Đó là buổi sáng; và nàng Aurora xinh đẹp, người đã được viết, ca tụng và ngợi ca biết bao, bằng những ngón tay hồng hào của mình đã cấu và véo mũi cô Pecksniff. Đó là thói quen tinh nghịch của vị Nữ thần trong những lần tương tác với nàng Cherry xinh xắn; hay nói theo văn phong trần tục hơn, chóp mũi trên khuôn mặt ngọt ngào của cô gái ấy luôn rất đỏ vào giờ ăn sáng. Hầu như vào khoảng thời gian này trong ngày, nó mang một vẻ tê buốt và trầy xước như thể vừa bị mài giũa; trong khi một hiện tượng tương tự cũng phát triển trong tâm trạng của cô, lúc bấy giờ người ta nhận thấy nó mang một chất sắc sảo và chua ngoa, tựa như có thêm một quả chanh (ví von là vậy) vừa được vắt vào bầu mật hoa trong tính khí của cô, làm tổn hại không ít đến hương vị của nó.

Sự cay nghiệt thêm thắt này từ phía tiểu thư xinh đẹp, vào những dịp bình thường, thường dẫn đến những hậu quả nhỏ nhặt như việc pha loãng trà của anh Pinch đến mức loãng toẹt, hoặc việc anh bị hụt hẫng một cách bất thường về phần bơ, hay những kết quả tương tự khác. Nhưng vào buổi sáng sau Bữa tiệc Nhậm chức, cô lại để mặc anh đi lang thang giữa đám đồ ăn thức uống như một người hoàn toàn tự do và không bị kìm kẹp; khiến anh Pinch ngạc nhiên và bối rối đến mức, giống như kẻ tù nhân khốn khổ lấy lại được tự do khi đã tuổi già sức yếu, anh chẳng biết tận dụng sự tự do ấy là bao và rơi vào một trạng thái hoang mang kỳ lạ vì thiếu đi một bàn tay tử tế nào đó để cạo bánh mì giúp, cắt hộ phần bơ bằng một miếng gọn gàng, và chăm sóc cho anh những điều nhỏ nhặt quen thuộc khác. Lại có điều gì đó gần như đáng sợ trong sự điềm tĩnh của cậu học trò mới; kẻ đã ‘làm phiền’ ông Pecksniff để xin ổ bánh mì, và tự tẩm bổ cho mình bằng một dải thịt xông khói riêng tư chính hiệu của chính quý ông đó, với tất cả sự thản nhiên trên đời. Cậu ta thậm chí còn có vẻ nghĩ rằng mình đang làm một việc hoàn toàn bình thường, và mong đợi anh Pinch sẽ làm theo gương mình, khi cậu ta nhân cơ hội nhận xét về chàng thanh niên kia ‘rằng anh ta chẳng tiến bộ chút nào’; một lời phát biểu mang tính chất khủng đến mức Tom vô thức cúi gầm mặt xuống, và cảm thấy như chính mình vừa phạm phải một hành vi kinh khủng cùng một sự vi phạm ghê gớm lòng tin của ông Pecksniff. Quả thực, sự day dứt khi phải nghe một nhận xét thiếu tế nhị như vậy thốt ra trước mặt gia đình quây quần bên nhau, tự nó đã là quá đủ cho bữa sáng, và nếu không có chuyện nào khác để suy ngẫm, thì nó cũng đã chấm dứt hoàn toàn công việc của anh Pinch và dập tắt sự thèm ăn của anh cho cả một bữa ăn, dù cho anh có đói đến mức nào đi nữa.

Tuy nhiên, các tiểu thư và cả ông Pecksniff vẫn giữ được tinh thần phấn chấn nhất bất chấp những thử thách khắc nghiệt này, dù giữa họ dường như có một sự ngầm hiểu huyền bí nào đó. Khi bữa ăn sắp kết thúc, ông Pecksniff mỉm cười giải thích nguyên nhân chung dẫn đến sự hài lòng của họ.

— Martin này, — ông nói, — không thường xuyên khi các con gái tôi và tôi rời bỏ tổ ấm yên bình để theo đuổi vòng xoáy chóng mặt của những chốn vui chơi bên ngoài. Nhưng chúng tôi có ý định làm điều đó vào ngày hôm nay.

— Thưa ngài, quả vậy sao! — cậu học trò mới kêu lên.

— Phải, — ông Pecksniff nói, vừa gõ nhẹ vào tay trái bằng lá thư cầm ở tay phải. — Ta có trát gọi đến Luân Đôn ở đây; vì việc nghề nghiệp, Martin thân mến của ta ạ; hoàn toàn vì việc nghề nghiệp; và ta đã hứa với các con gái ta từ lâu rồi, rằng bất cứ khi nào điều đó lặp lại, chúng sẽ đi cùng ta. Chúng ta sẽ lên đường vào tối nay bằng chuyến xe ngựa nặng — giống như con chim bồ câu thuở xưa, Martin thân mến của ta ạ — và phải một tuần sau chúng ta mới gửi gắm lại những nhành ô liu của mình vào hành lang. Khi ta nói là nhành ô liu, — ông Pecksniff giải thích thêm, — ý ta là hành lý mộc mạc của chúng ta.

— Cháu hy vọng các tiểu thư sẽ tận hưởng chuyến đi của mình, — Martin nói.

— Ồ! Chắc chắn chúng em sẽ thích rồi! — Mercy kêu lên, vỗ tay đen đét. — Chúa ơi, Cherry cưng của chị, nghĩ đến Luân Đôn kìa!

— Đứa trẻ nồng nhiệt! — ông Pecksniff nói, nhìn con bé với vẻ mơ màng. — Và tuy vậy, vẫn có một nỗi ngọt ngào u sầu trong những niềm hy vọng tuổi trẻ này! Thật dễ chịu khi biết rằng chúng không bao giờ có thể trở thành hiện thực. Ta nhớ có lần chính ta, trong những ngày thơ bé, từng nghĩ rằng hành muối mọc trên cây, và mọi con voi sinh ra đều mang theo một tòa lâu đài kiên cố trên lưng. Ta thấy thực tế không phải vậy; còn lâu mới thế; và tuy vậy, những ảo tưởng ấy đã an ủi ta trong những hoàn cảnh thử thách. Ngay cả khi ta đau đớn phát hiện ra rằng mình đã ấp ủ trong ngực một con đà điểu chứ không phải một học trò loài người — ngay cả trong giờ phút đau đớn đó, chúng vẫn vỗ về ta.

Trước lời ám chỉ đáng sợ này về John Westlock, anh Pinch đột ngột bị nghẹn trà; vì chính sáng hôm nay anh đã nhận được một lá thư từ cậu ta, như ông Pecksniff thừa biết rất rõ.

