Lazarus hoàn toàn dửng dưng trước vẻ tráng lệ của các gian phòng hoàng gia. Hắn vẫn giữ vẻ lạnh lùng, vô cảm, như thể chẳng hề thấy sự tương phản nào giữa ngôi nhà điêu tàn ở rìa hoang mạc với cung điện đá vững chãi và xinh đẹp. Dưới bước chân hắn, lớp cẩm thạch cứng nhắc của sàn nhà dường như biến thành những dải cát chuyển dịch của sa mạc, và trong mắt hắn, đám đông những kẻ kiêu kỳ khoác trên mình xiêm y rực rỡ cũng vô thực chẳng khác nào khoảng không trống rỗng. Chẳng một ai dám nhìn vào mặt hắn khi hắn đi qua, bởi họ sợ phải gánh chịu lời nguyền khủng khiếp từ đôi mắt ấy; thế nhưng, khi tiếng bước chân nặng nề báo hiệu hắn đã đi khuất, những cái đầu ngẩng lên, và đôi mắt đầy vẻ tò mò rụt rè liền dõi theo bóng dáng vị lão giả cao lớn, mập mạp, lưng hơi khom, đang chậm rãi tiến vào sâu trong cung điện hoàng gia. Giá như cái chết thực sự xuất hiện thì người ta cũng chẳng khiếp sợ đến thế; bởi cho đến lúc ấy, tử thần vốn chỉ quen thuộc với người chết, còn sự sống chỉ thuộc về người sống, và giữa hai bờ ấy chưa từng có chiếc cầu nối nào. Thế nhưng sinh thể kỳ lạ này lại tường tận về cái chết, và sự hiểu biết ấy mang một vẻ gì đó huyền bí đầy nguyền rủa. "Hắn sẽ giết chết vị Augustus vĩ đại và thiêng liêng của chúng ta cho mà xem," người ta kinh hãi kêu lên, rồi trút những lời nguyền rủa theo bóng hắn. Chậm rãi và dửng dưng, hắn lướt qua họ, dấn thân ngày một sâu hơn vào cung điện.

Caesar vốn đã biết Lazarus là ai và đã chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với hắn. Ông là một người can đảm; ông cảm thấy quyền lực của mình là bất khả chiến bại, và trong cuộc chạm trán định mệnh với kẻ "được cõi chết kỳ diệu hoàn sinh" ấy, ông từ chối việc phải cậy nhờ vào sự giúp đỡ yếu ớt của người khác. Đối mặt đối, mặt đối mặt, ông trực diện tiếp kiến Lazarus.

"Đừng có dán mắt vào ta, Lazarus," ông ra lệnh. "Ta nghe nói đầu ngươi giống hệt đầu Medusa, có thể biến tất cả những ai nhìn vào thành đá. Nhưng ta rất muốn được nhìn kỹ ngươi, và trò chuyện với ngươi trước khi ta hóa đá," ông nói thêm với một chút giọng điệu cợt nhả nhằm che giấu nỗi lo âu thực sự trong lòng.

Bước lại gần, ông săm soi gương mặt Lazarus cùng bộ xiêm y lễ hội kỳ lạ của hắn. Dù ánh mắt vô cùng sắc bén và tinh anh, ông vẫn bị đánh lừa bởi lớp ngụy trang tinh vi ấy.

"Chà, diện mạo của ngươi trông chẳng có gì đáng sợ cả, thưa tôn giả. Nhưng thế lại càng tệ hại cho nhân loại, khi cái điều đáng sợ lại mang một vẻ bề ngoài kính cẩn và dễ chịu nhường ấy. Nào, giờ thì chúng ta hãy trò chuyện đi."

Augustus ngồi xuống, và bắt đầu cuộc thảo luận vừa bằng ánh mắt vừa bằng lời nói.

"Tại sao lúc bước vào ngươi lại không hành lễ với ta?"

Lazarus dửng dưng đáp: "Tôi không biết điều đó là cần thiết."

"Ngươi là người theo đạo Thiên Chúa ư?"

"Không."

Augustus gật đầu tỏ vẻ bằng lòng. "Thế thì tốt. Ta không thích những kẻ theo đạo Thiên Chúa. Chúng rung cây sự sống, cấm nó sinh hoa kết trái, và vung vãi những đóa hoa thơm ngát vào gió. Nhưng ngươi là ai?"

Lazarus phải cố gắng lắm mới cất lời: "Tôi đã chết."

"Ta đã nghe chuyện đó rồi. Nhưng hiện tại ngươi là ai?"

Câu trả lời của Lazarus cất lên chậm rãi. Cuối cùng, hắn lại thốt ra một cách vô hồn và mơ hồ: "Tôi đã chết."

