Nadyezhda Fyodorovna đi tắm biển vào buổi sáng, theo sau là Olga, cô hầu gái mang theo một chiếc bình, một cái chậu đồng, khăn tắm và một miếng bọt biển. Dưới vịnh neo đậu hai chiếc tàu hơi nước lạ lẫm với ống khói màu trắng hoen ố, rõ ràng là tàu chở hàng của nước ngoài. Một vài người đàn ông mặc đồ trắng, đi giày trắng đang đi dạo dọc bờ cảng, họ nói oang oang bằng tiếng Pháp và nhận lại những lời đáp trả từ phía tàu. Chuông nhà thờ nhỏ trong thị trấn đang ngân lên những hồi giục giã.

“Hôm nay là Chủ nhật!” Nadyezhda Fyodorovna thích thú nhớ lại.

Cảm thấy trong người hoàn toàn khỏe khoắn, cô đang có một tâm trạng hân hoan, phơi phới của ngày nghỉ. Trong chiếc váy mới rộng rãi làm từ lụa tussore dày thô, đội chiếc mũ rơm vành rộng uốn cong che khuất đôi tai, khiến khuôn mặt cô trông như đang nhìn ra từ một chiếc giỏ, cô tự thấy mình thật duyên dáng. Cô nghĩ rằng trong cả thị trấn này chỉ có một người phụ nữ trẻ, xinh đẹp và trí thức, chính là cô, và cô cũng là người duy nhất biết cách ăn mặc sao cho vừa rẻ, vừa thanh lịch lại có gu. Chiếc váy đó, chẳng hạn, chỉ tốn có hai mươi hai rúp, thế mà lại quyến rũ đến nhường nào! Cô là người phụ nữ duy nhất trong thị trấn này có sức hấp dẫn, và vì ở đây có biết bao đàn ông, nên tất cả bọn họ, dù muốn hay không, hẳn đều đang ghen tị với Laevsky.

Cô cảm thấy vui vì gần đây Laevsky tỏ ra lạnh nhạt với cô, giữ khoảng cách và khách sáo, đôi khi còn gay gắt và thô lỗ; trước đây, cô từng đáp lại mọi cơn giận dữ, mọi ánh nhìn khinh miệt, lạnh lùng hay khó hiểu của anh bằng nước mắt, bằng những lời trách móc và dọa bỏ đi hoặc nhịn ăn cho đến chết; còn bây giờ, cô chỉ biết đỏ mặt, nhìn anh đầy áy náy và thầm mừng vì anh không tỏ ra âu yếm với mình. Nếu anh có mắng mỏ hay đe dọa cô, có lẽ mọi chuyện còn tốt hơn và dễ chịu hơn, vì cô cảm thấy mình nợ anh một món nợ tội lỗi không sao cứu vãn. Cô tự thấy mình có lỗi, trước hết, vì đã không đồng cảm với những ước mơ về một cuộc sống lao động gian khổ mà vì nó, anh đã từ bỏ St. Petersburg để đến đây, vùng Caucasus; cô tin chắc rằng gần đây anh giận cô chính vì điều đó. Khi còn trên đường đến Caucasus, cô cứ ngỡ rằng ngay ngày đầu tiên ở đây, cô sẽ tìm thấy một góc nhỏ ấm cúng bên bờ biển, một khu vườn xinh xắn rợp bóng mát, có chim hót, có những con suối nhỏ, nơi cô có thể trồng hoa, trồng rau, nuôi vịt gà, tiếp đón hàng xóm, chữa bệnh cho nông dân nghèo và phân phát sách nhỏ cho họ. Thế nhưng, hóa ra Caucasus chẳng có gì ngoài những ngọn núi trơ trọi, những khu rừng và những thung lũng rộng lớn, nơi mà phải mất rất nhiều thời gian và công sức mới tìm được chỗ để an cư; chẳng có lấy một người hàng xóm nào; trời thì rất nóng và luôn có nguy cơ bị cướp. Laevsky chẳng vội vàng gì trong việc mua lấy một mảnh đất; cô thấy mừng vì điều đó, và dường như giữa họ đã có một thỏa thuận ngầm là không bao giờ nhắc đến chuyện cuộc sống lao động gian khổ. Cô nghĩ, anh im lặng về chuyện đó là vì anh giận cô cũng đã im lặng về nó.

Thứ hai, trong suốt hai năm qua, cô đã lén lút mua nhiều món đồ lặt vặt với tổng giá trị lên tới ba trăm rúp tại cửa tiệm của Atchmianov. Cô mua dần dần, lúc thì vải vóc, lúc thì lụa hay một chiếc dù che nắng, và món nợ cứ thế âm thầm chồng chất.

