Những Nhà Từ Thiện Quần Rách

Lượt đọc: 492 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 35
Đối Phó Với “Vấn Đề”

❊ ❊ ❊

Hầu như mọi hãng xưởng khác trong thị trấn đều lâm vào cảnh ngộ tương tự như công ty Rushton & Co.; chẳng hãng nào còn việc gì đáng kể để làm, và thợ thuyền cũng chẳng buồn lất phất đi các cửa hàng khác để xin việc nữa. Họ biết làm thế có ích gì đâu. Đa phần bọn họ chỉ thẫn thờ đi lang thang hoặc đứng tụm lại từng nhóm ngoài đường, chủ yếu là quanh khu vực Chợ Nô lệ Tiền lương gần đài phun nước ở Đại lộ Grand. Họ tụ tập đông đến nỗi một vài cư dân đã viết thư gửi lên các tờ báo địa phương để phàn nàn về cái “sự phiền toái” ấy, đồng thời chỉ ra rằng điều đó vốn có thể đẩy những du khách “tầng lớp trên” rời khỏi thị trấn. Thế là sau đó, hai ba cảnh sát nữa được cắt cử túc trực gần đài phun nước với chỉ thị “xua đuổi” bất kỳ nhóm người thất nghiệp nào tụ lại. Cảnh sát không thể cấm họ đến đó, nhưng họ ngăn cản không cho người ta đứng lê la.

Những đám rước của người thất nghiệp vẫn diễn ra hàng ngày, và số tiền họ xin được từ công chúng được chia đều cho những ai tham gia. Có lúc mỗi người được một si-ling sáu xu, có lúc thì hơn một chút và cũng có lúc kém hơn một chút. Những con người ấy trông thật thảm hại làm sao khi họ lê bước qua những con đường ảm đạm, dưới làn mưa hoặc tuyết rơi, với thứ bùn nhão ngấm sâu vào đôi giày rách bươm, và tệ hơn thế nữa, với cơn gió đông buốt thấu xương lùa qua lớp quần áo tơi tả và đóng băng những thân thể đói khát của họ.

Đa số thợ lành nghề vẫn giữ khoảng cách với những đám rước này, mặc dù khuôn mặt hốc hác của họ là minh chứng không thể chối cãi cho những nỗi thống khổ mà họ chịu đựng. Dù túng quẫn ngự trị tối cao trong những tổ ấm lạnh lẽo của họ, nơi thường chẳng có lấy một hạt gạo, một ngọn đèn hay đốm lửa, nhưng họ quá “kiêu hãnh” để đem nỗi khốn khổ của mình ra diễu hành trước mặt nhau hay trước thế giới. Họ bí mật bán hoặc cầm cố quần áo cùng đồ đạc trong nhà để sống qua ngày trong cảnh bán đói bán rét nhờ số tiền kiếm được và nhờ mua thiếu, chứ nhất quyết không đi ăn xin. Nhiều người trong số họ thậm chí còn lặp lại quan điểm của những kẻ từng viết thư lên báo, và với một sự thiếu vắng lạ lùng về tình đoàn kết giai cấp, họ lại đi trách móc những người tham gia đám rước. Họ bảo chính thứ đó đã đuổi “tầng lớp trên” đi, gây tổn hại cho thị trấn, và là nguyên nhân sinh ra toàn bộ nghèo đói cùng thất nghiệp. Dù vậy, một số người vẫn chấp nhận bố thí theo những cách khác; các vị nữ tu đi thăm hộ gia đình đã phân phát phiếu nhận than và tạp hóa. Không phải là thứ đó tạo ra sự khác biệt lớn lao gì; thường thì người ta làm ầm ĩ lên kèm theo rất nhiều lời khuyên nhủ, trích dẫn Kinh thánh thật nhiều, nhưng lại chẳng có mấy đồ tạp hóa. Và ngay cả số ít ỏi đó thường cũng rơi vào tay những kẻ ít xứng đáng nhất, bởi vì cách duy nhất để có được chút “bố thí” kiểu này là giả nhân giả nghĩa ra điều mình là người đạo đức: và càng giả tạo bao nhiêu, thì số lượng than và tạp hóa nhận được lại càng nhiều bấy nhiêu. Những kẻ “từ thiện” ấy bước vào những căn nhà khốn khổ của người nghèo và—thực chất là—nói rằng: “Hãy vứt bỏ mọi chút tự trọng đi: hãy khom lưng uốn gối, luồn cúi nịnh nọt: hãy đến nhà thờ: hãy cúi đầu quỳ mọp trước chúng tôi, và đổi lại chúng tôi sẽ cho anh một tấm phiếu mang đến một cửa hàng nhất định để đổi lấy số tạp hóa trị giá một si-ling. Và nếu anh cực kỳ khép nép và khiêm nhường, tuần tới chúng tôi có thể cho anh thêm một phiếu nữa.”

