“Đó là một câu lạc bộ cờ vua,” César nói khi họ bước lên cầu thang. “Câu lạc bộ Capablanca.”
“Capablanca?” Julia uể oải nhìn qua khung cửa đang để mở. Cô có thể nhìn thấy những chiếc bàn kê bên trong, với các kỳ thủ đang cúi người ra trước cùng đám đông khán giả quây quanh họ.
“Theo tên Jose Raul Capablanca,” César giải thích, kẹp cây gậy đi bộ của ông dưới nách trong khi bỏ mũ và tháo găng tay ra. “Nhiều người nói ông ta là kỳ thủ xuất sắc nhất từ trước đến nay. Có rất nhiều câu lạc bộ cờ vua và các cuộc thi đấu mang tên ông ta ở khắp mọi nơi trên thế giới.”
Hai người vào trong. Câu lạc bộ gồm ba căn phòng rộng, bên trong kê mười hai chiếc bàn, gần như tại mỗi bàn đều đang có một ván cờ diễn ra. Có một tiếng vo vo lạ lẫm luôn thường trực, không phải là tiếng ồn mà cũng chẳng phải thứ âm hưởng ta vẫn hay nghe thấy trong không gian im lặng, mà là một kiểu thì thầm êm ả đầy kiềm chế, đồng thời pha lẫn chút gì đó trang trọng, giống như những tiếng động ta vẫn nghe thấy khi người ta dần dần vào đông kín bên trong nhà thờ. Vài kỳ thủ và khán giả đưa mắt nhìn Julia với vẻ ngờ vực hoặc khó chịu. Câu lạc bộ chỉ dành riêng cho thành viên nam giới. Đây là một nơi sặc mùi khói thuốc lá và mùi đồ gỗ cũ.
“Không lẽ phụ nữ chưa bao giờ chơi cờ vua?” Julia hỏi. César đưa cánh tay ra mời cô trước khi hai người đi vào. “Thú thực là bác chưa bao giờ thực sự nghĩ đến điều đó,” ông nói. “Nhưng hiển nhiên là họ không chơi cờ ở đây. Có lẽ những người phụ nữ vẫn chơi cờ tại nhà, xen giữa thời gian họ dành cho may vá thêu thùa và bếp núc.”
“Sặc mùi miệt thị của đám đàn ông!”
“Khó có thể xem đó là một nhận xét thích hợp với bác, cô bé thân mến. Dù sao thì cũng đừng khó chịu làm gì.”
Ngoài tiền sảnh, hai người được một quý ông dễ mến hay chuyện bước tới chào đón, ông ta cũng đã có tuổi với cái đầu hình vòm đã hói nhẵn và một hàng ria mép được xén tỉa cần thận. César giới thiệu với Julia đây là senor[1] Cifuentes, giám đốc câu lạc bộ giải trí Jose Raul Capablanca.
“Chúng tôi có năm trăm thành viên đăng ký,” ông giám đốc tự hào khoe với hai vị khách trong lúc chỉ cho họ thấy những giải thưởng, chứng chỉ và những bức ảnh trang hoàng cho các bức tường. “Chúng tôi cũng tài trợ cho một giải đấu cấp quốc gia.” Ông ta dừng lại trước chiếc tủ kính trưng bày một loạt các bộ quân cờ, có vẻ cũ hơn là cổ kính. “Đẹp đấy chứ, hả? Mặc dù ở đây, tất nhiên, chúng tôi chỉ dùng các bộ quân cờ kiểu Staunton[2].”
Ông giám đốc quay sang César như thể chờ đợi một lời tán thưởng từ vị khách, và đến lượt mình, vị khách lại cảm thấy có bổn phận phải thể hiện thái độ trang trọng một cách tương xứng.
“Tất nhiên rồi,” ông nói, và Cifuentes tưởng thưởng cho vị khách một nụ cười thân mật.
“Bằng gỗ, các vị biết đấy,” ông ta nói thêm. “Không có chuyện đồ nhựa ở đây.”
“Tôi hy vọng là không.”
Cifuentes quay sang Julia.
“Cô phải tận mắt chứng kiến nơi này vào một buổi chiều thứ Bảy.” Ông giám đốc đưa mắt nhìn quanh với vẻ hài lòng, tựa như gà mẹ kiểm tra lại đàn con của mình. “Hôm nay là một ngày tương đối bình thường: một số người mê chơi cờ đi làm về sớm, những người đã nghỉ hưu dành cả buổi chiều ngồi chơi cờ. Và, hẳn cô đã nhận ra, nơi này luôn có bầu không khí rất dễ chịu. Rất…”
“Có tính khai sáng,” Julia bật ra một cách vô thức. Nhưng dường như Cifuentes lại thấy tính từ này rất hợp cảnh.
