Trong ánh rạng đông, người ta có thể thấy thấp thoáng bóng dáng tất bật của dân chúng đang quét đất trên quan đạo. Tiếng kéo lê chổi cũ trên mặt đất nghe "sột soạt", hòa cùng tiếng chó sủa vang vọng khắp nơi, phá tan sự tĩnh mịch buổi sớm mai.

Tò mò đánh giá những người dân đang quét đất lúc bình minh này, trên mặt Thôi Mộ Hoa đầy vẻ khó hiểu. Nếu không phải vì kinh sư và các thành trì khác đều đang bốc mùi xú uế, có lẽ y đã quy cho cảnh tượng này là "khí tượng thượng quốc", là "người Trung Hoa ưa sạch sẽ". Thế nhưng, từ khi Mãn Thanh chiếm giữ Trung Nguyên, Trung Hoa này sớm chẳng còn "khí tượng thiên triều" như ngày trước. Hơn nữa, đây chỉ là đường đất quan đạo bình thường, vì sao những dân chúng này lại phải quét đường từ sớm tinh mơ?

"Họ đang quét tiêu đấy!"

Tay chống gậy để đỡ bước, Kim Chủng vừa đi vừa nói.

"Vùng cố đạo Hoàng Hà này, cứ đến mùa đông xuân, đất trắng xóa như cánh đồng tuyết. Đó là do muối kiềm từ dưới đất trồi lên. Sau khi bị gió thổi một đêm, trên những lối nhỏ giữa đồng, nơi chân tường đất của những ngôi nhà và trên mặt đất ít người qua lại, sẽ nổi lên một lớp đất kiềm tơi xốp. Lúc này, dân chúng sẽ tới đây quét tiêu."

Nhận thấy vẻ tò mò trên gương mặt Thôi Tất Đông, Kim Chủng chủ động giải thích.

"Cho nên khi đến lúc nông nhàn mùa đông, họ dùng đòn gánh gánh hai cái giỏ lớn, dùng chổi quét lớp bụi màu xám trắng ấy. Hiện tại chính là thời điểm tốt để quét tiêu."

"Ồ, Kim Chủng sư huynh, họ quét tiêu để làm gì vậy?"

Trong giọng điệu của Thôi Mộ Hoa mang theo sự khó hiểu. Mặc dù biết công dụng của thổ tiêu, nhưng y không ngờ ở Trung Hoa lại quét tiêu theo cách này. Ở Triều Tiên, quét tiêu chẳng qua chỉ là lớp đất cũ bạc trắng nơi chân tường đất, là quét bụi trong khe gạch thành cũ, hoặc quét lớp đất mặt nơi ngõ ngách bị nước tiểu người và súc vật thấm vào. Đâu được như nơi đây, nhà nhà người người đều như thế.

"Hai bên bờ cố đạo Hoàng Hà này toàn là đất nhiễm mặn nhiễm kiềm, đất đai cằn cỗi. Tuy nhiên, dân chúng lại phát hiện ra ở mảnh đất không mọc nổi một ngọn cỏ này những thứ có thể đổi lấy lương thực nuôi sống gia đình — đó là tiêu và muối.

Dân chúng quét được thổ tiêu rồi sẽ mang về nhà nấu tiêu. Họ trước hết dựng một cái vò gốm trong sân, khoan một cái lỗ nhỏ bằng chiếc đũa ở gần đáy, sau đó đổ thổ tiêu vào trong rồi nén chặt, gọi là: 'Nén vò'. Phần trên của vò đổ nước sạch vào. Khi từ lỗ nhỏ rỉ ra dòng nước màu vàng nâu, đó chính là 'nước muối' chứa tiêu. Đợi đến khi nước lọc ra không còn màu nữa, thì đổ nước muối đó vào nồi lớn, gọi là 'nấu nước'. Cuối cùng, nước nấu xong đổ vào chậu, sau khi nguội sẽ kết thành tiêu, gọi là 'tiêu chậu'. Muối nấu ra thì đổ vào túi vải, dùng cát lấp lại, gọi là 'muối ấp'. Thế nhưng nói thì đơn giản, thực ra phải tốn mất mấy ngày. Việc 'nén vò' ít nhất cũng mất nửa ngày công, còn việc lọc nước thì nhanh là ba ngày, chậm là bốn năm ngày. Đến bước 'nấu nước' cũng cần hai ba canh giờ, mà thành quả cuối cùng chỉ được năm sáu cân tiêu, bảy tám cân muối. Khi lọc nước lại sợ vò gốm bị tràn, nên dù là đêm tối cũng phải không ngừng thay chậu..."

Vì từng du ngoạn nơi này, Kim Chủng đương nhiên biết rõ quá trình nấu tiêu, biết rằng ở hai bên bờ cố đạo Hoàng Hà, nấu tiêu chế muối là công việc thường ngày.

"Trời còn tờ mờ tối, người quét tiêu đã gánh đòn gánh ra khỏi nhà đi làm việc rồi. Đầu tiên đặt giỏ lại phía trước lối nhỏ, sau đó quay người lại, dùng chổi nhẹ nhàng đè lên bề mặt đất, như chải tóc mà quét lớp thổ tiêu trên mặt đường, quét thành đống, dùng xẻng xúc vào giỏ. Giỏ đầy thì trời cũng đã sáng rõ, vừa hay thu dọn về nhà, không lỡ việc làm khác. Với dân chúng mà nói, quét đất này có thể được muối tiêu. Muối quét từ dưới đất lên dù có chút đắng, nhưng với nhà nghèo khổ mà nói, thì cũng đỡ được khoản tiền mua muối."

