Mễ khoán kia chẳng phải cũng như vậy sao!

Câu trả lời tưởng chừng đơn giản ấy khiến Cố Viêm Vũ bất giác giật mình. Nhưng chỉ trong thoáng chốc, vốn đã có hiểu biết nhất định về kinh tế, ông liền hiểu ngay công dụng của "định ngạch bản phiếu" này. Mễ khoán sở dĩ được săn đón là bởi cách sử dụng thuận tiện.

Những thương nhân làm ăn buôn bán, bôn ba khắp các nẻo đường, thiên hạ ly loạn thế này, mang theo bạc nén bên người vừa không an toàn lại vừa bất tiện. Bởi vậy, mễ khoán với ưu điểm mang theo thuận tiện, có thể đổi thành bạc nén nên mới được thương nhân săn đón. Thế nhưng, việc sử dụng mễ khoán đương nhiên có những hạn chế nhất định, còn "định ngạch bản phiếu" này lại chẳng hề có bất cứ hạn chế nào. Giờ đây, người ta chỉ cần cầm "định ngạch bản phiếu", có thể bất cứ lúc nào đến các phân hiệu của Quân hướng cục trên khắp mọi miền để đổi lấy bạc nén. Như vậy vừa tiện lợi, vừa an toàn, thương nhân sao có thể không ưa chuộng? Đến lúc đó, "định ngạch bản phiếu" này chẳng phải sẽ tương đương với bạc nén sao?

"Chỉ cần 'định ngạch bản phiếu' sử dụng thuận tiện, lại có thể tùy ý đổi lấy bạc nén tại Quân hướng cục, thì không chỉ các thương nhân hành tẩu khắp nơi ưa dùng, mà ngay cả những người đi xa cũng sẽ sử dụng 'định ngạch bản phiếu'. Bản thân tại hạ khi đi lại khắp các nơi, cũng cảm thấy việc mang theo bạc tiền vô cùng bất tiện. Nếu có bản phiếu, đương nhiên tại hạ sẽ ưu tiên lựa chọn. Chỉ vài tờ mỏng manh, lại tương đương với hàng ngàn hàng vạn lượng bạc..."

Dù không lên tiếng, nhưng Cố Viêm Vũ cũng từng trải qua những chuyến du ngoạn phương Bắc nên có trải nghiệm tương tự. Việc mang theo vài trăm lượng bạc quả thực không ít bất tiện. Nếu có "định ngạch bản phiếu" này, đương nhiên sẽ thuận tiện mang theo. Người ta sở dĩ không tin tưởng bảo sao là vì bảo sao không thể đổi thành bạc nén, mà "định ngạch bản phiếu" này nếu có thể tự do đổi lấy bạc nén, bách tính làm sao có thể từ chối?

Vừa gật đầu tán đồng, Diêm Nhĩ Mai vừa tiếp tục nói.

"Hơn nữa, chênh lệch giá bạc và phẩm chất bạc giữa hai nơi cũng khác nhau, đây cũng có thể coi là nguồn thu lợi nhuận của Quân hướng cục. Ngoài việc mưu lợi qua phẩm chất bạc, mọi người muốn có được 'định ngạch bản phiếu' đều phải dùng bạc hiện có đổi tại Quân hướng cục, sau đó đến nơi khác mới rút ra. Như vậy, trong khoảng thời gian bạc của bách tính vào Quân hướng cục mà chưa rút ra, quan phủ đương nhiên có thể tạm thời vay dùng."

Mặc dù cách giải thích của Diêm Nhĩ Mai không phù hợp với quy hoạch tương lai của Chu Minh Trung đối với Quân hướng cục, nếu thật sự làm theo ý của ông ta, Quân hướng cục này tuyệt đối sẽ không trở thành ngân hàng, mà sẽ trở thành một tiền trang hoặc phiếu hiệu. Cùng lắm chỉ trở thành những phiếu hiệu thời vãn Thanh, tự cho mình là "thông đổi thiên hạ" nhưng thực tế đã lạc hậu xa so với thời đại. Đây không phải là mục đích của Chu Minh Trung. Dẫu sao, cái ông cần là một ngân hàng thực thụ!

Dẫu vậy, ông vẫn nhìn Diêm Nhĩ Mai vài lần đầy nghiêm túc, đồng thời mỉm cười giải thích.