— Trò sẽ cẩn thận nhé, Martin thân mến, — ông Pecksniff nói, lấy lại vẻ vui tươi ban đầu, — để ngôi nhà không chạy mất trong lúc chúng ta vắng mặt. Ta giao phó mọi thứ cho trò trông nom. Chẳng có gì là bí ẩn cả; mọi thứ đều tự do và rộng mở. Không giống như chàng thanh niên trong câu chuyện phương Đông — kẻ được mô tả là một cuốn lịch chột mắt, nếu ta không nhầm nhỉ, anh Pinch?

— Thưa ngài, hình như là một tay lịch trình chột mắt, — Tom ấp úng.

— Ta tin là chúng cũng gần giống nhau thôi, — ông Pecksniff mỉm cười đầy thông cảm nói; — hoặc thời của ta chúng vốn là vậy. Không giống như chàng thanh niên đó, Martin thân mến ạ, trò không bị cấm bén mảng đến bất kỳ góc nào trong ngôi nhà này; mà được yêu cầu hãy cứ thoải mái như ở nhà trong mọi ngóc ngách của nó. Trò sẽ vui vẻ chứ, Martin thân mến, và cứ giết con bê béo nếu trò muốn!

Chắc chắn chẳng có sự phản đối nhỏ nào đối với việc chàng thanh niên giết mổ và chiếm đoạt cho riêng mình bất kỳ con bê nào, béo hay gầy, mà cậu có thể tình cờ tìm thấy trong khuôn viên; nhưng vì chẳng có con vật nào như thế bén mảng gặm cỏ trên điền trang của ông Pecksniff vào lúc đó, nên yêu cầu này phải được xem như một lời khen lịch sự hơn là lòng hiếu khách thiết thực. Đó là món đồ trang trí kết thúc cho cuộc trò chuyện; vì khi đã nói xong, ông Pecksniff đứng dậy và dẫn đường đến cái lò ấp thiên tài kiến trúc ấy, căn phòng phía trước trên tầng hai.

— Để xem nào, — ông nói, lục lọi giữa đống giấy tờ, — trò có thể tự biểu lộ tài năng bằng cách nào tốt nhất, hỡi Martin, trong lúc ta vắng nhà. Giả sử trò đưa ra ý tưởng về một đài tưởng niệm cho một Ngài Thị trưởng Luân Đôn; hoặc một ngôi mộ cho một vị cảnh sát trưởng; hay quan niệm của trò về một cái chuồng bò được dựng lên trong điền trang của một nhà quý tộc. Trò có biết không, — ông Pecksniff nói, đan hai tay vào nhau và nhìn người họ hàng trẻ tuổi với vẻ tẻ nhạt đầy hứng thú, — rằng ta rất muốn thấy quan niệm của trò về một cái chuồng bò đấy?

Nhưng Martin hoàn toàn không có vẻ gì là thích thú với gợi ý này.

— Một cái máy bơm, — ông Pecksniff nói, — là một bài tập rất tao nhã. Ta thấy rằng một cột đèn có khả năng tinh tâm trí và mang lại cho nó xu hướng cổ điển. Một trạm thu phí mang tính trang trí có tác dụng đáng kể đối với trí tưởng tượng. Trò thấy sao nếu bắt đầu với một trạm thu phí trang trí?

— Bất cứ điều gì ông Pecksniff muốn, — Martin đáp với vẻ lưỡng lự.

— Khoan đã, — vị kia nói. — Nào! Vì trò có tham vọng, và lại là một người phác thảo rất gọn gàng, trò sẽ — ha ha! — trò sẽ thử sức với những bản đề xuất cho một trường ngữ pháp này; tất nhiên là phải điều chỉnh bản vẽ của trò theo các thông số chi tiết đã in sẵn. Thật tình mà nói, — ông Pecksniff vui vẻ nói, — ta rất tò mò muốn xem trò sẽ làm nên trò trống gì với ngôi trường ngữ pháp đó. Biết đâu một chàng thanh niên có gu thẩm mỹ như trò lại có thể nghĩ ra điều gì đó, tuy bất khả thi và khó xảy ra tự thân nó, nhưng ta lại có thể nhào nặn nó thành hình khối? Vì thực sự là thế, Martin thân mến của ta ạ, thực sự là ở những nét chấm phá cuối cùng, kinh nghiệm dày dặn và sự học hỏi lâu năm trong những vấn đề này mới lên tiếng. Ha, ha, ha! Bây giờ thì việc nhìn xem trò làm được gì với ngôi trường ngữ pháp, — ông Pecksniff tiếp lời, vỗ vào lưng người bạn trẻ với vẻ hài hước kỳ quặc của mình, — thực sự sẽ là một niềm vui cho ta đấy.

Martin vui vẻ nhận nhiệm vụ này, và ông Pecksniff ngay lập tức tiến hành giao phó cho cậu những vật liệu cần thiết để thực hiện nó; trong khi đó vẫn không ngớt ca ngợi hiệu ứng kỳ diệu của một vài nét chấm phá cuối cùng từ bàn tay của một bậc thầy; mà quả thực, như một số người vẫn nói (và đó lại là những kẻ thù cũ!) thì điều đó chắc chắn là vô cùng đáng ngạc nhiên, và gần như là thần kỳ; vì đã có những trường hợp được ghi lại trong sử sách rằng việc chèn một cách tài tình thêm một ô cửa sổ phía sau, hoặc một cửa nhà bếp, hay nửa tá bậc thềm, hoặc thậm chí là một cái ống nước, đã biến thiết kế của một học trò thành tác phẩm của chính ông Pecksniff, và mang lại những phần thưởng vật chất béo bở vào túi của vị quý ông đó. Nhưng đó chính là sự kỳ diệu của thiên tài, thứ biến mọi thứ nó chạm vào thành vàng!>

— Khi tâm trí trò cần được làm mới bằng sự thay đổi công việc, — ông Pecksniff nói, — Thomas Pinch sẽ hướng dẫn trò nghệ thuật khảo sát khu vườn phía sau, hoặc xác định độ phẳng tuyệt đối của con đường giữa ngôi nhà này và cột chỉ đường, hoặc bất kỳ theo đuổi thực tế và thú vị nào khác. Có một xe chở đầy gạch vụn, và khoảng vài chục chậu hoa cũ ở cái sân sau. Nếu trò có thể chất đống chúng lại, Martin thân mến của ta, thành bất kỳ hình dáng nào gợi cho ta nhớ đến — giả sử như — Nhà thờ Thánh Phêrô ở Rô-ma, hay Đền thờ Thánh Sophia ở Constantinople, thì điều đó vừa mang tính cải thiện cho trò vừa làm thỏa mãn cảm xúc của ta. Và giờ thì, — ông Pecksniff kết luận, — tạm gác lại các mối quan hệ nghề nghiệp của chúng ta và chuyển sang những vấn đề riêng tư, ta rất vui được trò chuyện với trò trong phòng riêng của ta, trong lúc ta thu dọn va-li.

