Cô yêu cầu anh ta cho mình xuống xe gần hộp đêm Stephan và đi bộ quãng đường còn lại. Sau nửa đêm, nơi này mở cửa đón chào những khách hàng sang trọng mà mức độ thượng lưu để được chấp nhận được điều tiết bằng mức giá cao ngất ngưởng và chính sách kết nạp thành viên rất chặt chẽ. Tất cả các nhân vật có tên tuổi trong giới nghệ thuật ở Madrid tụ tập ở đó, từ những người đại diện làm việc cho các nhà bán đấu giá nước ngoài chỉ ghé qua trong lúc tìm kiếm một tấm bình phong cổ hay một bộ sưu tập tư nhân đang được mang ra chào bán, cho tới các chủ phòng trưng bày, các nhà nghiên cứu, các ông bầu, các nhà báo chuyên viết về giới nghệ thuật và các họa sĩ thời thượng.

Cô để áo khoác ngoài phòng gửi áo rồi bước tới chiếc xô pha ở góc trong cùng, nơi César vẫn hay ngồi, sau khi đã chào hỏi xã giao vài người quen biết. Và đúng là ông đang ngồi đó, chân bắt tréo, một tay cầm chiếc ly, chăm chú trò chuyện thân mật với một anh chàng trẻ tuổi đẹp trai có mái tóc vàng óng. Julia biết rõ sự khinh thường đặc biệt César dành cho các hộp đêm được riêng dân đồng tính ưa chuộng. Ông coi chuyện ít tiếp xúc với bầu không khí tù túng phô trương kệch cỡm, đôi khi còn thô bạo của những chỗ này chỉ đơn giản là vấn đề sở thích lành mạnh, vì, cô bé thân mến của tôi ơi, chúng là nơi, như ông hẳn sẽ giải thích với vẻ bỡn cợt hiện rõ trên khuôn mặt, người ta khó lòng không cảm thấy mình như một bà hoàng già nua đang lần mò quanh một trại ngựa giống. César là một thợ săn độc hành – sự lập lờ giới tính trong con người ông đã được trau chuốt đến độ tinh hoa lịch lãm nhất – một người hoàn toàn thoải mái trong thế giới của những người dị tính, nơi ông cảm thấy hoàn toàn tự do trong việc thiết lập các mối quan hệ bằng hữu và tiến hành những cuộc chinh phục, thường là những chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết có máu nghệ sĩ mà ông sẽ dẫn dắt tới việc khám phá ra sự rung động thực thụ của họ, điều mà những chàng trai thánh thiện trước đó thường chưa hề biết đến. Ông thích thú với việc đảm nhiệm cả hai vai Maecenas[1] và Socrates[2] cho các chàng trai trang nhã của mình. Sau những kỳ trăng mật xứng đáng, trong đó Venice, Marrakesh hay Cairo thường được chọn làm bối cảnh, mỗi mối quan hệ sẽ lại đi theo dòng chảy tự nhiên mang dấu ấn đặc trưng của nó. Julia biết rõ cuộc đời dài và sôi động của César đã được khắc họa lại bằng một chuỗi nối tiếp nhau của hỗn loạn, thất vọng và phản bội, nhưng đồng thời cũng hiện diện cả sự trung thành mà trong những khoảnh khắc riêng tư giữa hai người, cô từng nghe ông tâm sự về chúng một cách rất tế nhị, bằng giọng nói luôn đượm âm hưởng mỉa mai và có phần xa cách mà, xuất phát từ sự khiêm tốn cá nhân, ông luôn dùng để che giấu mọi khát khao thầm kín của mình.

Ông mỉm cười với cô từ xa. Cô bé ưa thích của tôi, đôi môi của ông nói trong im lặng, đồng thời ông đặt ly xuống bàn, thôi bắt tréo chân và đứng dậy đưa hai bàn tay về phía cô.

“Bữa tối thế nào, công chúa? Chắc là khủng khiếp, bác có thể hình dung được. Nhà hàng Sabatini không còn được như trước nữa.” Ông bĩu môi, trong đôi mắt xanh ánh lên vẻ ma mãnh. “Đám quản lý và giám đốc ngân hàng mới phất với thẻ tín dụng của bọn họ cùng với các tài khoản nhà hàng có thể chuyển về thanh toán tại công ty họ sẽ làm hỏng hết mọi thứ. À, cháu đã gặp Sergio chưa nhỉ?”

