Giống như việc đầu tiên của một vị bác sĩ sau khi cắt cụt một chi là khâu lại những động mạch mà con dao tàn nhẫn đã cắt đứt, lịch sử này—vốn trong bước đi không khoan nhượng của mình đã tus khỏi thân cây Pecksniff cái cánh tay phải là Mercy—cũng có bổn phận phải quay về nhìn cái gốc cây mẹ, xem các nhánh rễ của nó xoay sở ra sao khi thiếu vắng nàng.

Trước hết, về phần ngài Pecksniff, có thể nhận thấy rằng sau khi đã ban cho cô con gái út món quà phước hạnh tuyệt vời nhất là một người chồng ân cần và chiều chuộng, đồng thời thỏa mãn ước nguyện lớn nhất của lòng cha khi gả chồng cho con một cách hạnh phúc như vậy, ngài như được trẻ lại. Xòe bộ lông của tấm lương tâm sáng ngời, ngài cảm thấy mình đủ sức bay lượn muôn phương. Các ông bố trong kịch sân khấu thường có thói quen, sau khi trao con gái cho người đàn ông của đời chúng, liền tự chúc mừng vì chẳng còn việc gì khác trên đời ngoài việc lăn ra chết ngay lập tức; dẫu rằng hiếm khi thấy họ vội vàng làm điều đó. Ngài Pecksniff, với tư cách là một người cha khôn ngoan và thực tế hơn, dường như cho rằng công việc trước mắt của mình là phải sống; và sau khi tự tước đi một niềm an ủi, ngài liền tự vây quanh mình bằng những niềm an ủi khác.

Nhưng dù người đàn ông tốt bụng ấy có thích thú vui đùa đến đâu, có muốn thỏa sức tung tăng trong khu vườn tưởng tượng của mình (nếu có thể nói vậy) như một chú mèo con ngành kiến trúc đi chăng nữa, thì ngài vẫn vấp phải một chướng ngại vật cản trở liên miện. Nàng Cherry dịu dàng, bị tổn thương bởi cảm giác bị khinh miệt và hắt hủi—một cảm giác chẳng những không dịu đi hay phai nhạt theo thời gian, mà lại càng mưng mủ và nhức nhối trong lòng—nàng Cherry dịu dàng đang nổi loạn toàn diện. Nàng tiến hành một cuộc chiến khốc liệt chống lại người cha thân yêu, hành hạ đấng sinh thành theo cái cách mà người ta thường gọi, vì thiếu một cách ẩn dụ hay hơn, là sống một cuộc đời chó má. Nhưng chưa từng có con chó nào, dù ở trong cũi, sân chuồng hay trong nhà, có một cuộc đời khổ sở bằng một nửa ngài Pecksniff phải chịu đựng dưới tay đứa con gái dịu hiền của mình.

Cha con họ đang ngồi ăn sáng. Tom đã lui ra, và họ chỉ có hai người. Ngài Pecksniff thoạt đầu chau mày; nhưng rồi giãn trán ra, lén lút nhìn con gái. Mũi nàng thực sự rất đỏ, và nhăn lại đanh lại để chuẩn bị chiến đấu.

‘Cherry,’ ngài Pecksniff cất tiếng gọi, ‘giữa cha con ta có chuyện gì không ổn vậy con? Hỡi con yêu, tại sao chúng ta lại rạn nứt?’

Câu trả lời của cô Pecksniff hầu như chẳng phải là sự đáp lại dòng suối tình cảm ấy, bởi nó đơn giản là: ‘Thôi đi, Pa!’

‘Thôi đi ư!’ ngài Pecksniff lặp lại với giọng đầy đau đớn.

‘Ôi! Trễ quá rồi, Pa,’ con gái ngài bình thản nói, ‘đừng có nói với con những lời kiểu đó nữa. Con biết nó có ý nghĩa gì và giá trị ra sao rồi.’

‘Thật là phũ phàng!’ ngài Pecksniff kêu lên, hướng về phía chiếc tách uống trà. ‘Thật quá sức phũ phàng! Nó là con gái ta. Ta từng bồng bế nó trên tay hồi nó còn đi những đôi giày vải thô kệch không thành hình—ta có thể gọi là những chiếc bít tất quấn chân—từ bao nhiêu năm về trước!’

‘Pa không cần phải đày đoạ con chuyện đó,’ Cherry đáp trả với ánh mắt đầy hằn học. ‘Con cũng chẳng lớn hơn em gái con bao nhiêu tuổi, dù nó đã lấy bạn của Pa!’

‘Ạ, bản tính con người, bản tính con người! Bản tính con người tội nghiệp!’ ngài Pecksniff nói, lắc đầu ngán ngẩm trước bản tính con người, cứ như thể ngài chẳng dính dáng gì đến nó vậy. ‘Nghĩ đến việc sự bất hòa này lại nảy sinh từ một nguyên nhân như thế! Ôi trời ơi, ôi trời ơi!’

‘Từ một nguyên nhân như thế thật đấy chứ!’ Cherry hét lên. ‘Pa hãy nêu nguyên nhân thực sự ra đây, không thì con sẽ tự nói đấy. Nhớ lấy đấy! Con sẽ nói đấy!’

Có lẽ sự quyết liệt trong câu nói của nàng mang tính lây truyền. Dù thế nào đi nữa, ngài Pecksniff cũng đã đổi giọng và sắc mặt sang vẻ giận dữ, nếu không muốn nói là hung hăng bạo lực, khi ngài nói:

‘Con sẽ nói ư! Con đã nói rồi. Con đã nói hôm qua. Con lúc nào cũng thế. Con chẳng còn chút phép tắc nào; con chẳng thèm che giấu tính khí của mình; con đã tự bêu xấu bản thân trước mặt ngài Chuzzlewit không biết bao nhiêu lần rồi.’

‘Bản thân con ư!’ Cherry thốt lên với một nụ cười cay đắng. ‘Ồ, thế á! Con chẳng thèm bận tâm.’

‘Cả ta nữa đấy, được chưa,’ ngài Pecksniff nói.

Cô con gái đáp lại bằng một tiếng cười đầy khinh miệt.

‘Và từ khi chúng ta đã đi đến chỗ giải bày rõ ràng, Charity,’ ngài Pecksniff vừa nói vừa ngoẹo đầu một cách đầy ra oai, ‘thì để ta nói cho con biết là ta không cho phép điều đó. Đừng có giở cái thói vô lý ấy ra, tiểu thư! Ta không cho phép chuyện đó xảy ra đâu.’

‘Con sẽ làm, Pa ạ,’ Charity vừa nói vừa ngả ghế ra sau rồi chúi tới trước, cất cao giọng, ‘con sẽ làm những gì con thích và những gì con đã làm. Đừng có hòng mà đè nén con trong mọi chuyện, hãy nhớ lấy. Con đã bị đối xử tệ hại hơn bất cứ ai trên đời này,’ đến đây nàng bắt đầu khóc nức nở, ‘và con thừa biết mình có thể mong đợi sự đối xử tồi tệ hơn nữa từ Pa. Nhưng con chẳng thèm quan tâm. Không, con chẳng màng đâu!’

Ngài Pecksniff trở nên tuyệt vọng vì cái giọng điệu oang oang của nàng, đến nỗi sau khi ngó quanh trong sự hoảng hốt không biết làm cách nào để làm dịu nó lại, ngài bèn đứng phắt dậy và lắc người nàng cho đến khi chiếc nơ cài tóc trên đầu nàng gật gù như một cánh chim. Nàng vô cùng sửng sốt trước cuộc tấn công này, và nó thực sự đã mang lại hiệu quả mong muốn.

‘Ta sẽ làm lại lần nữa!’ ngài Pecksniff vừa nói vừa ngồi xuống thở hổn hển, ‘nếu con dám cất cái giọng lớn lối đó lên nữa. Con có ý gì khi bảo là bị đối xử tệ hại? Nếu ngài Jonas chọn em con thay vì con thì ai có thể xoay chuyển được tình thế, ta muốn hỏi con đấy? Việc đó dính dáng gì đến ta chứ?’