“Hôm nay mình sẽ nói với anh ấy về chuyện này…”, cô từng tự nhủ như vậy, nhưng ngay lập tức lại nghĩ rằng với tâm trạng hiện tại của Laevsky, nói chuyện nợ nần với anh e là không phải lúc.

Thứ ba, đã hai lần, khi Laevsky đi vắng, cô đã tiếp đón Kirilin, viên đội trưởng cảnh sát: một lần vào buổi sáng khi Laevsky đi tắm, và một lần nữa vào giữa đêm khi anh đang chơi bài. Nhớ lại điều này, mặt Nadyezhda Fyodorovna đỏ bừng, cô ngoái nhìn cô hầu gái như thể sợ cô ta nghe thấy những suy nghĩ của mình. Những ngày dài đằng đẵng nóng bức đến ngột ngạt, những buổi tối đẹp đẽ mà uể oải, những đêm oi ả, cùng với lối sống mà từ sáng đến tối người ta chẳng biết làm gì để lấp đầy những giờ khắc vô nghĩa, cộng thêm suy nghĩ dai dẳng rằng mình là người phụ nữ trẻ xinh đẹp nhất thị trấn, rằng tuổi xuân của mình đang trôi qua một cách lãng phí, và chính bản thân Laevsky, dù trung thực và đầy lý tưởng, vẫn cứ mãi như vậy, vẫn cứ lững thững đi lại trong đôi dép lê, cắn móng tay và làm cô phát chán bởi những thất thường của anh, tất cả những điều đó dần dần khiến cô bị khao khát chiếm hữu, như thể cô đã phát điên, ngày đêm cô chẳng nghĩ ngợi gì khác. Hít thở, nhìn ngắm, bước đi, cô chẳng cảm thấy gì ngoài sự khao khát. Tiếng sóng biển bảo rằng cô phải yêu; bóng tối của buổi tối – cũng vậy; những ngọn núi – cũng vậy… Và khi Kirilin bắt đầu tán tỉnh cô, cô chẳng đủ sức lực cũng chẳng có mong muốn chối từ, nên đã ngã vào vòng tay ông ta…

Giờ đây, những con tàu nước ngoài và những người đàn ông mặc đồ trắng không hiểu sao lại gợi nhớ cô về một đại sảnh rộng lớn; cùng với những tiếng hô hoán bằng tiếng Pháp, cô như nghe thấy tiếng nhạc waltz, và lồng ngực cô phập phồng vì một niềm vui khôn tả. Cô khao khát được khiêu vũ và được trò chuyện bằng tiếng Pháp.

Cô vui vẻ tự nhủ rằng sự không chung thủy của mình chẳng có gì ghê gớm. Tâm hồn cô chẳng hề vướng bận vào sự không chung thủy đó; cô vẫn yêu Laevsky, điều đó được chứng minh bằng việc cô vẫn ghen tuông với anh, vẫn thấy thương cảm cho anh, và vẫn thấy nhớ mỗi khi anh đi vắng. Kirilin hóa ra cũng rất tầm thường, khá thô lỗ dù có vẻ ngoài điển trai; mọi chuyện với ông ta đã kết thúc và sẽ chẳng bao giờ có chuyện gì nữa. Những gì đã xảy ra đã qua rồi; nó chẳng liên quan đến ai cả, và nếu Laevsky có phát hiện ra thì chắc gì anh đã tin.

Trên bờ biển chỉ có một nhà tắm dành cho phụ nữ; đàn ông thì tắm ngoài trời. Bước vào nhà tắm, Nadyezhda Fyodorovna gặp một quý bà lớn tuổi, Marya Konstantinovna Bityugov, và con gái cô là Katya, một nữ sinh mười lăm tuổi; cả hai đang ngồi trên ghế thay quần áo. Marya Konstantinovna là một người tốt bụng, nhiệt tình và lịch thiệp, người hay nói bằng giọng kéo dài và đầy vẻ bi lụy. Cô từng làm gia sư cho đến năm ba mươi hai tuổi, sau đó kết hôn với Bityugov, một viên chức chính phủ – một người đàn ông hói đầu với mái tóc chải sát sang hai bên thái dương và tính tình rất hiền lành. Cô vẫn còn yêu chồng, hay ghen, đỏ mặt khi nghe từ “tình yêu”, và luôn miệng nói với mọi người rằng mình rất hạnh phúc.

“Cưng ơi,” cô thốt lên đầy nhiệt tình khi nhìn thấy Nadyezhda Fyodorovna, với nét biểu cảm mà tất cả những người quen của cô gọi là “ngọt như hạnh nhân”. “Cưng ơi, thật tuyệt vời khi em đến đây! Chúng ta sẽ tắm cùng nhau – thật là mê ly!”

