Chia tay với nhóm khảo sát, ông Thống dắt ngựa trở về nhà mình. Gọi là nhà nhưng thực ra đó chỉ là một chiếc lều nhỏ xiêu vẹo nằm trên một ngọn đồi ở bên cạnh bản Phùng. “Như vậy, vấn đề dân tộc ở đây còn khá nặng nề. Bà con H’mông vẫn chưa chấp nhận cho những người khác dân tộc mình cùng ở chung trong một bản” – Giáo sư Lâm Ninh thầm nhận xét. Ông cho nhóm khảo sát dừng lại cắm trại trên quả đồi nhỏ ở ngay cạnh bản.
– “Bản Phùng ở vùng Lủng Seo, thuộc xã Tà Khay, chỉ gồm có khoảng hai chục nóc nhà của người họ Thào, thuộc dân tộc H’mông. Do địa điểm nằm trong những ngọn núi đá hiểm trở nhất của dãy đá xanh, giao thông khó khăn nên bà con ở đây ít có dịp tiếp xúc với những người lạ. Tạo ra được lòng tin, sự thông cảm của bà con là vấn đề cực kỳ cần thiết để các đồng chí có thể làm tốt công việc chuyên môn của mình”…
Giáo sư Lâm Ninh chợt nhớ tới những lời dặn của đồng chí bí thư tỉnh ủy trước khi chia tay với ông mấy ngày trước, khi bây giờ ông đang tranh thủ quan sát bản Phùng và cả vùng Lủng Seo vàng rực nắng chiều.
Nếu nhìn từ bên ngoài, phong cảnh ở đây cũng mang những nét điển hình của một vùng sát biên giới phía Bắc: những đỉnh núi choàng khăn trắng; những thung lũng bập bềnh hơi nước trắng xóa; những vạt nương nham nhở; những đồi cỏ tranh bàng bạc… Chỉ có một điều khác là rừng ở đây còn khá nhiều. Bàn tay con người chưa để lại nhiều dấu ấn tàn phá thô bạo của mình. Rừng ở Lủng Seo chủ yếu mọc trên những ngọn núi đá liên hoàn của dãy đá xanh.
Bản Phùng với những mái nhà bạc phếch nằm rải rác trên một quả đồi lớn. Xung quanh đồi là những nương thuốc phiện xanh rờn, đang xôn xao trong những làn gió chiều dào dạt thổi lên từ thung lũng. Ngọn gió đưa tới tiếng ngựa hí văng vẳng và mùi khói bếp thơm thơm. Đã thấy thấp thoáng những đứa trẻ con và những chàng trai cầm nỏ đứng ngóng sang chiếc lều bạt của nhóm khảo sát. Chắc là cái tin về sự xuất hiện của những người lạ, giờ này đã lan truyền và làm xáo động sự bình yên trong bản.
Mấy hôm trước, trên đường đi, giáo sư đã tranh thủ tìm hiểu qua ông Thống và được biết: ở bản Phùng, cụ trưởng dòng họ, đồng thời cũng là trưởng bản, năm nay đã gần tám mươi, tên là Thào Seo Páo. Ngoài ra, thầy mo Thào A Lẩu cũng là một người còn nắm giữ trong tay khá nhiều quyền lực. Các phong tục, nghi lễ cổ truyền như: tục thách cưới bằng trâu, lợn, bạc trắng và rượu; lễ cúng con ma; lễ năm mới và ngày hội tháng giêng vv… vẫn được tiến hành một cách chặt chẽ, đúng nghi thức như bao đời trước. Khu rừng cấm mọc trên quả đồi Tả Cừ, quanh năm không ai dám đặt chân tới, trừ ba ngày hội tháng giêng. Giáo sư còn được biết, đây là nơi còn lưu giữ những truyền thuyết cổ xưa. Ma quỷ vẫn còn lởn vởn trong nếp nghĩ của bà con người H’mông… Tóm lại, cho đến bây giờ, bản Phùng và cả vùng Lủng Seo này vẫn là một bí ẩn, một địa điểm đầy hấp dẫn đối với các nhà xã hội học, dân tộc học và cả ngành địa chất. Do địa thế hiểm trở nhất trong tỉnh, nhóm khảo sát của giáo sư là những người lạ đầu tiên đến đây. Điều đó trở thành một khó khăn, nhưng giáo sư vững tin vào kết quả của chuyến đi. Ông vốn là một người hiền lành, nhưng trong công việc thì lại khá bướng bỉnh và không bao giờ chấp nhận thất bại.
