“Cô phải thừa nhận kia quả là một kiệt tác tuyệt đẹp. Thuần chất quattrocento[1].”

Không phải Menchu Roch đang nhắc đến một trong những bức họa đang được trưng bày trong phòng tranh mang tên bà. Đôi mắt nhạt màu được trang điểm rất đậm của bà đang nhấn nhá dừng lại trên đôi vai vạm vỡ của Max, anh chàng đang nói chuyện với một người quen của anh ta tại quầy phục vụ cà phê. Max cao một mét tám mươi, với đôi vai của một vận động viên bơi lội dưới chiếc áo khoác được cắt may hoàn hảo. Anh ta cột mái tóc dài của mình ra sau gáy thành một túm đuôi ngựa ngắn với một dải ruy băng lụa sẫm màu và cử động với phong thái uyển chuyển một cách biếng nhác. Menchu ngắm nhìn anh ta hồi lâu với vẻ tán thưởng, rồi nhấp một ngụm martini trong ly của bà, không che giấu sự hài lòng đặc trưng của người sở hữu. Anh chàng này chính là nhân tình mới nhất của bà.

“Thuần chất quattrocento,” bà lặp lại, nhâm nhi cả những từ ngữ đó lẫn món đồ uống của mình. “Anh ta có làm cô liên tưởng tới một trong những bức tượng đồng Italia tuyệt vời không?”

Julia miễn cưỡng gật đầu. Hai người đã trở thành bạn bè từ lâu, nhưng vẻ thoải mái của Menchu trong việc thêm những ngụ ý đầy khêu gợi vào bất cứ nhận xét nào liên quan đến nghệ thuật dù chỉ là mơ hồ nhất chưa bao giờ khiến cô thôi ngạc nhiên.

“Một bức tượng đồng Italia, ý tôi muốn nói tới một trong những bức tượng nguyên bản, sẽ rẻ hơn nhiều.”

Menchu bật ra một tiếng cười ngắn đượm vẻ chua chát.

“Rẻ hơn Max ư? Chắc vậy rồi.” Bà thở dài một cách hơi phô trương rồi cắn vào quả ô liu trang trí trên ly martini của mình. “Michelangelo quả là may mắn; ông ta tạc nên các anh chàng đó hoàn toàn khỏa thân. Ông ta không phải trang trải các hóa đơn mua sắm quần áo cho bọn họ qua thẻ American Express.”

“Không ai buộc bà phải thanh toán các hóa đơn cho anh ta.”

“Tất cả vấn đề nằm ở đấy, cô em thân mến,” Menchu nói, chớp mắt một cách uể oải như thể đang diễn kịch. “Rằng chẳng có ai buộc tôi phải làm chuyện đó cả, ý tôi là vậy. Thế nên cô thấy không…”

Bà uống nốt ly martini, luôn chú ý giữ cho ngón tay út ghếch lên; bà làm vậy một cách có chủ ý, hoàn toàn để khiêu khích. Menchu đang ở gần cột mốc năm mươi tuổi hơn là bốn mươi và luôn kiên định với niềm tin rằng tình dục có thể được tìm thấy ở bất cứ nơi nào, kể cả trong những sắc thái mơ hồ nhất của một tác phẩm nghệ thuật. Có lẽ cũng vì thế bà có thể ngắm nhìn những người đàn ông bằng chính con mắt đầy ham muốn pha lẫn toan tính mà bà vẫn dùng khi đánh giá tiềm năng của một bức tranh. Với những người biết rõ bà, chủ nhân của phòng trưng bày Roch luôn có tiếng chưa bao giờ để lỡ dù chỉ một cơ hội để đoạt lấy bất cứ thứ gì thu hút sự chú ý của bà, cho dù đó là một bức tranh, một người đàn ông hay một vệt bột cocain. Bà vẫn còn hấp dẫn, cho dù tuổi tác đã khiến việc tảng lờ đi cái mà César vẫn cay độc nhắc đến như một thứ “thẩm mỹ sai niên đại” mỗi lúc một khó khăn hơn. Menchu không chấp nhận để mình trở nên già đi, chủ yếu vì bà không muốn vậy. Và, có lẽ như một cách thách thức bản thân, bà chống lại nó bằng cách chọn cho mình một phong cách thô thiển có tính toán trong trang điểm, trang phục và cả người tình. Phần còn lại, đúng như niềm tin rằng những người kinh doanh tác phẩm nghệ thuật và đồ cổ chẳng khác gì những tay buôn đồng nát được tô điểm cho bảnh chọe, bà luôn đóng vai một kẻ thiếu văn hóa, một điều còn xa mới là sự thật, luôn chủ tâm sử dụng các trích dẫn về nghệ thuật và văn chương một cách cẩu thả, và công khai giễu cợt chính cái thế giới khá chọn lọc nơi bà gây dựng nên sự nghiệp của mình. Bà khoe khoang tất cả những điều này với cùng sự thẳng thắn như có lần bà từng tuyên bố rằng đã trải qua sự cực khoái tuyệt vời nhất đời mình khi thủ dâm trước một bản sao tượng David của nhà điêu khắc Italia Donatello đã được đánh số và lập danh sách trong ca ta lô, một giai thoại mà César, với sự tàn nhẫn tinh tế gần như nữ tính của ông, luôn trích dẫn như ví dụ duy nhất về khiếu thẩm mỹ đích thực mà Menchu Roch từng bộc lộ trong cuộc đời mình.

