Rất lâu sau này, Julia nói cô đã biết ngay lập tức cuộc điện thoại gọi đến về việc gì, nhưng chính bản thân cô phải thừa nhận thật dễ nói ra điều đó khi sự đã rồi. Cô cũng nói chính từ lúc đó cô nhận ra mọi thứ đang bắt đầu trở nên phức tạp ghê gớm đến mức nào. Trên thực tế, như cô sẽ sớm nhận ra, các rắc rối đã bắt đầu từ trước đó rất lâu, nối với nhau thành những nút thắt chặt chẽ, cho dù vào thời điểm ấy những khía cạnh tệ hại nhất của vụ việc vẫn chưa hé lộ. Nếu nhìn nhận thật chính xác, hoàn toàn có thể nói rằng ngọn nguồn của mọi rắc rối bắt đầu từ năm 1469, khi một kẻ giết thuê với chiếc nỏ, một con tốt vô danh mà tên họ không còn lưu lại, tới nấp kế bên con hào của lâu đài Ostenburg để chờ đợi, với sự kiên nhẫn của một tay thợ săn, nạn nhân của y, người đã đem lại những đồng tiền vàng đang rổn rang trong túi y bằng chính cái chết của mình.
Thoạt đầu, người cảnh sát không hề có vẻ khó chịu, nếu tính tới bối cảnh lúc đó cũng như tính tới việc ông ta là một cảnh sát, mặc dù việc ông ta thuộc Đội điều tra các vụ án liên quan tới nghệ thuật dường như không có vẻ gì làm ông ta khác biệt nhiều so với các đồng nghiệp của mình. Mối quan hệ mang tính công việc của ông ta với thế giới trong đó ông ta thường xuyên thực hiện chức trách của mình chỉ nhiều lắm để lại trên con người ông ta chút dấu ấn thoảng qua, một chút thiện cảm trong cách ông ta nói “Chúc buổi sáng tốt lành” hay “Mời ngồi”, cũng như cách ông ta thắt chiếc cà vạt của mình. Viên cảnh sát nói rất thong thả, không hề lên giọng, và liên tục gật đầu một cách không cần thiết. Julia không dám chắc đây có phải là một thủ thuật nhà nghề nhằm tạo dựng sự tin tưởng hay là một phần của vai diễn giả vờ rằng ông ta biết chính xác chuyện gì đang diễn ra. Viên cảnh sát là một người vừa lùn vừa béo, có bộ ria kiểu Mexico thật lạ lẫm và mặc tuyền một màu nâu. Nếu nói đến nghệ thuật, thanh tra Feijoo tự nhìn nhận bản thân, một cách đầy khiêm tốn, như một người say mê nhiệt thành: ông ta là một người sưu tầm dao cổ.
Julia được biết tất cả những điều này trong một phòng làm việc tại đồn cảnh sát ở đại lộ Paseo del Prado sau khi Feijoo mô tả lại một vài chi tiết về cái chết của Alvaro. Việc giáo sư Alvaro Ortega được tìm thấy trong bồn tắm nhà mình với một cái cổ gãy, có lẽ vì trượt chân trong lúc tắm vòi hoa sen, quả là một sự kiện vô cùng đáng tiếc. Thi thể đã được người lao công đến dọn nhà tìm thấy. Nhưng phần đáng phiền muộn – và Feijoo lựa chọn từ ngữ của ông ta rất cẩn thận trước khi dành cho Julia một cái nhìn đầy ái ngại, như thể đề nghị cô nhìn vào khía cạnh bi kịch của thân phận con người – là việc giám định pháp y đã phát hiện ra vài chi tiết đáng lo ngại, và cho tới lúc này chưa thể xác định chắc chắn được rằng liệu cái chết là một tai nạn hay kết quả của một hành động có chủ ý. Nói cách khác, ở đây hoàn toàn có khả năng – ông thanh tra nhắc lại từ “khả năng” hai lần – vết rạn ở đáy sọ là do một cú đánh bằng vật cứng gây ra chứ không phải do va chạm với thành bồn tắm.