Họ chẳng bao giờ đưa tiền mặt cho “đối tượng”. Hệ thống phát phiếu này phục vụ ba mục đích. Nó ngăn chặn việc “đối tượng” lạm dụng “lòng bác ái” bằng cách đem tiền đi mua rượu. Nó quảng bá cho lòng nhân đức của những nhà hảo tâm: và nó tạo điều kiện cho chủ tiệm tạp hóa—thường là một thành viên của nhà thờ—tống khứ được bất kỳ món hàng tồn kho ế ẩm hay hư hỏng nào đang có sẵn.

Khi những quý cô đi thăm hộ gia đình này bước vào nhà một người thợ và thấy nó sạch sẽ, được bài trí tươm tất, cùng lũ trẻ sạch sẽ gọn gàng, họ liền đi đến kết luận rằng những con người ấy không phải là “đối tượng” thích hợp để được trợ giúp. Có lẽ lũ trẻ chẳng có gì để ăn ngoài không khí, và sẽ rách rưới tả tơi nếu người mẹ không làm việc đầu tắt mặt tối như tôi đòi để giặt giũ và vá víu quần áo cho chúng. Nhưng đó lại không phải là những kiểu đối tượng mà các quý cô đi thăm nom giúp đỡ; họ chỉ ban phát cho những ai đang chìm trong cảnh bần cùng và khốn đốn tuyệt đối, và khi ấy với điều kiện là những người đó phải rên rỉ và quỳ lạy.

Thêm vào công việc của mấy vị nữ tu đi thăm hộ gia đình này, những cư dân khá giả và nhà chức trách địa phương còn mưu toan—hay đúng hơn là, làm bộ—giải quyết “vấn đề” nghèo đói bằng nhiều cách khác nhau, và các cột báo địa phương ngập tràn những lá thư từ đủ loại kẻ quái gở đề xuất các biện pháp cứu chữa khác nhau. Một cá nhân nọ, có nguồn thu nhập từ cổ phần nhà máy bia, quy chụp rằng sự khốn cùng đang lan tràn là do thói nát rượu và vô tích sự của tầng lớp hạ lưu. Một người khác lại cho rằng đó là một lời phản kháng của Thiên Chúa đối với sự phát triển của phong trào Nghi thức giáo hội và cái gọi là “tôn giáo xác thịt”, đồng thời đề nghị tổ chức một ngày hạ mình và cầu nguyện. Rất nhiều kẻ no đủ thấy đề xuất này quá ư tuyệt vời nên họ liền bắt tay vào thực hành. Họ cầu nguyện, trong khi những người thất nghiệp và trẻ em nghèo thì phải nhịn đói.

Nếu người ta không bị đè nặng bởi thảm kịch Thiếu thốn và Khốn khổ, hẳn người ta đã có thể cười vào những biện pháp hề họng, ngần ấy thứ ngốc nghếch được áp dụng để xoa dịu nó. Một số nhà thờ tổ chức cái gọi là hội chợ “Đồ đạc cũ” hoặc “Đồ vụn vặt”. Họ phát đi những tờ truyền đơn đại loại thế này:

HỘI CHỢ ĐỒ VỤN VẶT

gây quỹ vì Người thất nghiệp.

Nếu quý vị có bất kỳ món đồ nào dưới đây không còn dùng được nữa, chúng tôi sẽ vô cùng biết ơn nếu quý vị có thể đóng góp, và xin vui lòng điền vào mẫu đính kèm rồi gửi bưu điện cho chúng tôi, chúng tôi sẽ cử người đến thu gom.

Vào ngày diễn ra hội chợ, phòng sinh hoạt giáo xứ biến thành một thứ kho chứa đồ phế thải kiểu hàng hải, ngập tràn đủ thứ rác rưởi, với ông mục sư và các quý cô đi thăm nom cười toe toét đứng ở giữa. Mấy thứ đó được bán với giá rẻ như cho đối với những ai thích mua, và tay thu mua ve chai đồng nát địa phương đã vớ bở một mẻ lớn. Tiền thu được từ những cuộc hội chợ này được phân phát dưới dạng “từ thiện” và thường thì chuốc lấy kết quả tiếng thì kêu mà thùng rỗng tuếch.