Olga nhanh nhẹn cởi bỏ váy và áo lót, bắt đầu giúp chủ nhân trút bỏ xiêm y.

“Hôm nay trời không nóng bằng hôm qua phải không chị?” Nadyezhda Fyodorovna nói, khẽ rùng mình trước cái chạm thô ráp của cô hầu gái trần truồng. “Hôm qua em gần như chết ngạt vì nóng.”

“Ôi, đúng vậy, cưng ạ; chính chị đây cũng khó thở muốn chết. Em có tin được không? Hôm qua chị đã tắm tới ba lần! Cứ tưởng tượng xem, cưng ơi, ba lần đấy! Nikodim Alexandritch đã lo lắng lắm rồi.”

“Có thể xấu xí đến mức đó sao?” Nadyezhda Fyodorovna nghĩ thầm khi nhìn Olga và vợ viên chức nọ; cô liếc nhìn Katya và nghĩ: “Con bé này dáng dấp cũng không tệ.”

“Ông Nikodim Alexandritch của chị thật đáng yêu!” cô nói. “Em chỉ muốn yêu ông ấy mất thôi.”

“Ha ha ha!” Marya Konstantinovna cười khúc khích đầy gượng gạo; “thật là mê ly quá đi.”

Trút bỏ hết quần áo, Nadyezhda Fyodorovna cảm thấy một khao khát được bay lên. Cô thấy như thể chỉ cần mình vẫy tay thôi là sẽ bay bổng lên cao. Khi đã khỏa thân, cô nhận ra Olga đang nhìn cơ thể trắng trẻo của cô với vẻ khinh khỉnh. Olga, vợ một người lính trẻ, đang sống cùng chồng hợp pháp, vì thế cô ta tự cho mình là hơn hẳn chủ nhân. Marya Konstantinovna và Katya thì sợ cô, và không nể trọng cô. Điều này thật khó chịu, và để nâng tầm bản thân trong mắt họ, Nadyezhda Fyodorovna lên tiếng:

“Ở nhà, tại St. Petersburg, cuộc sống nghỉ hè ở biệt thự giờ này đang vào độ rực rỡ nhất. Vợ chồng em có rất nhiều bạn bè! Đáng lẽ chúng em phải đi thăm họ mới đúng.”

“Chị cứ tưởng chồng em là kỹ sư chứ?” Marya Konstantinovna rụt rè hỏi.

“Em đang nói về Laevsky. Anh ấy có rất nhiều người quen. Nhưng đáng tiếc là mẹ anh ấy lại là một quý tộc kiêu kỳ, không thông minh cho lắm…”

Nadyezhda Fyodorovna lao mình xuống nước mà chưa kịp nói hết câu; Marya Konstantinovna và Katya cũng lội xuống theo sau cô.

“Trên đời này có biết bao nhiêu là định kiến,” Nadyezhda Fyodorovna tiếp tục, “và cuộc sống chẳng hề dễ dàng như vẻ bề ngoài.”

Marya Konstantinovna, người từng làm gia sư trong các gia đình quý tộc và là một chuyên gia về các vấn đề xã hội, lên tiếng:

“Ồ phải rồi! Em có tin được không, cưng ơi, hồi ở nhà Garatynsky, chị bắt buộc phải thay trang phục cho cả bữa trưa lẫn bữa tối, thế nên, chẳng khác nào một diễn viên, chị được nhận một khoản phụ cấp đặc biệt cho trang phục ngoài tiền lương.”

Cô đứng giữa Nadyezhda Fyodorovna và Katya như thể muốn che chắn cho con gái khỏi làn nước đang tắm rửa cho người phụ nữ kia.

Qua những cánh cửa mở nhìn ra biển, họ có thể thấy ai đó đang bơi cách nhà tắm chừng một trăm bước chân.

“Mẹ ơi, là Kostya nhà mình kìa,” Katya nói.

“Ái chà, ái chà!” Marya Konstantinovna kêu lên trong hoảng hốt. “Ái chà, Kostya!” cô hét lớn, “Quay lại ngay! Kostya, quay lại ngay!”

Kostya, cậu bé mười bốn tuổi, muốn thể hiện sự dũng mãnh trước mặt mẹ và chị gái, đã lặn một hơi rồi bơi xa hơn, nhưng bắt đầu đuối sức nên vội quay lại, và từ khuôn mặt căng thẳng, nghiêm nghị của cậu, người ta có thể thấy rằng cậu không còn tin vào sức mình nữa.