"Lời Dụng Khanh nói tuyệt không phải là ý định của bản trấn. Ngày sau, quan phủ tuyệt đối sẽ không vay dùng một xu nào của Quân hướng cục!"

Câu trả lời của Kinh lược khiến bốn người không khỏi ngạc nhiên. Trong lúc họ còn đang khó hiểu, chỉ thấy Chu Minh Trung tiếp tục nói.

"Quân hướng cục sở dĩ có thể nhận được sự tin tưởng của bách tính, chính là nằm ở tín dụng. Nếu quan phủ cứ mỗi lần lại tạm vay bạc hiện có của Quân hướng cục, chẳng phải chính là hủy hoại tín dụng của Quân hướng cục sao? Phá hoại sự tin tưởng của bách tính đối với Quân hướng cục sao? Bản trấn sao có thể vì cái lợi nhỏ mà bỏ cái lợi lớn, vì sự thuận tiện nhất thời của quan phủ mà lấy dùng bạc của Quân hướng cục? Không những không được lấy dùng bạc của Quân hướng cục, mà ngày sau quan phủ còn sẽ gửi vào Quân hướng cục số tiền khổng lồ lên tới hàng triệu lượng..."

Hàng triệu lượng bạc khổng lồ!

Với tư cách là Hộ phòng tư vụ, Vương Lược đương nhiên nghĩ đến số bạc dự trữ trong ngân khố của Hộ phòng. Còn đối với Chu Minh Trung, việc để Quân hướng cục quản lý ngân khố trong tương lai là điều tất yếu trong sự phát triển của Quân hướng cục. Biến Quân hướng cục thành ngân hàng chính là hướng đi mà ông đã định ra. Dẫu sao, trong lúc vô tình, Quân hướng cục đã thiết lập phân cục khắp Giang Bắc và Thường Châu ở Giang Nam, đây chính là nền tảng để nó trở thành ngân hàng.

Ngân hàng mới là tương lai của Quân hướng cục. Đương nhiên, chỉ khi thiết lập được các cơ sở tài chính dựa trên nền tảng ngân hàng mới có thể giải quyết tận gốc rễ vấn đề tài chính. Giống như hơn hai trăm năm sau, huy động vốn chiến tranh đã quyết định trực tiếp đến thắng bại của cuộc chiến tranh Giáp Ngọ, hệ thống tài chính hiện đại của Nhật Bản đã khiến cho toàn bộ lực lượng quân sự của nước này được tăng cường đáng kể. Hơn nữa, sau khi chiến tranh bùng nổ, so với việc triều đình Mãn Thanh vơ vét bên trong kết hợp với vay nợ nước ngoài, Nhật Bản lại dễ dàng dựa vào nền tài chính hiện đại và nền công nghiệp tài chính hiện đại để huy động số quân phí gấp đôi triều đình Mãn Thanh ngay trong nước.

Tài lực chính là sức chiến đấu!

Mà ngân hàng chính là cốt lõi của nền tài chính hiện đại. Trong thời kỳ đầu thành lập ngân hàng, đương nhiên cần sự hỗ trợ của chính phủ. Ngoài sự hỗ trợ về mặt chính sách, việc gửi một khoản tiền khổng lồ vào ngân hàng, để nó làm đại lý cho quốc khố chính là cách thức đơn giản và trực tiếp nhất. Đương nhiên, việc làm đại lý cho quốc khố cũng có thể giúp Hộ bộ giải thoát khỏi công việc quản lý ngân khố rườm rà.

"Gửi công quỹ vào Quân hướng cục? Vậy chẳng phải giống với tiền trang sao?"

Diêm Nhĩ Mai ngạc nhiên nhìn Kinh lược. Thường xuyên qua lại với tiền trang, ông đương nhiên hiểu rất rõ về nó. Thời kỳ đầu, ngân trang thực chất chỉ là những cửa tiệm bình thường. Người ta đến tiệm mua đồ, cửa tiệm tiện tay đúc bạc vụn thành bạc nén. Có lẽ có những cửa tiệm đúc tốt, đôi khi người ta gọi nó là tiền phố, vì thế về sau chỉ chuyên kinh doanh đổi bạc tiền. Nhưng hiện nay cũng có một số tiền trang kinh doanh dịch vụ gửi tiền, mọi người có thể gửi bạc tiền vào tiền trang.