Martin đi theo ông; và họ ở lại bàn bạc bí mật với nhau trong suốt một tiếng đồng hồ hoặc hơn thế; để lại Tom Pinch một mình. Khi chàng thanh niên trở lại, cậu rất ít nói và ủ rũ, trạng thái đó kéo dài suốt cả ngày; đến mức Tom, sau khi thử bắt chuyện vài lần với cậu bằng những câu chuyện xã giao dửng dưng, cảm thấy ngại ngùng khi phải áp đặt bản thân vào những suy nghĩ của cậu, nên không nói gì thêm nữa.

Cậu sẽ chẳng có thời gian để nói nhiều, dù cho người bạn mới của cậu có ba hoa đến đâu đi nữa; vì trước hết ông Pecksniff gọi cậu xuống đứng lên trên nắp va-li của ông để đóng vai những bức tượng cổ ở đó, cho đến khi cái va-li chịu cho khóa lại; rồi đến cô Charity gọi cậu đến buộc dây thừng cho chiếc rương của cô; và rồi cô Mercy sai người gọi cậu tới sửa cái hộp của cô; và rồi cậu viết những chiếc thẻ đầy đủ nhất có thể cho toàn bộ hành lý; và rồi cậu tình nguyện mang tất cả xuống tầng dưới; và sau đó là đảm bảo nó được chở an toàn trên một chiếc xe cút kít đôi ra đến cây cột chỉ đường cũ ở cuối ngõ; và rồi canh chừng nó cho đến khi xe ngựa tới. Nói tóm lại, công việc một ngày của cậu sẽ là một gánh nặng khá lớn đối với một phu khuân vác, nhưng thiện chí tuyệt vời của cậu đã biến nó thành chuyện nhỏ; và khi cuối cùng cậu ngồi lên đống hành lý, chờ đợi gia đình Pecksniff được hộ tống bởi cậu học trò mới đi xuống con ngõ, lòng cậu nhẹ bẫng với hy vọng đã làm hài lòng vị ân nhân của mình.

— Tôi suýt chút nữa đã sợ rằng, — Tom vừa nói vừa lấy một lá thư từ trong túi ra và lau mồ hôi, vì cậu bận rộn đến mức người nóng bừng dù trời đang lạnh, — mình không có thời gian để viết nó, và điều đó thì thật là tiếc đứt ruột; cước phí bưu điện từ khoảng cách xa như vậy là một khoản đáng kể khi người ta không giàu có gì. Cô ấy sẽ rất vui khi thấy nét chữ của tôi, tội nghiệp cô ấy, và nghe tin ông Pecksniff vẫn tốt bụng như xưa. Tôi đã định nhờ John Westlock ghé qua thăm cô ấy và kể cho cô ấy nghe mọi chuyện về tôi bằng lời, nhưng tôi sợ cậu ấy có thể nói xấu ông Pecksniff trước mặt cô ấy và làm cô ấy thấy bất an. Hơn nữa, nơi cô ấy ở là những con người vô cùng nguyên tắc, và tình thế của cô ấy có thể sẽ trở nên khó chịu nếu nhận được một chuyến viếng thăm từ một chàng thanh niên như John. Tội nghiệp Ruth!

Tom Pinch có vẻ hơi chạnh lòng trong khoảng nửa phút hoặc hơn thế, nhưng cậu nhanh chóng tìm lại được sự khuây khỏa và tiếp tục những dòng suy ngẫm của mình như sau:

— Tôi quả là một gã hay ho, chắc là không đâu, như John thường nói (John là một anh chàng tốt bụng, vui tính; ước gì cậu ấy thích ông Pecksniff hơn), lại đi cảm thấy chán nản chỉ vì khoảng cách giữa chúng ta, trong khi đáng lẽ ra tôi phải nghĩ đến điều may mắn phi thường của mình vì từng có dịp đặt chân đến đây. Chắc là tôi sinh ra đã ngậm thìa vàng trong miệng rồi, mới có thể tình cờ gặp được ông Pecksniff. Và ở đây tôi lại rơi vào vận may quen thuộc với cậu học trò mới nữa chứ! Một anh chàng lịch thiệp, hào phóng và phóng khoáng như thế, tôi chưa từng thấy bao giờ. Chà, chúng tôi thân thiết với nhau ngay lập tức! Mà cậu ta lại còn là họ hàng của ông Pecksniff nữa chứ, lại là một thanh niên tài năng, bảnh bao, kẻ có thể tự tay mở đường ra thế giới dễ dàng như cắt một khối phô mai vậy! Cậu ta đến kìa, ngay khi những lời này vừa thốt ra khỏi miệng tôi, — Tom tự lẩm bẩm, — bước xuống con ngõ cứ như thể con ngõ này là của riêng cậu ta vậy.

Thực vậy, cậu học trò mới, chẳng mảy may bối rối chút nào trước vinh dự được cô Mercy Pecksniff bám tay, hay trước những lời từ biệt đầy lưu luyến của tiểu thư ấy, đã bước đến ngay lúc anh Pinch vừa dứt lời, theo sau là cô Charity và ông Pecksniff. Vì chiếc xe ngựa xuất hiện cùng lúc đó, Tom không chần chừ mà nài nỉ vị quý ông được nhắc đến sau cùng hãy nhận lời chuyển giúp bức thư của mình.

— Ồ! — ông Pecksniff nói, liếc nhìn phần ngoài phong bì. — Gửi em gái cậu đấy à, Thomas. Vâng, ồ vâng, nó sẽ được chuyển tận tay, anh Pinch ạ. Cứ yên tâm về điều đó. Chắc chắn cô ấy sẽ nhận được nó, anh Pinch ạ.

Ông ta hứa hẹn với một vẻ bề trên và kẻ cả đến mức Tom cảm thấy mình vừa nhờ vả một việc quá lớn (chuyện này trước đó chưa từng hiện lên trong đầu cậu), liền chân thành cảm ơn ông ta. Các tiểu thư nhà Pecksniff, theo thói quen của họ, cảm thấy vô cùng buồn cười khi nghe nhắc đến em gái của anh Pinch. Ôi thật là một con mẻ kinh khủng! Chỉ nghĩ đến hình ảnh một tiểu thư họ Pinch thôi cũng đủ khiếp vía rồi! Chúa tôi!