“Phải, đúng thế, khai sáng. Như các vị thấy đấy, ở đây có khá nhiều người trẻ tuổi. Cậu thanh niên ngồi đằng kia chẳng hạn, một chàng trai rất đáng chú ý. Cậu ta mới chỉ mười chín tuổi, nhưng đã kịp viết một công trình nghiên cứu dày một trăm trang chỉ riêng về bốn thế cờ của thế phòng thủ Nimzo-Ấn Độ.”
“Thật sao? Nimzo-Ấn Độ? Nghe có vẻ rất…” – Julia cố vắt óc tìm một từ phù hợp – “dứt khoát.”
“À, về dứt khoát thì tôi không rõ,” Cifuentes chân thành đáp. “Nhưng chắc chắn là rất ấn tượng.”
Julia đưa mắt cầu cứu César, nhưng ông chỉ nhướng một bên mày lên, như thể bày tỏ sự quan tâm một cách hết sức nhã nhặn tới cuộc trao đổi. Ông đang cúi người lại gần Cifuentes, hai bàn tay đặt sau lưng giữ cả cây gậy lẫn chiếc mũ, với vẻ khoái chí ra mặt.
“Mấy năm trước,” Cifuentes nói thêm, đưa ngón tay cái chỉ vào chiếc cúc cao nhất trên ngực áo gi lê của mình, “tôi đã đóng góp phần nhỏ nhoi của chính mình.”
“Thật sao?” César hỏi, Julia lập tức dành cho ông một cái nhìn đầy lo ngại.
“Đúng thế, dù ông có tin hay không,” Cifuentes đáp với vẻ khiêm tốn vờ vĩnh. “Một biến thể thứ cấp của thế phòng thủ Caro-Kann, sử dụng hai quân hiệp sĩ. Ông biết cách đấy: hiệp sĩ lên ô ba – giám mục – hậu. Nó được gọi là biến thể Cifuentes,” ông ta nói thêm, nhìn César đầy hy vọng. “Có lẽ ông đã nghe nói đến nó?”
“Tất nhiên rồi,” César trả lời đầy tự tin.
Cifuentes mỉm cười hàm ơn.
“Tôi có thể chắc chắn với hai vị rằng không hề phóng đại khi nói trong câu lạc bộ, hay cộng đồng giải trí này, như tôi vẫn ưa gọi nơi đây, các vị sẽ tìm thấy các kỳ thủ giỏi nhất Madrid, thậm chí toàn Tây Ban Nha.” Sau đó dường như ông ta nhớ ra điều gì đó. “Nhân tiện, tôi muốn báo luôn để hai người biết tôi đã tìm ra người các vị cần.” Ông ta đưa mắt nhìn quanh căn phòng, khuôn mặt sáng lên. “À, ông ấy kia rồi. Mời hai vị theo tôi.”
Họ đi theo ông giám đốc qua một căn phòng tới tận góc trong cùng.
“Quả là không dễ dàng gì,” Cifuentes nói khi họ gần tới nơi. “Tôi đã mất cả ngày nghĩ ngợi mãi. Nhưng biết sao được,” ông ta hơi quay người về phía César với một cử chỉ ra hiệu xin lỗi, “ông đã yêu cầu tôi giới thiệu kỳ thủ giỏi nhất chúng tôi có ở đây.”
Ba người dừng lại gần một bàn cờ nơi hai người đàn ông đang ngồi chơi, quanh bàn có sáu người khác theo dõi. Một trong hai kỳ thủ khẽ gõ các ngón tay lên mép bàn cờ trong lúc cúi người nhìn xuống đó với đúng vẻ tập trung nghiêm túc mà Van Huys đã thể hiện trên khuôn mặt các kỳ thủ trong tranh, Julia thầm nghĩ. Đối diện ông ta, có vẻ không bị động tác gõ ngón tay của đối thủ quấy rầy chút nào, kỳ thủ còn lại ngồi hoàn toàn bất động, hơi ngả lưng ra sau trên chiếc ghế gỗ của mình, hai bàn tay đút trong túi quần, cằm chúi xuống ngực. Không thể biết được đôi mắt của ông ta, nhìn chằm chằm xuống bàn cờ, đang tập trung vào đó hay hoàn toàn bị hút vào thứ gì khác.
