Lục Khang đọc xong bài văn, ném văn bản lại trên án thư, ánh mắt lướt qua Thẩm Hữu nhưng không nói lời nào, điềm đạm bảo với Tôn Sách: "Tướng quân thấy thế nào?"

"Có ý mới, cũng coi như một hướng nghiên cứu học thuật mới vậy."

"Hướng nghiên cứu ư?" Lục Khang cười lạnh một tiếng: "Chẳng phải là khiên cưỡng phụ hội sao, nào có ý mới gì để nói? Mấy trăm năm nay, những câu chuyện kiểu này ta đã xem quá nhiều rồi. Bài văn thế này dù viết hay đến mấy, còn có thể vượt qua được Lưu Hâm hay sao?"

Thẩm Hữu xấu hổ đỏ bừng mặt, không biết chui vào đâu cho vừa. Dẫu hắn có tài ăn nói đến đâu, cũng không dám càn rỡ trước mặt Lục Khang. Tôn Sách lại rất bình thản, chậm rãi nói: "Lục công, ông nói quá lời rồi. Ông chỉ nhìn thấy phần dễ bị hiểu lầm, lại không thấy được những kiến giải sâu sắc bên trong. Ta thấy ông gần như "mua hộp trả ngọc", có cái tệ thiên kiến."

Lục Khang trầm mặt xuống. Ông tuy không phải đại nho, nhưng ý tứ trong bài văn này vẫn nhìn rõ mồn một, rõ ràng là đang biện hộ thiên mệnh cho Tôn Sách. Việc này cũng bình thường, Thẩm Hữu mới theo Tôn Sách, muốn lập công nên nóng lòng, làm việc có chút vượt giới hạn cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên, vốn chẳng liên quan gì đến bản thân Tôn Sách. Ông giáo huấn Thẩm Hữu vài câu, khiến hắn thu liễm chút, đừng mê hoặc Tôn Sách là được. Nhưng Tôn Sách lại bênh vực Thẩm Hữu, điều này chứng tỏ Tôn Sách tán thành ý kiến của Thẩm Hữu, thậm chí có thể là do Tôn Sách ám chỉ cho Thẩm Hữu viết, thế thì không được rồi.

Mấy ngày trước, Tôn Sách còn thề thốt nói hắn muốn tĩnh quan kỳ biến, giờ lại không kịp chờ đợi mà tạo dư luận cho bản thân, đây là đang coi ông như kẻ ngu. Nếu là vậy, Lục gia Ngô quận nhất định phải giữ khoảng cách với Tôn Sách, không thể để Tôn Sách lợi dụng mà làm hỏng danh tiếng.

"Còn xin tướng quân chỉ giáo."

"Chỉ giáo thì không dám nhận." Tôn Sách không nhanh không chậm nói, dường như không thấy sắc mặt xanh mét của Lục Khang. "Trước khi trả lời câu hỏi của Lục công, ta muốn hỏi Lục công một câu, có được không?"

Hơi thở của Lục Khang hơi thô, đôi mày hoa râm run lên, nhưng vẫn cố nén cơn giận, gật đầu một cách miễn cưỡng. "Nếu tướng quân có thể chân thành đối đãi, Khang vô cùng cảm kích. Khang tuy đức mỏng tài hèn, nếu có thể giải đáp nghi hoặc cho tướng quân, nhất định biết gì nói nấy, không giấu giếm điều gì."

"Lục công có tin chuyện Thuấn tránh Đan Chu không?"

Thấy Tôn Sách vẫn còn che đậy, Lục Khang thực sự không nén nổi cơn giận trong lòng, thốt lên: "Tin hay không thì quan trọng sao? Tướng quân tuổi chưa nhược quán mà đã tự xưng là Đại Thuấn, không thấy quá lố bịch sao? Ngay cả Vương Mãng cũng chỉ dám tự xưng là Chu Công mà thôi."

Thẩm Hữu kinh hãi đổi sắc. Lục Khang ví Tôn Sách với Vương Mãng, điều này quá đáng lắm rồi. Hắn vừa muốn phản bác, Tôn Sách đã xua tay ra hiệu hắn đừng kích động, rồi tự tay rót một chén nước đưa cho Lục Khang.

