Lò lửa đỏ rực chiếu rọi lên khuôn mặt sạm đen của những người thợ trước lò. Những giọt mồ hôi to bằng hạt đậu cứ tuôn rơi trên trán họ, thế nhưng trong ánh mắt ấy lại ánh lên chút mong chờ, đó là sự mong chờ thành quả lao động.

Đại lão gia tới rồi!

Người thợ tinh mắt nhìn thấy một đoàn người đang đi tới, thấy vị đại lão gia mặc quan bào ở trong đó, liền vội vàng quỳ xuống cúi đầu. Thấy vậy, Chu Minh Trung vội vàng đỡ người thợ dẫn đầu đứng dậy.

Chu mỗ sao có thể nhận đại lễ này?

Đỡ người thợ đứng dậy, giữa ánh mắt đầy nghi hoặc của họ, Chu Minh Trung chậm rãi nói:

Năm Hồng Vũ thứ tư, Cao hoàng đế xuống chiếu định lễ vấp vái giữa quan và dân. Lễ quỳ lạy thực chất là phong tục của rợ Hồ. Giặc Thanh đời Giáp Thân xâm lược, cướp đoạt thần khí Trung Hoa của ta, đổi thay y quan Trung Hoa của ta, sửa đổi tập tục Trung Hoa của ta. Nhà Thanh lấy việc nô dịch người Trung Quốc làm gốc rễ của quốc gia. Lễ quỳ lạy này thực chất là vì nô dịch người Trung Quốc ta mà đặt ra. Ngày nay Thanh Giang ta được thu phục, quan dân hành lễ vấp vái, Trung Quốc ta quyết không có kiểu lạy nô tài của nhà Nguyên, nhà Thanh. Nam nhi Trung Hoa, dưới gối có vàng, các vị tuyệt đối không được hành cái lễ hồ nhục nhã này nữa!

Chỉ vỏn vẹn mười lăm năm mà đã biến đổi theo phong tục Trung Quốc!

Nhìn những người thợ đang khép nép, quỳ không được mà đứng cũng không xong ở đó, tâm trạng Chu Minh Trung chìm xuống, lòng căm hận đối với nhà Thanh lại sâu thêm một tầng. Sau khi đến thời đại này, hắn mới biết cái gọi là "quỳ" trong phim truyền hình thực chất là do nhà Thanh đặt ra để nô dịch người Hán, sỉ nhục người Hán. Vào triều Minh, lễ quỳ chỉ dùng trong những dịp đặc biệt, quan dân bình thường đều hành lễ vấp vái, cho dù diện kiến hoàng đế cũng không cần quỳ lạy.

Mười lăm năm!

Chỉ vỏn vẹn mười lăm năm, nhà Thanh dùng dao đồ tể cùng một chữ "quỳ" đơn giản, một cái quỳ có ở khắp mọi nơi, đã dễ dàng rút đi cột sống của dân tộc này!

Mẹ kiếp chứ...

Hận hẫng chửi một tiếng, hít sâu một hơi, Chu Minh Trung ghi lại món nợ này trong lòng rồi tiến đến trước lò. Cho dù cách xa ba thước, vẫn có thể cảm nhận được cái nóng rực phả vào mặt, đó là luồng nhiệt tỏa ra từ lò luyện thiết. Những người thợ trước lò không một ai là không căng thẳng nhìn vị đại lão gia này.

Đứng trước lò luyện thiết kiên cố cao chưa đầy một trượng này, ánh mắt Chu Minh Trung luôn mang theo chút tò mò. Ánh lửa trong lò chập chờn theo nhịp kéo bễ lò. Bễ lò là loại bễ làm theo kiểu pít-tông do sức người kéo, có ba bốn người cùng lúc kéo. Đây là một lò luyện thiết kiên cố điển hình thời Minh Thanh.

Không ngờ ở Thanh Hà lại có một xưởng sắt, điều này hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của Chu Minh Trung, suy cho cùng thì nơi này không hề gần mỏ sắt. Sau khi nghe nói ở đây có xưởng sắt, hắn liền đến xưởng sắt ven sông. Ở đây có lớn có nhỏ vài ngọn lò luyện thiết kiên cố, hơn nữa việc thổi gió hầu như đều dùng sức nước.

Những quặng sắt này được vận chuyển từ đâu tới?