Các khán giả đều im lặng đến mức kính cẩn, như thể những gì đang diễn ra trên bàn cờ là một vấn đề sinh tử. Chỉ còn lại vài quân cờ trên bàn cờ, đã xen lẫn vào nhau lộn xộn đến mức không thể, ít nhất với những người vừa mới đến, xác định được ngay người nào chơi quân trắng, người nào chơi quân đen. Sau vài phút, kỳ thủ vừa gõ ngón tay sử dụng cùng bàn tay đó di chuyển một quân giám mục trắng, đặt nó vào giữa quân vua của ông ta và một quân tháp đen. Thực hiện xong nước đi, ông ta liếc mắt nhìn nhanh về phía đối thủ rồi quay trở lại quan sát bàn cờ trong lúc tiếp tục giai điệu gõ ngón tay nhè nhẹ của mình.
Nước đi làm dấy lên khá nhiều tiếng xì xào trong đám khán giả. Julia bước lại gần hơn và nhận thấy kỳ thủ còn lại, không hề nhúc nhích chút nào khi đối thủ thực hiện nước đi, đang nhìn chằm chằm vào quân giám mục trắng mới chen vào. Ông ta ngồi bất động như thế một hồi, rồi với một cử chỉ chậm chạp đến mức không thể biết được quân cờ nào được ông ta lựa chọn cho tới tận khoảnh khắc cuối cùng, người kỳ thủ di chuyển một quân hiệp sĩ đen.
“Chiếu,” ông ta nói, rồi quay trở về dáng vẻ bất động trước đó của mình, hoàn toàn dửng dưng trước những lời rì rầm tán thưởng xung quanh.
Mặc dù không ai nói gì, nhưng Julia hiểu ngay ông ta chính là người mà Cifuentes giới thiệu cho César. Vì vậy cô để tâm quan sát ông ta thật kỹ. Người đàn ông này hẳn mới chỉ ngoài bốn mươi tuổi, rất gầy gò, và nhiều khả năng chỉ có chiều cao trung bình. Mái tóc của ông ta được chải thẳng ra sau, không rẽ ngôi, và bắt đầu hói ở hai bên thái dương. Ông ta có đôi tai to, chiếc mũi hơi khoằm, đôi mắt sẫm màu nằm sâu trong hai hốc mắt, như thể đang nhìn thế giới đầy ngờ vực. Người đàn ông này thiếu hoàn toàn vẻ thông minh mà giờ đây Julia tin là điều cần thiết hàng đầu ở một kỳ thủ cờ vua, thay vào đó, vẻ mặt ông ta đượm vẻ thờ ơ biếng nhác, một vẻ mệt mỏi thâm căn cố đế khiến ông ta dửng dưng với mọi thứ quanh mình. Julia hết sức thất vọng, thầm nghĩ ông ta có bộ dạng của một kẻ trông đợi rất ít từ chính mình, ngoại trừ việc thực hiện được những nước đi chính xác trên bàn cờ.
Dẫu vậy – mà cũng có thể chính vì vẻ buồn tẻ chán ngắt như được khắc sâu trên từng đường nét khuôn mặt vô hồn của ông ta – mà khi đối thủ của ông ta lùi vua của mình lại một ô và rồi ông ta chậm chạp vươn bàn tay phải về phía những quân cờ còn lại, sự im lặng ngự trị trong góc phòng lại trở nên tuyệt đối. Có lẽ vì Julia không hiểu chuyện gì đang diễn ra nên cô chợt nhận thấy đám khán giả không ưa ông ta, rằng họ không dành cho ông ta chút cảm tình nào. Cô thấy rõ trên khuôn mặt họ vẻ chấp nhận đầy ác cảm đối với sự vượt trội của ông ta trên bàn cờ, vì, với tư cách là những người say mê cờ vua, họ không thể làm gì ngoài chứng kiến những bước tiến chậm chạp, chính xác, không gì cản nổi từ các quân cờ mà ông ta đang điều khiển.
“Chiếu,” ông ta lặp lại lần nữa. Ông ta vừa thực hiện một nước đi thoạt nhìn có vẻ đơn giản, chỉ là đẩy một quân tốt khiêm tốn tiến lên thêm một ô. Nhưng đối thủ của ông ta lập tức ngừng giai điệu của những ngón tay và thay vào đó, áp các ngón tay lên thái dương, như thể để làm dịu lại một cơn rần rật căng thẳng. Sau đó ông này lùi chéo vua trắng lại thêm một ô nữa. Dường như ông ta còn lại ba ô an toàn để lựa chọn, nhưng vì một lý do nào đó Julia không rõ, ông ta lại chọn đúng ô này. Một tràng rì rầm đầy ngưỡng mộ vang lên quanh ông ta dường như cho thấy nước đi là lựa chọn hợp lý, nhưng đối thủ của ông ta vẫn không phản ứng.