“Ý ông muốn nói,” Julia nói, nhoài người ra trước qua chiếc bàn, “rằng rất có thể ai đó đã giết giáo sư khi ông ấy đang tắm sao?”
Viên cảnh sát lựa chọn một thái độ hiển nhiên có dụng ý ngăn không để cô gái đi quá xa.
“Tôi chỉ đề cập tới điều đó như một khả năng mà thôi. Kết quả điều tra ban đầu và lần giải phẫu tử thi đầu tiên nhìn chung đều xác nhận giả thiết về cái chết do tai nạn.”
“Nhìn chung? Ông đang cố nói gì vậy?”
“Tôi đang cố cho cô biết sự thật. Có một số chi tiết, như đặc điểm hình thái của vết thương, tư thế của tử thi – những chi tiết chuyên môn mà tôi không muốn đi sâu vào – đã làm nảy sinh một số băn khoăn, một vài nghi vấn hoàn toàn có cơ sở.”
“Thật lố bịch.”
“Tôi hầu như hoàn toàn nhất trí với cô,” ông ta nói, bộ ria kiểu Mexico uốn thành hình dấu mũ đầy thiện cảm. “Nhưng nếu những nghi vấn được khẳng định, tình hình sẽ trở nên khác hẳn: Nhiều khả năng giáo sư Ortega đã bị sát hại bằng một cú đánh mạnh vào sau cổ. Rồi sau khi đã lột quần áo nạn nhân, ai đó đã lôi ông ấy vào dưới vòi hoa sen và mở vòi nước để cái chết trông giống một vụ tai nạn. Một cuộc giám định pháp y mới đang được tiến hành để điều tra khả năng nạn nhân bị đánh hai lần chứ không phải một; cú đánh thứ nhất khiến nạn nhân ngất đi, còn cú đánh thứ hai để đảm bảo chắc chắn nạn nhân đã chết.” Viên thanh tra ngả người ra sau tựa vào lưng ghế, đan hai bàn tay vào nhau và bình thản nhìn cô. “Tất nhiên, đó chỉ là một giả thiết.”
Julia nhìn chằm chằm vào viên cảnh sát, như một người tin rằng mình đang bị lôi ra làm trò đùa. Cô không hiểu nổi những gì vừa nghe; cô không thể mường tượng ra bất cứ mối liên hệ nào giữa Alvaro và điều Feijoo đang khơi gợi. Một giọng nói từ sâu trong tiềm thức cô đang thì thầm rằng đây rõ ràng là một trường hợp trả nhầm giấy tờ; chắc hẳn ông ta đang nói về một ai đó hoàn toàn khác. Thật ngớ ngẩn khi hình dung ra Alvaro, Alvaro mà cô từng quen biết, bị sát hại, như một con thỏ, bằng một cú đánh vào sau cổ, nằm trần truồng bất động, đôi mắt mở to vô hồn, dưới vòi hoa sen xối xả nước lạnh buốt. Thật ngu ngốc, vô lý.
“Hãy thử giả thiết,” cô nói, “rằng cái chết không phải là tai nạn. Vậy ai lại muốn giết ông ấy chứ?”
“Đó, như người ta vẫn nói trong các bộ phim, là một câu hỏi rất hay.” Viên cảnh sát cắn môi dưới với một cử chỉ thận trọng đậm chất nghề nghiệp. “Nói thật lòng, tôi không hề có bất cứ ý tưởng nào.” Ông ta dừng lại, lựa chọn thái độ có dụng ý bày tỏ mình đã đặt mọi quân bài trong tay lên mặt bàn. “Trên thực tế, tôi đang trông đợi sự giúp đỡ của cô để làm sáng tỏ vụ việc.”
“Sự giúp đỡ của tôi? Tại sao?”