"Có điểm giống, cũng có điểm khác!"

Hơi gật đầu, Chu Minh Trung tiếp tục giải thích: "Mọi người gửi bạc vào tiền trang thì cần phải trả phí cho tiền trang. Nhưng nếu bách tính gửi bạc tiền vào Quân hướng cục thì có thể được trả một mức lãi suất nhất định, tất nhiên lãi suất này được quyết định dựa trên thời hạn gửi bạc. Đương nhiên, quan phủ gửi bạc vào trong Quân hướng cục thì Quân hướng cục không cần phải trả lãi suất."

Trước khi nghiệp vụ ngân hàng du nhập vào Trung Quốc, tiền trang cổ đại Trung Quốc không những không có lãi suất mà còn thu phí dịch vụ của người gửi. Thậm chí ngay cả sau khi ngân hàng hiện đại tiến vào Trung Quốc, vào khoảng thời gian trước sau Thế chiến thứ nhất, tiền gửi số lượng lớn mới có lãi suất, còn tiền gửi nhỏ lẻ thì không.

Chính vì lẽ đó, khi Chu Minh Trung nói ra những lời này, Phó Sơn, Diêm Nhĩ Mai, Cố Viêm Vũ, những người đều từng qua lại với tiền trang, ai nấy đều kinh ngạc nhìn Kinh lược, trong ánh mắt đầy vẻ khó hiểu và ngạc nhiên. Phó Sơn thậm chí trực tiếp hỏi.

"Kinh lược, nếu như vậy, chẳng phải Quân hướng cục toàn làm việc thua lỗ sao?"

Diêm Nhĩ Mai và Cố Viêm Vũ cũng liên tục gật đầu. Họ đương nhiên không thể hiểu nổi tại sao gửi bạc vào Quân hướng cục, Quân hướng cục không những không thu phí mà ngược lại còn phải trả lãi cho người gửi.

"Sao lại là kinh doanh thua lỗ được? Quân hướng cục thu tiền gửi chính là tích tiểu thành đại, tập hợp tiền nhàn rỗi trong dân gian, chứ không phải để nó nằm yên trong ngân khố. Ngay cả tiền trang, bạc gửi vào đó chẳng phải cũng thường xuyên được dùng để cho vay sao?"

Chỉ là, đối với tiền trang thời bấy giờ, việc cho vay thường được thực hiện bí mật. Hình thức cho vay của họ giống như nghiệp vụ chiết khấu của hậu thế, lãi suất cực kỳ cao.

"Tương lai Quân hướng cục này, chắc chắn phải đóng vai trò ngân hàng để kinh doanh đối ngoại. Nó không chỉ có thể cho thương nhân vay, mà cũng sẽ cho bách tính bình thường vay. Bách tính ở quê nếu có nhu cầu cấp bách đều có thể dùng khế ước đất, khế ước nhà làm thế chấp để vay tiền từ Quân hướng cục. Còn lãi suất cho vay của Quân hướng cục đều do quan phủ quy định để tránh lãi cao làm hại dân. Như vậy có thể giảm bớt sự bóc lột của cho vay nặng lãi đối với bách tính."

Loại hình cho vay này trông có vẻ hơi giống với "Thanh miêu pháp", nhưng lại hoàn toàn khác biệt. Tất nhiên đối với Chu Minh Trung, khoản vay nhỏ này chẳng qua chỉ là một chiến lược để giành lấy sự ủng hộ cho Quân hướng cục mà thôi.

"Kinh lược, kế sách này đại thiện! Có cái tốt của Thanh miêu pháp thời Vương Văn Công đời Tống, nhưng lại không có lưu tệ của nó!"

Lời khen ngợi của Cố Viêm Vũ khiến Chu Minh Trung mỉm cười nhẹ. Quan niệm về khoản vay nhỏ này chẳng qua chỉ là bình mới rượu cũ, hơi giống với Thanh miêu pháp của Vương An Thạch. Đương nhiên, đối với Quân hướng cục, vay nhỏ không phải là nghiệp vụ chính, nghiệp vụ chính thực sự của nó là hỗ trợ công thương nghiệp. Dẫu sao, vai trò của ngân hàng nằm ở việc tích tiểu thành đại, tập hợp tiền nhàn rỗi trong dân gian để phục vụ cho sự phát triển của công thương.