‘Chẳng phải con đã bị lợi dụng như một món đồ tiện ích sao? Chẳng phải tình cảm của con đã bị đùa cợt sao? Chẳng phải anh ta đã ngỏ lời với con trước sao?’ Cherry nức nở, đan chặt hai tay vào nhau; ‘và ôi trời đất ơi, đời con lại có cái ngày bị lắc dữ dội thế này sao!’

‘Rồi con sẽ còn sống để bị lắc thêm lần nữa,’ đấng sinh thành đáp lại, ‘nếu con còn ép ta phải dùng đến biện pháp đó để duy trì kỷ cương dưới mái nhà khiêm nhường này. Con làm ta ngạc nhiên đấy. Ta cứ tưởng con phải có khí phách hơn chứ. Nếu ngài Jonas không đoái hoài gì đến con, sao con lại cứ muốn lấy cho bằng được hắn ta chứ?’

‘Con muốn lấy hắn ta á!’ Cherry gào lên. ‘Con muốn lấy hắn ta lắm đấy, Pa!’

‘Thế thì con làm rùm beng lên tất cả chuyện này để làm gì,’ người cha vặn lại, ‘nếu con không muốn lấy hắn?’

‘Bởi vì con đã bị đối xử một cách giả dối,’ Cherry nói; ‘và bởi vì chính em gái con và chính cha ruột con đã hùa nhau chống lại con. Con không giận nó đâu,’ Cherry nói, vẻ mặt trông còn giận dữ hơn bao giờ hết. ‘Con thương hại nó. Con thấy tiếc cho nó. Con biết trước số phận đang chờ đợi nó khi ở bên cái Con Người Đáng Nguyền Rủa đó.’

‘Chắc ngài Jonas vẫn sống sót được dẫu con có gọi hắn là kẻ đáng nguyền rủa đi chăng nữa, con gái ạ,’ ngài Pecksniff nói với vẻ nhẫn nhịn đã quay trở lại; ‘nhưng con cứ gọi hắn là gì tùy thích rồi chấm dứt chuyện này đi.’

‘Chưa chấm dứt đâu, Pa,’ Charity đáp. ‘Không, chưa hết đâu. Đó không phải là điểm duy nhất mà chúng ta không đồng quan điểm. Con sẽ không chịu khuất phục đâu. Tốt hơn là Pa nên biết điều đó ngay từ bây giờ. Không; con sẽ không chịu thua đâu, Pa ạ! Con không hẳn là một kẻ ngốc, và con cũng không mù. Tất cả những gì con muốn nói là, con sẽ không đời nào khuất phục.’

Dù nàng có ý gì đi nữa thì lúc này nàng cũng đã làm ngài Pecksniff chao đảo; bởi vì nỗ lực ra vẻ bình thản đến tội nghiệp của ngài quả thực thảm hại vô cùng. Cơn giận của ngài biến thành sự nhún nhường, và lời lẽ thì dị a ngọt ngào, nịnh nọt.

‘Con yêu ạ,’ ngài nói; ‘nếu trong phút chốc nóng giận bồng bột, cha đã dùng đến một biện pháp phi lý để dập tắt một cơn bùng nổ nhỏ vốn có hại cho cả con lẫn cha—có lẽ cha đã làm thế thật; hình như cha đã làm thế—cha xin con tha lỗi. Một người cha phải xin lỗi con mình,’ ngài Pecksniff nói, ‘tin chắc rằng đó là một cảnh tượng làm mềm lòng cả những bản tính gai góc nhất.’

Nhưng điều đó chẳng hề làm cô Pecksniff mềm lòng chút nào; có lẽ vì bản tính của nàng chưa đủ gai góc. Ngược lại, nàng cứ khăng khăng lặp đi lặp lại rằng mình không phải là kẻ ngốc, không mù lòa, và sẽ không đời nào chịu khuất phục.

‘Con đang vướng vào một sự hiểu lầm nào đó rồi con gái ạ!’ ngài Pecksniff nói, ‘nhưng cha sẽ không gặng hỏi xem đó là gì đâu; cha không muốn biết đâu. Không, xin con đấy!’ ngài nói thêm, vừa giơ tay ra vừa đỏ mặt lần nữa, ‘chúng ta hãy tránh nhắc đến đề tài đó đi con, bất kể nó là gì!’

‘Việc tránh nhắc đến đề tài này giữa chúng ta là hoàn toàn đúng đắn, thưa cha,’ Cherry nói. ‘Nhưng con muốn có thể tránh nó hoàn toàn, và do đó con buộc phải cầu xin cha lo cho con một chốn ở khác.’

Ngài Pecksniff đảo mắt nhìn quanh phòng, rồi cất giọng: ‘Một chốn ở ư, con gái ta!’

‘Một chốn ở khác, thưa cha,’ Cherry nói với giọng điệu ngày càng kiêu kỳ. ‘Hãy đưa con đến nhà bà Todgers hoặc một nơi nào đó, với một nền tảng độc lập; nhưng con sẽ không sống ở đây nữa đâu, nếu mọi chuyện cứ thế này.’

Biết đâu trong tâm trí cô Pecksniff, nhà bà Todgers hiện lên như một viễn cảnh có những người đàn ông nhiệt thành, đang khao khát được quỳ rạp dưới chân nàng. Cũng có thể ngài Pecksniff, với sự trẻ trung mới chớm nở của mình, lại nhìn thấy trong gợi ý về cơ ngơi ấy một phương thức dễ dàng để rũ bỏ một gánh nặng khó ưa liên quan đến tính khí quạu quạu và sự canh chừng mệt mỏi. Quả thực, lọt vào đôi tai đang chăm chú lắng nghe của ngài Pecksniff, lời đề nghị ấy nghe không đến nỗi giống như tiếng chuông báo tử buồn thảm cho mọi hy vọng của ngài.

Nhưng ngài là một người đầy tình cảm và vô cùng nhạy cảm; và ngài đã áp chặt chiếc khăn tay vào mắt bằng cả hai bàn tay—đúng phong cách của những kẻ như thế, nhất là khi có người đang quan sát. ‘Một trong những chú chim của ta,’ ngài Pecksniff cất giọng, ‘đã bay đi tìm bầu ngực của kẻ lạ; chú chim còn lại thì sắp sửa cất cánh đến nhà Todgers! Thôi thì, ta là gì nhỉ? Ta cũng chẳng biết chính xác mình là gì nữa. Thôi bỏ đi!’

Ngay cả câu nói này, có lẽ càng trở nên bi thảm hơn bởi đoạn ngẹn ngào giữa chừng của ngài, cũng chẳng mảy may tác động gì đến Charity. Nàng vẫn cứng cỏi, lạnh lùng và không khoan nhượng.

‘Nhưng cha luôn luôn,’ ngài Pecksniff nói, ‘hy sinh hạnh phúc của các con cho hạnh phúc của chính mình—ý cha là hy sinh hạnh phúc của chính mình cho các con—và bây giờ cha sẽ không bắt đầu điều chỉnh cuộc đời mình theo những quy tắc ứng xử nào khác đâu. Nếu con có thể sống hạnh phúc ở nhà bà Todgers hơn là ở nhà cha, con yêu ạ, hãy cứ đến nhà bà Todgers đi! Đừng bận tâm gì đến ta, con gái của cha!’ ngài Pecksniff nói đầy cảm xúc; ‘chắc chắn là ta sẽ xoay sở ổn thỏa thôi.’

