Cái vật nhỏ mà Thống lấy ra từ trong ống nứa cũ, có nắp đậy là một con hạc cổ bằng đồng hun, đứng trên lưng con rùa ngoảnh đầu sang bên phải.
Đến đây, chắc bạn đọc cũng đã có thể đoán ra rằng: ông Thống – người dẫn đường cho nhóm khảo sát địa chất của giáo sư Lâm Ninh ở Lủng Seo cũng chính là Thân – đứa con trai thứ hai của tên địa chủ Lấn ở làng Vèn thuở trước. Chính hắn là tên lính khố đỏ, được tên quan tư Pháp Lô-răng giao cho nhiệm vụ, dẫn một nhóm khảo sát gồm ba tên Pháp đến vùng Lủng Seo này từ năm 1952 (để bạn đọc tiện theo dõi, từ đây xin gọi hắn bằng tên thật).
… Thân run run ngắm nghía cái cổ vật đã gắn liền với một quá khứ đầy tội ác của bố con hắn. Cái quá khứ ấy, hắn đã tạm thời quên đi từ hai mươi năm nay – từ ngày hắn từ bên kia biên giới lặng lẽ vượt núi trở về… Ở cái xứ đèo heo hút gió này, hắn âm thầm chấp nhận một cuộc sống cô độc bên những người H’mông. Hắn hiểu rằng dưới con mắt của họ, hắn chỉ là một ông già người Kinh, do một số phận ngẫu nhiên đã sống quá lâu năm ở rừng và thích sống mãi như thế. Không ai biết đến quá khứ của hắn.
Bất chợt, bàn tay đang ve vuốt trên con hạc cổ bỗng dừng lại. Thân ngồi phắt dậy, chăm chú quan sát và sau đó lấy dao nhíp ra. Hắn lật ngửa con hạc và đưa mũi dao chọc nhẹ ở dưới bụng con rùa.
Một vật tròn nhỏ chỉ bằng ngón tay được mũi dao tách ra từ bụng con rùa và để lộ một cái lỗ nhỏ, có đường kính khoảng một cen-ti-mét, ăn sâu vào trong. Thân lấy mũi dao chọc thử, nhưng trong cái lỗ nhỏ dưới bụng con rùa không còn chứa vật gì khác. Còn cái vật nhỏ được lấy ra ban đầu, chỉ là một cục sáp đen mà ai đó đã dùng nó để bịt kín miệng cái lỗ nhỏ.
Thống bần thần quan sát. Cái lỗ ở dưới bụng con rùa, có lẽ đã được tạo ra ngay từ khi người thợ đúc nên cổ vật này.
Cũng có thể ngày xưa, cái lỗ đó là nơi để vàng, vì theo quan niệm của người xưa, chỉ khi nào đã được “yểm” vàng, vật đem thờ cúng mới linh thiêng.
Chính trong lúc đó, một ý định đã nảy ra trong đầu Thân. Hắn gật gù hài lòng và cẩn thận nhặt cục sáp nhỏ vừa được lấy ra từ bụng con rùa cho vào một mảnh giấy và cẩn thận gói lại…