Tom rất vui khi thấy họ vui vẻ nhường ấy, vì cậu coi đó là dấu hiệu của sự sủng ái và thiện cảm mà họ dành cho mình. Thế là cậu cũng cười theo, xoa xoa hai tay, chúc họ có một chuyến đi vui vẻ và trở về bình an, vô cùng hớn hở. Ngay cả khi chiếc xe ngựa đã lăn bánh đi mất với những nhành ô liu nằm gọn trong cốp và gia đình những chú chim bồ câu ngồi ở bên trong, cậu vẫn đứng vẫy tay và cúi đầu chào; vô cùng mãn nguyện trước thái độ lịch sự bất thường của các tiểu thư, đến nỗi trong phút chốc cậu chẳng màng gì đến Martin Chuzzlewit, người đang đứng chống tay ngẫm nghĩ dựa vào cột chỉ đường, và sau khi tiễn đưa vị tiểu thư quý giá của mình thì hầu như chẳng buồn ngước mắt lên khỏi mặt đất.

Sự im lặng tuyệt đối bao trùm ngay sau khung cảnh nhộn nhịp lúc xe ngựa khởi hành, kết hợp với bầu không khí buốt giá của buổi chiều mùa đông, đã đánh thức cả hai người cùng một lúc. Họ quay người lại như có cùng một thỏa thuận ngầm, rồi sóng đôi bước đi.

— Sao cậu lại ủ rũ thế? — Tom hỏi; — có chuyện gì vậy?

— Chẳng có gì đáng kể cả, — Martin đáp. — Chỉ hơi nhiều hơn chuyện của ngày hôm qua một chút, và tôi hy vọng là ít hơn nhiều so với chuyện của ngày mai. Tôi đang mất hết tinh thần đây, Pinch ạ.

— Chà, — Tom kêu lên, — bây giờ cậu có biết là tôi đang có một tinh thần tuyệt vời không, và chưa bao giờ cảm thấy muốn làm một người bạn đồng hành tốt như lúc này. Việc người tiền nhiệm của cậu, John, viết thư cho tôi quả là một cử chỉ rất tử tế phải không nào?

— Ờ thì, đúng vậy, — Martin đáp với vẻ dửng dưng; — tôi cứ nghĩ là cậu ta phải bận tận hưởng cuộc sống của mình lắm chứ, thời gian đâu mà nhớ đến cậu, Pinch.

— Đúng là điều tôi từng nghĩ rất dễ xảy ra, — Tom đáp lại; — nhưng không, cậu ấy giữ lời hứa và nói rằng: “Pinch thân mến, tôi thường nghĩ về cậu,” cùng đủ thứ điều tử tế và chu đáo kiểu như vậy.

— Cậu ta chắc phải là một tên tốt bụng chết tiệt ấy chứ, — Martin nói với giọng có chút cáu kỉnh: — vì cậu ta đâu có thực lòng nghĩ thế, cậu biết thừa mà.

— Tôi không nghĩ là cậu ấy nói dối đâu, phải không? — Tom nói, nhìn một cách đầy đăm chiêu vào khuôn mặt người bạn đồng hành. — Cậu nghĩ cậu ấy chỉ nói vậy để làm vui lòng tôi thôi sao?

— Này, có đời nào lại thế không, — Martin đáp lại với vẻ quả quyết hơn, — rằng một chàng thanh niên vừa thoát khỏi cái chuồng lợn này, đang hân hoan tận hưởng mọi thú vui khi được tự do làm chủ cuộc đời mình ở Luân Đôn, lại có thể có nhiều thời gian hay hứng thú để nghĩ những điều tốt đẹp về bất kỳ thứ gì hay bất kỳ ai mà cậu ta đã bỏ lại đây chứ? Tôi hỏi cậu đấy, Pinch, điều đó có tự nhiên không?

Sau một thoáng suy ngẫm, anh Pinch đáp lại với giọng trầm hơn rằng quả thực thật là vô lý khi mong đợi một điều như vậy, và cậu không nghi ngờ gì nữa khi cho rằng Martin là người hiểu rõ nhất.

— Dĩ nhiên là tôi hiểu rõ nhất rồi, — Martin nhận xét.

— Vâng, tôi cảm thấy điều đó, — anh Pinch dịu dàng nói. — Tôi vừa nói thế mà. Và khi cậu ấy đưa ra lời đáp lại này, họ lại chìm vào sự im lặng ngắt quãng kéo dài cho đến khi họ về đến nhà; lúc đó trời đã tối mịt.

Giờ đây, cô Charity Pecksniff, vì thấy bất tiện khi mang chúng theo trên xe ngựa và không thể bảo quản chúng bằng các biện pháp nhân tạo cho đến khi gia đình trở về, đã bày biện trên hai chiếc đĩa những phần thức ăn thừa từ bữa tiệc hôm qua. Nhờ sự sắp xếp hào phóng đó, họ đã có được niềm vui khi thấy đang chờ đợi mình trong phòng khách là hai đống hỗn độn gồm những món tàn tích từ buổi tiệc vui tối qua, bao gồm một vài miếng cam khô quắt, một số chiếc bánh mì kẹp xác ướp, nhiều khối bánh ngọt địa chất bị vỡ vụn, và vài chiếc bánh quy thủy thủ còn nguyên vẹn. Để không phải thiếu thứ đồ uống thượng hạng dùng để nhúng những món quà vặt này, phần rượu nho còn lại trong hai chai đã được đổ chung vào nhau và nút lại bằng một mẩu giấy uốn tóc; thế là mọi nguyên liệu đã sẵn sàng để làm một chầu tơi bời hoa lá.

Martin Chuzzlewit nhìn những sự chuẩn bị ăn chơi bạt mạng này với vẻ khinh miệt khôn cùng, và vừa khơi đống lửa cho bùng cháy (gây tổn hại nghiêm trọng đến số than của ông Pecksniff), vừa ủ rũ ngồi phịch xuống trước lò sưởi trên chiếc ghế thoải mái nhất mà cậu có thể tìm thấy. Để có thể chen chúc tốt hơn vào góc nhỏ còn sót lại cho mình, anh Pinch liền chiếm lấy chiếc đôn của cô Mercy Pecksniff, rồi đặt ly xuống tấm thảm trước lò sưởi, đặt đĩa lên đầu gối và bắt đầu tận hưởng.

Nếu Diogenes sống lại mà có thể lăn cả cái thùng của mình bước vào phòng khách nhà ông Pecksniff, và chứng kiến cảnh anh Pinch ngồi trên chiếc đôn của Mercy Pecksniff với cái đĩa và ly rượu trước mặt, thì dù ở tâm trạng gắt gỏng nhất, ông ta cũng chẳng thể làm ra vẻ mặt khó đăm đăm ấy được, mà chắc chắn sẽ phải mỉm cười đầy thiện cảm. Sự mãn nguyện hoàn toàn và trọn vẹn của Tom; sự đánh giá cao vượt bậc của cậu đối với những chiếc bánh mì kẹp khô khốc vỡ vụn trong miệng như mùn cưa; cái vẻ ngon lành không tả xiết khi cậu nuốt từng giọt rượu loãng và chép miệng, cứ như thể nó đậm đà và nồng nàn đến mức bỏ quên một nguyên tử hương vị trái cây của nó cũng là một tội ác; ánh mắt thỉnh thoảng ngưng đọng khi cậu cầm ly trên tay, nâng ly chúc thầm một mình; và cái bóng lo âu hiện lên trên khuôn mặt mãn nguyện của cậu khi, sau khi đảo mắt quanh phòng, hân hoan tận hưởng sự ấm cúng không bị quấy rầy ấy, cái nhìn của cậu chạm phải vầng trán u ám của người bạn đồng hành; chẳng có nhà hoang đản nào trên đời này, dù có căm ghét loài người đến mấy đi chăng nữa, lại có thể cưỡng lại những điều đó ở Thomas Pinch.