Cô Charity, vốn biết rõ cha mình đang thầm sung sướng trước sự thay đổi đã được đề xuất ấy, bèn nén lại niềm vui riêng và tiếp tục bàn chuyện điều kiện. Những quan điểm của ngài về vấn đề này thoạt đầu hạn hẹp đến mức suýt dẫn đến một trận cãi vã nữa, có thể lại kèm theo cả những cái lắc người; nhưng dần dần họ cũng đạt được tiếng nói chung và cơn giông bão đã qua đi. Thật vậy, ý tưởng của cô Charity vốn rất vừa ý cả đôi bên, nên nếu họ không đi đến một thỏa thuận ôn hòa thì mới là điều lạ. Mọi việc nhanh chóng được hai bên sắp xếp rằng kế hoạch này sẽ được thử nghiệm, và thực hiện ngay lập tức; đồng thời việc Cherry không khỏe, cần thay đổi không gian, và muốn ở gần em gái sẽ được dùng làm cái cớ cho sự ra đi của nàng trước mặt ngài Chuzzlewit và Mary—cả hai người đều đã được nàng than phiền về căn bệnh từ một thời gian trước. Khi những tiền đề này đã được nhất trí, ngài Pecksniff liền ban phước cho nàng với tất cả sự trang nghiêm của một con người hy sinh vì người khác, kẻ vừa thực hiện một sự hy sinh lớn lao nhưng lại tự an ủi mình bằng chân lý rằng đức hạnh chính là phần thưởng xứng đáng. Thế là họ đã làm hòa với nhau lần đầu tiên kể từ đêm tối khó lòng tha thứ ấy, khi ngài Jonas, cự tuyệt người chị, đã thú nhận tình cảm của mình với cô em, và ngài Pecksniff đã tiếp tay cho hắn dựa trên những lý lẽ đạo đức.

Nhưng làm sao lại có chuyện—nhân danh một sự bổ sung bất ngờ vào nhóm những kỳ quan nhỏ bé của thế giới, dù chúng là gì và ở bất cứ đâu chăng nữa—làm sao lại có chuyện ngài Pecksniff và con gái mình sắp phải chia tay? Làm sao mà mối quan hệ tương hỗ của họ lại thay đổi lớn đến thế? Tại sao cô Pecksniff lại cứ khăng khăng đòi người ta phải hiểu rằng mình không mù lòa cũng chẳng ngốc nghếch, và nàng sẽ không chịu đựng điều đó? Chẳng lẽ ngài Pecksniff lại có ý định kết hôn lần nữa sao; hay là cô con gái, với đôi mắt tinh tường của một người phụ nữ độc thân, đã thấu thấu được mưu đồ của ngài!

Chúng ta hãy cùng tìm hiểu điều này.

Ngài Pecksniff, với tư cách là một con người không tì vết, kẻ mà qua đó những lời dèm pha lướt qua nhẹ tựa hơi thở bình thường trên bất kỳ bề mặt đánh bóng nào, có thể đường hoàng làm những điều mà người bình thường không dám. Ngài thấu hiểu sự trong sáng trong động cơ của chính mình; và khi đã có một động cơ, ngài dốc sức theo đuổi nó theo cách mà chỉ một người rất tốt (hoặc một kẻ cực kỳ xấu xa) mới làm nổi. Liệu ngài có đặt ra trước mắt mình những động cơ mạnh mẽ và hiển nhiên nào để lấy người vợ thứ hai không? Có chứ; và không chỉ một hay hai, mà là sự kết hợp của rất nhiều lý do.

Cụ già Martin Chuzzlewit đã dần trải qua một sự thay đổi quan trọng. Ngay cả vào đêm mà cụ đến nhà ngài Pecksniff vào lúc chẳng hợp chút nào ấy, cụ đã tương đối trầm tính và dễ bề đối phó. Vào thời điểm đó, ngài Pecksniff cho rằng điều này là do tác động từ cái chết của người em trai đối với cụ. Nhưng kể từ giờ phút đó, tính cách của cụ dường như đã thay đổi theo từng mức độ đều đặn, và dịu dần thành một sự thờ ơ tẻ nhạt đối với hầu hết mọi người, ngoại trừ ngài Pecksniff. Vẻ ngoài của cụ vẫn vậy, nhưng tâm trí thì đã thay đổi một cách kỳ lạ. Không phải là niềm đam mê này hay nỗi bực dọc kia nổi bật lên với sắc thái rực rỡ hay mờ nhạt hơn; mà là sắc thái của toàn bộ con người cụ đã phai nhạt đi. Khi nét tính cách này biến mất, chẳng có nét tính cách nào khác mọc lên thay thế. Các giác quan của cụ cũng suy giảm theo. Cụ kém tinh mắt hơn; đôi khi bị lãng tai; ít để ý đến những gì diễn ra trước mặt; và có thể chìm đắm trong sự im lặng suốt nhiều ngày liền. Quá trình biến đổi này diễn ra suôn sẻ đến mức vừa mới bắt đầu được chú ý thì nó đã hoàn tất. Nhưng ngài Pecksniff là người nhận ra điều đó đầu tiên, và vì vẫn còn ghi nhớ hình ảnh Anthony Chuzzlewit, ngài nhìn thấy ở người anh em Martin của ông cụ cũng chính quá trình suy tàn ấy.

Đối với một quý ông giàu lòng trắc ẩn như ngài Pecksniff, đây là một cảnh tượng vô cùng đau lòng. Ngài không thể không lường trước khả năng người họ hàng đáng kính của mình sẽ trở thành nạn nhân của những kẻ có mưu đồ hiểm độc, và gia tài của cụ sẽ rơi vào những bàn tay vô tích sự. Điều đó khiến ngài đau đớn đến mức quyết định phải chớp lấy khối tài sản ấy cho bằng được; giữ những kẻ lăm le dòm ngó di chúc ở khoảng cách an toàn; giam hỏng cụ già lại trong một bức tường, có thể nói là vậy, để phục vụ riêng cho lợi ích của mình. Do đó, từng chút một, ngài bắt đầu thăm dò xem ngài Chuzzlewit có chút hứa hẹn nào trở thành công cụ trong tay mình không, và khi nhận ra là có, quả thực cụ tỏ ra rất dễ uốn nắn trong những ngón tay dẻo dai của ngài, ngài bèn biến nó thành lẽ sống của đời mình—con người tốt bụng thật đấy!—để thiết lập sự thống trị đối với cụ; và mọi bài thử nghiệm nhỏ mà ngài dám áp dụng đều gặt hái thành công vượt ngoài mong đợi, ngài bắt đầu tưởng chừng như mình đã nghe thấy tiếng tiền mặt của cụ già Martin đang lỉnh kỉnh vang lên trong những chiếc túi phi phàm của chính mình.

Nhưng khi ngài Pecksniff suy ngẫm về vấn đề này (như ngài vẫn thường làm theo phong cách đầy nhiệt thành của mình), và nghĩ với một tâm hồn dâng trào cảm xúc về chuỗi hoàn cảnh đã đưa cụ già rơi vào tay ngài nhằm vùi dập lũ ác nhân cùng sự khải hoàn của một bản tính chính trực, ngài luôn cảm thấy Mary Graham chính là hòn đá ngáng đường của mình. Mặc cho cụ già có nói gì đi chăng nữa, ngài Pecksniff thừa biết cụ vẫn dành một tình cảm sâu sắc cho cô. Ngài biết rằng cụ thể hiện điều đó qua hàng ngàn chi tiết nhỏ nhặt; rằng cụ thích có cô ở bên cạnh, và không bao giờ thực sự thoải mái khi vắng bóng cô lâu. Việc cụ từng thề sẽ chẳng để lại cho cô một xu nào trong di chúc, ngài Pecksniff vô cùng hoài nghi. Rằng dẫu cụ có thề đi nữa, vẫn có rất nhiều cách để lách qua lời thề đó và làm thỏa mãn lương tâm mình, ngài Pecksniff thừa nhận. Rằng tình trạng không người bảo bọc của cô là một gánh nặng không nhỏ trong tâm trí cụ già, ngài cũng biết rõ, bởi chính ngài Chuzzlewit đã nói thẳng với ngài như vậy. ‘Thế thì,’ ngài Pecksniff tự nhủ, ‘chi bằng ta cưới con bé! Sẽ thế nào nhỉ,’ ngài Pecksniff lặp lại, vừa dựng tóc gáy vừa liếc nhìn bức tượng bán thân của mình do Spoker làm; ‘sẽ thế nào nhỉ, nếu ta chắc chắn được sự đồng thuận của cụ trước—cụ gần như lẩm cẩm rồi, tội nghiệp cụ già—rồi ta cưới cô ta!’