“Làm mẹ thật khổ với mấy đứa con trai này quá, cưng ơi!” Marya Konstantinovna nói, vẻ mặt đã bình tĩnh trở lại. “Mới quay đi quay lại là nó đã có thể gãy cổ như chơi. À này cưng, làm mẹ thật ngọt ngào biết bao, nhưng đồng thời cũng thật khó khăn! Người ta cứ sợ đủ thứ.”

Nadyezhda Fyodorovna đội chiếc mũ rơm vào và lao ra vùng biển thoáng đãng. Cô bơi chừng ba mươi feet rồi thả nổi trên lưng. Cô có thể nhìn thấy biển tận chân trời, những con tàu, những người trên bờ cảng, thị trấn; và tất cả những điều đó, cùng với cái nóng oi ả và những con sóng mềm mại, trong suốt, khiến cô phấn khích và thầm thì rằng cô phải sống, phải sống… Một chiếc thuyền buồm vụt qua cô nhanh chóng và mạnh mẽ, rẽ sóng và xé gió; người đàn ông ngồi ở bánh lái nhìn cô, và cô thích được nhìn ngắm như vậy…

Sau khi tắm xong, các quý bà mặc quần áo rồi cùng nhau rời đi.

“Em bị sốt cách nhật, vậy mà chẳng gầy đi chút nào,” Nadyezhda Fyodorovna nói, liếm đôi môi vẫn còn vị mặn của nước biển, và mỉm cười đáp lại những cái chào của người quen. “Em vốn dĩ đã đầy đặn, và giờ thì em tin là mình còn đầy đặn hơn trước nữa.”

“Cái đó, cưng ạ, là do cơ địa thôi. Nếu như chị mà không có cơ địa dễ tăng cân thì ăn kiêng cũng chẳng tác dụng gì cả… Nhưng mà em làm ướt cái mũ rồi kìa, cưng ơi.”

“Không sao đâu chị; nó sẽ khô thôi.”

Nadyezhda Fyodorovna lại nhìn thấy những người đàn ông mặc đồ trắng đang đi dạo trên bờ cảng và trò chuyện bằng tiếng Pháp; và một lần nữa cô lại thấy một niềm vui chợt dâng trào, và ký ức mơ hồ về một đại sảnh rộng lớn nào đó mà cô từng khiêu vũ, hoặc có lẽ, từng mơ thấy. Và một cái gì đó tận sâu trong tâm hồn cô thầm thì một cách mờ nhạt và mù mờ rằng cô là một người phụ nữ xinh đẹp, tầm thường, đáng thương và vô giá trị…

Marya Konstantinovna dừng lại ở cổng nhà mình và mời cô vào ngồi chơi một lát.

“Vào đi cưng,” cô nói bằng giọng nài nỉ, đồng thời nhìn Nadyezhda Fyodorovna với vẻ lo âu xen lẫn hy vọng; biết đâu cô sẽ từ chối và không vào!

“Em rất sẵn lòng,” Nadyezhda Fyodorovna đáp, nhận lời. “Chị biết là em thích ở bên chị thế nào mà!”

Và cô bước vào nhà. Marya Konstantinovna mời cô ngồi, pha cà phê, chiêu đãi cô những chiếc bánh cuộn sữa, rồi cho cô xem ảnh của những học trò cũ của mình, nhà Garatynsky, những người giờ đã kết hôn. Cô cũng cho cô xem bảng điểm của Kostya và Katya. Bảng điểm rất tốt, nhưng để làm cho chúng có vẻ tốt hơn nữa, cô thở dài than vãn rằng các bài học ở trường giờ khó đến nhường nào… Cô hết lòng chăm sóc vị khách, và thấy thương cảm cho cô, mặc dù cùng lúc đó cô cũng bị dày vò bởi suy nghĩ rằng Nadyezhda Fyodorovna có thể gây ảnh hưởng xấu đến đạo đức của Kostya và Katya, và cô cảm thấy vui vì chồng mình, Nikodim Alexandritch, không có nhà. Nghĩ rằng theo quan điểm của cô thì đàn ông ai cũng thích “những người phụ nữ như thế”, Nadyezhda Fyodorovna có thể gây tác động xấu đến cả Nikodim Alexandritch.

Trong khi trò chuyện với vị khách, Marya Konstantinovna cứ nhớ rằng tối hôm đó họ có một buổi dã ngoại, và Von Koren đã đặc biệt yêu cầu cô không được nói gì với “mấy con khỉ Nhật Bản” – nghĩa là Laevsky và Nadyezhda Fyodorovna; nhưng cô đã lỡ lời nói ra, mặt đỏ bừng, và bối rối nói:

“Chị hy vọng em cũng sẽ đến!”