Có những kẻ sẽ vỗ lưng cậu, nâng ly chúc mừng cậu bằng một cốc rượu nho đầy tràn, dù cho nó có chua như giấm đi chăng nữa — ừ đấy, và còn thích thú với hương vị của nó nữa cơ; có những kẻ sẽ nắm lấy bàn tay thật thà của cậu và cảm ơn cậu vì bài học mà bản chất mộc mạc của cậu đã dạy cho họ. Có những kẻ sẽ cười cùng cậu, và có những kẻ sẽ cười vào mặt cậu; thuộc nhóm sau chính là Martin Chuzzlewit, kẻ không thể kìm ném được nữa, cuối cùng đã cười vang lên sảng khoái và kéo dài.

— Phải đấy, — Tom vừa nói vừa gật đầu tán thưởng. — Vui lên chứ! Tuyệt lắm đấy chứ!

Được khích lệ như vậy, chàng thanh niên Martin lại cười to hơn; và ngay khi lấy lại được hơi thở cùng vẻ nghiêm túc, cậu liền nói:

— Tôi chưa từng thấy ai như anh cả, Pinch ạ.

— Không thấy thật sao? — Tom nói. — Chà, rất có thể cậu thấy tôi lạ lẫm, bởi vì tôi hầu như chẳng biết gì về thế giới ngoài kia, trong khi chắc là cậu đã từng trải rất nhiều rồi phải không?

— Cũng khá ổn so với tuổi của tôi, — Martin đáp lại, kéo chiếc ghế của mình xích lại gần lò sưởi hơn nữa và dang rộng hai chân ra tấm chắn lửa. — Mặc thây nó chứ, tôi phải trò chuyện cởi mở với ai đó thôi. Tôi sẽ nói chuyện cởi mở với anh, Pinch.

— Cứ thế đi! — Tom nói. — Tôi sẽ coi đó là một cử chỉ rất thân thiện từ cậu đấy.

— Tôi không làm vướng chân anh chứ? — Martin hỏi, liếc xuống anh Pinch, lúc này đang nhìn đăm đăm vào ngọn lửa qua đôi chân của mình.

— Không hề! — Tom kêu lên.

— Thế này nhé, để rút ngắn câu chuyện dài dòng, — Martin bắt đầu với một chút gắng sức, như thể việc bộc bạch này không hề dễ chịu chút nào với cậu; — rằng tôi đã được nuôi dưỡng từ nhỏ với những kỳ vọng lớn lao, và luôn được dạy bảo rằng một ngày nào đó tôi sẽ rất giàu có. Đáng lẽ tôi đã được như vậy, nếu không vì một số lý do ngắn gọn mà tôi sắp kể cho anh nghe, những lý do đã khiến tôi bị tước quyền thừa kế.

— Bởi cha của cậu ư? — ông Pinch hỏi với đôi mắt mở trừng trừng.

— Bởi ông nội tôi. Tôi đã không còn cha mẹ từ nhiều năm nay rồi. Hầu như chẳng nằm trong ký ức của tôi nữa.

— Tôi cũng vậy, — Tom nói, chạm nhẹ tay mình vào tay chàng thanh niên rồi rụt lại một cách rụt rè. — Trời ạ!

— Ờ, xét về điều đó thì anh biết đấy, Pinch, — người kia tiếp lời, lại khơi đống lửa lên và nói bằng giọng nhanh nhảu, bộc trực của mình; — việc yêu quý cha mẹ khi chúng ta còn họ, và ghi nhớ họ sau khi họ đã qua đời nếu anh từng biết gì về họ, thì hoàn toàn đúng đắn và phải phép. Nhưng vì bản thân tôi chưa bao giờ biết gì về cha mẹ mình cả, anh biết đấy, nên tôi chẳng thể đòi hỏi bản thân phải quá ư cảm súc về họ được. Và thực tế là tôi không hề; đó là sự thật.

Anh Pinch lúc đó đang đăm đăm nhìn vào những thanh chắn lò sưởi. Nhưng khi người bạn đồng hành ngưng lại ở đoạn này, cậu giật mình nói “Ồ! Dĩ nhiên rồi” — và ổn định lại tư thế để tiếp tục lắng nghe.

— Tóm lại, — Martin nói, — tôi đã được nuôi dưỡng và dạy dỗ suốt đời bởi người ông nội mà tôi vừa nhắc đến. Giờ thì, ông có rất nhiều điểm tốt — điều đó không có gì phải bàn cãi; tôi sẽ không che giấu sự thật đó với anh đâu — nhưng ông có hai khuyết điểm rất lớn, là cốt lõi cho mặt tối của ông. Thứ nhất, ông mang sự bướng bỉnh ngoan cố nhất mà anh từng gặp ở bất kỳ sinh vật nào trên đời. Thứ hai, ông ta ích kỷ một cách đáng sợ.

— Thật thế sao? — Tom kêu lên.

— Ở hai phương diện đó, — người kia đáp lại, — chưa từng có một con người nào như thế. Tôi thường nghe những kẻ rành chuyện kể lại rằng đó là những thói xấu cố hữu của gia đình chúng tôi từ đời kiếp nào rồi; và tôi tin là có vài phần sự thật trong đó. Nhưng tự thân tôi thì không dám chắc. Tất cả những gì tôi phải làm, anh biết đấy, là vô cùng biết ơn vì chúng đã không di truyền xuống tôi, và phải hết sức cẩn thận để không vướng phải chúng.

— Chắc chắn rồi, — anh Pinch nói. — Rất phải phép.

— Nào, thưa anh, — Martin tiếp lời, khơi đống lửa thêm một lần nữa và kéo chiếc ghế xích lại gần nó hơn, — tính ích kỷ của ông khiến ông trở nên đòi hỏi khắt khe, anh thấy đấy; và sự bướng bỉnh khiến ông kiên quyết trong những đòi hỏi đó. Hậu quả là ông luôn đòi hỏi rất nhiều ở tôi về mặt kính trọng, sự phục tùng, sự hy sinh khi các mong muốn của ông được đặt lên bàn cân, vân vân và mây mây. Tôi đã chịu đựng rất nhiều từ ông, bởi vì tôi mang ơn ông (nếu người ta có thể gọi là mang ơn chính ông nội của mình), và bởi vì tôi thực sự gắn bó với ông; nhưng dẫu vậy chúng tôi vẫn cãi nhau rất nhiều lần, vì tôi không thể dung hòa với lối sống của ông cho lắm — không phải vì nghĩ cho bản thân mình một chút nào đâu, anh hiểu chứ, mà bởi vì — — cậu ta bắp lắp ở đây và có chút lúng túng.