Viên thanh tra nhìn Julia từ trên xuống dưới với vẻ chậm rãi một cách có chủ ý. Ông ta không còn tỏ ra thân thiện nữa, vẻ mặt ông ta hé lộ vẻ tư lợi thô lỗ, như thể ông ta đang tìm cách thiết lập một mối quan hệ mờ ám nào đó giữa hai người.
“Cô từng có một mối quan hệ với nạn nhân… Thứ lỗi cho tôi, nhưng chức trách của tôi quả là một công việc chẳng vui vẻ gì,” ông ta nói, cho dù nếu xét đoán từ nụ cười tự mãn xuất hiện dưới bộ ria, viên thanh tra dường như không hề thấy công việc của mình là có gì khó chịu. Ông ta cho tay vào túi lấy ra một bao diêm có tên một nhà hàng bốn sao bên trên, rồi với một cử chỉ làm ra vẻ lịch sự, châm lửa cho điếu thuốc Julia vừa đưa lên môi. “Ý tôi là một… ừm… cuộc tình. Đúng vậy không?”
“Đúng thế,” Julia phả khói ra, nhắm hờ đôi mắt, cảm thấy vừa bối rối vừa giận dữ. Một cuộc tình, vị thanh tra cảnh sát vừa mới nói, gói trọn lại một cách giản đơn đến tột bậc một phần đời của cô mà những vết sẹo để lại vẫn còn đau nhói. Và không nghi ngờ gì nữa, cô thầm nghĩ, gã đàn ông béo phị thô thiển này, với bộ ria kệch cỡm của ông ta, đang thầm đánh giá chất lượng món hàng. Cô bạn gái của nạn nhân quả là một món hàng thượng hạng, viên thanh tra rồi sẽ nói với đồng nghiệp của ông ta khi mò xuống căng tin nốc một lon bia. Tôi sẽ không ngại giúp đỡ cô nàng ít nhiều.
Nhưng cô còn bận tâm hơn tới những khía cạnh khác của tình thế cô đang lâm vào. Alvaro đã chết, nhiều khả năng bị sát hại. Cho dù thoạt nhìn việc này có vẻ thật lố bịch, nhưng cô đang ngồi trong đồn cảnh sát, và còn quá nhiều điều cô không biết. Và chuyện không hiểu rõ một vài điều rất có thể sẽ cực kỳ nguy hiểm.
Cả người cô căng lên, cảnh giác, thủ thế. Cô nhìn chăm chú vào Feijoo, còn ông ta lúc này không còn thể hiện chút thông cảm hay dễ mến nào. Tất cả chỉ là vấn đề chiến thuật, cô tự nhủ. Cố giữ bình tĩnh, cô đi đến kết luận rằng thực sự không có bất cứ lý do nào để viên thanh tra phải ý tứ với cô. Ông ta đơn thuần là một cảnh sát, cũng thô lỗ và vụng về như bất cứ viên cảnh sát nào khác, và cũng chỉ đang thực hiện công việc của mình. Dù sao đi nữa, cô nghĩ, trong khi cố nhìn nhận tình thế hiện tại từ góc độ của viên thanh tra: cô là tất cả những gì ông ta có, đầu mối duy nhất, cô bạn gái cũ của nạn nhân.
“Nhưng đó là chuyện cũ rồi,” cô nói, gõ tàn từ điếu thuốc của cô xuống chiếc gạt tàn trắng bóc đựng đầy ghim giấy mà Feijoo để trên mặt bàn làm việc. “Chúng tôi đã thôi gặp nhau từ hơn một năm nay… mà tôi chắc việc này ông đã biết.”
Viên thanh tra chống hai khuỷu tay lên mặt bàn, cúi người ra trước về phía cô.