Ngài Pecksniff có một cảm thụ vô cùng sống động về Cái Đẹp; nhất là ở phụ nữ. Cách ứng xử của ngài với phái đẹp nổi bật bởi tính chất đầy ma lực ve vãn. Sử sách ghi lại ở một phần khác của trang sách này rằng ngài từng ôm chầm lấy bà Todgers chỉ vì một cái cớ mỏng manh nhất; và đó vốn là phong cách của ngài; nó là một phần trong sự ôn hòa dịu dàng của bản tính ngài. Trước khi có bất kỳ ý nghĩ về hôn nhân nào nảy sinh trong đầu, ngài đã ban tặng cho Mary vô số biểu trưng nhỏ bé thể hiện sự ngưỡng mộ về mặt tinh thần. Chúng đã phẫn nộ đón nhận, nhưng điều đó chẳng hề gì. Quả thật, khi ý tưởng đó lớn dần trong ngài, những biểu trưng ấy trở nên quá nồng nhiệt đến nỗi không thể thoát khỏi đôi mắt tinh tường của Cherry—người đã đọc vị ngay mưu đồ của ngài; nhưng ngài vẫn luôn cảm nhận được sức mạnh từ vẻ quyến rũ của Mary. Thế là Lợi ích và Sở thích đã sóng bước bên nhau, kéo theo cỗ xe ngựa mang kế hoạch của ngài Pecksniff.

Còn về ý định trả thù cậu Martin trẻ tuổi vì những lời lẽ xấc láo của cậu ta trong lúc chia tay, hay việc ngăn cản triệt để hơn nữa mọi hy vọng hòa giải giữa cậu với ông nội, ngài Pecksniff quá ư hiền lành và khoan dung nên không thể bị nghi ngờ là cất giấu điều đó trong lòng. Còn về việc bị Mary từ chối, ngài Pecksniff hoàn toàn tin chắc rằng trong hoàn cảnh của cô, cô không bao giờ có thể chống cự nổi nếu cả ngài và ngài Chuzzlewit đều đứng về một phía chống lại cô. Còn về việc đếm xỉa đến những mong muốn trong trái tim cô trong một trường hợp như thế, nó hoàn toàn không nằm trong bộ quy tắc đạo đức của ngài Pecksniff; bởi ngài biết rõ mình là một người tốt đến dường nào, và sự hiện diện của ngài sẽ là một phúc phước nhường nào cho bất cứ ai. Khi cô con gái đã phá vỡ lớp băng, và sự thật đã phơi bày giữa hai cha con, lúc này ngài Pecksniff chỉ việc theo đuổi mưu đồ của mình một cách khéo léo nhất và bằng những lối đi tinh vi nhất.

‘Ồ, thưa ngài,’ ngài Pecksniff cất tiếng khi gặp cụ già Martin ở khu vườn, vì đó là thói quen ra vào theo hứng của cụ; ‘sáng nay tuyệt vời thế này mà người bạn thân thiết của tôi cảm thấy thế nào rồi ạ?’

‘Cậu đang nói tôi đấy à?’ cụ già hỏi.

‘Ạ!’ ngài Pecksniff nói, ‘lại một trong những ngày lãng tai của cụ đây mà. Chẳng lẽ tôi lại có thể nói với ai khác được cơ chứ, thưa ngài kính yêu?’

‘Cậu có thể định nói về Mary,’ cụ già đáp.

‘Quả thật tôi hoàn toàn có thể. Rất đúng. Hy vọng là tôi có thể gọi cô ấy là một người bạn vô cùng, vô cùng thân thiết chứ?’ ngài Pecksniff nhận xét.

‘Tôi hy vọng thế,’ cụ Martin đáp. ‘Tôi nghĩ con bé xứng đáng với điều đó.’

‘Nghĩ ư!’ Pecksniff kêu lên, ‘nghĩ thế thôi sao, thưa ngài Chuzzlewit!’

‘Tôi biết là cậu đang nói,’ Martin đáp lại, ‘nhưng tôi không bắt kịp lời cậu nói. Nói lớn lên xem nào!’

‘Cụ ấy ngày càng điếc đặc hơn cả hòn đá lửa,’ Pecksniff lầm bầm. Rồi ngài gầm nhẹ: ‘Tôi vừa nói rằng, thưa ngài kính yêu, tôi e là mình phải đành dứt khoát để Cherry đi xa một thời gian.’

‘Nó đã làm gì thế?’ cụ già hỏi.

‘Cụ ấy toàn hỏi những câu ngớ ngẩn nhất mà tôi từng nghe!’ ngài Pecksniff lầm bầm trong họng. Sau đó ngài bồi thêm bằng một âm thanh dịu dàng nhưng vang dội: ‘Con bé chẳng làm gì sai cả, thưa bạn quý của tôi ơi.’

‘Thế cậu cho nó đi vì chuyện gì?’ Martin gặng hỏi.

‘Sức khỏe của con bé hoàn toàn không được tốt,’ ngài Pecksniff nói. ‘Nó nhớ em gái, thưa ngài kính yêu; hai chị em chúng quấn quýt nhau từ thuở nằm nôi. Và tôi đang tính cho nó sang London một chuyến để đổi gió. Một chuyến đi dài ngày thực sự, thưa ngài, nếu tôi thấy con bé thích thú với nó.’

‘Rất phải,’ Martin thốt lên. ‘Rất sáng suốt.’

‘Tôi rất vui khi nghe ngài nói vậy. Liệu tôi có thể hy vọng ngài sẽ bầu bạn với tôi ở chốn thâm sơn cùng cốc này trong lúc con bé vắng nhà không?’ ngài Pecksniff hỏi.

‘Tôi chẳng có ý định rời khỏi đây đâu,’ câu trả lời của Martin là vậy.

‘Thế thì tại sao,’ ngài Pecksniff vừa nói vừa luồn tay vào cánh tay cụ già rồi chậm rãi bước đi; ‘Thế thì tại sao, thưa ngài kính yêu, ngài lại không đến ở hẳn với tôi nhỉ? Tôi chắc chắn mình có thể mang lại cho ngài nhiều sự thoải mái hơn—dù túp lều của tôi có khiêm nhường—so với những gì ngài có thể kiếm được ở một quán trọ làng quê. Và xin ngài tha lỗi cho tôi, thưa ngài Chuzzlewit, xin hãy tha lỗi nếu tôi nói rằng một nơi như quán Dragon, dù có được quản lý tốt đến đâu đi nữa (và theo như tôi biết, bà Lupin là một trong những sinh linh đáng kính nhất ở hạt này), thì cũng khó lòng là một chốn dung thân thực sự cho cô Graham.’

Martin trầm ngâm giây lát; rồi vừa bắt tay ngài vừa nói:

‘Không. Cậu nói hoàn toàn đúng; nơi đó không phải là nhà.’

‘Ngay cả cảnh tượng chơi trò đánh đáo,’ ngài Pecksniff tiếp tục với giọng đầy hùng biện, ‘cũng hoàn toàn chẳnga ăn nhập gì với một tâm hồn thanh cao.’

‘Đúng là một trò giải trí của kẻ phàm phu,’ cụ già Martin nhận xét.

