Dãy Đá xanh với hàng mấy chục ngọn lớn nhỏ giăng thành một bức tường đá khổng lồ chạy dọc biên giới. Đỉnh núi cao nhất trong số đó có tên là núi Nhù[1].
Ngọn núi quanh năm mây phủ này, đứng hơi tách ra một chút giống như một con trâu đang muốn tách ra khỏi đàn. Từ xa, ngọn núi đang lặng lẽ ghếch đầu về phía Bắc, cảnh giới cho cả đàn trâu gặm cỏ bình yên! Đỉnh núi Nhù dài như sống lưng trâu và cao dần về phía Bắc. Ở đầu cao hơn có một khối đá nhỏ nhưng cong vút lên, giống hệt như một chiếc sừng của con trâu đá vĩ đại ấy.
Khối đá đó được đặt tên là mỏm “Sừng trâu”. Có một truyền thuyết hào hùng gắn liền với mỏm Sừng trâu ấy:
“Ngày xưa, đã từ lâu lắm, người H’mông còn chưa phải lên núi cao như bây giờ: Người H’mông cùng sống ở dưới chân núi cùng các bản làng của người Dao, người Tày, người Nùng… Bỗng đến một ngày nọ lũ giặc dữ tràn tới. Dưới sự chỉ huy của tên vua Lý Sủng tàn bạo, lũ giặc ấy đã đốt phá, chém giết và xua đuổi người Dao, người H’mông lên những ngọn núi cao. Bản Phùng của người họ Thào ở Lủng Seo cũng có từ ngày đó. Họ sống yên ổn được vài mùa rẫy thì lũ giặc lại tràn lên chém giết. Không còn đường chạy nữa, người H’Mông và người Dao đã trở thành nô lệ. Chỉ có một số thanh niên can đảm dưới sự chỉ huy của chàng trai Thào Seo Chang đã rút vào núi để chống giặc. Nhưng cũng chỉ qua một mùa rẫy, lũ giặc ác đã bắt được họ. Thào Seo Chang là người cuối cùng sa vào tay bọn chúng.
– Tại sao mày dám chống lại tao? – Tên vua họ Lý gầm ghè hỏi, khi Seo Chang đã bị lũ tay chân của hắn, lấy dây rừng trói chặt và đưa đến trước mặt.
Chàng Seo Chang ung dung trả lời:
– Tao muốn bản làng tao không phải làm nô lệ!
Tên vua tàn ác cười khanh khách:
— Chúng mày sinh ra là để làm nô lệ cho chúng tao!
— Chúng tao muốn tự do! – Seo Chang nhắc lại.
– Tự do sẽ không bao giờ đến với chúng mày đâu. Dù cho chúng mày có trèo lên đến mỏm Sừng trâu kia cũng vậy!
Tên vua khoái trá cười ngất vì câu nói của hắn. Nhưng Seo Chang đã rắn rỏi nói:
– Nếu vì tự do, cả mỏm Sừng trâu tao cũng trèo!
Lũ tay chân điên tiết định rút gươm ra, nhưng tên vua đã ngăn lại. Câu nói đầy khí phách của Seo Chang đã làm cho hắn nảy ra một ý mới. Hắn biết rằng, từ lâu đã có một lời sấm truyền nói rằng: Kẻ nào đặt được báu vật của mình lên đỉnh chiếc Sừng trâu, kẻ đó sẽ ngàn đời làm vua. Hắn cũng biết rằng: ngay cả các loài chim cũng không lên tới được mỏm đá đó.
– Mày có dám trèo lên đỉnh chiếc Sừng trâu kia không? Nếu làm được, tao sẽ tha tội chết.
Seo Chang nhìn thẳng vào tên bạo chúa:
– Không! Tao không cần sự sống của mình tao! Tao muốn bản làng tao được tự do!
Lý Sủng ngẫm nghĩ một lát. Hắn nhìn thân hình cuồn cuộn bắp thịt của Seo Chang, đang vồng lên dưới những vòng dây trói. Nếu Seo Chang trèo lên được mỏm Sừng trâu, hắn sẽ có được một điều lợi mà hắn hằng mơ ước. Còn việc để cho những người H’mông ở đây được tự do thì chẳng có gì làm cho hắn phải băn khoăn. Nếu cần, hắn lại sẽ kéo quân đến. Mà cũng không cần thiết, vì núi đá rồi sẽ ăn thịt hết chúng nó thôi!…
– Được! – Lý sủng gật đầu: – Tao đồng ý! Nhưng mày phải đặt được chiếc nỏ này lên đỉnh mỏm Sừng trâu để làm tin. Nếu mày không làm được, tất cả lũ chúng mày sẽ chết!
Lý Sủng nói xong và rút ra một chiếc nỏ nhỏ bằng bạc có khắc tên họ hắn. Seo Chang gật đầu và nhắc lại:
– Nhưng mày phải giữ lời hứa. Tao muốn bản làng của tao phải được tự do!
– Được thôi! – Tên vua họ Lý cười ngất: – Nếu mày làm được việc, tao sẽ tha cho cả lũ chúng mày.
Chàng trai H’mông Thào Seo Chang đã làm được cái điều không ai có thể làm nổi. Anh đã trèo lên được đỉnh của chiếc Sừng trâu và trở về với thân hình đẫm máu vì đá sắc. Tiến đến trước mặt Lý Sủng, Seo Chang hỏi bằng giọng đứt quãng:
– Lý Sủng. Mày phải giữ lời hứa!
– Được. Cầu cho núi đá ăn thịt chúng mày! Cũng chẳng cần làm bẩn gươm của tao!
Lý Sủng nói xong thì Seo Chang cũng ngã xuống. Người anh hùng ấy đã chết cho bản làng của mình được sống. Máu của anh hòa với đất và làm cho nó trở thành thiêng liêng. Người H’mông luôn nhớ rằng: họ đang sống cùng với những giọt máu ấy!…
Cụ Thào Seo Páo ngừng lời và đưa mắt nhìn núi Nhù xa xa, đang đứng lặng lẽ với chiếc sừng đá kiêu hãnh của mình. Những người nghe chuyện cũng im lặng. Kỹ sư Văn Nhạc trầm ngâm nhìn núi Nhù qua khung cửa nhỏ. Câu chuyện của cụ Seo Páo đã gợi lên trong anh một liên tưởng độc đáo: Chắc chắn là trên đỉnh ngọn núi hùng vĩ ấy, đang còn bảo tồn những mẫu đá từ những kỷ xa xưa. Với những mẫu đá đó, họ có thể dựng lại chính xác những đặc điểm về kiến tạo địa chất của vùng này. Từ đặc điểm đó mới có thể xác định được rằng ở đây có loại quặng quý mà họ đang tìm kiếm hay không? Anh quyết định sẽ đề nghị giáo sư Lâm Ninh lưu ý đến chi tiết đó.
❀ ❀ ❀
[1] Tiếng H’mông: Trâu.