Có một tổ chức tôn giáo, gọi là “Hội Đầu lâu Xương chéo Mugsborough”, tồn tại với mục đích kéo dài lễ hội tôn giáo lớn của Guy Fawkes. Hội này cũng nhảy vào cứu trợ người thất nghiệp và tổ chức một Cuộc diễu hành Hóa trang Lớn kèm theo Rước đuốc. Khi sự kiện này diễn ra, dù có lác đác vài cá nhân mặc trang phục lòe loẹt làm hiệp sĩ thời vua Charles I, và thêm vài kẻ làm cướp đường hoặc cướp giật, nhưng phần lớn những người tham gia diễu hành lại là lũ trẻ mặc đồ phụ nữ, hoặc khoác bao tải khoét lỗ cho đầu và tay chui qua, với khuôn mặt bôi nhọ nồi. Lại có cả một lũ đàn ông mang theo chảo rán để đốt pháo sáng đỏ và xanh. Dẫn đầu đoàn diễu hành—hay đúng hơn là đám đông—là một ban nhạc, và dẫn đầu ban nhạc là hai người đàn ông tay trong tay, một người rất cao, mặc trang phục hóa trang thành Quỷ Xa-tăng trong bộ đồ bó sát màu đỏ, đầu có sừng và miệng ngậm một điếu xì gà lớn, còn người kia diện bộ trang phục không kém phần kỳ quái của một giám mục Giáo hội Giám quản.

Bọn người này diễu hành khắp thị trấn, la hét và nhảy múa, giơ cao những ngọn đuốc cháy rực, đốt pháo sáng xanh đỏ, và một số thì hát những bài hát ngớ ngẩn hoặc đồi trụy; trong khi mấy kẻ đi quyên tiền chạy lăng xăng với mấy chiếc hộp xin tiền từ những người mà trong phần lớn các trường hợp cũng nghèo đói chẳng kém gì những người thất nghiệp mà họ được yêu cầu giúp đỡ. Số tiền kiếm được theo cách đó sau đó được giao lại cho Thư ký của Hội Bác ái Tổ chức, ông lựa chọn Sawney Grinder.

Lại còn có Bếp ăn Tình thương, thực chất chỉ là một quán ăn tồi tàn nằm ở một con phố tồi tàn. Kẻ điều hành nơi này là họ hàng với thư ký của hội OBS. Hắn ta đi ăn xin tất cả nguyên liệu làm súp từ các tiểu thương khác nhau: xương và vụn thịt từ mấy hàng thịt; bột đậu và đậu chẻ từ các cửa hàng thực phẩm; rau củ từ tiệm rau; bánh mì cũ từ tiệm bánh, v.v. Những bà già từ thiện có thiện chí, có nhiều tiền hơn có ích, gửi cho hắn những khoản quyên góp bằng tiền mặt, và hắn bán súp với giá một xu một bát—hoặc một xu một lít cho những ai mang theo bình.

Hắn ta cho in rất nhiều cuốn sách nhỏ trị giá một si-ling, mỗi cuốn chứa mười ba tấm phiếu trị giá một xu. Hội Bác ái Tổ chức đã mua rất nhiều những cuốn sách này và bán lại cho những người hảo tâm, hoặc phát không cho các “đối tượng xứng đáng”. Chính mối liên hệ với hội OBS này đã mang lại cho Bếp ăn Tình thương một vỏ bọc bán chính thức trong mắt công chúng, và cung cấp cho người chủ cái cớ để đi ăn xin nguyên liệu cùng các khoản quyên góp tiền.

Đối với Bếp ăn Tình thương, cũng giống như những đám rước người thất nghiệp, hầu hết những người được hưởng lợi là lao động phổ thông hoặc những kẻ lang thang vô gia cư: ngoại trừ một số ít thợ thủ công thất nghiệp—dù nhu cầu của họ chẳng kém gì những người khác—đã tránh xa nơi này như thể nó bị dịch hạch hoành hành. Họ thậm chí còn sợ phải bước qua con phố nơi nó tọa lạc vì sợ ai đó nhìn thấy họ đi từ hướng đó ra lại nghĩ rằng họ vừa ở trong đó. Nhưng dẫu vậy, một số người trong số họ vẫn lén lút cho phép con cái mình lui tới đó vào ban đêm để mua một ít thức ăn bị vấy bẩn bởi sự bố thí này.

Một kế hoạch xuất chúng khác, mang tính thực tiễn và chính khách, hoàn toàn khác biệt với những dự án viển vông của đám Xã hội chủ nghĩa mất trí, đã được khởi xướng bởi Mục sư Bosher, một nhà thuyết giáo nổi tiếng, là Cha sở của Nhà thờ thời thượng mang tên Mồ mả Tô vôi. Ông ta quyên góp tiền từ một số bà già nửa ngẩn ngơ đến nhà thờ của ông ta. Bằng một phần số tiền này, ông ta mua một lượng gỗ và mở ra cái gọi là Bãi Lao động, nơi ông ta thuê một số người làm công việc cưa củi. Vốn là một giáo sĩ, và vì ông ta nói rằng mình làm việc đó vì mục đích từ thiện, nên tất nhiên ông ta mua được gỗ rất rẻ—với giá khoảng bằng một nửa số tiền mà bất kỳ ai khác phải trả.