“Phải,” ông ta nói, gần như thì thầm, như thể cách nói của ông ta là một bằng chứng không thể chối cãi cho thấy giờ họ đã là hai người quen biết, và ông ta hoàn toàn đứng về phía cô. “Nhưng cô có gặp ông ấy ba ngày trước.”
Julia cố che giấu vẻ ngạc nhiên của cô và chỉ đơn thuần nhìn viên cảnh sát với dáng bộ của một người vừa phải nghe một câu bình phẩm ngớ ngẩn hiếm có. Tất nhiên Feijoo đã tới trường đại học điều tra. Bất cứ vị thư ký hay lao công nào cũng đều có thể đã kể hết với ông ta. Nhưng đây cũng chẳng phải là chuyện gì cô cần phải che giấu.
“Tôi tới nhờ ông ấy giúp đỡ tìm hiểu về một bức tranh tôi đang phục chế.” Cô thấy thật lạ là viên cảnh sát không hề ghi lại gì, nhưng thầm đoán đây là một phần trong phương pháp của ông ta: người ta sẽ nói năng thoải mái hơn khi họ nghĩ những lời họ nói ra đều đã bay đi theo gió. “Như ông có vẻ đã biết rất tường tận, chúng tôi trao đổi với nhau gần một giờ đồng hồ trong phòng làm việc của ông ấy. Thậm chí chúng tôi còn hẹn gặp lại nhau sau đó, nhưng tôi không bao giờ gặp lại ông ấy.”
Feijoo mân mê lật hộp diêm quay tròn hết vòng này tới vòng khác.
“Hai người đã trao đổi những gì vậy, nếu cô không thấy phiền trước câu hỏi của tôi? Tôi chắc cô sẽ hiểu và thứ lỗi cho một câu hỏi… ừm… đi quá sâu vào chuyện riêng tư như vậy. Tôi xin cam đoan với cô câu hỏi đó chỉ mang tính quy trình mà thôi.”
Julia im lặng quan sát viên cảnh sát trong lúc đưa điếu thuốc lên môi, rồi cô chậm rãi lắc đầu.
“Có vẻ ông đang coi tôi là một ả ngớ ngẩn thì phải.”
Viên cảnh sát nhìn cô với đôi mắt khép hờ, nhưng ông ta đã ngồi thẳng người lên hơn một chút.
“Xin lỗi, tôi không hiểu ý cô muốn nói gì.”
“Tôi sẽ nói để ông rõ ý tôi là gì,” cô nói và dập mạnh điếu thuốc lá xuống đống ghim giấy nhỏ trong gạt tàn, hoàn toàn dửng dưng trước cái nhìn xót xa khi ông ta dõi theo cử chỉ của cô. “Tôi không có gì phản đối việc trả lời các câu hỏi của ông. Nhưng trước khi chúng ta tiếp tục, tôi muốn ông nói cho tôi biết Alvaro có trượt chân trong bồn tắm hay không.”
Feijoo dường như bị bất ngờ. “Tôi không có bằng chứng vững chắc nào…”
“Vậy thì cuộc trao đổi này hoàn toàn vô ích. Nếu ông cho rằng có điều gì đó ám muội trong cái chết của ông ấy và đang cố tìm cách buộc tôi nói ra, tôi muốn được biết ngay bây giờ liệu có phải tôi đang bị thẩm vấn như một đối tượng nghi vấn hay không. Bởi vì, trong trường hợp đó, hoặc tôi sẽ rời khỏi đồn cảnh sát ngay lập tức, hoặc tôi yêu cầu được có luật sư.”
Viên thanh tra giơ hai tay lên tỏ thái độ dàn hòa.
“Như thế sẽ có phần hấp tấp quá.” Với một nụ cười nhếch miệng, ông ta cựa mình trên ghế như thể lại một lần nữa phải loay hoay tìm những từ ngữ phù hợp. “Hướng chính thức, ít nhất vào lúc này, là giáo sư Ortega đã gặp phải một tai nạn.”
