Jack Linden sống trong một ngôi nhà nhỏ ở Windley. Ông đã gắn bó với ngôi nhà này kể từ khi kết hôn, tính đến nay đã hơn ba mươi năm.
Ngôi nhà và khu vườn là niềm đam mê của ông: ông luôn chân luôn tay làm việc gì đó, hết sơn phết, quét vôi đến dán giấy tường v.v. Kết quả là mặc dù bản thân ngôi nhà không có gì đáng kể, ông vẫn xoay sở sắp xếp nó ngăn nắp đâu ra đấy, nhờ thế mà rất sạch sẽ và ấm cúng.
Một hệ quả nữa từ sự siêng năng ấy là — thấy quang cảnh đã được cải thiện — ông chủ nhà đã hai lần tăng tiền thuê. Khi Linden mới dọn vào, tiền thuê là sáu shilling một tuần. Năm năm sau, mức giá được nâng lên bảy shilling, và thấm thoắt trôi qua thêm năm năm nữa, con số đã leo lên tám shilling.
Suốt ba mươi năm thuê nhà, tính tổng cộng ông đã trả gần sáu trăm bảng tiền thuê, vượt quá gấp đôi giá trị hiện tại của ngôi nhà. Jack không hề phàn nàn — thực ra ông rất hài lòng. Ông vẫn thường nói rằng ông Sweater là một chủ nhà rất tử tế, bởi vì có mấy bận khi thất nghiệp và nợ tiền thuê vài tuần, viên đại diện của vị ân nhân tốt bụng Sweater đã cho phép Linden trả dần khoản nợ ấy theo kỳ. Như cụ Jack hay nhận xét, nhiều gã chủ nhà khác chắc đã tước đoạt đồ đạc rồi tống cổ họ ra đường cái quan rồi.
Như độc giả đã biết, gia đình Linden gồm có vợ ông, hai đứa cháu và cô con nàng dâu — người vợ góa cùng các con của người con út quá cố, một cựu chiến binh đã tử trận khi đang phục vụ trong Chiến tranh Nam Phi. Người con trai này từng làm thợ hồ, và ngay trước chiến tranh, anh đang làm việc cho hãng Rushton & Co.
Họ vừa dùng xong bữa trà thì Owen gõ cửa trước. Người phụ nữ trẻ liền ra xem ai tới.
“Ông Linden có nhà không ạ?”
“Có. Ai đấy ạ?”
“Tôi tên là Owen.”
Tuy nhiên, cụ Jack đã nhận ra giọng Owen từ trước nên bước ra cửa, lấy làm lạ không biết anh có chuyện gì.
“Lúc đang trên đường về nhà, tôi nghe ngóng được tin Makehaste và Sloggit sắp thầu một công trình lớn vào thứ Hai, nên tôi ghé qua báo cho ông biết.”
“Thế à?” Linden nói. “Sáng mai tôi sẽ sang gặp họ xem sao. Nhưng tôi e là cơ hội chẳng mấy sáng sủa, vì đám thợ quen của họ đang xếp hàng dài chờ việc; dẫu sao tôi vẫn cứ qua đó xem thế nào.”
“À, anh biết đấy, đó là một công trình lớn. Toàn bộ phần mặt tiền của dãy nhà góc phố Kerk Street và Lord Street. Chắc chắn họ sẽ cần thêm vài thợ phụ.”
“Ừ, nghe cũng có lý đấy,” Linden nói. “Dù sao thì tôi cũng rất cảm ơn anh đã thông tin; nhưng mời anh bước vào tránh mưa đi. Người anh ướt sũng thế kia.”
“Thôi; tôi không ở lại đâu,” Owen đáp. “Tôi chẳng muốn lê lết trong bộ đồ ướt át này lâu hơn mức cần thiết.”
“Nhưng mất chưa đầy một phút để uống một tách trà đâu,” Linden nài nỉ. “Tôi chỉ xin anh dừng lại chừng đó thời gian thôi.”
Owen bước vào; cụ già khép cửa lại rồi dẫn đường đi về phía nhà bếp. Ngay bên lò sưởi, vợ của Linden, một cụ bà trông mỏng manh với mái tóc bạc phơ, đang ngồi trên chiếc ghế bành lớn đan lát. Linden ngồi xuống chiếc ghế tương tự ở phía đối diện. Hai đứa cháu, một trai một gái khoảng bảy và tám tuổi, vẫn đang ngồi bên bàn.
