"Bằng phiếu này có thể lấy một thạch tinh mễ tại quan kho!"

Nhìn những dòng chữ trên mễ phiếu, Cố Viêm Vũ, Phó Sơn cùng Diêm Nhĩ Mai đây là lần đầu tiên nhìn thấy vật thật của mễ phiếu.

Loại giấy tang thượng hạng dùng làm mễ phiếu khác hẳn với sự mỏng manh mềm yếu của các loại giấy thường, nó dày dặn và cứng cáp. Điều thu hút hơn cả có lẽ là hoa văn trên mễ phiếu không những cực kỳ tinh xảo mà còn vô cùng đẹp mắt. Họ không hề biết rằng, mễ phiếu này là do Sử Tư mời giáo sĩ từ Nam Kinh đến, dùng kỹ nghệ tranh đồng bản phương Tây để chế bản, nên khác biệt hoàn toàn với lối in khắc bản truyền thống.

Khi ba người họ đang trầm trồ trước sự tinh mỹ của mễ phiếu, phiếu này được đưa lại vào tay Chu Minh Trung. Nhìn tấm mễ phiếu có phần tương tự với tem phiếu lương thực ba trăm năm sau, ngoài cảm giác thân thuộc, ông liền hỏi ngược lại.

"Vừa rồi mọi người có để ý trên mễ phiếu này có dòng chữ gì không?"

Dòng chữ ư?

Trong cơn nghi hoặc, Phó Sơn lên tiếng:

"Bằng phiếu này có thể lấy một thạch tinh mễ tại quan kho?"

Lắc đầu mỉm cười, Chu Minh Trung không lập tức giải thích mà ngược lại cầm đũa gắp một miếng thức ăn từ trong nồi. Dáng vẻ cố ý làm ra vẻ bí hiểm của ông khiến Cố Viêm Vũ cùng những người khác phải suy nghĩ mãi trong lòng: ngoài mấy chữ kia ra, còn có chữ gì nữa?

Chẳng lẽ là những chữ ở mặt sau?

Thế nhưng chữ ở mặt sau ngoài việc giới thiệu chi tiết sử dụng mễ phiếu ra, thì chính là cảnh báo mọi người: kẻ nào làm giả mễ phiếu sẽ bị xử trảm không tha. Tuy nhiên trong mắt họ, điều này căn bản là làm thừa. Chưa nói đến những thứ khác, chỉ riêng phần hoa văn nền phức tạp mảnh như sợi tóc trên mễ phiếu, dù là thợ giỏi khéo tay nhất e rằng cũng chưa chắc đã in ra được.

"Kinh, Kinh lược,"

Diêm Phục vốn luôn túc trực hầu hạ các bậc trưởng bối ở bên cạnh, thấy họ rơi vào trầm tư liền lên tiếng chen vào:

"Kinh lược có phải đang nói đến dòng chữ 'Trung Nghĩa Quân Quân Hưởng Cục' trên phiếu không?"

Câu trả lời của Diêm Phục khiến Cố Viêm Vũ và những người khác ngạc nhiên, còn Chu Minh Trung thì ha ha cười lớn:

"Chính là Quân Hưởng Cục này. Người đời đều biết mễ phiếu này do Quân Hưởng Cục phát hành, mễ phiếu này có uy tín càng vững chắc trong dân gian, thì uy tín của Quân Hưởng Cục càng vững chắc! Nhờ hiệu ứng 'yêu nên yêu cả đường đi lối về', những nơi mà Quân Hưởng Cục của ta phát hành, bách tính đương nhiên sẵn lòng tin tưởng!"

Một câu "Những nơi Quân Hưởng Cục của ta phát hành, bách tính đương nhiên sẵn lòng tin tưởng!" khiến Cố Viêm Vũ và những người khác vốn đang có phần chưa hiểu liền nhíu mày trầm tư. Lúc này, Diêm Nhĩ Mai bỗng vỗ tay tán thưởng:

"Kinh lược, kế này rất hay, kế này rất hay!"

