên.”

“Năm trăm hai mươi tám, năm trăm hai mươi chín, năm trăm ba mươi. — Nhìn kìa!”

“Có chuyện gì nữa đấy hả?” bà Gamp nói.

“Chúng đang tiến tới bốn người một hàng, mỗi người khoác tay người bên cạnh và đặt tay lên vai người đó. Cái gì trên tay của mỗi người và trên lá cờ thế kia?”

“Nhện đấy, chắc thế,” bà Gamp nói.

“Vải crepe! Vải crepe đen! Chúa tôi! Tại sao chúng lại mặc nó ở bên ngoài thế kia?”

“Bộ anh muốn chúng quấn vải crepe đen ở trong ruột chắc?” bà Gamp đáp trả. “Câm mồm đi, câm mồm đi.”

Ngọn lửa lúc này bắt đầu tỏa ra một sự ấm áp dễ chịu, bà Gamp im bặt; dần dần cọ chiếc mũi của mình chậm hơn nữa dọc theo đỉnh của chắn lò sưởi; và chìm vào một giấc ngủ gật nặng nề. Bà bị đánh thức bởi âm thanh (như bà tưởng tượng) vang dội khắp phòng bằng một cái tên mà bà biết:

“Chuzzlewit!”

Âm thanh đó rõ ràng và chân thực đến mức, và đầy vẻ nài nỉ đến nao lòng, khiến bà Gamp giật mình nhảy dựng lên trong hoảng sợ và chạy ra cửa. Bà cứ ngóng tìm xem ngoài hành lang có đông người tụ tập đến báo tin rằng căn nhà ở khu City đã bị cháy hay không. Nhưng không gian vắng tanh; chẳng có một bóng người. Bà mở cửa sổ và nhìn ra ngoài. Những mái nhà tối tăm, ảm đạm, xám xịt và tiêu điều. Khi quay trở lại chỗ ngồi, bà liếc nhìn bệnh nhân. Vẫn y như cũ; nhưng im lặng. Bà Gamp lúc này đã thấy ấm người nên cởi chiếc áo khoác của lính canh đêm ra và tự quạt mát cho mình.

“Nó cứ làm như rung chuyển cả mấy cái chai ấy chứ,” bà nói. “Mình đang mơ mộng cái quái gì không biết? Chắc chắn lại là cái lão Chuffey chết tiệt kia rồi.”

Giả thuyết đó xem ra rất có cơ sở. Dù thế nào đi chăng nữa, một nhúm thuốc hít snuff và tiếng ca reo của ấm nước đang bốc hơi cũng đủ khôi phục lại hoàn toàn tinh thần của bà Gamp, vốn chẳng phải là kẻ yếu bóng vía gì cho cam. Bà pha trà; làm vài miếng bánh mì nướng bơ; và ngồi xuống bên khay trà, mặt hướng vào đống lửa.

Đúng lúc đó, một lần nữa, với một giọng điệu còn khủng khiếp hơn cả âm thanh vừa vang vọng trong tai lúc đang ngủ gật của bà, những từ này thét lên:

“Chuzzlewit! Jonas! Không!”

Bà Gamp đánh rơi chiếc tách đang định đưa lên môi, quay phắt người lại với một cú giật mình khiến chiếc khay trà nhỏ nảy tung lên. Tiếng thét phát ra từ giường bệnh.

Đó là một buổi sáng tươi sáng vào lần tiếp theo bà Gamp ngó ra cửa sổ, và mặt trời đang mọc lên rạng rỡ. Bầu trời ngày càng sáng hơn, đường phố ngày càng náo nhiệt hơn; và làn khói từ những ngọn lửa mới nhóm bốc cao lên bầu trời mùa hè, cho đến khi ngày mới bận rộn hoàn toàn bừng tỉnh.

Bà Prig đến thay ca đúng giờ, sau khi đã trải qua một đêm ngon giấc ở chỗ bệnh nhân khác. Ông Westlock cũng đến vào thời điểm đó, nhưng ông không được phép vào trong vì căn bệnh có tính lây nhiễm. Bác sĩ cũng đến. Vị bác sĩ lắc đầu. Đó là tất cả những gì ông có thể làm trong hoàn cảnh đó, và ông làm việc đó rất cừ.

“Đêm qua thế nào hả y tá?”

“Trằn trọc lắm, thưa ngài,” bà Gamp nói.

“Nói nhiều không?”

“Tạm được, thưa ngài,” bà Gamp nói.

“Chắc không có chuyện gì ra hồn đâu phỏng?”

“Ôi dào, làm gì có đâu ngài. Toàn lời nhảm nhí thôi.”

“Thôi được!” bác sĩ nói, “chúng ta phải giữ cho anh ta bình tĩnh; giữ phòng thoáng mát; cho uống thuốc đều đặn; và đảm bảo anh ta được chăm sóc cẩn thận. Chỉ vậy thôi!”

“Và chừng nào tôi và bà Prig còn túc trực chăm sóc anh ta, thưa ngài, thì không phải lo về chuyện đó đâu,” bà Gamp nói.

“Tôi đoán là,” bà Prig nhận xét sau khi đã nhún gối tiễn vị bác sĩ ra cửa; “chẳng có gì mới mẻ cả phải không?”

“Chẳng có gì sất, mình ạ,” bà Gamp nói. “Anh ta nói năng hơi mệt mỏi vì cứ bịa ra một đống tên tuổi; còn ngoài ra thì chẳng cần để ý đến anh ta làm gì.”

“Ồ, tôi thèm chấp ấy,” bà Prig đáp. “Tôi còn khối thứ khác phải bận tâm.”

“Tối nay tôi phải đi trả nợ đấy nhé, mình biết rồi đấy, và sẽ đến trước giờ quy định,” bà Gamp nói. “Nhưng này, Betsy Prig” — vừa nói vừa bày tỏ sự xúc động sâu sắc và đặt tay lên cánh tay bà kia — “hãy thử món dưa leo xem nào, chúa phù hộ cho chị!”