Lời giải thích của Kim Chủng khiến Thôi Mộ Hoa cứ ngẩn ngơ nhìn những người dân đang quét đất kia, trong lòng thầm nghĩ, đúng là thiên triều thượng quốc, ngay cả dân thường cũng có thể thu được muối tiêu từ mặt đất này.

Cứ như vậy, một tăng một đạo, hai người trông có vẻ chẳng liên quan gì đến nhau cùng đi về phía nam. Trên suốt hành trình này, Thôi Mộ Hoa đã tận mắt chứng kiến quá nhiều khí tượng thượng quốc. Mặc dù sự xâm lấn của giặc Thanh khiến chặng đường này không còn vẻ phồn hoa của cố quốc, nhưng những gì nghe thấy, nhìn thấy vẫn khiến y kinh thán không thôi. Nếu không phải có Kim Chủng bên cạnh, e là có rất nhiều lúc y đã kêu lên thành tiếng. Thế nhưng dù là vậy, dáng vẻ kinh ngạc của y rơi vào mắt Kim Chủng, Kim Chủng chỉ nhìn mà mỉm cười không nói.

So với bần tăng, Thôi Mộ Hoa dùng hóa danh Thôi Tất Đông ngược lại trông giống như thiếu gia nhà giàu. Dẫu sao khi nhận lệnh rời khỏi kinh sư, y cũng mang theo hơn trăm lượng bạc. Cũng chính vì thế, đôi khi hai người họ lại vào quán cơm ven đường cải thiện bữa ăn, nhân tiện nghỉ ngơi một chút.

Mỗi khi đến bữa cơm, Thôi Tất Đông đều không quên hỏi thăm tin tức về việc Hoàng đế "ngự giá thân chinh". Càng đi về phía nam, y lại phát hiện thái độ của dân chúng đối với việc Hoàng đế "ngự giá thân chinh" lại hoàn toàn khác biệt.

"Thân chinh? Chó má!"

Thôi Tất Đông vừa mới hỏi một câu, gã tiểu nhị vốn chỉ quen dùng một cái miệng kia lập tức nghiến răng nghiến lợi nói:

"Còn thân chinh cái gì, chỉ là một tên man di thát tử, cũng có mặt mũi tự xưng là Hoàng, là cái thứ gì chứ? Dù hắn có đích thân đi thì đã sao, có Chu đại soái ở đây, còn sợ hắn không thành? Chu đại soái đó mới là hảo hán vang danh, sao có thể sợ cái tên tiểu nhi kia..."

"Cái thứ mồm mép tép nhảy này, miệng với chả mồm cái gì. Còn không mau đi rót trà cho khách!"

Lão chưởng quầy vốn hiểu biết rộng, bị lời của gã tiểu nhị làm cho giật nảy mình, sao còn dung cho hắn nói tiếp, lập tức lớn tiếng quát tháo.

"Biết rồi! Biết rồi!"

Gã tiểu nhị tuy miệng dạ vâng, nhưng khi đang lau bàn lại lầm bầm.

"Thiên hạ này là thiên hạ của người Hán chúng ta, sao có thể dung thứ cho đám thát tử kia. Theo ta thấy, khí số của bọn thát tử này đã tận rồi, không nói đâu xa, ngay cả ông trời cũng không dung thứ cho những thứ không bằng cầm thú này..."

"Thuận Tử, thằng nhãi nhà ngươi cái miệng không biết giữ cửa, muốn tìm chết à? Muốn chết thì tự đi mà chết, đừng kéo ta theo!"

Chưa đợi hắn nói hết lời, lão chưởng quầy đã cầm cây phất trần quét bụi lao ra, nhắm vào hắn mà quất tới tấp.

"Cái đồ không biết giữ miệng, tìm chết có ai làm như ngươi không, còn không mau mang thức ăn lên cho khách quan..."

Sau khi đuổi gã tiểu nhị đi trong tiếng kêu đau đớn, lão chưởng quầy lại vội vàng chạy đến xin lỗi hai vị tăng đạo kia.

"Hai vị đại sư, cái thứ đó mồm mép không biết giữ cửa, các vị đừng chấp, lời nói ra cũng toàn là đánh rắm cả thôi. Tên họ Chu kia là một đại phản tặc, dân chúng thiên hạ đều mong chờ Hoàng đế ngự giá thân chinh, đem cả nhà tên không biết quân phụ đó ra chém hết..."

Lời của lão chưởng quầy, rơi vào mắt hai người, đương nhiên hiểu rõ lão chưởng quầy này là bị quan phủ dọa sợ rồi. Bữa cơm này tự nhiên ăn cũng chẳng còn vị gì.

Thế nhưng khi ăn cơm, thức ăn vừa mới chạm đầu lưỡi, vị đắng mặn trong đó khiến lông mày Kim Chủng nhíu lại, thế là trực tiếp hỏi.

"Chưởng quầy, muối ông dùng là thổ diêm (muối đất) phải không?"

Mặc dù trên đường đi này ăn cơm phần lớn đều dùng thổ diêm, nhưng ở trong huyện thành này mà vẫn phải ăn loại thổ diêm hơi có vị đắng mặn, lại nằm ngoài dự đoán của Kim Chủng. Dẫu sao trong thành này xưa nay đều có lệnh cấm muối, thổ diêm vốn là muối lậu, tự nhiên không thể vào thành buôn bán.

"Ai, vị sư phụ này, chuyện này cũng là không còn cách nào..."

Lão chưởng quầy nghe vậy lập tức than vãn.

"Ai bảo tên phản tặc kia chiếm mất diêm trường, muối không vận tới được, dân đen tự nhiên cũng chỉ có thể ăn thổ diêm. Chỉ mong Hoàng đế có thể sớm ngày tiêu diệt tên phản tặc kia, chúng ta mới có thể được ăn muối ngon..."