‘Của hạng cực kỳ phàm phu ấy chứ,’ ngài Pecksniff đáp. ‘Thế thì tại sao ngài không đưa cô Graham đến đây, thưa ngài? Nhà đây rồi. Tôi ở đây một mình, vì Thomas Pinch thì tôi chẳng thèm tính là ai cả. Bạn nữ xinh đẹp của chúng ta sẽ ở căn phòng của con gái tôi; ngài hãy chọn phòng tùy ý; hy vọng là chúng ta sẽ không cãi nhau đâu!’

‘Chúng ta khó lòng mà làm thế lắm,’ Martin nói.

Ngài Pecksniff siết chặt tay cụ. ‘Tôi hiểu chúng ta tâm ý tương thông rồi, thưa ngài kính yêu!—Ta có thể xoay chuyển hắn,’ ngài thầm nghĩ với vẻ đắc thắng, ‘trong lòng bàn tay nhỏ bé của mình.’

‘Cậu để phần thù lao cho tôi toàn quyền quyết định chứ?’ cụ già lên tiếng sau một phút im lặng.

‘Ôi! Xin đừng nhắc đến chuyện thù lao!’ Pecksniff kêu lên.

‘Tôi nói rằng,’ Martin lặp lại với một chút ngoan cố cố hữu phảng phất, ‘cậu để phần thù lao cho tôi quyết định. Đúng thế không?’

‘Miễn là ngài muốn, thưa ngài kính yêu.’

‘Lúc nào tôi cũng muốn thế,’ cụ già nói. ‘Cậu biết rõ là lúc nào tôi cũng muốn thế mà. Tôi muốn sòng phẳng trả tiền sòng phẳng ngay cả khi mua đồ của cậu. Không phải là tôi không để lại một khoản dư để rồi sẽ thanh toán vào một ngày nào đó đâu, Pecksniff ạ.’

Vị kiến trúc sư quá đỗi xúc động đến mức không nói nên lời. Ngài cố rặn ra một giọt nước mắt rơi xuống tay người ân nhân, nhưng lại chẳng tìm thấy giọt nào trong cái xưởng cất nước mắt khô khốc của mình.

‘Mong sao ngày đó hãy còn rất xa!’ đó là lời cảm thán mang tính đạo đức của ngài. ‘Ạ, thưa ngài! Ước gì tôi có thể nói lên rằng tôi quan tâm đến ngài và những người bên cạnh ngài sâu sắc đến nhường nào! Tôi đang ám chỉ đến người bạn trẻ xinh đẹp của chúng ta.’

‘Đúng thế,’ cụ đáp. ‘Đúng thế. Con bé cần phải có ai đó quan tâm đến nó. Tôi đã đối xử tệ với nó khi nuôi dạy nó theo cách đó. Dù là một đứa mồ côi, lẽ ra nó đã có thể tìm được ai đó bảo bọc mà nó có thể yêu thương trở lại. Khi nó còn là một đứa trẻ, tôi đã tự thỏa mãn với suy nghĩ rằng khi chiều theo ý thích đặt nó vào giữa tôi và những kẻ bội bạc, tôi đã làm một việc tốt cho nó. Giờ đây khi nó đã trưởng thành, tôi chẳng còn chút an ủi nào như thế nữa. Nó chẳng có ai bảo bọc ngoài chính mình. Tôi đã đẩy nó vào thế đối đầu với thế giới, khiến bất kỳ con chó nào cũng có thể sủa hoặc nịnh bợ nó theo ý thích. Quả thực con bé đang rất cần được quan tâm và nâng niu từng ly từng tí. Đúng vậy; thực sự là thế!’

‘Nếu hoàn cảnh của cô ấy được thay đổi và xác định rõ ràng thì sao, thưa ngài?’ ngài Pecksniff gợi ý.

‘Làm sao mà làm được chứ? Chẳng lẽ tôi lại bắt con bé đi may vá hay làm gia sư chắc?’

‘Trời đất quỷ thần ơi!’ ngài Pecksniff thốt lên. ‘Thưa ngài kính yêu, vẫn còn những con đường khác. Thực sự là có. Nhưng hiện tại tôi đang vô cùng xúc động và bối rối, xin phép không bàn tiếp về vấn đề này nữa. Tôi hầu như chẳng biết mình đang nói gì nữa đây. Cho phép tôi xin phép được nối lại câu chuyện vào một lúc khác nhé.’

‘Cậu không khỏe ở đâu à?’ Martin lo lắng hỏi.

‘Không, không!’ Pecksniff kêu lên. ‘Không có gì. Xin phép cho tôi được bàn lại vào lúc khác. Tôi muốn đi dạo một chút. Chúc ngài bình an!’

Cụ già Martin chúc lại ngài và siết chặt tay ngài. Khi cụ quay người bước đi và thong thả hướng về phía ngôi nhà, ngài Pecksniff đứng chôn chân ngắm nhìn theo bóng cụ; lúc này ngài đã hồi phục khá nhanh sau cơn xúc động vừa rồi—cái cơn xúc động mà nếu ở bất kỳ người đàn ông nào khác, người ta sẽ tưởng nó chỉ là một thứ chiêu trò được dựng lên để bắt mạch ngài Martin. Sự thay đổi ở cụ già thể hiện quá ít qua vóc dáng đến nỗi ngài Pecksniff, khi nhìn theo cụ, không kìm được mà tự nhủ thầm:

‘Và ta có thể xoay chuyển hắn trong lòng bàn tay! Cứ thử nghĩ mà xem!’

Cụ Martin tình cờ quay đầu lại, trìu mến gật đầu chào ngài. Ngài Pecksniff liền đáp lại cử chỉ ấy.

‘Chà, đã có thời gian,’ ngài Pecksniff tự nhủ; ‘và mới đây thôi, khi cụ ấy còn chẳng thèm nhìn lấy mặt tôi! Sự thay đổi này mới dịu ngọt làm sao. Kết cấu của trái tim con người mới tinh tế làm sao; quá trình nó được làm mềm hóa mới phức tạp làm sao! Về mặt bề ngoài cụ ấy vẫn thế, nhưng tôi có thể xoay chuyển cụ trong lòng bàn tay mình. Thật đáng kinh ngạc!’

Nói một cách chân thực nhất, dường như chẳng có chuyện gì mà ngài Pecksniff không dám mạo hiểm làm với Martin Chuzzlewit; bởi vì bất cứ điều gì ngài Pecksniff nói hay làm đều đúng, và bất cứ điều gì ngài khuyên nhủ đều được thi hành. Martin đã thoát khỏi bao nhiêu cái bẫy của những kẻ săn tiền tài khốn khổ, và đã khép mình trong lớp vỏ bọc nghi kỵ, đa nghi suốt bao nhiêu năm trời, cuối cùng lại biến thành công cụ và món đồ chơi trong tay người đàn ông tốt bụng ấy. Với niềm hạnh phúc của sự xác tín đó hiện rõ trên gương mặt, vị kiến trúc sư bước ra ngoài cho buổi đi dạo buổi sáng.

Thời tiết mùa hè trong lồng ngực ngài cũng phản chiếu bầu không khí trong lồng ngực của Tự nhiên. Băng qua những khung cảnh xanh thẳm nơi các cành cây uốn cong vòm phía trên, hé lộ ánh nắng chói lọi trong phối cảnh tuyệt đẹp; qua những khóm dương xỉ đẫm sương nơi những chú thỏ giật mình nhảy vụt lên và trốn chạy khi ngài đến gần; ngang qua những vũng nước phủ đầy rong rêu, những thân cây đổ, và xuống những hũng sâu, xào xạc giẫm lên lớp lá của năm ngoái với hương thơm gợi nhớ về quá khứ, ngài Pecksniff điềm tĩnh dạo bước. Đi qua những cánh cổng đồng cỏ và hàng rào thơm ngát hoa hồng dại; qua những ngôi nhà tranh có mái lợp mà những cư dân cúi đầu khiêm nhường trước ngài như một con người vừa đức hạnh vừa uyên bác; vị Pecksniff đáng kính bước đi trong sự chiêm nghiệm thanh thản. Chú ong bay lượn qua, vo ve về công việc nó phải làm; những con muỗi lười biếng cứ bay vòng tròn mãi trong một vòng tròn lúc thu hẹp lúc mở rộng, nhưng lúc nào cũng bay nhanh không kém gì ngài, nhảy múa vui tươi trước mặt ngài; màu sắc của lớp cỏ dài lúc ẩn lúc hiện, như thể những đám mây nhẹ đang khiến nó e thẹn khi chúng trôi lững lờ qua bầu trời xa xăm. Những chú chim, giống hệt như những tiếng lương tâm Pecksniff, hót vang vui tươi trên từng cành cây; và ngài Pecksniff bày tỏ lòng thành kính với ngày mới bằng cách nghiền ngẫm về những dự án của mình trên suốt bước chân đi.