Julia đã gặp Sergio, và, như vẫn luôn xảy ra với những người bạn của César, cô cảm nhận được tâm trạng lúng túng của anh ta khi cô có mặt vì không thể nắm bắt được bản chất thực của mối dây liên hệ gắn bó ông chủ hiệu đồ cổ với cô gái trẻ xinh đẹp có phong thái bình thản này. Chỉ nhìn qua một lần, cô có thể thấy ngay mối quan hệ của anh ta và César không thực sự nghiêm túc, ít nhất là không phải vào đêm đó và không phải từ phía Sergio. Anh chàng trẻ tuổi, nhạy cảm và thông minh này không hề có chút ghen tuông. Hai người đã gặp nhau vài lần. Sự hiện diện của Julia chỉ đơn giản là khiến anh ta e dè.

“Montegrifo muốn đưa ra một lời đề nghị với cháu.”

“Thật tử tế quá.” César có vẻ thực sự quan tâm nghiêm túc tới vấn đề này khi họ cùng ngồi xuống. “Nhưng cho phép bác, giống như ông lão triết gia La Mã Cicero, hỏi cháu câu này: Cui bono? Ai sẽ là người hưởng lợi?”

“Anh ta, cháu đoán thế. Thực ra anh ta muốn mua chuộc cháu.”

“Anh chàng Montegrifo cừ lắm. Thế cháu có để mình bị mua chuộc không vậy?” Ông đặt mấy đầu ngón tay lên miệng Julia. “Không, đừng nói gì với bác vội, cô bé thân mến; hãy cho phép bác được tận hưởng cảm giác mơ hồ tuyệt diệu này lâu hơn chút nữa… Bác hy vọng lời đề nghị của anh ta chí ít cũng lọt tai.”

“Không tệ chút nào. Có vẻ như anh ta kèm thêm cả chính mình vào đó nữa thì phải.”

César liếm môi háo hức chờ đợi.

“Đúng bản chất của anh ta, một mũi tên trúng hai đích. Anh chàng này luôn rất thực tế.” César hơi quay người sang người bạn đồng hành tóc vàng của ông, như thể cảnh báo anh chàng đừng lắng nghe những chuyện trần tục không phù hợp. Rồi ông quay lại nhìn Julia với vẻ chờ đợi tinh nghịch, gần như run người lên với khoái cảm của việc chờ đợi. “Và cháu đã nói gì?”

“Rằng cháu sẽ suy nghĩ về lời đề nghị của anh ta.”

“Hoàn hảo. Đừng bao giờ lấp mất đường lui của mình. Cậu nghe rõ chứ, Sergio thân mến? Đừng bao giờ.”

Chàng trai trẻ dành cho Julia một cái liếc xéo rồi uống một ngụm lớn món cocktail sâm banh của anh ta. Một cách khá vô tư, Julia hình dung ra cảnh anh ta trần truồng trong căn phòng ngủ tranh tối tranh sáng của César, đẹp và im lặng như một pho tượng cẩm thạch, những lọn tóc vàng xõa xuống khuôn mặt, với thứ mà César vẫn gọi, theo một cách ví von mà Julia tin rằng ông đã thuổng của nhà văn Pháp Cocteau, là cây quyền trượng vàng, dựng đứng, sẵn sàng để được tôi luyện trong antrum amoris[3] của người bạn tình trưởng thành hơn của anh ta, hay cũng có thể sẽ là ngược lại, người bạn tình trưởng thành bận rộn khám phá antrum của chàng trai trẻ. Julia chưa bao giờ đẩy tình bạn của cô với César đi xa tới mức hỏi ông một mô tả chi tiết về những chuyện đại loại như thế, những chuyện dẫu sao thỉnh thoảng vẫn khiến cô cảm thấy tò mò một cách không mấy lành mạnh. Cô đưa mắt liếc nhanh César. Trông ông thật chỉn chu lịch thiệp trong bộ đồ sẫm màu, áo sơ mi vải lanh màu trắng và chiếc khăn lụa quàng cổ màu xanh da trời có chấm bi màu đỏ, mái tóc hơi lượn sóng ở sau tai và gáy, và một lần nữa Julia tự hỏi điều gì đã tạo nên sự hấp dẫn đặc biệt ở ông, một người đàn ông, dù đã qua tuổi năm mươi, vẫn có khả năng quyến rũ những chàng trai trẻ như Sergio. Hẳn đó là những tia mỉa mai giễu cợt trong đôi mắt xanh của ông, dáng vẻ lịch lãm được kết tinh qua nhiều thế hệ sinh trưởng trong giới thượng lưu, cùng vẻ chán đời dễ dãi giả bộ của một người từng trải, bao dung vô bờ bến, một thái độ ông chưa bao giờ thể hiện ra hoàn toàn – sự thật là hiếm khi ông nhìn nhận mình một cách hoàn toàn nghiêm túc – nhưng dẫu vậy thái độ ấy vẫn hiển hiện trong từng lời ông nói.