Việc cưa củi được trả công theo sản phẩm. Một khúc gỗ to cỡ tà-vẹt đường sắt phải được cưa thành mười hai đoạn, và mỗi đoạn trong số đó phải được chặt thành bốn phần. Cho công việc cưa và chặt một khúc gỗ theo cách này, người thợ được trả chín xu. Một khúc gỗ làm thành hai bao củi, được bán với giá một si-ling mỗi bao—thấp hơn một chút so với giá thông thường. Những người giao các bao củi được trả một xu rưỡi cho mỗi hai bao.

Vì có quá nhiều người muốn làm công việc này, không ai được phép làm quá ba phần trong một ngày—tính ra là hai si-ling ba xu—và không ai được phép làm quá hai ngày trong một tuần.

Vị Cha sở cho in rất nhiều tờ rơi và trưng bày trên cửa sổ các cửa hàng để thu hút sự chú ý đến những gì ông ta đang làm, đồng thời thông báo cho công chúng biết rằng các đơn đặt hàng có thể được gửi qua đường bưu điện đến Nhà xứ và sẽ được xử lý nhanh chóng, nhiên liệu có thể được giao đến bất kỳ địa chỉ nào—hãng Rushton & Co. đã rất tốt bụng cho mượn một chiếc xe cẩy tay để phục vụ cho công nhân làm việc tại Bãi Lao động.

Kết quả từ sự xuất hiện của tờ rơi này, và từ những bài báo ca ngợi trên các cột báo của tờ Ananias, Obscurer, và Chloroform—các tờ báo không ngại ngần cho công việc kinh doanh này một suất quảng cáo miễn phí, bởi vì đó là một mối quan tâm từ thiện—nhiều người đã rút lại đơn đặt hàng từ những người thường cung cấp củi cho họ, và chuyển đơn hàng sang Bãi Lao động; và họ vừa có được sự thỏa mãn là mua được nhiên liệu rẻ hơn trước vừa được làm một việc từ thiện cùng lúc đó.

Để làm phương thuốc chữa bệnh thất nghiệp, kế hoạch này ngang hàng với phương pháp của người thợ may trong ngụ ngôn tưởng rằng có thể làm cho tấm vải dài ra bằng cách cắt một khúc ở đầu này rồi may nối vào đầu kia; nhưng có một điều ở nó khiến vị Cha sở vô cùng ưng ý—nó tự túc được tài chính. Ông ta nhận thấy sẽ không cần phải dùng hết số tiền đã vơ vét được từ mấy bà già nửa ngẩn ngơ để mua gỗ nữa, thế nên ông ta liền tự thưởng cho mình một con chó giống Newfoundland, một bộ cờ vua bằng ngà voi chạm khắc cổ, và một tá chai whisky bằng số tiền mặt còn lại.

Vị giáo sĩ đáng kính lại nghĩ ra thêm một cách nữa để giúp đỡ người nghèo. Ông ta viết một bức thư gửi cho tờ Weekly Chloroform kêu gọi quyên góp giày dép cũ của trẻ em nghèo. Điều này được coi là một ý tưởng tuyệt vời đến mức các biên tập viên của tất cả các tờ báo địa phương đã đề cập đến nó trong các bài xã luận, và một số bức thư khác đã được viết bởi các nhân vật nổi tiếng ca ngợi sự khôn ngoan và lòng nhân từ của vị Bosher uyên bác. Hầu hết những đôi giày được gửi đến hưởng ứng lời kêu gọi này đều đã đi đến mức cần phải sửa chữa—trong phần lớn các trường hợp, là đã hỏng đến mức không thể sửa nổi nữa. Những người nghèo được cho những đôi giày đó không có khả năng mang chúng đi sửa trước khi dùng, và kết quả là những đôi giày thường bắt đầu rã ra chỉ sau vài ngày đi.

Kế hoạch này chẳng mang lại kết quả đáng kể là bao. Nó không làm tăng số lượng giày dép cũ lên, và hầu hết những người “bỏ đi” giày dép của mình thường vẫn đem cho ai đó. Sự khác biệt duy nhất mà nó có thể tạo ra là có lẽ một số ít người vốn thường ném giày đi hoặc bán cho mấy tiệm đồ cũ nay lại bị dụ dỗ đem chúng đến cho ông Bosher thay thế. Nhưng dù sao đi nữa, hầu như ai cũng bảo đó là một ý tưởng tuyệt vời: kẻ khởi xướng nó được ca tụng như một ân nhân của công chúng, và đám bận rộn vặt vãnh tự thỏa mãn với cái gọi là “công việc từ thiện” đã ngây ngất phát rồ vì ông ta.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.