Tình cờ vấp phải rễ cây xù xì của một gốc cây cổ thụ do quá đỗi mẩn tư, ngài ngước đôi mắt sùng kính lên để quan sát mặt đất phía trước. Ngài giật mình khi nhìn thấy hình ảnh bằng xương bằng thịt của những suy nghĩ vừa nấp sẵn không xa phía trước. Chính là Mary. Và cô đang ở một mình.

Thoạt đầu ngài Pecksniff khựng lại như thể có ý định tránh mặt cô; nhưng bản năng tiếp theo của ngài là tiến bước, và ngài đã làm thế với những bước chân nhanh nhẹn; miệng ngân nga những giai điệu ngọt ngào và ngây thơ đến mức ngài chỉ thiếu một đôi cánh và lông vũ nữa là thành một chú chim.

Nghe thấy những âm thanh phía sau lưng mình, thứ không thuộc về những chú sơn ca trong lùm cây, cô quay đầu lại. Ngài Pecksniff hôn gió và đã đứng ngay bên cạnh cô tự bao giờ.

‘Đang đàm tâm với thiên nhiên hở em?’ ngài Pecksniff cất giọng. ‘Anh cũng vậy.’

Cô bảo rằng buổi sáng quá đẹp nên cô đã đi dạo xa hơn dự định và chuẩn bị quay về. Ngài Pecksniff bảo đó hoàn toàn là tình trạng của ngài, và ngài sẽ đi về cùng cô.

‘Hãy tựa tay vào anh đi, cô gái ngọt ngào,’ ngài Pecksniff nói.

Mary từ chối, và bước đi nhanh đến mức ngài phải phàn nàn. ‘Hồi anh bắt gặp em, em đang đi thong thả mà,’ ngài Pecksniff nói. ‘Sao lại nhẫn tâm vội vã thế làm gì? Em đâu có muốn lánh mặt anh, phải không nào?’

‘Vâng, có đấy,’ cô đáp, quay gương mặt đang bừng đỏ giận dữ về phía ngài, ‘anh thừa biết là có mà. Thả tôi ra, ngài Pecksniff. Chạm vào người anh khiến tôi thấy khó chịu.’

Chạm vào người ngài ư! Gì cơ? Cái chạm tay thanh tao mang phong cách gia trưởng ấy mà bà Todgers—hẳn là một người phụ nữ kín đáo—đã từng chịu đựng, không chỉ chẳng hề phàn nàn mà còn tỏ ra vô cùng thỏa mãn cơ mà! Thế này thì hoàn toàn sai trái rồi. Ngài Pecksniff lấy làm tiếc khi nghe cô nói vậy.

‘Nếu anh vẫn chưa nhận ra điều đó,’ Mary nói, ‘thì xin hãy ghi nhận từ chính đôi môi tôi, và với tư cách là một quý ông, xin đừng tiếp tục làm phiền tôi nữa.’

‘Thôi nào, thôi nào!’ ngài Pecksniff dịu dàng nói, ‘anh cảm thấy mình có thể coi thái độ này là điều dễ hiểu ở chính con gái ruột của mình, và tại sao anh lại phải phản đối nó ở một người xinh đẹp nhường này cơ chứ! Thật là cay nghiệt. Nó cứa đứt tận tâm can anh,’ ngài Pecksniff nói; ‘nhưng anh không thể cãi vã với em được đâu, Mary ạ.’

Cô cố nói rằng mình lấy làm tiếc khi nghe điều đó, nhưng rồi bật khóc nức nở. Ngài Pecksniff lúc này lặp lại màn trình diễn kiểu Todgers với một quy mô thoải mái, như thể ngài định kéo dài nó trong một khoảng thời gian kha khá; và bằng bàn tay còn rảnh rỗi, ngài tóm lấy tay cô, bận rộn tách từng ngón tay của cô bằng ngón tay của mình, đôi lúc còn hôn lên chúng trong lúc tiếp tục câu chuyện:

‘Anh rất vui vì chúng ta đã gặp nhau. Anh vô cùng vui mừng vì cuộc gặp gỡ này. Giờ đây anh có thể trút bỏ được gánh nặng đè nặng trong lồng ngực, và trò chuyện với em một cách tâm tình. Mary,’ ngài Pecksniff cất giọng với âm điệu dịu dàng nhất, quả thực chúng quá đỗi dịu dàng đến mức ngài suýt thét lên: ‘Hồn anh hỡi! Anh yêu em!’

Thật là một trò kỳ quặc, cái vẻ làm cao của thiếu nữ! Cô giả vờ rùng mình.

‘Anh yêu em,’ ngài Pecksniff nói, ‘sinh linh dịu dàng của anh ạ, với một sự tận tụy khiến ngay cả chính anh cũng phải ngạc nhiên. Anh từng tưởng rằng cảm giác đó đã vùi sâu trong nấm mồ im lìm của một người phụ nữ chỉ đứng sau em về phẩm chất tâm hồn và nhan sắc; nhưng anh nhận ra mình đã nhầm.’

Cô cố rút tay ra, nhưng thà cố thoát khỏi vòng siết của một con trăn khổng lồ tình cảm còn hơn; nếu có thể đưa một sinh vật xảo quyệt như thế ra so sánh với Pecksniff.

‘Dù anh là một người góa vợ,’ ngài Pecksniff nói, vừa ngắm nhìn những chiếc nhẫn trên ngón tay cô vừa dùng ngón tay cái mập mạp lần theo đường đi của một mạch máu xanh thanh mảnh, ‘một người góa vợ có hai con gái, nhưng anh vẫn chưa bị vướng bận gì đâu em yêu. Một đứa trong số chúng, như em đã biết, đã lấy chồng. Đứa còn lại, theo ý nguyện của nó, nhưng cũng với mục đích—anh xin thú nhận thế—để anh có thể thay đổi tình trạng độc thân của mình, sắp sửa rời khỏi nhà cha nó rồi. Anh hy vọng mình cũng có chút danh tiếng. Mọi người hình như đều thích nói tốt về anh. Thân hình và phong cách của anh chắc không hẳn là của một con quái vật đâu nhỉ, anh hy vọng thế. À! Bàn tay hư hỏng này!’ ngài Pecksniff thốt lên với vẻ trách móc cái chiến lợi phẩm đang ngoan cố, ‘sao em lại bắt anh làm tù nhân chứ? Đi đi, đi đi nào!’

Ngài vỗ vào bàn tay để trừng phạt nó; nhưng rồi mềm lòng, lại ôm trọn nó vào vạt áo để vỗ về nó một lần nữa.

‘Được sống hạnh phúc bên nhau, và trong sự bầu bạn của người cha đáng kính của chúng ta, cưng của anh ạ, chúng ta sẽ viên mãn. Khi cụ được đưa về bến bờ bình yên, chúng ta sẽ an ủi lẫn nhau. Đóa hoa anh thảo xinh đẹp của anh, em nói sao nào?’