Diêm Nhĩ Mai đã nhìn ra mối liên hệ trong đó liền lên tiếng tán dương. Thấy Cố Viêm Vũ và Phó Sơn vẫn chưa hiểu rõ, ông liền cười nói:

"Hai vị huynh đài chẳng lẽ vẫn chưa hiểu ý của Kinh lược sao? Mễ phiếu do Quân Hưởng Cục phát hành được bách tính ưa chuộng, lại sẵn lòng bỏ giá cao ra thu mua, vậy thì tương lai nếu Quân Hưởng Cục phát hành Bảo sao, bách tính sao lại từ chối chứ? Nếu bách tính tin tưởng Bảo sao của Quân Hưởng Cục, thì chi phí quân nhu tự nhiên sẽ không còn phải lo lắng nữa!"

Lời giải thích của Diêm Nhĩ Mai khiến Cố Viêm Vũ và Phó Sơn đều hiểu rõ lợi hại trong đó. Đúng lúc họ đang hướng ánh nhìn về phía Kinh lược thì thấy Kinh lược lắc đầu nói:

"Không phải là phát hành Bảo sao để giải quyết quân nhu!"

Mặc dù Diêm Nhĩ Mai có thể lập tức nghĩ thông suốt mối liên hệ này khiến Chu Minh Trung thực sự có chút kinh ngạc, thế nhưng tầm nhìn thời đại vẫn hạn chế tư duy của ông. Ông ta tưởng rằng phí hết sức chín trâu hai hổ là để phát hành Bảo sao, để lấy bạc từ trong tay bách tính đưa vào tay quan phủ, hay nói cách khác là dùng giấy để đổi lấy sản vật của bách tính.

Có thể nói, chính cái tầm nhìn này đã dẫn đến sự sụp đổ của "sao pháp" ở Trung Quốc. Từ thời Tống đến Minh, rồi đến Mãn Thanh, mục đích của các phép dùng tiền giấy được thi hành đều là để "trộm lấy tài sản của dân".

"Dân tuy ngu, nhưng ai chịu bỏ một lượng vàng mua một tờ giấy?"

Sau một tiếng thở dài như vậy, Chu Minh Trung nhìn Cố Viêm Vũ và những người khác nói:

"Mỗi năm tạo ba mươi triệu quan, một quan một lượng vàng, mỗi năm có thể thu được ba mươi triệu lượng vàng. Quan phủ mỗi khi thi hành Bảo sao, mục đích đều là dùng tiền giấy đổi lấy vàng. Dân tuy ngu, nhưng ai chịu bỏ một lượng vàng mua một tờ giấy? Cho dù hôm nay nhờ uy tín của mễ phiếu mà khiến bách tính không bài xích Bảo sao, nhưng nếu cứ ôm tâm tư này, không đầy vài năm, Bảo sao do Quân Hưởng Cục phát hành chắc chắn sẽ sụp đổ uy tín. Đến lúc đó Bảo sao tự nhiên cũng chỉ là một tờ giấy lộn, thì khi đó phải làm sao?"

Lắc đầu cảm thán sự thiển cận của người nước mình, Chu Minh Trung quay đầu nhìn Vương Lược nói:

"Định ngạch bản phiếu do Quân Hưởng Cục chế tạo đã in xong chưa? Không làm lỡ việc sử dụng vào tháng tới chứ?"

"Bẩm Kinh lược, đợt định ngạch bản phiếu đầu tiên đã in ấn hoàn tất, tuyệt đối sẽ không làm lỡ việc sử dụng."

Kết toán phiếu?

Thấy Cố Viêm Vũ và những người khác có vẻ chưa hiểu, sau khi được Kinh lược gật đầu, Vương Lược liền giải thích:

"Từ tháng tới, phàm là đơn vị cung ứng cho nha thự Kinh lược chúng ta, hóa đơn trên năm mươi lượng, tất cả đều không phát hiện bạc nữa, nhất loạt đổi thành định ngạch bản phiếu năm mươi lượng và một trăm lượng. Bản phiếu này tương tự như mễ phiếu, chỉ khác là trên đó ghi 'Bằng phiếu tức trả hiện bạc', tùy theo mệnh giá khác nhau của định ngạch bản phiếu mà trả hiện bạc năm mươi lượng, một trăm lượng."