Dựng bên chiếc tủ đựng chén đĩa ở một đầu phòng là một cỗ máy khâu đạp chân, và trên mặt tủ là một chồng đồ đang may dở: những chiếc áo Blouse của phụ nữ. Đây lại là một minh chứng nữa cho lòng tốt của ông Sweater, người đã giao việc cho con dâu của Linden. Công việc chẳng đáng là bao bởi cô chỉ có thể tranh thủ làm vào lúc rảnh rỗi, nhưng như cô vẫn thường nói, góp gió thành bão.
Sàn nhà trải lót dầu linoleum; trên tường treo vô số bức tranh có khung, còn trên chiếc bệ lò sưởi cao bày la liệt những món đồ đồng thau và hộp thiếc đánh bóng loáng. Căn phòng mang cái vẻ ấm cúng, thân thuộc không thể diễn tả bằng lời, thứ không khí chỉ tìm thấy ở những ngôi nhà mà gia chủ đã gắn bó qua năm tháng dài.
Người phụ nữ trẻ đã nhanh tay rót một tách trà.
Cụ bà Linden, người chưa từng gặp Owen bao giờ dẫu đã nghe tiếng, là một tín đồ thuần thành của Giáo hội Anh và vô cùng sùng đạo. Bà tò mò nhìn gã Vô thần khi hắn bước vào phòng. Hắn đã cở phăng chiếc mũ và bà không khỏi ngạc nhiên khi thấy diện mạo hắn chẳng có gì đáng ghét cả, thậm chí còn ngược lại. Nhưng rồi bà sực nhớ rằng Sa-tăng thường hiện hình dưới vỏ bọc một thiên sứ ánh sáng. Vẻ bề ngoài dễ đánh lừa con người ta lắm. Bà thầm ước John đừng mời hắn vào nhà và cầu mong không có hậu quả tai quái nào xảy ra. Khi đang đăm đăm nhìn hắn, bà hoảng hốt nhận ra một chiếc đầu đen sì với đôi mắt xanh lá cây lấp ló ngay trước ngực áo khoác của hắn, và ngay khoảnh khắc tiếp theo, chú mèo con thoáng thấy những chiếc tách đĩa trên bàn liền kêu lên oai oái rồi lồm cồm bò khỏi chỗ trú ẩn, cào một vết dài khá đau lên bàn tay đang níu giữ của Owen khi nó nhảy tót xuống sàn.
Nó leo lên chiếc khăn trải bàn và bắt đầu chạy loạn xạ khắp nơi, lao đầu như điên cuồng từ chiếc đĩa này sang chiếc đĩa khác để tìm kiếm chút gì lót dạ.
Bọn trẻ hò reo thích thú. Người bà thì ngập tràn nỗi lo âu mang màu sắc mê tín dị đoan. Linden và người phụ nữ trẻ đứng chôn chân trố mắt kinh ngạc trước vị khách không mời mà đến.
Chưa để chú mèo con kịp phá phách gì thêm, Owen đã tóm lấy nó và mặc cho nó vùng vẫy, bế bổng nó ra khỏi mặt bàn.
“Tôi nhặt được nó trên đường đi tới đây,” hắn nói. “Trông có vẻ nó đang đói lả.”
“Tội nghiệp con vật nhỏ. Để tôi cho nó ít đồ ăn,” người phụ nữ trẻ thốt lên.
Cô đặt một ít sữa và bánh mì vào chiếc đĩa nhỏ cho nó, và chú mèo ăn ngấu nghiến đến độ suýt làm đổ cả đĩa vì quá háu ăn, khiến hai đứa trẻ đứng bên ngắm nhìn với vẻ vô cùng thích thú.
Mẹ của chúng lúc này bèn đưa cho Owen một tách trà. Linden nài nỉ hắn ngồi xuống rồi bắt đầu lái câu chuyện sang chuyện của Hunter.