“Và sẽ thế nào nếu các chuyên gia pháp y xuất chúng của các ông kết luận khác đi?”
“Trong trường hợp đó” – Feijoo mơ hồ khoát tay – “cô cũng không bị nghi ngờ hơn bất cứ ai khác quen biết nạn nhân. Cô có thể hình dung ra danh sách các ứng viên rồi đấy…”
“Vấn đề là ở chỗ đó đấy. Tôi không thể hình dung ra có ai muốn giết Alvaro.”
“À phải, đó là quan điểm của cô. Tôi nhìn nhận việc này khác hẳn: các sinh viên bị đình chỉ học, những đồng nghiệp ghen tị, người tình căm hận, những ông chồng bị cắm sừng…” Ông ta kể ra từng trường hợp bằng cách đưa ngón cái chỉ lần lượt vào các ngón của bàn tay kia, rồi dừng lại khi không còn ngón tay nào nữa để chỉ tiếp. “Không. Điều đáng nói ở đây, mà tôi chắc cô sẽ là người đầu tiên nhận ra việc này, là lời khai của cô sẽ vô cùng có giá trị.”
“Tại sao? Có phải ông đang xếp tôi vào hạng mục người tình căm hận không đấy?”
“Tôi sẽ không đi xa đến thế, senorita. Nhưng cô đã gặp nạn nhân chỉ vài giờ trước khi chính giáo sư, hay ai đó, làm vỡ sọ ông ấy.”
“Vài giờ?” Lần này Julia thực sự mất bình tĩnh. “Ông ấy chết lúc nào?”
“Ba ngày trước. Vào thứ Tư, trong khoảng từ hai giờ chiều đến nửa đêm.”
“Không thể nào. Chắc chắn có nhầm lẫn.”
“Nhầm lẫn?” Thái độ của viên thanh tra thay đổi hẳn. Giờ đây ông ta nhìn Julia với vẻ nghi ngờ công khai. “Chắc chắn là không. Đó là kết luận của bác sĩ pháp y.”
“Chắc chắn phải có nhầm lẫn. Nhầm lẫn lệch đi hai mươi bốn giờ.”
“Tại sao cô lại nghĩ vậy?”
“Vì vào tối thứ Năm, một ngày sau khi tôi có cuộc trao đổi với ông ấy, giáo sư đã gửi cho tôi một số tài liệu mà tôi nhờ ông ấy cung cấp.”
“Tài liệu loại gì vậy?”
“Về lịch sử bức tranh mà tôi đang phục chế.”
“Cô nhận được chúng qua đường bưu điện phải không?”
“Không, qua người giao hàng, vào cùng tối hôm đó.”
“Cô còn nhớ tên công ty chuyển phát không?”
“Có. Urbexpress. Và tài liệu được giao vào thứ Năm, khoảng 8 giờ. Ông có thể lý giải việc này thế nào không?”
Viên cảnh sát buông một tiếng thở dài ngờ vực dưới bộ ria.
“Tôi không thể. Vào tối thứ Năm, Alvaro Ortega đã chết được hai mươi tư giờ, vì vậy ông ấy không thể gửi những tài liệu đó đi được. Ai đó…” – Feijoo ngừng lại một lát để Julia có thể bắt kịp ý tưởng ông ta đưa ra – “chắc chắn ai đó đã làm việc đó thay ông ấy.”
“Ai đó? Nhưng ai?”
“Kẻ đã sát hại ông ấy, nếu thực sự ông ấy bị giết. Gã đàn ông đã ra tay thủ ác trong giả thiết. Hay người đàn bà đã ra tay thủ ác.” Ông ta nhìn Julia với vẻ ít nhiều tò mò. “Tôi không biết tại sao chúng ta luôn lập tức giả thiết rằng kẻ gây ra tội ác là một người đàn ông.” Rồi viên cảnh sát nảy ra một ý nghĩ khác. “Có lá thư hay tờ ghi chú nào kèm theo các tài liệu mà cô cho là của Alvaro Ortega gửi tới không?”