Chỉ vào đống quặng sắt bên lò, Chu Minh Trung tò mò hỏi. Hậu thế vùng Hoài An vốn không có mỏ sắt.

Bẩm Kinh lược, quặng của xưởng sắt Thanh Hà này đều đến từ Lợi Quốc ở Từ Châu. Trước thời Tống Nguyên, Lợi Quốc từng là nơi luyện thiết ngàn năm. Thời Tống, sản lượng sắt mỗi năm không dưới một triệu cân. Sau đó từ thời Mông Nguyên cho đến bản triều, do quặng trên mặt đất ngày càng ít đi, cộng thêm hồ Vi Sơn dần hình thành, các hang khai mỏ và lò luyện cũng bị nước hồ nhấn chìm, khiến cho ngành luyện kim Lợi Quốc kéo dài hàng nghìn hàng trăm năm nay ngày càng suy vi. Đến triều đại Thiên Khải, ngành khai mỏ luyện kim ở Lợi Quốc cơ bản đã ngừng lại. Thế nhưng dẫu vậy, ở vùng Lợi Quốc vẫn còn một số ít mạch quặng lộ thiên, có thể cung cấp việc lấy quặng...

Đái Thương với tư cách là chủ sự Công doanh nghe câu hỏi của Kinh lược sứ, vội vàng giải thích.

Mặc dù việc luyện thiết ở Lợi Quốc đã dừng, nhưng Thanh Hà là trọng trấn đóng tàu, mỗi năm cần lượng sắt không dưới vài vạn cân, cho nên mỗi khi tàu chở lương thực quay về, các tàu chở lương sẽ vận chuyển quặng Lợi Quốc và than Từ Châu đến Thanh Hà để luyện thiết, cung cấp cho việc đóng tàu...

Xưởng thuyền Thanh Giang mỗi năm đóng hàng trăm chiếc tàu chở lương, cộng thêm việc bảo dưỡng tàu thuyền, tự nhiên cần một lượng lớn sắt dẻo. Luyện thiết dĩ nhiên cũng là chuyện thuận nước đẩy thuyền, chỉ có điều nó phải dựa vào than và quặng sắt chở từ Từ Châu tới.

Ồ, hóa ra là vậy...

Hơi gật đầu, Chu Minh Trung nhìn đống quặng sắt chất cao như núi trong xưởng sắt này, có lẽ phải không dưới vài trăm tấn, tính theo quy mô của xưởng sắt thì miễn cưỡng đủ dùng trong một năm.

Xưởng sắt này luyện thiết dùng than đá sao?

Câu trả lời là khẳng định. Dù sao ở quanh Thanh Hà cũng không có núi lớn cung cấp gỗ, luyện thiết tự nhiên phải dùng than. Sau đời Tống, việc luyện thiết ở Trung Quốc phần lớn đều lấy than đá làm chủ. Dùng than luyện thiết là một tiến bộ lớn trong kỹ thuật luyện kim cổ đại Trung Quốc, bởi vì than đá có nhiệt lượng mạnh và bền hơn củi gỗ, có thể đạt được nhiệt độ cao hơn. Thế nhưng người xưa lại không phát hiện ra ảnh hưởng của than đá đối với việc luyện thiết. Khi dùng than luyện thiết, lưu huỳnh chứa trong than sẽ ngấm vào trong nước sắt, do đó loại gang này có hàm lượng lưu huỳnh cao, mà lưu huỳnh sẽ làm cho sắt thép trở nên giòn, từ đó ảnh hưởng đến tính năng của sắt thép.

Kinh lược, xưởng sắt Thanh Hà này mỗi năm có thể sản xuất mười lăm vạn cân sắt. Nếu đều dùng để đúc pháo ngàn cân, mỗi năm có thể đúc không dưới mấy chục cỗ pháo. Đương nhiên, nếu thu gom thêm sắt vụn thì có thể đúc được nhiều pháo hơn nữa...

Nghe Đái Thương nói vậy, Chu Minh Trung lắc đầu nói:

Đúc pháo cần phải dùng sắt tốt thượng hạng, tuyệt đối không thể dùng sắt vụn thông thường!

Nhìn lò luyện thiết ấy, Chu Minh Trung lại nói:

Sắt được luyện bằng than trong lò luyện thiết này không thích hợp để đúc pháo!