Anh Pinch vốn là kẻ tồi tệ nhất trên đời trong việc cứu giúp ai đó khỏi một tình huống khó xử kiểu này, nên chẳng nói gì cả.

— Thôi nào! Như anh đã hiểu tôi rồi đấy, — Martin nói tiếp nhanh chóng, — tôi chẳng cần phải tìm kiếm từ ngữ chính xác nào nữa. Giờ tôi xin đi vào phần tinh túy nhất của câu chuyện, và cũng là nguyên nhân tôi có mặt ở đây. Tôi đang yêu, Pinch ạ.

Anh Pinch ngước nhìn vào khuôn mặt cậu với sự quan tâm tăng cao.

— Tôi nói là tôi đang yêu. Tôi đang yêu một trong những thiếu nữ xinh đẹp nhất mà mặt trời từng chiếu rọi. Nhưng cô ấy hoàn toàn và trọn vẹn phụ thuộc vào ý muốn của ông nội tôi; và nếu ông biết rằng cô ấy có cảm tình với mối tình của tôi, cô ấy sẽ mất đi mái nhà và mọi thứ mình đang có trên đời này. Chẳng có chút gì gọi là ích kỷ trong tình yêu đó cả, tôi nghĩ vậy?

— Ích kỷ! — Tom kêu lên. — Cậu đã hành động rất cao thượng. Yêu cô ấy như tôi tin chắc là cậu yêu, thế nhưng vì hoàn cảnh phụ thuộc của cô ấy mà thậm chí không thèm thổ lộ —

— Anh đang nói nhảm gì thế, Pinch? — Martin bực bội nói: — đừng có tự biến mình thành kẻ lố bịch, anh bạn tốt của tôi ạ! Anh có ý gì khi bảo là không thổ lộ?

— Tôi xin lỗi, — Tom đáp. — Tôi tưởng ý cậu là thế, nếu không thì tôi đã chẳng nói ra.

— Nếu tôi không nói với cô ấy là tôi yêu cô ấy, thì tôi yêu để làm quái gì? — Martin nói: — trừ phi để tự chuốc lấy sự lo lắng và phiền muộn vĩnh viễn cho bản thân ư?

— Điều đó thì đúng. — Tom đáp. — Chà! Tôi có thể đoán được cô ấy đã nói gì khi cậu bày tỏ đấy, — cậu nói thêm, liếc nhìn khuôn mặt điển trai của Martin.

— Ờ, không hẳn thế đâu, Pinch, — cậu đáp lại với một cái nhíu mày nhẹ; — bởi vì cô ấy có vài quan niệm ngây thơ về bổn phận và lòng biết ơn, cùng đủ thứ chuyện khác nữa mà rất khó để thấu hiểu; nhưng nhìn chung thì anh đoán đúng. Trái tim cô ấy là của tôi, tôi đã nhận ra điều đó.

— Đúng như tôi đoán! Hoàn toàn tự nhiên! — Tom nói, và trong niềm mãn nguyện tột cùng, cậu nhấp một ngụm dài từ ly rượu vang của mình.

— Mặc dù tôi đã cư xử ngay từ đầu với sự thận trọng tột độ, — Martin tiếp tục, — nhưng tôi đã không xoay sở khéo léo cho lắm để tránh việc ông nội tôi, kẻ vốn đầy ghen tuông và ngờ vực, nghi ngờ tôi đang yêu cô ấy. Ông chẳng nói gì với cô ấy, mà thẳng thừng tấn công tôi trong phòng riêng, buộc tội tôi có ý đồ làm vung vãi lòng trung thành với chính ông (ở đó anh thấy được sự ích kỷ của ông ta), của một tạo vật trẻ tuổi mà ông đã huấn luyện và giáo dục để trở thành người bạn đồng hành vô tư và trung thành duy nhất của ông, khi ông đã tống khứ tôi đi gả cho ai đó vừa lòng ông nhất. Ngay lúc đó, tôi nổi giận đùng đùng, và bảo ông rằng được sự cho phép của ông, tôi sẽ tự lo chuyện hôn sự cho mình và thưa là không muốn bị gí búa hay bị bất kỳ ông trùm đấu giá nào gạt bán cho bất kỳ kẻ trả giá nào hết.

Anh Pinch mở trừng hai mắt hơn nữa và nhìn đăm đăm vào ngọn lửa dữ dội hơn bất cứ lúc nào trước đó.

— Anh có thể chắc chắn rằng, — Martin nói, — điều này đã chọc tức ông, và ông bắt đầu không tiếc lời lăng mạ tôi. Buổi gặp mặt này nối tiếp buổi gặp mặt khác; lời qua tiếng lại, như mọi lần vẫn thế; và kết cục là, tôi phải từ bỏ cô ấy, hoặc bị ông ta từ từ khước từ. Giờ anh phải ghi nhớ điều này, Pinch, rằng tôi không chỉ say đắm cô ấy đến cuồng dại (vì dẫu cô ấy nghèo, sắc đẹp và trí tuệ của cô ấy cũng sẽ mang lại vinh dự lớn lao cho bất kỳ ai, tôi chẳng màng đến xuất thân của kẻ nào dám trở thành chồng cô ấy), mà một thành phần chủ chốt trong tính cách của tôi lại là một sự quả quyết vô cùng — —

— Sự bướng bỉnh, — Tom gợi ý với tất cả sự thành ý. Nhưng gợi ý đó lại không được đón nhận nồng nhiệt như cậu tưởng; vì chàng thanh niên ngay lập tức đáp lại với chút bực dọc,

— Đúng là một gã ngốc, Pinch!

— Tôi xin lỗi, — Tom nói, — tôi tưởng cậu đang cần một từ.

— Tôi không cần từ đó, — cậu ta đáp lại. — Tôi đã bảo anh sự bướng bỉnh không phải là một phần trong tính cách của tôi cơ mà, phải không? Ý tôi muốn nói, nếu anh chịu cho phép tôi mở miệng, là thành phần chủ chốt trong tính cách của tôi chính là một sự kiên định vô cùng tận.

— Ồ! — Tom kêu lên, mím môi lại và gật đầu. — Vâng, vâng; tôi hiểu rồi!

— Và vì kiên định, — Martin tiếp tục, — dĩ nhiên là tôi không đời nào chịu nhượng bộ ông ấy, hay lùi bước dù chỉ một phần nghìn của một inch.

— Không, không, — Tom nói.