Lời đã thốt ra, Lục Khang cũng có chút hối hận. Ông tuy tức giận nhưng không muốn trở mặt với Tôn Sách, vẫn muốn hết sức khuyên can Tôn Sách đừng đi vào vết xe đổ. Bên cạnh Tôn Sách toàn là người trẻ tuổi, ưu điểm của người trẻ là ý khí phong phát, tiền đồ vô lượng, nhưng khuyết điểm cũng không ít, bốc đồng chính là một trong số đó. Nếu không thể dẫn dắt tốt, nhìn họ chạy thẳng trên con đường sai lầm thì thật đáng tiếc. Thấy Tôn Sách không giận, dáng vẻ cũng không giống như ông lo lắng, ông mới thở phào một tiếng, thầm nhắc nhở bản thân không được bốc đồng nữa.

Đợi Lục Khang uống hai hớp nước, dần bình tĩnh lại. Tôn Sách tiếp lời: "Lục công, ta tuy tự phụ nhưng không dám tự xưng Đại Thuấn, cũng chẳng có hứng thú này. Mấy ngày trước, những lời ta nói với Lục công đều là từ đáy lòng, giờ không đổi, tương lai cũng sẽ không đổi, điểm này xin Lục công cứ yên tâm."

Lục Khang nhất thời không phân biệt được thật giả, nửa tin nửa ngờ.

"Lục công, học thuật chính là học thuật, tốt nhất đừng kéo dính vào chính trị. Đối với chuyện Thuấn tránh Đan Chu, ta quan tâm là thật hay giả hơn, chứ không phải ai là Thuấn thời đương đại. Ta từng nói với Lục công, thiên mệnh thực sự là lòng dân, được lòng dân thì dù là thường dân cũng có thể làm Thiên Tử. Mất lòng dân, dù là Nghiêu Thuấn cũng có thể mất thiên hạ. Vì vậy, điều ta muốn hỏi Lục công là, chuyện Thuấn tránh Đan Chu, ông thấy là thật hay giả?"

Thấy Tôn Sách không có ý mượn xưa ngụ nay, Lục Khang trúng ngay tim đen, thậm chí có chút không dám tin. "Tướng quân không tin Hán là hậu duệ của Nghiêu?"

"Không tin."

"Vậy tướng quân thấy tại sao Cao Hoàng đế có thể đoạt được thiên hạ?"

"Đây không phải là vấn đề chúng ta cần thảo luận hôm nay." Tôn Sách nhếch mép cười. "Hôm nay chúng ta không bàn về vấn đề huyền hồ như thiên mệnh, ta chỉ hỏi Lục công, ông có tin chuyện Thuấn tránh Đan Chu hay không?"

Lục Khang nhìn chằm chằm Tôn Sách một hồi lâu, thấy ánh mắt Tôn Sách trong trẻo, trấn định, không giống đang giả vờ, trong lòng thoáng qua một tia hối hận, cảm thấy bản thân có nghi ngờ tiểu nhân đo lòng quân tử, mất đi phong độ bậc trưởng giả. Ánh mắt ông lay động hồi lâu, lắc đầu: "Không tin."

"Vậy ý của ngài là, những truyền thuyết liên quan ở vùng Ngô, Cối đều là lời nói dối?"

"Ta không dám nói đều là lời nói dối, nhưng không có điển tịch chứng thực, ta không dám khinh tin."

Tôn Sách bật cười, trong ánh mắt lộ ra vài phần tinh ranh. Lục Khang không phải không tin, mà là không muốn hắn lợi dụng câu chuyện này để tạo thế, cho nên mới cố tình nói là không tin. "Lục công nghiêm cẩn, quả thực đáng quý, nhưng cái gọi là điển tịch thì có bao nhiêu bộ được truyền từ thượng cổ xuống? Theo cách nói này của Lục công, Lục Kinh đều là giả, vì sự truyền thừa của chúng đều không có điển tịch chứng thực. Dù truyền thừa có trật tự, thì nguồn gốc cũng không ra khỏi thời Tần mạt Hán sơ. Ta cũng có thể nói những thứ này đều do đám người đó bịa ra."

Lục Khang á khẩu không trả lời được, vuốt râu suy tư một lát, hỏi ngược lại: "Tướng quân tin ư?"

"Ta và Lục công giống nhau, không dám vội tin, nhưng ta thấy có thể nghiên cứu, tìm kiếm bằng chứng, ví dụ như di bia hoặc cổ mộ chẳng hạn, chứ không phải vội vã tin hay không tin. Lục công thấy thế nào?"