“Cháu phải xem bức tranh mới nhất của cậu ấy mới được,” César nói, và Julia phải định thần một lúc mới hiểu ra ông muốn nói về Sergio. “Một bức tranh thực sự ấn tượng, cô bé thân mến.” Bàn tay ông đưa lên cánh tay chàng trai trẻ, gần như nắm lấy nó song chưa thực sự chạm vào. “Phải nói ánh sáng, ở trạng thái tinh túy nhất của nó, tràn ngập trên tấm toan. Đẹp tuyệt vời.”

Julia mỉm cười, chấp nhận ý kiến của César như một lời đảm bảo chắc chắn. Sergio vừa xúc động vừa bối rối, khép hờ đôi mắt với hàng mi vàng óng của mình, giống như một chú mèo vừa được vuốt ve.

“Tất nhiên,” César tiếp tục, “chỉ mình tài năng thôi thì chưa đủ để một người giành được chỗ đứng cho mình trên thế giới. Cậu hiểu điều đó mà, phải không, chàng trai trẻ? Mọi hình thái nghệ thuật lớn lao đều đòi hỏi những hiểu biết nhất định về thế giới, một trải nghiệm sâu sắc về mối quan hệ giữa người với người. Với những hoạt động trừu tượng thì lại là chuyện khác, với chúng tài năng là quyết định, còn trải nghiệm chỉ là một yếu tố phụ trợ mà thôi. Ý tôi muốn nói tới âm nhạc, toán học… và cờ vua.”

“Cờ vua,” Julia nói. Hai người nhìn nhau, còn đôi mắt Sergio lo ngại đưa đi đưa lại giữa hai người.

“Phải, cờ vua.” César cúi người, lấy ly của ông lên uống một hơi dài. Hai đồng tử mắt ông co nhỏ lại, đắm chìm vào bí ẩn chúng đang nghiền ngẫm. “Cháu có để ý cách Muñoz quan sát bức Ván cờ không?”

“Có. Có gì đó khác biệt.”

“Chính xác. Khác biệt so với cách mà cháu, hay trên thực tế là cả bác nữa, chiêm ngưỡng bức tranh. Muñoz nhìn thấy trong bức tranh đó những điều mà người khác không thấy.”

Sergio đang chăm chú lắng nghe, bèn cau mày và cố ý cọ vào vai César, dường như anh chàng đang cảm thấy bị bỏ rơi. César nhìn anh ta một cách rộng lượng.

“Chúng tôi đang thảo luận về những chuyện quá đen tối đối với đôi tai của cậu, chàng trai yêu quý của tôi.” Ông lướt ngón tay trỏ lên các đốt ngón tay của Julia, hơi nhấc bàn tay lên, như thể do dự giữa hai ham muốn của mình, rồi đặt bàn tay mình xuống giữa hai bàn tay Julia, song vẫn tiếp tục nói với chàng trai trẻ – “Hãy giữ gìn sự trong sáng của cậu, chàng trai. Hãy phát triển tài năng của cậu, và đừng làm cho cuộc sống của mình phức tạp.”