‘Có lẽ,’ Mary đáp lại với một giọng gấp gáp, ‘tôi nên cảm thấy biết ơn vì sự tin tưởng này của anh. Tôi không thể nói là mình cảm thấy thế, nhưng tôi sẵn lòng cho rằng anh xứng đáng nhận lời cảm ơn của tôi. Xin hãy nhận lấy chúng; và xin hãy để tôi yên, ngài Pecksniff.’

Người đàn ông tốt bụng nở một nụ cười nhợt nhạt đầy vẻ mỡ màng; và kéo cô sát vào người hơn.

‘Làm ơn, làm ơn buông tôi ra, ngài Pecksniff. Tôi không thể nghe lời tỏ tình của anh được. Tôi không thể chấp nhận nó. Có rất nhiều người sẵn sàng đón nhận nó, nhưng tôi thì không. Vì tình người và lòng trắc ẩn, xin hãy để tôi đi!’

Ngài Pecksniff vẫn thản nhiên bước đi với cánh tay ôm lấy vòng eo cô và tay cô nằm trong tay ngài, hứa hẹn mãn nguyện như thể họ là tất cả của nhau và đã được gắn kết trong mối tình thắm thiết nhất.

‘Nếu anh dùng sức mạnh vượt trội của mình để ép buộc tôi,’ Mary cất lời, khi nhận ra những lời lẽ dịu dàng chẳng hề có chút tác dụng nào với ngài, cô liền buông xuôi ý định kìm nén sự phẫn nộ; ‘nếu anh dùng sức mạnh để ép tôi phải đi cùng và trở thành đối tượng cho những lời hỗn xược của anh dọc đường, thì anh cũng không thể ngăn cản tôi bày tỏ suy nghĩ của mình. Tôi căm ghét anh đến tận xương tủy. Tôi biết rõ bản chất thực sự của anh và khinh bỉ nó.’

‘Không, không,’ ngài Pecksniff dịu dàng nói. ‘Không, không, không!’

‘Bằng mưu mô thủ đoạn nào hay cơ duyên bất hạnh nào mà anh chiếm được tầm ảnh hưởng đối với ngài Chuzzlewit, tôi không biết,’ Mary nói; ‘có lẽ nó đủ mạnh để làm dịu đi ngay cả chuyện này, nhưng chắc chắn cụ sẽ biết chuyện này, hãy tin là thế đấy, thưa ngài.’

Ngài Pecksniff lờ đờ chớp đôi mi nặng trĩu rồi lại hạ xuống. Đó là cách nói đầy vẻ thản nhiên rằng: ‘Ừm, ừm! Thế cơ à!’

‘Chưa đủ sao,’ Mary nói, ‘khi anh bóp méo và thay đổi bản tính của cụ, uốn nắn mọi định kiến của cụ phục vụ cho những mục đích đê hèn của anh, và làm chai sạn một trái tim vốn dĩ tử tế bằng cách bưng bít sự thật, chỉ để lọt vào đó những góc nhìn sai lệch và méo mó; chưa đủ sao khi anh có quyền năng làm thế và đang lạm dụng nó, mà anh còn phải tỏ ra thô tục, tàn nhẫn và hèn nhát với tôi nữa chứ?’

Ngài Pecksniff vẫn điềm tĩnh dẫn cô đi, vẻ mặt hiền từ chẳng khác nào chú cừu non từng gặm cỏ trên đồng.

‘Chẳng có thứ gì lay chuyển được anh sao, thưa ngài?’ Mary thét lên.

‘Con yêu ạ,’ ngài Pecksniff nhận xét với một nụ cười mãn nguyện, ‘thói quen tự kiểm điểm bản thân, và việc thực hành—ta có nên nói là thực hành đức hạnh không nhỉ?’

‘Là thói đạo đức giả thì có,’ Mary đáp.

‘Không, không,’ ngài Pecksniff tiếp tục, vừa day day bàn tay đang bị giam cầm với vẻ trách cứ, ‘là đức hạnh—đã giúp anh tự xây dựng những lớp phòng thủ vững chắc cho bản thân, đến mức rất khó để có thể làm anh nổi giận. Đó là một sự thật kỳ lạ, nhưng quả thực rất khó, em biết đấy, để khiến ai đó làm anh nổi giận. Và bộ cô ta tưởng,’ ngài Pecksniff nói với một cái siết tay đầy nghịch ngợm, ‘là cô ta có thể làm được ư! Cô ta hiểu quá ít về trái tim anh!’

Quá ít thật đấy! Tâm trí cô được cấu thành kỳ lạ đến mức cô thà chịu đựng sự âu yếm của một con cóc, một con rắn lục, hay một con rắn độc—thậm chí là cái ôm siết của một con gấu—còn hơn là đón nhận những cử chỉ âu yếm của ngài Pecksniff.

‘Thôi nào, thôi nào,’ người đàn ông tốt bụng đó cất lời, ‘chỉ một hai lời là mọi chuyện sẽ ổn thỏa thôi, và sẽ thiết lập được một sự hòa hợp dễ chịu giữa chúng ta. Anh không giận đâu, con yêu của anh.’

‘Anh mà không giận ư!’

‘Không,’ ngài Pecksniff nói, ‘anh không giận. Anh nói thế đấy. Em cũng vậy mà.’

Tuy nhiên, ẩn dưới bàn tay ngài là một trái tim đang đập loạn nhịp kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

‘Anh chắc chắn là em không giận đâu,’ ngài Pecksniff nói: ‘và anh sẽ nói cho em biết tại sao nhé. Có tới hai Martin Chuzzlewit, con yêu ạ; và việc em cứ giữ khư khư sự tức giận với người này có thể để lại hậu quả nghiêm trọng—ai mà biết được!—đến người kia. Em đâu có muốn làm tổn thương cụ, phải không nào?’

Cô run lẩy bẩy, nhìn ngài với ánh mắt khinh bỉ kiêu hãnh đến mức ngài phải quay mặt đi. Chắc chắn là để tránh tỏ ra khó chịu với cô dẫu cho bản tính tốt đẹp của ngài có ngăn cản đi chăng nữa.

‘Một cuộc chiến tranh ngầm, con yêu ạ,’ ngài Pecksniff nói, ‘có thể biến thành một cuộc chiến công khai đấy, hãy nhớ lấy. Thật đáng buồn nếu làm lụi tàn tương lai của một chàng trai trẻ đã bị tước quyền thừa kế vốn đã tẻ nhạt sẵn rồi; nhưng làm điều đó thì dễ biết bao. Ạ, dễ biết bao! Em nghĩ anh có ảnh hưởng với người cha đáng kính của chúng ta không nào? Chà, có lẽ là có đấy. Có lẽ anh có chứ.’

Ngài ngước đôi mắt nhìn vào mắt cô; rồi gật đầu với một vẻ đùa cợt đầy quyến rũ.

‘Không,’ ngài tiếp tục, vẻ trầm ngâm. ‘Nói chung lại thì, người đẹp của anh ơi, nếu anh là em, anh sẽ giữ kín bí mật này cho riêng mình. Anh không chắc chắn lắm đâu—còn lâu mới chắc—rằng điều đó sẽ khiến người bạn của chúng ta ngạc nhiên theo bất kỳ cách nào, bởi vì sáng nay anh và cụ vừa có vài lời trò chuyện với nhau, và cụ đang rất sốt sắng, cực kỳ sốt sắng muốn sắp xếp cho em một chốn dung thân ổn định hơn. Nhưng dù cụ có ngạc nhiên hay không, hậu quả của việc em thổ lộ điều đó cũng có thể vẫn thế. Martin trẻ tuổi có thể sẽ phải chịu đựng những tổn thương nặng nề đấy. Trắc ẩn cho Martin trẻ tuổi một chút đi em, em thấy sao?’ ngài Pecksniff nói với một nụ cười đầy sức thuyết phục. ‘Đúng vậy. Dẫu cậu ta chẳng xứng đáng đâu, nhưng anh vẫn sẽ làm thế.’