Mặc dù không hiểu lắm về việc đúc pháo, nhưng Chu Minh Trung rất rõ ràng rằng trước giữa thế kỷ 19, pháo dã chiến lục quân chủ yếu dùng đồng thau. Pháo gang tuy chi phí thấp nhưng tuổi thọ lại càng thấp hơn, tuy nhiên trong hải quân lại sử dụng một lượng lớn pháo gang. Pháo gang của hải quân các nước lại lấy pháo gang của hải quân Anh là tốt nhất, bởi vì sắt gang mà hải quân Anh dùng để đúc pháo đều đến từ Thụy Điển, mà sắt ít phốt-pho của Thụy Điển cho đến thế kỷ 20 vẫn là vật liệu bắt buộc đối với pháo áp lực nòng cao của các nước châu Âu. Sở hữu pháo gang tiên tiến nhất, đây là một trong những nguyên nhân giúp hải quân Anh có thể hoành hành đại dương. Ngược lại, hải quân Pháp không coi trọng chất lượng gang, tai nạn nổ pháo có thể nói là xuất hiện liên tiếp.

Sắt vụn không thích hợp để đúc pháo sao?

Đái Thương ngạc nhiên nhìn Kinh lược sứ. Từng chủ trì việc đúc pháo trong Bộ Công, ông ta lập tức phản bác:

Quân môn, theo hạ quan được biết, sắt vụn này là thích hợp nhất để đúc pháo, bởi vì giá thành của nó cực kỳ thấp lại đủ số lượng. Nếu dùng sắt luyện từ xưởng sắt, một năm luyện ra cũng chỉ được mấy chục cỗ pháo...

Trước câu hỏi ngược lại của Đái Thương, Chu Minh Trung không hề giải thích gì cả. Có rất nhiều chuyện không cần phải giải thích, cho dù có giải thích thì ông ta há có thể nghe hiểu được sao?

Đi đến trước một ngọn núi than cao tới mấy trượng, Chu Minh Trung nhặt một cục than lên. Ngay cả khi không nhặt lên thì cũng có thể nhìn ra những loại than này là than mỡ. Nếu là than anthracit thì bề mặt có độ bóng sáng trắng dưới ánh mặt trời, còn loại than mỡ này thì hoàn toàn không có một chút bóng nào.

Mượn ánh nắng mặt trời có thể thấy trong những cục than này chứa rất nhiều tạp chất. Chu Minh Trung trầm tư một lát.

Theo ghi chép trong Thần khí phổ, chế tạo súng cần lấy sắt Mân làm chủ, bởi vì sắt Mân được luyện bằng than củi. Việc luyện thiết của triều đình đều lấy than đá làm chủ, chỉ có tỉnh Mân là vì trên núi có rất nhiều rừng cây, lại không có than đá, nên đa phần dùng than củi để luyện thiết, vì thế sắt Mân chất lượng tốt, rất thích hợp để chế tạo súng. Còn như trong than này, ngươi xem những tạp chất trong than này đây?

Chỉ vào những tạp chất lộ ra trong đống than, những loại than này chứa đá vây quanh than, xỉ quặng cùng với đất tro. Đương nhiên, có hại hơn nữa chính là những tạp chất như lưu huỳnh, phốt-pho mà mắt thường không thể phân biệt được. Cũng chính vì thế, sau này khi than đá được khai thác, nó sẽ trải qua một quy trình tuyển than để rửa sạch các tạp chất trong đó.

Những tạp chất trong than này khi luyện thiết sẽ ngấm vào trong nước sắt, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng của nước sắt, như vậy tự nhiên không thích hợp để đúc pháo.

Kinh lược, cái này... Thanh Hà này nằm ở vùng đồng bằng, xung quanh không có núi, nếu dùng than củi để luyện thiết thì than củi ấy lấy từ đâu ra? Cho dù Thanh Hà này có vài xưởng than, thì gỗ để chế tạo than cũng chỉ là thuyền cũ bị phá dỡ và phế liệu của xưởng thuyền, số lượng mỗi năm tuyệt đối không đủ cho nhu cầu luyện thiết...

Giọng điệu của Đái Thương có vẻ hơi bất đắc dĩ.