Ông dành cho Sergio một cái hôn đúng lúc Menchu, mặc áo khoác lông chồn vizon, khoe ra đôi chân trần, xuất hiện cùng Max và hỏi thăm tin tức về Montegrifo.

“Gã con hoang khốn kiếp,” bà nói khi Julia đã thuật lại toàn bộ những gì xảy ra. “Mai tôi sẽ nói chuyện với don Manuel. Chúng ta cần phản kích lại.”

Sergio rút lui khỏi dòng nước lũ từ ngữ đang ào ào tuôn chảy từ Menchu trong lúc bà hối hả chuyển từ Montegrifo sang bức tranh của Van Huys, từ Van Huys tới đủ điều vô vị nhạt nhẽo, và từ ly đồ uống thứ hai sang ly thứ ba, đang được bà cầm trong tay mỗi lúc một kém vững vàng. Max im lặng hút thuốc bên cạnh bà, với bộ dạng của một con ngựa đực giống mỡ màng bảnh bao vừa được chủ dắt ra khỏi trại nuôi ngựa. Mang một nụ cười dửng dưng trên khuôn mặt, César nhâm nhi ly gin và chanh của ông, rồi thấm khô môi bằng chiếc khăn mùi soa lấy ra từ trong túi áo vest. Thỉnh thoảng ông lại chớp mắt, như thể vừa quay về từ một nơi xa xôi nào đó, và lơ đãng vỗ lên bàn tay Julia.

“Trong vụ làm ăn này có hai loại người, anh bạn thân mến,” Menchu đang nói với Sergio, “những người cặm cụi vẽ và những người đút tiền vào túi. Và hiếm khi một người thuộc loại này cũng lại thuộc về loại kia.” Bà thở dài thật to, động lòng trước vẻ trẻ trung của chàng trai. “Và tất cả những chàng trai nghệ sĩ trẻ trung với mái tóc vàng óng như cậu, chàng trai yêu quý.” Bà ném về phía César một cái liếc mắt độc địa. “Thật sự ngon lành.”

César cảm thấy buộc phải miễn cưỡng bứt ra khỏi những suy nghĩ xa xăm của ông.

“Anh bạn trẻ của tôi, đừng để ý tới những giọng nói đang cố đầu độc tâm hồn vàng ngọc của cậu,” ông nói với giọng chậm rãi, bi thảm, như thể đang dành cho Sergio những lời phân ưu chứ không phải lời khuyên. “Người đàn bà này luôn cất lời với một cái lưỡi lắt léo dối trá, như tất cả phụ nữ đều vậy.” Ông đưa mắt nhìn Julia, cúi xuống hôn tay cô, rồi nhanh chóng lấy lại thái độ. “Thứ lỗi cho tôi. Như hầu hết phụ nữ đều vậy.”

“Xem ai đang nói kìa.” Menchu nhăn mặt. “Quý ông Sophocles của riêng chúng ta đây rồi. Hay là Seneca nhỉ? Ý tôi đang muốn nói tới ông già đã sờ soạng các chàng trai trẻ trong lúc uống nước cây độc cần[4].”

César ngả đầu ra sau, nhắm mắt lại một cách cường điệu.

“Con đường một nghệ sĩ cần phải đi theo, và tôi đang nói với cậu, chàng Alcibiades[5] trẻ trung của tôi, hay Patroclus[6], mà cũng có thể là Sergio nữa… con đường đó bao gồm việc vượt qua hết thử thách này tới thử thách khác, cho tới khi cuối cùng cậu có thể nhìn sâu vào nội tâm của chính mình. Một cuộc hành trình đầy chông gai, nếu cậu không có một Virgil[7] của riêng mình ở bên để chỉ lối dẫn đường. Cậu có hiểu điểm mấu chốt hết sức tinh tế tôi đang chỉ ra không, chàng trai trẻ? Như thế cuối cùng người nghệ sĩ có thể cạn chiếc cốc chứa đựng sự ngọt ngào từ tận sâu thẳm của những khoái lạc tuyệt vời nhất. Cuộc sống của anh ta trở thành một cuộc đời thuần túy cho sáng tạo, anh ta không còn cần đến những thứ ngoại lai khốn khổ nữa. Anh ta đã vươn xa, rất xa lên trên những kẻ đồng loại ti tiện đáng khinh còn lại của mình. Và sự phát triển, sự trưởng thành đều chọn anh ta làm nơi cư ngụ.”