— Trái lại, ông càng thúc ép, tôi càng quyết tâm chống lại ông ta đến cùng.

— Chắc chắn rồi! — Tom nói.

— Rất tốt, — Martin đáp lại, ngả người ra sau ghế với một cái phất tay dửng dưng của cả hai tay, cứ như thể vấn đề đã được giải quyết ổn thỏa và chẳng còn gì để nói thêm nữa — Thế là chấm dứt câu chuyện, và tôi đang ngồi đây!

Anh Pinch ngồi thẫn thờ nhìn vào ngọn lửa trong vài phút với vẻ mặt khó hiểu, giống như thể cậu vừa được ra một câu đố oái oăm nào đó mà cậu thấy không tài nào đoán nổi. Cuối cùng cậu cất lời:

— Về phần Pecksniff, dĩ nhiên là cậu đã biết trước rồi chứ?

— Chỉ qua tên tuổi thôi. Không, tôi chưa từng gặp ông ta, vì ông nội tôi không chỉ giữ bản thân mình mà còn tách tôi ra khỏi tất cả họ hàng. Nhưng cuộc chia tay của chúng tôi diễn ra tại một thị trấn ở hạt liền kề. Từ nơi đó tôi đến Salisbury, và ở đó tôi nhìn thấy quảng cáo của Pecksniff, và tôi đã viết thư đáp lại, vì từ trước đến nay tôi vẫn luôn có sẵn một chút năng khiếu tự nhiên, tôi tin là vậy, đối với những vấn đề được đề cập trong đó, và nghĩ rằng nó có thể hợp với mình. Ngay khi phát hiện ra đó là của ông ta, tôi lại càng quyết tâm đến với ông ta bằng được, bởi vì ông ấy là — —

— Một người tuyệt vời như thế, — Tom chen vào, xoa xoa hai tay: — đúng vậy đấy. Cậu đã hoàn toàn đúng.

— Chà, nói thật lòng thì không hẳn là vì lý do đó đâu, — Martin đáp lại, — mà là vì ông nội tôi có một sự ghét bỏ tận xương tủy đối với ông ta, và sau cách đối xử độc đoán của ông già đối với tôi, tôi có một khao khát tự nhiên là muốn chống đối lại mọi quan điểm của ông ấy một cách trực diện nhất có thể. Chà! Như tôi đã nói trước đó, tôi đang ở đây. Mối quan hệ của tôi với tiểu thư mà tôi vừa kể cho anh nghe có lẽ sẽ còn kéo dài khá lâu; bởi vì cả triển vọng của cô ấy lẫn của tôi đều không mấy sáng sủa; và dĩ nhiên tôi sẽ không nghĩ đến chuyện kết hôn cho đến khi bản thân có đủ khả năng để làm điều đó. Sẽ chẳng đi đến đâu nếu tôi cứ đâm đầu vào nghèo đói, tồi tàn và tình yêu trong một căn phòng trọ tồi tàn trên tầng ba, và đủ thứ chuyện tương tự thế.

— Chưa kể đến cô ấy, — anh Pinch nhỏ giọng nhắc nhở.

— Chính xác là thế, — Martin đáp lại, đứng dậy sưởi ấm lưng và dựa người vào bệ lò sưởi. — Chưa kể đến cô ấy. Đồng thời, dĩ nhiên là cũng không quá phũ phàng với cô ấy khi buộc phải khuất phục trước hoàn cảnh ngặt nghèo; thứ nhất, bởi vì cô ấy yêu tôi rất nhiều; và thứ hai, bởi vì tôi đã hy sinh rất nhiều vì cô ấy, và đáng lẽ tôi đã có thể làm tốt hơn thế nhiều, anh biết đấy.

Phải mất một khoảng thời gian rất lâu Tom mới thốt lên được một câu “Chắc chắn rồi;”; lâu đến mức cậu có thể chợp mắt được một giấc trong khoảng thời gian đó, nhưng cuối cùng thì cậu cũng thốt lên câu ấy.

— Nào, có một sự trùng hợp kỳ lạ liên quan đến câu chuyện tình yêu này, — Martin nói, — đưa nó đi đến hồi kết. Anh có nhớ những gì anh đã kể cho tôi nghe tối qua khi chúng ta đang đến đây, về vị nữ du khách xinh đẹp của anh ở nhà thờ không?

— Chắc chắn là tôi nhớ chứ, — Tom nói, đứng dậy khỏi chiếc đôn và ngồi vào chiếc ghế mà người kia vừa rời đi, để có thể nhìn rõ khuôn mặt cậu ta. — Không còn nghi ngờ gì nữa.

— Đó chính là cô ấy.

— Tôi biết ngay cậu định nói gì mà, — Tom kêu lên, nhìn chằm chằm vào cậu và nói bằng giọng hết sức nhẹ nhàng. — Cậu không đùa tôi đấy chứ?

— Chính là cô ấy, — chàng thanh niên nhắc lại. — Sau những gì tôi nghe được từ Pecksniff, tôi không còn nghi ngờ gì nữa khi cô ấy đã đến và đi cùng ông nội tôi. — Đừng uống quá nhiều thứ rượu chua lè đó, kẻo anh lại lên cơn gì bây giờ đấy, Pinch ạ, tôi thấy rồi đấy.

— Tôi e là nó không tốt cho sức khỏe lắm, — Tom vừa nói vừa đặt chiếc ly rỗng mà cậu đã cầm trên tay một hồi lâu xuống. — Hóa ra đó chính là cô ấy sao?

Martin gật đầu đồng tình; và nói thêm với một vẻ bồn chồn thiếu kiên nhẫn rằng nếu cậu đến sớm hơn vài ngày thì đã gặp được cô ấy; và rằng giờ đây cô ấy có thể đang ở cách đây hàng trăm dặm, tùy theo những gì cậu biết; rồi ném mình — sau vài vòng đi đi lại lại quanh phòng — lên một chiếc ghế và càu nhàu như một đứa trẻ bị hư hỏng.

Trái tim của Tom Pinch vô cùng nhân hậu, và cậu không thể chịu đựng được khi thấy dù chỉ là một kẻ xa lạ nhất đang đau khổ; huống chi là một người đã khơi gợi lên sự quan tâm trong cậu, và là người đối xử với cậu (dù là trên thực tế hay theo tưởng tượng của cậu) bằng sự tử tế và một tinh thần khoan dung. Bất chấp những suy nghĩ của chính cậu vài khoảnh khắc trước đó — và đánh giá qua khuôn mặt thì chắc hẳn chúng phải rất nghiêm trọng — cậu đã gạt phăng chúng đi ngay lập tức, đồng thời dành cho người bạn trẻ những lời khuyên nhủ và an ủi tốt nhất xuất hiện trong đầu mình.

— Mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa theo thời gian thôi, — Tom nói, — tôi không mảy may nghi ngờ điều đó; và chút thử thách nghịch cảnh ngay lúc này sẽ chỉ càng khiến hai người thêm gắn bó với nhau hơn trong những ngày tươi đẹp hơn. Tôi vẫn luôn đọc được rằng sự thật là như thế, và trong sâu thẳm tôi có một trực giác mách bảo tôi rằng điều đó thật tự nhiên và đúng đắn biết bao. Chuyện tình yêu chưa bao giờ bằng phẳng cả, — Tom nói với một nụ cười mà bất chấp vẻ ngoài thô kệch của khuôn mặt, vẫn rạng rỡ dễ chịu hơn nhiều so với ánh nhìn rực rỡ nhất của bất kỳ người đẹp kiêu kỳ nào; — cái thứ chưa bao giờ bằng phẳng ấy, thật khó mà mong đợi nó thay đổi bản tính vì chúng ta; thế nên chúng ta phải chấp nhận nó như những gì chúng ta tìm thấy, và nhào nặn nó thành hình hài tốt đẹp nhất có thể bằng sự kiên nhẫn và tính hài hước. Tôi chẳng có chút quyền lực nào cả; tôi không cần phải nói điều đó với anh; nhưng tôi có một ý chí tuyệt vời; và nếu có lúc nào đó tôi có thể giúp ích được gì cho cậu, bằng bất kỳ cách nào đi chăng nữa, tôi sẽ vui mừng biết bao!

— Cảm ơn anh, — Martin nói, bắt tay cậu. — Thật tình thì anh là một anh chàng tốt bụng, và nói những lời rất tử tế. Dĩ nhiên là anh biết đấy, — cậu nói thêm sau một thoáng dừng lại, khi kéo chiếc ghế xích lại gần lò sưởi lần nữa, — tôi sẽ chẳng ngần ngại gì mà tận dụng sự giúp đỡ của anh nếu anh có thể giúp được tôi chút nào; nhưng lạy Chúa tôi! — Ở đây cậu bứt tóc mình trong vẻ thiếu kiên nhẫn và nhìn Tom cứ như thể cậu ta bực mình vì Tom không phải là một ai khác — anh cũng chẳng khác gì một cái xiên nướng thịt hay một chiếc chảo rán cả, hỡi Pinch, với bất kỳ sự giúp đỡ nào mà anh có thể mang lại cho tôi.

— Trừ lòng nhiệt tình, — Tom nhẹ nhàng nói.

— Ồ! Dĩ nhiên rồi. Ý tôi là thế. Nếu lòng nhiệt tình có ích thì tôi đã chẳng cần sự giúp đỡ. Nhưng tôi bảo anh có thể làm gì, nếu anh muốn, và ngay vào lúc này luôn đấy.

— Đó là gì? — Tom gặng hỏi.

— Đọc sách cho tôi nghe đi.

— Tôi sẽ rất lấy làm vinh hạnh, — Tom kêu lên, nhiệt tình chộp lấy cây nến. — Xin lỗi vì để anh ở trong bóng tối một lát, tôi sẽ đi lấy sách ngay đây. Cậu thích gì nào? Shakespeare nhé?

— Ừ! — người bạn của cậu đáp lại, ngáp dài và vươn vai. — Hắn ta được đấy. Tôi mệt mỏi với sự nhộn nhịp hôm nay, và sự mới mẻ của mọi thứ xung quanh mình rồi; và trong hoàn cảnh này, chẳng có sự xa xỉ nào trên đời lớn hơn việc được ai đó đọc cho nghe đến chìm vào giấc ngủ đâu, tôi nghĩ vậy. Anh sẽ không bận tâm nếu tôi ngủ quên chứ, nếu có thể?

— Không hề chút nào! — Tom kêu lên.

— Vậy thì bắt đầu bất cứ khi nào anh muốn đi. Anh không cần phải dừng lại khi thấy tôi bắt đầu thiu thiu đâu (trừ khi anh cảm thấy mệt), vì được từ từ tỉnh giấc lại trong những âm thanh đó rất là dễ chịu. Anh đã từng thử cách đó bao giờ chưa?

— Không, tôi chưa từng thử thế bao giờ, — Tom nói.

— Chà! Anh có thể thử, anh biết đấy, vào một ngày nào đó khi cả hai chúng ta đều có tâm trạng phù hợp. Đừng bận tâm đến việc để tôi ngồi trong bóng tối nhé. Nhanh chân lên!

Anh Pinch không chần chừ di chuyển đi ngay; và chỉ một phút sau đã quay lại với một trong những cuốn sách quý giá lấy từ chiếc kệ bên cạnh giường ngủ. Trong lúc đó, Martin đã tự làm cho mình thoải mái nhất có thể theo hoàn cảnh bằng cách dựng lên trước lò sưởi một chiếc ghế sofa tạm thời gồm ba chiếc ghế kết hợp với chiếc đôn của Mercy làm gối, rồi nằm dài toàn thân lên đó.

— Đừng đọc to quá nhé, làm ơn đấy, — cậu nói với Pinch.

— Không, không, — Tom nói.

— Anh chắc là mình không lạnh chứ?

— Không hề chút nào! — Tom kêu lên.

— Tôi sẵn sàng rồi đây.

Theo đó, anh Pinch sau khi lật giở những trang sách với sự cẩn trọng hết mực như thể chúng là những sinh linh sống động và vô cùng trân quý, đã tự đưa ra lựa chọn của mình và bắt đầu đọc. Trước khi cậu đọc chưa đầy năm mươi dòng thì người bạn của cậu đã ngy ngáy ngủ.

— Tội nghiệp cậu ấy! — Tom nhẹ nhàng nói, khi rướn cổ để liếc nhìn cậu ta qua lưng ghế. — Cậu ấy còn quá trẻ mà đã gánh chịu quá nhiều phiền muộn. Thật là tin tưởng và hào phóng biết bao khi cậu ấy trao trọn sự tin tưởng này cho tôi. Và hóa ra đó chính là cô ấy sao?

Nhưng chợt nhớ đến thỏa thuận giữa họ, cậu cầm lấy bài thơ từ chỗ mình đã dừng lại và tiếp tục đọc; luôn quên mất việc cắt bấc cây nến, cho đến khi ngọn bấc của nó trông giống như một cái nấm. Cậu dần trở nên hứng thú đến mức hoàn toàn quên mất việc châm thêm củi vào lò sưởi; và chỉ nhớ ra sự lơ đễnh của mình khi Martin Chuzzlewit giật mình vùng dậy sau khoảng một tiếng đồng hồ hoặc hơn thế, rồi run lẩy bẩy kêu lên:

— Ôi trời, nó gần tắt ngấm rồi kìa! Hèn chi tôi cứ mơ thấy mình đang bị đóng băng. Mau gọi người mang than tới đây xem nào. Đúng là một gã ngốc hết chỗ nói, Pinch ạ!