"Lắng nghe ta đây, kẻ lạ mặt," Hoàng đế nghiêm giọng nói, bộc lộ những điều nãy giờ vẫn hằng nung nấu trong tâm trí. " Đế quốc của ta là đế quốc của người sống; thần dân của ta là những con người đang sống chứ không phải những kẻ đã chết. Ngươi là kẻ thừa thãi ở chốn này. Ta không biết ngươi là ai, ta không biết ngươi đã thấy những gì Nơi Ấy, nhưng nếu ngươi nói dối, ta căm ghét những lời dối trá của ngươi, và nếu ngươi nói sự thật, ta cũng căm ghét sự thật của ngươi. Trong lồng ngực này, ta cảm nhận được nhịp đập của sự sống; trong đôi bàn tay này, ta cảm nhận được quyền lực, và những tư tưởng kiêu hãnh của ta, tựa như những cánh đại bàng, bay lượn khắp không gian. Phía sau lưng ta, dưới sự che chở của uy quyền ta, dưới bóng râm của luật lệ do chính ta tạo ra, con người đang sống, lao động và hoan hỷ. Ngươi có nghe thấy bản hòa ca thiêng liêng của sự sống này không? Ngươi có nghe thấy tiếng hô xung trận mà loài người dội thẳng vào mặt tương lai, thách thức nó bước vào cuộc giao tranh không?"

Augustus cung kính dang rộng đôi tay và trang nghiêm cất tiếng: "Hãy được ca tụng, Hỡi Sự Sống Thiêng Liêng Vĩ Đại!"

Thế nhưng Lazarus vẫn im lặng, và Hoàng đế càng nghiêm khắc hơn khi nói tiếp: "Ngươi không được chào đón ở nơi này. Đồ tàn tích đáng thương, kẻ bị cái chết gặm nhấm phân nửa, ngươi chỉ gieo rắc cho con người nỗi muộn phiền và sự chán ghét cuộc sống. Tựa như một con sâu bọ giữa đồng xanh, ngươi đang gặm nhấm trọn vẹn hạt giống của niềm vui, rỉ ra chất nhờn của sự tuyệt vọng và đau khổ. Chân lý của ngươi chẳng khác nào thanh gươm gỉ sét trong tay một kẻ sát nhân ban đêm, và ta sẽ kết án tử hình ngươi như một tên sát nhân. Nhưng trước tiên, ta muốn nhìn thẳng vào mắt ngươi. Biết đâu chỉ có những kẻ hèn nhát mới sợ hãi chúng, còn những người dũng cảm lại được thúc giục để vươn lên tranh đấu và giành chiến thắng. Khi ấy, ngươi sẽ không đáng phải nhận cái chết mà xứng đáng được thưởng. Hãy nhìn ta, Lazarus."

Ban đầu, Augustus thiêng liêng tưởng chừng như một người bạn đang nhìn mình, bởi ánh mắt của Lazarus thật dịu dàng, quyến rũ và đầy vẻ mê hoặc nhẹ nhàng làm sao. Nó không hứa hẹn sự kinh hoàng mà là một cõi yên bình tĩnh lặng, và sự Vô Cạn hiển hiện ở đó tựa như một người tình trìu mến, một người chị đầy trắc ẩn, một người mẹ hiền. Và cái ôm dịu dàng ấy ngày càng siết chặt hơn, cho đến khi ông cảm nhận được, như thể, hơi thở của một đôi môi đang khao khát những nụ hôn... Kế đến, có cảm giác như những thung lũng xương bằng sắt nhô lên trong một cái kẹp phàm ăn, rồi khép chặt lấy ông bằng một vòng đai sắt; và những chiếc đinh lạnh lẽo chạm vào tim ông, rồi chậm rãi, chậm rãi lún sâu vào đó.

"Ta thấy đau," Augustus thiêng liêng cất lời, sắc mặt tái nhợt đi; "nhưng hãy nhìn đi, Lazarus, hãy nhìn đi!"

Những cánh cổng nặng nề, thứ khép lại cõi vĩnh hằng, dường như đang chậm rãi hé mở, và qua khe hở ngày một rộng ra ấy, sự kinh hoàng tột cùng của cõi Vô Cạn đang tràn vào một cách lạnh lùng và tĩnh lặng. Khoảng Trống Vô Biên và Bóng Tối Vô Biên bước vào tựa như hai cái bóng, dập tắt ánh mặt trời, rút đi phần đất dưới chân và tấm màn che trên đỉnh đầu. Và cơn đau trong trái tim băng giá của ông chợt dừng lại.

"Nhìn ta đi, nhìn ta đi, Lazarus!" Augustus ra lệnh, cơ thể lảo đảo...

Thời gian ngừng trôi và điểm khởi đầu của vạn vật tiến đến gần bờ vực kết thúc đến rợn ngợp. Ngai vàng của Augustus, thứ vừa mới được dựng lên, bỗng vỡ vụn thành từng mảnh, và sự trống rỗng chiếm lấy vị trí của ngai vàng lẫn của Augustus. Rô-ma lặng lẽ sụp đổ thành những đống đổ nát. Một thành phố mới mọc lên thay thế, rồi nó cũng bị xóa sổ bởi hư vô. Tựa như những bóng ma khổng lồ, các thành phố, vương quốc và xứ sở nhanh chóng lụi tàn rồi biến mất vào khoảng không trống rỗng — bị nuốt chửng trong cái hàm đen ngòm của cõi Vô Cạn...