Tràng diễn thuyết được chào đón bằng vài tiếng vỗ tay đầy mỉa mai. Sergio đưa mắt nhìn họ, mỉm cười nhưng không giấu nổi vẻ lúng túng. Julia phá lên cười.

“Đừng để ý đến ông ấy. Tôi dám cược ông ấy đã thuổng những câu này của ai đó thôi. Ông ấy luôn là một kẻ lừa gạt người khác.”

César mở một mắt ra.

“Tôi là một gã Socrates đang chán chường. Và tôi vô cùng phẫn nộ phản đối lời cáo buộc của cô rằng tôi đánh cắp lời lẽ của ai đó.”

“Ông ấy cũng dí dỏm đấy chứ, phải không nào?” Menchu nói với Max, người vẫn nhíu mày lắng nghe, trong khi bà tự xoay xở châm cho mình một điếu thuốc lấy của anh ta. “Cho em xin tí lửa nào, condottiere mio[8].”

Danh hiệu này lập tức lọt vào đôi tai ma mãnh của César.

“Cave canem[9], hỡi tuổi trẻ cường tráng,” ông nói với Max, và Julia chắc hẳn là người duy nhất đang có mặt biết từ tiếng Latin canem vừa có thể là giống đực vừa có thể là giống cái. “Theo các cuốn sách lịch sử, loại người các chàng condottieri thực sự cần dè chừng cẩn thận lại chính là những người họ phụng sự.” Ông đưa mắt nhìn Julia, cúi chào đầy bỡn cợt; rõ ràng là đồ uống đã bắt đầu tác động đến cả ông nữa. “Theo Burckhardt[10],” ông giải thích.

“Đừng lo, Max,” Menchu nói, cho dù Max chẳng có vẻ gì bực bội. “Thấy không? Thậm chí đó còn chẳng phải là ý tưởng của ông ấy nữa. Ông già này kết vương miện cho mình bằng những chiếc lá quế của người khác… hay là nguyệt quế nhỉ?”

“Chắc ý bà muốn nói tới lá ô rô,” Julia bật cười nói.

César dành cho cô một cái nhìn đầy đau khổ.