“Anh biết đấy, tôi đã phải mất bao nhiêu công sức đánh bóng mấy cánh cửa ấy cho ra hồn; nhưng đâu phải vì thời gian tôi bỏ ra, hay thậm chí cái tiếng khói thuốc làm hắn nổi đóa lên như thế. Hắn thừa biết mất bao lâu để làm xong việc. Lý do thực sự là hắn nghĩ tôi được trả quá nhiều tiền. Công việc bây giờ làm ẩu tả lắm nên những gã như Sawkins là quá đủ cho hầu hết các việc rồi. Hunter hất cẳng tôi đơn giản vì tôi nhận mức thù lao cao nhất, và anh cứ chờ mà xem, tôi không phải là kẻ duy nhất đâu.”
“Tôi e là anh nói đúng đấy,” Owen đáp lời. “Anh có gặp Rushton lúc đến lấy tiền công không?”
“Có chứ,” Linden trả lời. “Tôi đã ba chân bốn cẳng chạy thật nhanh đến đó, nhưng Hunter đã có mặt trước rồi. Hắn vượt qua tôi bằng xe đạp trước khi tôi đi được nửa đường, nên chắc hắn đã kịp tâu lại mọi chuyện trước khi tôi tới. Dù sao thì, khi tôi mở lời với ông Rushton, ông ta nhất quyết không thèm nghe. Lại còn bảo không thể can thiệp vào chuyện giữa ông Hunter và công nhân được.”
“Hừm! Bọn chúng đều là một lũ cá mè một lứa cả thôi,” bà cụ vừa nói vừa lắc đầu ra điều thông thái. “Nhưng rồi quả báo sẽ nhãn tiền thôi, anh cứ chờ mà xem. Chúng chẳng khá lên được đâu. Chúa sẽ trừng trị chúng.”
Owen không mấy tin tưởng vào điều đó cho lắm. Hầu hết những kẻ mà hắn biết làm ăn khấm khá đều có bản chất chẳng khác gì hai vị tai to mặt lớn kia. Dẫu vậy, hắn không muốn tranh cãi với tội nghiệp bà cụ già này.
“Vào ngày Tom nhận lệnh điều động ra trận,” người phụ nữ trẻ nghẹn ngào lên tiếng, “ông Rushton đã bắt tay anh ấy và hứa hẹn sẽ trao cho anh ấy một công việc khi trở về. Thế nhưng giờ đây, khi Tom tội nghiệp đã ra đi và chúng biết rõ mẹ con tôi chẳng còn ai nương tựa ngoài Cha, thì chúng lại đối xử với chúng tôi thế này đây.”
Mặc dù việc nhắc đến tên người con trai quá cố khiến cụ bà Linden vô cùng đau đớn, bà vẫn không quên sự hiện diện của gã Vô thần, liền vội vã quở trách con dâu.
“Con không nên nói là chúng ta không còn ai để nương tựa chứ, Mary,” bà nói. “Chúng ta đâu phải những kẻ không có Chúa và không có niềm tin ở cõi đời này. Chúa là mục tử dẫn dắt chúng ta. Ngài luôn chăm nom những góa phụ và trẻ mồ côi.”
Owen cũng rất hoài nghi về điều này. Gần đây hắn đã chứng kiến quá nhiều đứa trẻ lang thang không ai ngó ngàng trên đường phố, và những gì hắn nhớ về tuổi thơ đầy cay đắng của chính mình đều là bằng chứng cho thấy điều ngược lại.
Một khoảng lặng ngượng ngùng bao trùm. Owen không muốn kéo dài cuộc trò chuyện này thêm nữa; hắn sợ mình sẽ thốt ra điều gì làm tổn thương cụ già. Hơn thế nữa, hắn nóng lòng muốn chuồn lẹ; cái lạnh bắt đầu ngấm vào bộ quần áo ướt sũng của hắn.
Khi đặt chiếc tách trống không xuống bàn, hắn nói:
“Thôi, tôi phải đi đây. Ở nhà chắc họ đang tưởng tôi mất tích rồi đấy.”
Chú mèo con đã xơi sạch chỗ bánh mì với sữa và đang nghiêm túc liếm láp khuôn mặt bằng một chiếc chân trước, dưới ánh mắt ngưỡng mộ tột cùng của hai đứa trẻ đang ngồi bệt dưới sàn ngay bên cạnh. Đó là một chú mèo con trông ranh mãnh, toàn thân đen tuyền với cái đầu vô cùng to còn thân hình thì tí xíu. Nó khiến Owen liên tưởng đến một con nòng nọc.