Lục Khang như có điều suy nghĩ. Tôn Sách lại giải thích thêm về quan niệm cơ bản của khảo cổ học. "Ví dụ như, chúng ta phát hiện một phiến mộ địa, là có thể biết ở đây từng có người ở, còn có thể biết người đó là người nghèo hay người giàu từ vật tùy táng trong mộ. Nếu chúng ta phát hiện một tòa thành cũ, dù tòa thành này chỉ còn sót lại nền móng, nhưng chỉ cần có thể phân biệt được phạm vi đại khái của thành, cũng có thể suy đoán cơ bản ra nơi này từng có một tòa thành, và quy mô ra sao. Nếu phát hiện một lượng lớn ngọc khí, có lẽ có thể chứng minh ở đây từng có văn minh, chứ không phải lũ man di ăn lông ở lỗ."

Lục Khang khẽ gật đầu, cảm thấy Tôn Sách nói có lý. "Tướng quân nói bài văn của Thẩm Tử Chính có điểm đáng dùng, chỉ vì việc này thôi sao?"

"Lục công, bài văn này tuy thô thiển, nhưng có thể "ném gạch dẫn ngọc", chỉ cần nói năng hợp lý, hoặc tán thành, hoặc phản bác đều được, vẫn hơn là nói những cái thiên mệnh hư vô mờ mịt kia. Học vấn là học vấn, không cần lúc nào cũng liên hệ với triều đình. Lục công, Hàm Đan Thuần, Hồ Chiêu dùng cổ bia tìm được để hiệu đính Sở sử, Ngô, Cối nhiều tài tuấn, chẳng lẽ không thể làm việc tương tự, có lẽ chúng ta có thể tìm được bằng chứng chứng minh Ngô, Cối sớm có thánh nhân đặt chân đến, không phải vùng đất hoang dã?"

Lục Khang động tâm. Ông đã hơn sáu mươi rồi, làm quan cả đời, quá mệt mỏi, không muốn chịu nỗi khổ án độc nữa. Nhưng ông cũng không muốn cứ thế quy ẩn, nếu có thể làm chút nghiên cứu học thuật, tăng thêm hiểu biết về quê hương, thậm chí biên soạn một bộ sử sách hoàn mỹ hơn cả "Ngô Việt Xuân Thu", "Việt Tuyệt Thư", thì cũng có thể lưu danh sử sách. Cổ nhân nói về ba thứ bất hủ, ông không dám mong cầu lập đức, lập công, nhưng có thể lập ngôn.

"Tướng quân nói có chút đạo lý, Ngô, Cối tuy không văn minh bằng Trung Nguyên, danh gia xuất hiện lớp lớp, không thích con đường làm quan, nhưng người hướng tâm về học vấn cũng không ít. Nếu có thể như Nam Dương quận học, cấp kinh phí chuyên dụng, để họ yên tâm nghiên cứu học thuật, thì chắc cũng có ích cho văn hóa."

Thấy Lục Khang động tâm, Thẩm Hữu thở phào nhẹ nhõm, cảm kích nhìn Tôn Sách. Hắn vốn tưởng sẽ bị Lục Khang mắng cho một trận, không ngờ Tôn Sách thực sự thuyết phục được Lục Khang. Tôn Sách mỉm cười. Biện luận không chỉ cần kỹ xảo, mà quan trọng là khí thế, lý trực mới khí tráng. Thẩm Hữu tuy tài ăn nói tốt, nhưng ngặt nỗi là vãn bối của Lục Khang, trong lòng lại có tật, lý không thẳng, khí làm sao tráng được. Hắn trước kia từng đấu khẩu với Lục Khang, giờ trong lòng cũng không sợ hãi, chẳng có gì phải sợ, từ khí thế đã hơn Thẩm Hữu một bậc, vừa đúng lúc nhân cơ hội này dụ dỗ Lục Khang lên kế hoạch lập quận học, lôi kéo sĩ tử Ngô quận. Lục Khang tính tình cương trực, một khi phát hiện mình sai, trong lòng hổ thẹn, tất có ý muốn bù đắp, dễ nói chuyện hơn nhiều.

"Lục công, hôm nay ngài vội vàng chạy đến, chẳng lẽ chỉ vì để giáo huấn đám hậu bối chúng ta thôi sao?"

Lục Khang lúc này mới nhớ ra mục đích của mình, vỗ trán một cái. "Ta đặc biệt chạy đến đây là phụng mệnh Hứa thái thú, đến để áp giải cha con Hứa Thuần vào thành thụ thẩm."

Tôn Sách cau mày, rất khách khí, cũng rất kiên quyết. "Lục công, việc này e là không được."