Chú ý thấy Cố Viêm Vũ, Phó Sơn, bao gồm cả Diêm Nhĩ Mai – người vừa rồi đã nhìn ra mối liên hệ giữa mễ phiếu và Bảo sao – dường như đều đang thắc mắc, Chu Minh Trung liền cất tiếng:

"Dưới nha thự có Trung Nghĩa Quân, binh khí xưởng, xưởng đóng tàu cùng các cơ quan khác, mỗi tháng chi phí mua sắm không dưới mấy chục vạn lượng. Vật tư mua sắm đa phần do các thương hành cung cấp. Trước đây thương hành cung cấp hàng hóa rồi ghi sổ, cầm phiếu đến Hộ phòng lấy tiền, sau đổi thành đến Quân Hưởng Cục chi lĩnh hiện bạc. Mỗi lần lấy bạc, ít thì vài trăm lượng, nhiều thì vài ngàn, vài vạn lượng, mà phiếu phát ra cần phải trải qua mấy ngày đối chiếu mới đổi được hiện bạc. Do đó thương nhân đều bảo bất tiện, nên để thuận tiện cho thương nhân, vật tư mua sắm dưới năm mươi lượng thì trả trực tiếp bằng hiện bạc, trên năm mươi lượng thì trả bằng định ngạch bản phiếu. Cầm phiếu này là có thể đến Quân Hưởng Cục đổi lấy hiện bạc ngay, không cần phải chờ đợi nữa."

Cái gọi là "định ngạch bản phiếu", thực tế gần giống với ngân phiếu do các tiền trang, phiếu hiệu phát hành sau này cả trăm năm, chỉ khác với ngân phiếu ở chỗ, những "định ngạch bản phiếu" có đánh số này, lại giống với ngân lượng khoán thời vãn Thanh hơn. So với mễ phiếu, định ngạch bản phiếu mới chính là mục tiêu của Chu Minh Trung, ít nhất là mục tiêu ban đầu.

"Định ngạch bản phiếu này không chỉ giới hạn trong việc mua sắm vật tư thuộc nha thự, nếu thương nhân mua vật tư của nha thự cũng có thể dùng định ngạch bản phiếu để thanh toán, hơn nữa nộp thuế cũng có thể dùng định ngạch bản phiếu. Ví dụ như thu nộp muối thuế ở Dương Châu cũng sẽ đổi sang dùng định ngạch bản phiếu do Quân Hưởng Cục phát hành để thu."

Với tư cách là Tư vụ Hộ phòng, Vương Lược đương nhiên biết công dụng của "định ngạch bản phiếu" này là cực kỳ rộng rãi.

"Đây chẳng phải là Bảo sao hay sao?"

Khi Phó Sơn kinh ngạc hỏi ngược lại, Diêm Nhĩ Mai vốn luôn cau mày trầm tư lại lắc đầu nói:

"Không phải, Bảo sao làm sao có thể tùy ý đổi lấy hiện bạc, mà định ngạch bản phiếu này lại có thể tùy ý đổi lấy bạc. Hơn nữa, phép dùng Bảo sao là hoàn toàn dựa vào quan phủ dùng luật để thúc đẩy, còn định ngạch bản phiếu chỉ dùng làm chứng từ thanh toán, là để giải quyết sự bất tiện cho thương nhân. Kinh lược, nếu tại hạ đoán không sai, thương nhân này nếu muốn có được định ngạch bản phiếu, có thể trực tiếp mang hiện bạc đến Quân Hưởng Cục để đổi. Nếu không thì làm sao họ có thể có định ngạch bản phiếu để nộp thuế được?"

Không đợi Chu Minh Trung trả lời, Cố Viêm Vũ ở bên kia liền khó hiểu hỏi ngược lại:

"Dụng Khanh, nếu là như vậy, đây chẳng qua chỉ là chuyển bạc từ tay trái của quan phủ sang tay phải, định ngạch bản phiếu này ngoài việc tạo thuận tiện cho thương nhân đổi bạc ra thì còn có ích gì nữa?"

Đối mặt với sự khó hiểu của Cố Viêm Vũ, Diêm Nhĩ Mai đã nghĩ thông suốt các khâu trong đó liền nghiêm trọng đáp:

"Thế mễ phiếu chẳng phải cũng như vậy sao?"