“Các cháu thích mèo chứ?” hắn hỏi, quay sang nhìn bọn trẻ.
“Có ạ,” thằng bé đáp. “Cho tụi cháu nuôi nha bác?”
“Ôi, bác cứ để nó lại đây đi bác,” cô bé reo lên. “Cháu sẽ chăm sóc nó mà.”
“Cháu cũng thế,” thằng bé phụ họa.
“Nhưng chẳng phải các cháu đã có sẵn một con rồi sao?” Owen hỏi.
“Vâng; tụi cháu có một con to lắm.”
“Ừm, nếu các cháu đã có sẵn một con mà bác lại cho các cháu con này, thế là các cháu có tận hai con mèo, còn bác chẳng còn con nào nữa. Như thế thì đâu có công bằng, phải không nào?”
“Thế thì bác cứ mượn con mèo nhà cháu một thời gian nếu bác cho tụi cháu con mèo này nhé,” thằng bé lém lỉnh đề nghị sau một thoáng suy nghĩ.
“Tại sao các cháu lại thích mèo con này hơn?”
“Bởi vì nó biết đùa nghịch: mèo nhà cháu chẳng thèm chơi đùa gì cả, nó già lắm rồi.”
“Biết đâu là do các cháu quá thô bạo với nó thì sao,” Owen đáp lời.
“Không, chẳng phải thế đâu ạ; tại nó già thật rồi mà.”
“Bác biết không, loài mèo cũng y hệt con người chúng mình thôi,” cô bé ra điều hiểu biết giải thích. “Khi lớn lên chắc là chúng cũng có khối nỗi lo lắng phiền muộn trong lòng ấy chứ.”
Owen tự hỏi không biết bao lâu nữa thì những nỗi muộn phiền của cô bé sẽ bắt đầu. Khi ngắm nhìn hai sinh linh mồi côi bé nhỏ này, hắn lại nghĩ về đứa con của chính mình, và về con đường gập ghềnh chông gai mà cả ba cha con sẽ phải dấn bước nếu chẳng may sống thọ hơn quãng đời thơ ấu của chúng.
“Bọn cháu nuôi nó được không bác?” thằng bé nài nỉ hỏi lại.
Owen rất muốn chiều lòng bọn trẻ, ngặt nỗi chính hắn cũng muốn giữ lại chú mèo con. Thế nên hắn cảm thấy nhẹ nhõm hẳn khi bà cụ cất tiếng:
“Chúng tôi chẳng cần thêm con mèo nào ở cái nhà này nữa đâu: sẵn có một con rồi; thế là quá đủ rồi đấy.”
Bà vẫn chưa hoàn toàn yên tâm rằng sinh vật kia không phải là hiện thân của Quỷ dữ, nhưng dù phải hay không thì bà cũng chẳng muốn nó, hay bất cứ thứ gì dính dáng đến Owen, xuất hiện trong ngôi nhà này. Bà chỉ mong hắn mau cút đi cho khuất mắt, mang theo cả con mèo hay con quỷ cận vệ gì đó của hắn nữa. Chẳng có điều tốt lành nào có thể nảy sinh từ việc hắn có mặt ở đây cả. Chẳng phải trong Kinh Thánh đã viết rằng: “Nếu ai không yêu mến Chúa Giê-su Ki-tô, kẻ ấy đáng bị nguyền rủa Maran-atha” đó sao. Bà không hiểu chính xác câu nguyền rủa ấy nghĩa là gì, nhưng chắc chắn đó là một điềm gở chẳng lành chút nào. Thật là một điều khủng khiếp khi gã kẻ báng bổ này — theo như bà nghe đồn — không tin có Hỏa ngục và lớn tiếng tuyên bố Kinh Thánh không phải là Lời Chúa, lại đang chường mặt ở đây trong nhà họ, ngồi trên ghế của họ, uống nước bằng chiếc tách của họ và thủ thỉ với lũ trẻ nhà họ.
Bọn trẻ đứng thẫn thờ nhìn theo khi Owen nhét chú mèo vào trong áo khoác và đứng dậy cáo từ.