“Đáng ra đã có thể chiếu hết,” kỳ thủ còn lại nói, và không có chút đắc thắng nào trong giọng nói của ông ta; người kỳ thủ chỉ đơn thuần đang báo cho đối phương biết một sự thật khách quan. Nhưng cũng không có chút thương hại nào. Ông ta nói ra những lời đó trước khi thực hiện một nước đi nữa, như thể ông ta cảm thấy không cần thiết phải kèm thêm vào đó một minh họa thực tế. Và rồi, gần như miễn cưỡng, không có vẻ gì bị ảnh hưởng bởi thái độ hoài nghi hiện rõ trên khuôn mặt đối thủ cũng như không ít khán giả, ông ta thực hiện một nước đi chéo với quân giám mục qua bàn cờ, đưa nó, từ một vị trí ban đầu vốn ở khá xa, tới đặt xuống gần vua của đối thủ, nhưng không đủ gần để ngay lập tức gây ra bất cứ mối nguy nào. Giữa những tiếng rì rầm bình luận râm ran quanh bàn cờ, Julia nhìn xuống ván cờ, ít nhiều cảm thấy bối rối. Cô không biết nhiều lắm về cờ vua, song đủ để hiểu chiếu hết là một tình huống đe dọa trực tiếp đến vua. Mà ở đây vua trắng có vẻ vẫn an toàn. Hy vọng tìm được lời giải thích, cô đưa mắt nhìn, đầu tiên là César, rồi sau đó đến Cifuentes. Ông này vừa mỉm cười hiền hậu vừa lắc đầu đầy thán phục.
“Quả thực, đáng ra ông ấy đã có thể chiếu hết ở ô số ba,” ông ta nói với Julia. “Cho dù ông ấy có làm gì đi nữa, vua trắng cũng không còn đường thoát.”
“Vậy thì tôi không hiểu,” Julia nói. “Chuyện gì đã xảy ra vậy?”
Cifuentes bật cười.
“Quân giám mục đen đó đáng ra chính là quân cờ ra đòn quyết định, mặc dù cho tới tận khi ông ấy di chuyển nó, không ai trong chúng ta nhìn ra được nước đi này. Tuy nhiên, điều vừa xảy ra là quý ông của chúng ta, mặc dù biết rõ cần đi nước cờ nào, đã chọn không thực hiện nó nữa. Ông ấy di chuyển quân giám mục để cho chúng ta thấy chuyện gì đáng lẽ đã xảy ra với nước đi đúng, nhưng ông ấy lại cố tình đặt quân cờ xuống sai ô, và như thế làm nó trở nên hoàn toàn vô hại.”
“Tôi vẫn không hiểu,” Julia nói. “Chẳng lẽ ông ấy không muốn thắng ván cờ sao.”
“Đó chính là điều kỳ lạ. Ông ấy đã tới đây chơi cờ được năm năm nay, và là kỳ thủ xuất sắc nhất tôi từng biết, nhưng tôi chưa từng chứng kiến ông ấy thắng dù chỉ một lần.”
Lúc đó, người kỳ thủ lạ lùng ngước mắt lên, đôi mắt ông ta bắt gặp cái nhìn của Julia. Toàn bộ dáng vẻ đĩnh đạc, thái độ đầy tự tin ông ta thể hiện trong ván cờ dường như đã biến mất. Như thể, một khi ván cờ kết thúc và ông ta lại trở về với thế giới quanh mình, người kỳ thủ chợt nhận ra ông ta đã bị lấy mất những năng khiếu luôn khiến mình nhận được từ người khác cả sự ngưỡng mộ lẫn ghen tị. Chỉ lúc đó Julia mới nhận ra chiếc nơ rẻ tiền ông ta đeo, chiếc áo vest màu nâu có lưng áo nhăn nhúm và hai khuỷu tay rộng lùng thùng, chiếc cằm lởm chởm mới cạo vội vàng lúc năm hay sáu giờ sáng trước khi hối hả bắt tàu điện ngầm hay xe buýt để đi làm. Ngay cả ánh sáng trong đôi mắt ông ta cũng tắt ngấm, chỉ còn lại vẻ tối sầm, mờ đục.
Cifuentes nói: “Tôi xin phép giới thiệu senor Muñoz, kỳ thủ cờ vua.”
❀ ❀ ❀
[1] : Quý ông (tiếng Tây Ban Nha).
[2] : Mẫu thiết kế các quân cờ vua được sử dụng trong các cuộc thi đấu cờ vua chính thức, được đặt theo tên bậc thầy cờ vua người Anh Howard Staunton.
