Ngôi nhà lớn nhất bản nằm trên đỉnh đồi là nhà của cụ trưởng bản Thào Seo Páo. Xung quanh nhà ngổn ngang những thân gỗ lớn. Cách đấy một quãng là nơi buộc ngựa. Ở đó, có một cây đào cổ thụ mà có lẽ tuổi của nó cũng không kém tuổi của cái bản Phùng này: Một thanh niên H’mông cao lớn, tóc xoăn và có đôi mắt rất sáng đang vỗ vỗ vào lưng đôi ngựa đỏ sẫm.

Giáo sư Lâm Ninh cùng ba kỹ sư của ông được mời vào nhà. Ở giữa nhà là một đống lửa lớn đang cháy. Xa hơn một chút, trên nền đất cao có lát sạp gỗ là nơi cụ trưởng bản đang nằm. Khói thuốc phiện thơm thơm như những đám mây nhỏ màu xanh đang lơ lửng bay ra từ đó .

– Chào cán bộ. Cái cán bộ ngồi!

Cụ Thào Seo Páo nói bằng một giọng ngực âm vang và chống tay ngồi nhổm dậy. Đến lúc đó, những người khách mới có dịp quan sát kỹ người đứng đầu bản Phùng.

Hình như sự tàn phá của thời gian đã bị bất lực đối với cơ thể của một con người mà ngay từ khi mới sinh ra, đã được tắm trong nắng, trong gió và cái giá lạnh khốc liệt của vùng Lủng Seo. Thời gian chỉ mới có thể nhuộm trắng chòm râu và mái tóc của cụ. Khi cụ vừa ngồi dậy, những người mới đến không nén nổi một tiếng xuýt xoa đầy thán phục trước dáng vẻ quắc thước, tráng kiện của cụ. Trên khuôn mặt nhăn nheo, đôi mắt sinh động của cụ trưởng bản điềm tĩnh Hướng về phía những người khách.

Giáo sư bước lên trước. Ông trịnh trọng chắp hai tay trước ngực và hơi cúi đầu xuống:

– Cào-nhao-chê-ả-zở![1]

Lời chào bằng tiếng H’mông và thái độ của giáo sư đã làm cho cụ trưởng bản hoạt bát hẳn lên. Những người lạ đã tôn trọng phong tục của người H’mông, đã biết nói bằng cái tiếng nói của ta. Vậy thì họ là những người anh em tốt! Cụ trưởng bản thầm nghĩ và rót rượu từ trong một vò đất nung lớn ra bát. Sau khi đã hỏi thăm về gia đình, vợ con của từng người khách, cụ chăm chú lắng nghe giáo sư trình bày lại mục đích nhiệm vụ của nhóm khảo sát. Giáo sư nói bằng tiếng H’mông và mặc dù chưa thật hiểu hết những điều vừa nghe được, cụ Thào Seo Páo vẫn tỏ ra rất hài lòng.

Khi giáo sư đã nói xong, cụ bỗng quay ra cửa và gọi to:

– Seo Sình à!

Gần như ngay sau đó, chàng trai đang đứng bên gốc đào đã xuất hiện ở cửa vớ chiếc nỏ trên tay. Cụ Seo Páo căn dặn người thanh niên mấy câu ngắn gọn. Những người cùng đi với giáo sư không hiểu họ nói gì với nhau, chỉ thấy Seo Sình mỉm cười gật đầu. Riêng giáo sư Lâm Ninh thì hiểu rằng họ đã thành công. Cụ Seo Páo đã ra lệnh cho người nhà mổ lợn đón khách.

Suốt cả ngày hôm đó, nhóm khảo sát đã ở lại nhà cụ trưởng bản Thào Seo Páo để nghe cụ kể về bản Phùng, về vùng Lủng Seo. Đó là những truyền thuyết mà thời gian giống như một màn sương mờ ảo đã khoác lên những câu chuyện ấy một màu sắc huyền bí…

❀ ❀ ❀

[1] Lời chào kính trọng bằng tiếng H’mông.