Trong lúc Linden chuẩn bị tiễn khách ra tận cửa trước, Owen tình cờ thoáng thấy chiếc đồng hồ để bàn đặt trên chiếc bàn nhỏ ở góc lõm cạnh lò sưởi, liền thốt lên:
“Chiếc đồng hồ đẹp quá.”
“Vâng, trông cũng được phải không bác?” cụ Jack đáp, nở nụ cười tự hào. “Thằng Tom tội nghiệp làm đấy: không phải bộ máy bên trong, mà là cái vỏ bên ngoài.”
Chính chiếc vỏ bao bọc bên ngoài đã thu hút sự chú ý của Owen. Nó cao chừng hai thước mộc và được trổ thủ công tỉ mỉ theo hình dạng một ngôi đền Hồi giáo Ấn Độ, với mái vòm nhọn và những ngọn tháp bút. Đó là một tác phẩm vô cùng tinh xảo và chắc hẳn đã ngốn biết bao giờ lao động nhẫn nại của người thợ.
“Ừ,” cụ bà cất giọng run rẩy, nghẹn ngào, ánh mắt nhìn Owen đầy vẻ bi thương. “Nó đã cặm cụi làm suốt mấy tháng trời ròng rã, và chẳng một ai đoán ra nổi món quà ấy làm cho ai. Rồi đến ngày sinh nhật tôi, điều đầu tiên tôi nhìn thấy khi vừa thức dậy vào buổi sáng là chiếc đồng hồ đặt trên chiếc ghế bên giường kèm theo một tấm thiệp:
Gửi má kính yêu, từ người con trai yêu dấu, Tom.
Chúc má sinh nhật thật nhiều niềm vui.”
“Nhưng tự bản thân nó lại chẳng bao giờ được đón thêm một lần sinh nhật nào nữa, bởi chỉ đúng năm tháng sau đó, nó bị điều sang chiến trường Châu Phi, và mới đến đó vỏn vẹn năm tuần thì nó bỏ mạng. Tính đến ngày mười lăm tháng sau là tròn năm năm rồi đấy.”
Owen thầm hối hận vì đã vô tình khơi gợi lại một chủ đề đau lòng đến thế, cố tìm kiếm đôi lời phải quấy để đáp lại, nhưng đành ngậm ngùi thốt lên vài câu tán dương tay nghề của người thợ.
Khi cất lời chào tạm biệt, cụ bà nhìn hắn và không khỏi nhận ra trông hắn thật xanh xao và ốm yếu: khuôn mặt gầy húp tái mét, còn đôi mắt thì sáng một cách kỳ lạ.
Biết đâu Chúa trong lòng thương xót và ơn huệ vô biên của Ngài đang sửa dạy kẻ khốn khổ lầm đường lạc lối này để đưa anh trở về với Ngài. Suy cho cùng, hắn cũng chẳng phải kẻ hoàn toàn xấu xa: việc lặn lội đường xa đến đây để báo tin cho John về công việc kia quả là một hành động chu đáo làm sao. Bà để ý thấy hắn chẳng mặc áo khoác che sương gió, trong khi ngoài trời cơn bão vẫn đang gầm thét dữ dội, từng đợt gió cuồng phong liên tục quật vào ngôi nhà làm nó rung chuyển đến tận móng.
Bản tính lương thiện vốn có trong con người bà trỗi dậy; những tình cảm tốt đẹp vượt lên trên, tạm thời đánh bại sự cố chấp trong tín điều tôn giáo của bà.
“Kia kìa, anh chẳng có lấy một chiếc áo khoác nào cả!” bà thốt lên. “Đi dưới trận mưa này về nhà thì anh ướt như chuột lột mất thôi.” Rồi quay sang chồng mình, bà tiếp lời: “Còn chiếc áo cũ của anh đấy; anh có thể cho cậu ấy mượn; dù sao còn hơn là không có gì.”
Nhưng Owen nhất quyết từ chối: khi cảm nhận rõ rệt sự ẩm ướt nhớp nháp của bộ đồ đang bám chặt vào da thịt, hắn nghĩ bụng mình có muốn ướt hơn nữa chắc cũng chẳng được. Linden tiễn hắn ra tận cửa trước, và Owen một lần nữa đơn độc bước vào hành trình về nhà giữa cơn bão đang gầm rú ngoài kia như một con mãnh thú đang cuồng nộ đói khát mồi ngon.