"Dừng lại," Hoàng đế ra lệnh. Giọng ông đã phảng phất sự dửng dưng. Đôi tay ông buông thõng bất lực, và ánh mắt đại bàng lóe lên rồi lại tối sầm lại, đang giấu mình đấu tranh chống lại màn đêm ngộp thở.

"Ngươi đã giết ta rồi, Lazarus," ông nói trong cơn mơ màng.

Những lời đầy tuyệt vọng ấy đã cứu rỗi ông. Ông nghĩ đến nhân dân, những người mà ông định mệnh phải làm tấm khiên che chở, và một nỗi đau nhói sắc bén, đầy tính cứu chuộc đã đâm thủng trái tim đang tê dại của ông. Ông nghĩ đến số phận họ sẽ phải diệt vong, và cõi lòng ông tràn ngập nỗi thống khổ. Thoạt đầu, họ hiện lên như những chiếc bóng rạng ngời giữa chốn u tối của cõi Vô Cạn.—Thật kinh hoàng làm sao! Kế đó, họ lại xuất hiện như những chiếc bình mỏng manh chứa dòng máu bị sự sống khuấy động, cùng những trái tim thấu hiểu cả nỗi buồn đau lẫn niềm vui lớn lao.—Và ông nghĩ về họ với tất cả sự dịu dàng.

Và trong những suy tưởng và cảm xúc ấy, khi chiếc cân dao động lúc nghiêng về phía sự sống, lúc ngả về phía cái chết, ông chậm rãi trở về với cuộc đời, để tìm kiếm chốn dung thân khỏi sự u ám, hư vô và nỗi sợ hãi của cõi Vô Cạn ngay trong chính những khổ đau và hoan hỷ của cõi đời này.

"Không, ngươi không giết được ta đâu, Lazarus," ông cứng rắn nói. "Nhưng ta sẽ giết ngươi. Đi đi!"

Chiều buông và Augustus thiêng liêng cùng chia sẻ thức ăn và thức uống với niềm hân hoan lớn lao. Thế nhưng vẫn có những khoảnh khắc cánh tay đang giơ lên của ông bỗng khựng lại giữa không trung, và ánh sáng từ đôi mắt rực cháy, khao khát chợt lu mờ. Có cảm giác như một làn sóng băng giá của sự kinh hoàng đang vỗ vào đôi bàn chân ông. Ông đã bị đánh bại nhưng không bị tước đoạt sự sống, và lạnh lùng chờ đợi số phận của mình, tựa như một cái bóng đen sì. Những đêm dài của ông bị ám ảnh bởi nỗi kinh hoàng, nhưng những ngày rạng rỡ vẫn mang lại cho ông niềm vui, cũng như nỗi buồn, của cuộc sống.

Hôm sau, theo lệnh của Hoàng đế, người ta dùng những thanh sắt nung đỏ để đốt mù mắt Lazarus rồi tống cổ hắn trở về. Ngay cả Augustus cũng không dám giết hắn.

Lazarus quay trở lại miền hoang mạc và nơi đây đón chào hắn bằng hơi thở của ngọn gió rít gào cùng cái oi nồng của mặt trời rực lửa. Hắn lại ngồi trên phiến đá với bộ râu bết bát ngẩng cao; và hai hốc mắt đen ngòm, nơi từng có đôi mắt ngự trị, nhìn lên bầu trời với vẻ đờ đẫn và gớm ghiếc. Ở đằng xa, Thành Phố Thánh vẫn đang cuồn cuộn và gầm rú đầy bồn chồn, nhưng quanh hắn tất cả đều hoang vắng và tĩnh mịch. Chẳng một ai bén mảng đến nơi mà Lazarus, kẻ được hoàn sinh một cách kỳ lạ từ cõi chết, đang trải qua những ngày tháng cuối đời, bởi những người hàng xóm đã bỏ nhà đi từ lâu lắm rồi. Sự hiểu biết đầy nguyền rủa của hắn, bị ngọn sắt nung đẩy sâu từ đôi mắt vào tận bên trong não bộ, vẫn nằm phục sẵn ở đó; như thể từ chốn mai phục ấy, nó chực chờ chồm bổp vào con người bằng hàng ngàn con mắt vô hình. Không ai dám nhìn vào Lazarus.

Và vào buổi chiều, khi mặt trời sưng đỏ và ngày một phình to đang nghiêng mình ngả về hướng tây, Lazarus mù lòa lại chậm rãi lầ mò bước theo sau. Hắn vấp phải đá rồi ngã nhúm; nặng nề và yếu ớt, hắn nhọc nhằn đứng dậy rồi bước tiếp; và giữa màn nhung đỏ rực của hoàng hôn, bóng đen cùng đôi tay dang rộng của hắn trông chẳng khác nào một cây thánh giá.

Có lần hắn cất bước đi rồi không bao giờ trở lại. Thế là chấm dứt cuộc đời thứ hai của Lazarus, kẻ từng chìm đắm trong sự chi phối huyền bí của cái chết suốt ba ngày trời để rồi sau đó được kỳ lạ hoàn sinh từ cõi chết.