Từ xưa đến nay, Trung Nguyên luyện thiết vốn dĩ dùng than củi, sau đó mới đổi sang dùng than đá, tất cả đều là vì than củi không đủ, thế nên mới đổi sang dùng than đá. Nếu không có than đá, chỉ sợ xưởng sắt này đành phải đóng cửa ngừng sản xuất.

Cho nên, luyện thiết suy cho cùng vẫn phải dùng than đá! Than đá có nhiệt lượng mạnh và bền hơn củi gỗ, có thể đạt được nhiệt độ cao hơn, có thể nói không gì thích hợp hơn cho việc luyện thiết. Thế nhưng dùng than luyện thiết vẫn cần phải xử lý qua mấy công đoạn, chứ không thể trực tiếp luyện thiết được. Có nồi sắt không? Lấy mấy chiếc nồi sắt tới đây!

Chẳng mấy chốc, mấy chiếc nồi sắt lớn đã được đặt trên bờ sông, từng thùng nước sông được đổ vào trong nồi. Giữa ánh mắt khó hiểu của Đái Thương và những người khác, Chu Minh Trung ra lệnh cho người đổ từng sọt than vào nồi sắt, sau đó dặn dò những người thợ:

Dùng xẻng sắt khuấy đều lên, giống như là đang xào rau vậy, đúng vậy, chính là như thế...

Dưới sự giảng giải của Chu Minh Trung, những người thợ đó không ngừng khuấy đều đống than trong nồi. Nước trong nồi càng lúc càng đục ngầu, sau đó lại được đổ sang một chiếc nồi khác để tiếp tục khuấy. Đây chính là phương pháp tuyển than thủ công. Đối với công nghệ tuyển than nguyên thủy này, Chu Minh Trung chỉ từng xem qua một số bức ảnh tài liệu trên mạng. Ở các khu mỏ phía Bắc thế kỷ 21, sinh sống hàng chục vạn công nhân tuyển than, bọn họ thường do hai người cùng với ba bốn chiếc nồi sắt lớn, dùng xẻng sắt khuấy, dùng sàng vớt để tách đá vây quanh và xỉ quặng ra khỏi than nguyên khai, đãi lấy hạt than chất lượng tốt. Thông qua phương pháp thao tác thủ công này, đãi ra những khối vàng đen sẫm từ một lượng lớn than nguyên khai. Than tinh sau khi được tuyển sạch sẽ được bán với giá cao hơn cho các doanh nghiệp luyện kim. Mặc dù vào thế kỷ 21, các mỏ quy mô lớn đều đã xây dựng nhà máy tuyển than tự động, đào thải phương pháp tuyển than thủ công nguyên thủy, ngành công nghiệp này đã trở thành ngành công nghiệp hoàng hôn. Thế nhưng chính kiểu thao tác thủ công nguyên thủy này lại chống đỡ gần một nửa giang sơn luyện kim của Trung Quốc đời sau. Mà bây giờ, phương pháp tuyển than thủ công này tự nhiên có thể chống đỡ được ngành luyện kim không đáng nhắc tới khi so với hậu thế của thời đại này.

Bên cạnh mấy chiếc nồi lớn ở bờ sông, mấy người thợ đang không ngừng lặp đi lặp lại những động tác giống nhau: đổ nước vào nồi lớn, khuấy bằng xẻng sắt, sàng lọc than. So với đống than chứa đầy tạp chất lúc trước, những loại than này có vẻ sạch hơn rất nhiều. Thứ bị rửa trôi không chỉ là lớp đất tro có thể nhìn thấy bằng mắt thường, mà còn có thể làm giảm hàm lượng tro và lưu huỳnh, mà đây mới chính là than tinh có thể dùng cho luyện kim.

Kinh lược, những loại than này bây giờ đã có thể trực tiếp dùng để luyện thiết chưa?

Nhìn hàng nghìn cân than tinh đã được tuyển ra, Đái Thương khó hiểu hỏi. Than cần phải được làm sạch, đây là lần đầu tiên ông ta nghe nói đến. Tuy nhiên, nghe những gì Kinh lược vừa kể, hình như cũng có vài phần hợp lý.

Tạm thời vẫn chưa được...

Lắc đầu, Chu Minh Trung lại hỏi:

Gia Mi, lúc trước ngươi nói Thanh Hà này có xưởng than? Xưởng than đó nằm ở nơi nào?