Lúc này cô khóc nức nở thảm thiết và tỏ ra vô cùng đau khổ, khiến ngài thấy rằng tốt hơn hết là nên nới lỏng vòng ôm quanh eo cô và chỉ giữ lấy tay cô thôi.

‘Còn về phần chúng ta trong bí mật nhỏ bé quý giá này,’ ngài Pecksniff nói, ‘chúng ta sẽ giữ kín cho riêng mình, và bàn bạc với nhau giữa chúng ta, rồi em sẽ suy nghĩ thêm. Em sẽ đồng ý thôi, con yêu của anh ạ; anh biết em sẽ đồng ý mà. Dù em có nghĩ gì đi nữa; em vẫn sẽ đồng ý thôi. Anh hình như nhớ là mình từng nghe thấy—anh thực sự không biết ở đâu hay bằng cách nào’—ngài nói thêm với vẻ cởi mở đến mê hoặc, ‘rằng em và Martin trẻ tuổi, hồi còn là những đứa trẻ, từng có một thứ tình cảm trẻ con gắn bó với nhau. Khi chúng ta kết hôn, em sẽ có được sự thỏa mãn khi nghĩ rằng điều đó không kéo dài để hủy hoại cậu ta, mà đã trôi qua để làm điều tốt cho cậu ta; bởi vì khi đó chúng ta sẽ xem xét xem mình có thể làm gì để giúp đỡ một chút ít cho con đường của Martin trẻ tuổi. Anh có ảnh hưởng với người cha đáng kính của chúng ta không nào? Chà! Có lẽ là có chứ. Có lẽ anh có chứ.’

Lối ra khỏi khu rừng nơi diễn ra những màn yếm cợt tình cảm này nằm ngay sát nhà ngài Pecksniff. Giờ thì họ đã ở rất gần đến nỗi ngài khựng lại, giơ ngón tay út của cô lên, và cất giọng đùa cợt như một ý thích cuối cùng trước khi chia tay:

‘Anh cắn nó một cái nhé?’

Chẳng nhận được câu trả lời nào, ngài liền đổi sang hôn lên đó; rồi cúi người xuống, áp khuôn mặt nhão nhoét của mình vào mặt cô—ngài có một khuôn mặt nhão nhoét, dẫu ngài là một người tốt—và ban phước lành, thứ mà xuất phát từ một nguồn như thế cũng đủ để giúp cô lập nghiệp và sung túc từ đó về sau, cho phép cô rời đi.

Sự ga-lăng theo đúng nghĩa đen được cho là làm tôn vinh và nâng tầm con người; và tình yêu đã gieo rắc sự tinh tế cho vô số chàng Cymon. Nhưng ngài Pecksniff—có lẽ bởi vì đối với một bản tính cao cả như ngài thì những điều đó chỉ là sự thô tục tầm thường—thực sự chẳng hề mang lại một ấn tượng tốt đẹp nào, giờ đây khi ngài chỉ còn lại một mình. Ngược lại, ngài có vẻ teo tóp và nhỏ bé lại; như đang cố trốn tránh chính mình; và tỏ ra khốn khổ vì không có khả năng làm điều đó. Đôi giày của ngài trông quá rộng; ống tay áo trông quá dài; mái tóc trông quá rũ rượi; các đường nét trên khuôn mặt trông quá bủn xỉn; phần cổ áo phô ra trông như thể một chiếc thòng lọng sẽ làm ơn cho nó lắm. Thậm chí trong một hai phút, ngài vừa nóng nảy, vừa tái nhợt, vừa bủn xỉn, vừa rụt rè, lại vừa lấm lét, và do đó chẳng hề mang chút phong thái Pecksniff nào cả. Nhưng ngay sau đó, ngài đã lấy lại bình tĩnh, và bước về nhà với một vẻ mặt nhân từ hệt như thể ngài là Thượng tế của thời tiết mùa hè.

‘Con đã sắp xếp để đi rồi thưa Cha,’ Charity nói, ‘vào ngày mai.’

‘Sớm thế cơ à, con gái ta!’

‘Con không thể đi sớm hơn được nữa, trong hoàn cảnh này,’ Charity nói. ‘Con đã viết thư cho bà Todgers để đề xuất một sắp xếp, và đã yêu cầu bà ấy ra đón con ở trạm xe ngựa, dù thế nào đi nữa. Giờ thì ngài sẽ hoàn toàn làm chủ chính mình rồi đấy, ngài Pinch!’

Ngài Pecksniff vừa bước ra khỏi phòng, và Tom vừa bước vào.

‘Làm chủ chính mình!’ Tom lặp lại.

‘Đúng thế, ngài sẽ chẳng có ai làm phiền nữa,’ Charity nói. ‘Ít nhất thì tôi hy vọng là không. Hừm! Quả là một thế giới đổi thay.’

‘Gì cơ! Cô sắp lấy chồng phải không, cô Pecksniff?’ Tom vô cùng ngạc nhiên hỏi.

‘Không hẳn thế,’ Cherry ấp úng. ‘Con vẫn chưa quyết định sẽ lấy. Con tin là mình có thể lấy, nếu con muốn, ngài Pinch ạ.’

‘Dĩ nhiên là cô có thể chứ!’ Tom nói. Và anh nói điều đó với một niềm tin tưởng hoàn toàn. Anh tin điều đó từ tận đáy lòng mình.

‘Không,’ Cherry nói, ‘con không chuẩn bị lấy chồng đâu. Chẳng có ai cả, theo như con biết. Hừm! Nhưng con sẽ không sống với Pa nữa. Con có lý do của riêng mình, nhưng tất cả đều là bí mật. Con đảm bảo là con sẽ luôn cảm thấy rất quý mến ngài, vì sự gan dạ mà ngài đã thể hiện đêm hôm đó. Còn về phần ngài và tôi, ngài Pinch, chúng ta chia tay với những người bạn tốt nhất có thể!’

Tom cảm ơn nàng vì sự tin tưởng và tình bạn ấy, nhưng có một bí ẩn trong câu chuyện trước đó khiến anh hoàn toàn bối rối. Với sự tận tụy thái quá dành cho gia đình, anh đã cảm nhận sự mất mát của Merry sâu sắc hơn bất kỳ ai—ngoại trừ những ai hiểu rằng mọi sự hắt hủi anh phải chịu đựng đều được anh tự nhận lỗi về phần mình. Anh vừa mới nguôi ngoai chuyện đó thì nay lại đến lượt Charity sắp sửa rời đi. Nàng lớn lên, có thể nói vậy, ngay dưới mắt Tom. Hai chị em họ là một phần của Pecksniff, và là một phần của Tom; những mảnh ghép trong lòng tốt của Pecksniff và trong sự phục vụ của Tom. Anh không thể chịu đựng nổi; đêm đó Tom chẳng ngủ nổi hai tiếng đồng hồ, vì cứ nằm trên giường trằn trọc suy nghĩ về những thay đổi kinh khủng này.

Khi buổi sáng hé rạng, anh cứ tưởng mình đã mơ thấy mớ hỗn độn mơ hồ này; nhưng không, khi bước xuống lầu, anh thấy họ đang đóng hòm xếp vali và buộc dây thừng cho những chiếc rương, cùng những công việc chuẩn bị khác cho sự ra đi của cô Charity, kéo dài suốt cả ngày dài. Kịp thời cho chuyến xe ngựa buổi chiều, cô Charity đã long trọng trao những chiếc chìa khóa quản gia lên chiếc bàn phòng khách; chào tạm biệt đầy trang nhã với tất cả mọi người trong nhà; và rời khỏi mái nhà của đấng sinh thành—một phước lành mà một số kẻ vô thần đã chứng kiến và nhận xét rằng người đầy tớ nhà Pecksniff đã vô cùng hăng hái tạ ơn Chúa trong nhà thờ vào Chủ nhật tuần tới.