Tất nhiên, trong thời đại công thương nghiệp chưa phát triển này, ngân hàng còn một vai trò nữa, đó là mua công trái của quan phủ. Và đây mới là nguyên nhân cốt lõi khiến Chu Minh Trung tìm mọi cách thúc đẩy Quân hướng cục.

"Kinh lược, lúc đó Quân hướng cục này không những có thể cho bách tính bình thường vay bạc, mà còn có thể cho quan phủ vay bạc, như vậy quan phủ đương nhiên sẽ không rơi vào cảnh không có bạc để dùng!"

Lời của Phó Sơn vừa dứt, Cố Viêm Vũ ở bên kia liền lên tiếng phản vấn.

"Cho quan phủ vay? Bách tính có thể dùng khế ước đất, khế ước nhà làm thế chấp, vậy quan phủ có thể vay tiền tại Quân hướng cục, thì nên lấy gì làm thế chấp? Nếu chỉ vì Quân hướng cục do quan phủ lập ra mà không cần thế chấp? Vậy Quân hướng cục còn tín dụng nào nữa?"

Câu hỏi vặn lại của Cố Viêm Vũ khiến Phó Sơn sững người. Ngay lúc ông thấy mình lỡ lời, Diêm Nhĩ Mai ở bên cạnh liền nói.

"Trên thương trường thì nói chuyện thương trường, Quân hướng cục tuy do quan phủ lập ra, nhưng không có tín thì không đứng vững, tuyệt đối không thể vì thế mà không cần vật thế chấp của quan phủ. Nếu quan phủ vay nợ, đương nhiên có thể dùng quan điền, cho đến... thuế muối! Thuế muối cũng có thể dùng làm thế chấp!"

Nói đoạn, Diêm Nhĩ Mai nhìn Kinh lược, chỉ sợ vì thế mà bị quở trách. Từ xưa đến nay, có mấy ai cho quan phủ vay tiền mà còn dám đòi vật thế chấp? Huống hồ lại còn lấy thuế làm vật thế chấp. Ngay lúc này, ông thấy Kinh lược gật đầu nói.

"Cách này cũng được."

Thật ra, đâu chỉ thuế muối mới có thể dùng để thế chấp. Đối với Chu Minh Trung đến từ tương lai, thì điền phú, thuế quan v.v. đều có thể dùng để thế chấp, thậm chí ngay cả nha môn quan phủ và các công sản khác cũng có thể dùng để thế chấp, điều này chẳng có gì là không thỏa đáng cả.

Tất nhiên, quan điểm này trong thời đại này có vẻ quá mức khó tin, khiến Diêm Nhĩ Mai khi nghe Kinh lược tán đồng, thậm chí còn có chút không dám tin chắc. Còn Chu Minh Trung thì khẽ gật đầu với ông, trong lòng lúc này thậm chí đã sắp xếp ổn thỏa nơi đến cho Diêm Nhĩ Mai — Quân hướng cục.

"Không chỉ thuế muối có thể thế chấp, như núi mỏ, điền sản v.v. các công sản cũng có thể thế chấp. Nếu quan phủ dùng vật thế chấp để vay tiền từ Quân hướng cục, đương nhiên sẽ không ảnh hưởng đến tín dụng của Quân hướng cục. Hơn nữa, quan phủ cũng có thể biến những vật chết vốn có thành bạc hiện có để ứng phó với nhu cầu cấp bách nhất thời mà không cần phải tăng thuế địa phương, vơ vét bách tính!"

So với Diêm Nhĩ Mai, Phó Sơn dường như đã đi xa hơn, nhìn xa hơn. Sự tán đồng của ông khiến Cố Viêm Vũ trầm ngâm một lát rồi hỏi vặn lại.

"Lời Thanh Chủ nói có phần kinh ngạc. Việc thế chấp công vật như vậy đương nhiên có thể giải quyết được khó khăn nhất thời, nhưng sau này quan phủ làm sao trả lại khoản vay? Dẫu sao khoản vay này cũng có lãi suất, đến cuối cùng chẳng phải vẫn phải tăng thuế để trả nợ sao?"

Câu hỏi vặn lại của Cố Viêm Vũ khiến Chu Minh Trung cười ha hả, rồi cười nói.

"Như vậy mới cần quan phủ tìm mọi cách mở rộng nguồn tài chính, chứ không chỉ đơn thuần là tăng thuế!"