“Không, chỉ có các tài liệu thôi. Nhưng hoàn toàn hợp lý để nghĩ người gửi là ông ấy. Tôi tin chắc ở đây có nhầm lẫn nào đó.”
“Không có nhầm lẫn nào hết. Nạn nhân đã chết từ ngày thứ Tư, và cô nhận được tài liệu vào thứ Năm. Trừ phi công ty chuyển phát đã chậm trễ trong việc giao hàng…”
“Không, tôi chắc chắn về việc này. Phong bì được ghi cùng ngày hôm đó.”
“Có ai ở cùng cô vào tối đó không?”
“Hai người: Menchu Roch và César Ortiz de Pozas.” Viên cảnh sát có vẻ thực sự ngạc nhiên.
“Don César? Người buôn bán đồ cổ ở phố Calle del Prado ư?”
“Chính là ông ấy. Ông biết ông ấy sao?”
Feijoo do dự trước khi gật đầu. Viên thanh tra có biết ông, ông ta nói, do công việc. Nhưng ông ta không biết Julia và César là bạn bè quen biết.
“Vậy giờ ông đã biết rồi đấy.”
“Phải, giờ tôi đã biết.”
Viên cảnh sát gõ chiếc bút của mình xuống bàn, đột nhiên trở nên lúng túng, và hoàn toàn có lý do. Như Julia biết được từ César ngày hôm sau, thanh tra Casimiro Feijoo còn xa mới là một sĩ quan cảnh sát gương mẫu. Mối quan hệ nghề nghiệp của ông ta với giới nghệ thuật và kinh doanh đồ cổ cho phép viên thanh tra bổ sung thêm thu nhập vào đồng lương cảnh sát mỗi kỳ cuối tháng. Thỉnh thoảng, khi một lô tác phẩm bị đánh cắp được phát hiện, một vài món trong số đó sẽ lại biến mất theo đường cửa sau. Vài tay môi giới trung gian tin cẩn tham gia vào những phi vụ này và chia cho ông ta một phần trăm lợi nhuận. Và, bởi vì đây là một cộng đồng rất nhỏ, César cũng là một người trong số này.
“Dù sao đi nữa,” Julia, người hiện tại vẫn chưa biết gì về lai lịch con người Feijoo, nói, “tôi đoán việc có hai nhân chứng cũng không chứng tỏ được gì. Tôi hoàn toàn có thể tự mình gửi những tài liệu đó đến.”
Feijoo chỉ đơn thuần gật đầu, nhưng đôi mắt ông ta để lộ một mức độ thận trọng lớn hơn nhiều, cũng như một thái độ tôn trọng hoàn toàn mới mẻ, một thái độ, như Julia hiểu ra sau này, hoàn toàn xuất phát từ lý do thực dụng.
“Sự thật là,” cuối cùng ông ta lên tiếng, “toàn bộ vụ việc này có vẻ rất lạ lùng.”
Julia đưa mắt nhìn chăm chăm vào khoảng không. Từ góc độ nhìn nhận của cô, nó không đơn thuần chỉ là lạ lùng nữa; tất cả chuyện này bắt đầu đượm vẻ ám muội đầy đe dọa.
“Điều tôi không hiểu là ai có thể quan tâm tới việc tôi có nhận được các tài liệu đó hay không đến thế.”
Lại cắn môi dưới lần nữa, Feijoo lấy một cuốn sổ tay từ trong ngăn kéo ra, bộ ria của ông ta có vẻ đang rũ xuống đầy trầm tư. Rõ ràng ông ta chẳng mấy hào hứng khi phải dính dáng vào vụ này.
“Đó,” ông ta lẩm bẩm, miễn cưỡng viết những ghi chú đầu tiên vào sổ, “đó, senorita, lại là một câu hỏi rất hay nữa.”