“Et tu, Bruta?”[11] Ông quay sang Sergio. “Cậu có hiểu bản chất bi kịch của vấn đề không, Patroclus?” Sau một ngụm gin pha chanh dài nữa, ông đột ngột đưa mắt nhìn quanh như thể tìm kiếm một khuôn mặt thân thiện. “Tôi thực sự không rõ các vị có gì không bằng lòng với những vòng nguyệt quế của người khác, các bạn thân mến của tôi. Thực ra,” ông nói thêm sau khi suy nghĩ về những gì vừa nói, “không có chiếc vòng nguyệt quế nào có thể được coi là chỉ thuộc về một người. Tôi rất xin lỗi phải làm người loan tin xấu, nhưng sự sáng tạo thuần túy chỉ đơn giản không tồn tại. Chúng ta không phải, hay nói đúng hơn, các vị không phải, vì bản thân tôi vốn đã không phải là nhà sáng tạo rồi… Cả bà cũng không phải, Menchu thân mến của tôi. Max, có lẽ anh… Giờ đừng nhìn tôi như thế, chàng condottiere hung dữ điển trai. Có lẽ anh là người duy nhất ở đây thực sự sáng tạo ra thứ gì đó.” Ông phác một cử chỉ uể oải, tao nhã, đầy biểu cảm thể hiện vẻ ngán ngẩm tột độ, có lẽ bắt nguồn từ chính tràng triết lý của ông, sau đó bàn tay ông, như thể tình cờ, hạ xuống gần đầu gối Sergio. “Picasso – và tôi rất tiếc phải nhắc đến sự lừa gạt xứa cũ này – là Monet, là Ingres, là Zurbaran, là Brueghel[12], và Pieter Van Huys… Thậm chí cả ông bạn Muñoz của chúng ta, chắc chắn vào lúc này đang cúi người trầm ngâm nhìn xuống một bàn cờ ở đâu đó, cố gắng xua đuổi con quỷ của ông ta, đồng thời giải thoát chúng ta khỏi những con quỷ của chính chúng ta, cũng không phải là chính ông ta, mà là Kasparov và Karpov. Ông ta là Fischer và Capablanca và Paul Morphy, và cả kỳ thủ bậc thầy thời Trung cổ đó, Ruy Lopez[13]… Tất cả chỉ là một giai đoạn cụ thể của cùng một câu chuyện, mà có khi chỉ là cùng một câu chuyện liên tục được lặp đi lặp lại; tôi không hoàn toàn chắc chắn về điều đó. Còn cháu, Julia đáng yêu của bác, đã bao giờ, khi đứng trước bức họa trứ danh của chúng ta, cháu từng thôi nghĩ xem chính xác mình đang ở đâu, bên trong hay bên ngoài bức tranh không? Bác tin chắc cháu từng nghĩ vậy, vì bác hiểu rõ cháu, công chúa. Và bác cũng biết cháu chưa tìm được ra câu trả lời.” Ông bật một tiếng cười ngắn không chút hài hước, rồi nhìn từng người một. “Trên thực tế, các con thân mến của ta, những đứa con sùng đạo, chúng ta hợp thành một nhóm người đủ cung bậc màu sắc. Chúng ta dám hỗn hào theo đuổi những bí mật mà suy cho cùng không là gì khác ngoài những bí ẩn về chính cuộc sống của chúng ta.” Ông nâng ly như thể uống mừng, nhưng không cụ thể với một ai. “Và điều đó, khi các vị nghĩ về nó, không phải không tiềm ẩn nguy cơ. Nó cũng giống như đập vỡ một tấm gương để rồi khám phá ra thứ nằm phía sau chính là thủy ngân. Các bạn của tôi, chẳng phải điều đó khiến các vị cảm thấy một cảm giác sợ hãi lạnh buốt chạy dọc sống lưng sao?”

❀ ❀ ❀

[1] : Gaius Maecenas, cố vấn chính trị của hoàng đế La Mã Caesar, một nhà bảo trợ nghệ thuật quan trọng thời kỳ đó.

[2] : Triết gia Hy Lạp cổ đại, là nhà tư tưởng, văn hóa lỗi lạc của nhân loại.

[3] : Hang động tình yêu.

[4] : một trong ba tác gia chuyên viết bi kịch nổi tiếng nhất của Hy Lạp cổ. Trong một giai thoại, Sophocles được kể lại đã lừa hôn một chàng trai trẻ trong khi ông uống ly rượu của mình, ở đây, Menchu giả bộ nhầm lẫn với Seneca, một triết gia và nhà biên kịch La Mã, và nhầm lẫn cả trong tình tiết uống nước cây độc cần (thực ra là Socrates uống).

[5] : một chính khách lỗi lạc người Athen. Trong một tác phẩm đối thoại của triết gia Hy Lạp Plato, ông được xây dựng là người tình của Socrates.

[6] : Nhân vật người yêu đồng tính của Achilles trong thần thoại Hy Lạp.

[7] : một thi sĩ La Mã cổ đại.

[8] : Chàng tướng đánh thuê của tôi. Condottiere là tên gọi các viên tướng chỉ huy những đội quân đánh thuê thời Trung cổ ở châu Âu.

[9] : Cẩn thận chó dữ (tiếng Latin).

[10] : nhà sử học Thụy Sĩ, nổi tiếng về các nghiên cứu lịch sử nghệ thuật và văn hóa.

[11] : “Là ngươi sao, Brutus” (tiếng Latin), tương truyền là câu nói cuối cùng của Caesar khi bị Brutus, vốn là người được ông đỡ đầu, ám sát. Câu này thường được dùng để thể hiện tâm trạng phiền muộn, thất vọng khi bị một người tin cẩn phản bội.

[12] : Các danh họa nổi tiếng châu Âu.

[13] : các kiện tướng cờ vua nổi tiếng thế giới.