“Vậy chúng ta sẽ làm gì với bức họa của Van Huys đây?” Julia hỏi.

Menchu nhìn lần nữa vào những bức ảnh chụp tia X đang nằm trên mặt bàn giữa ly rượu của bà và cốc cà phê của cô bạn trẻ. Bà đánh phấn mắt màu xanh và mặc chiếc váy cũng màu xanh, một chiếc váy quá ngắn đối với bà. Julia thầm nghĩ, hầu như không hề có chút ác ý nào, rằng có lẽ hai mươi năm trước Menchu chắc hẳn trông thực sự rất đẹp khi mặc màu xanh.

“Tôi vẫn chưa rõ,” Menchu nói. “Claymore đã cam kết sẽ đưa bức tranh ra đấu giá với đúng giá trị của nó… Chúng ta sẽ phải cân nhắc xem dòng chữ đó có ảnh hưởng tới giá trị của nó như thế nào.”

“Hãy chỉ nghĩ xem dòng chữ đó có nghĩa gì thôi.”

“Tôi thích điều này đấy. Cô đã trúng độc đắc mà thậm chí còn không nhận ra chuyện đó.”

“Hãy hỏi chủ của bức tranh xem ông ta muốn làm gì.” Menchu cho mấy bức ảnh lại vào phong bì, rồi bắt tréo chân. Hai người đàn ông trẻ đang uống rượu khai vị ở bàn kế bên lén đưa mắt ném những cái nhìn đầy hứng thú về phía cặp đùi rám nắng của bà. Julia không khỏi thấy bồn chồn xen lẫn chút bực bội. Cô vẫn thường thấy thú vị trước cách thức công khai mà Menchu hay làm để tạo ra ấn tượng đặc biệt nhằm thu hút những đối tượng khán giả nam giới của mình, song đôi lúc cô cảm thấy những màn trình diễn kiểu đó hoàn toàn không cần thiết. Cô nhìn xuống chiếc đồng hồ hãng Omega mặt vuông đeo quay mặt vào trong trên cổ tay trái. Vẫn còn quá sớm để một người đàn bà phô diễn bộ đồ lót gợi tình nhất của mình ra.

“Về phần chủ của bức tranh, sẽ không có rắc rối gì đâu,” Menchu giải thích. “Ông ta là một ông lão vui tính ngồi xe lăn. Và nếu việc khám phá ra dòng chữ làm tăng khoản lợi nhuận mà ông ta thu được, ông ta sẽ chỉ càng thêm hài lòng… Cô cháu gái của ông ta và anh chồng là một cặp đỉa hút máu thứ thiệt.”

Max vẫn đang tán gẫu ở quầy bar, nhưng luôn ý thức được trách nhiệm của mình, thỉnh thoảng anh ta quay lại để tặng Julia và Menchu một nụ cười chói lóa. Đúng là một con đỉa hút máu người thứ thiệt, Julia thầm nghĩ, song quyết định không nói ra thành lời. Không phải vì Menchu sẽ phật ý khi nghe nó – bà luôn thể hiện một thái độ hoài nghi chua chát đáng ngưỡng mộ mỗi khi nhắc tới đàn ông – song Julia là người có ý thức rất cao về phép tắc, điều luôn giúp cô dừng lại đúng lúc để không đi quá xa.

Tảng lờ Max, cô nói: “Chỉ còn hai tháng nữa là tới cuộc bán đấu giá. chừng đó thời gian chắc chắn không đủ nếu tôi phải tẩy đi lớp véc ni bên trên, loại bỏ lớp sơn che phủ dòng chữ, rồi quét lại véc ni. Ngoài ra, việc tập hợp các tài liệu liên quan tới bức họa cùng những nhân vật trong đó và viết lại thành một báo cáo cũng cần đến thời gian. Tốt nhất nên xin phép chủ sở hữu càng sớm càng tốt.”

Menchu đồng ý, tính cách đồng bóng phù phiếm của bà không bao giờ lấn sang công việc chuyên môn, trong lĩnh vực này lúc nào bà cũng hành động với tất cả sự khôn khéo của một kẻ lão luyện sành sỏi. Bà đang giữ vai trò trung gian trong cuộc rao bán này, vì chủ sở hữu bức họa của Van Huys không biết chút gì về cách thức hoạt động của thị trường nghệ thuật. Chính bà là người đã đảm đương việc thương thảo với chi nhánh của Claymore ở Madrid để đưa bức tranh ra bán đấu giá.

“Mai tôi sẽ gọi điện cho ông ta. Ông ta là don[2] Manuel Belmonte, bảy mươi tuổi, và theo lời ông ta, ông ta rất vui khi được hợp tác với một phụ nữ trẻ xinh đẹp mà lại có đầu óc công việc đến thế.”

Còn một việc nữa, Julia chỉ ra. Nếu dòng chữ vừa được phát hiện có khả năng liên quan tới câu chuyện của các nhân vật trong tranh, chắc chắn Claymore sẽ dựa vào đó để nâng giá chào bán lên.

“Bà đã xoay xở để thu thập được thêm tài liệu hữu ích nào chưa?”

“Rất ít,” Menchu nói, bà mím môi trong lúc cố vắt óc nhớ lại. “Tôi đã đưa cho cô tất cả những gì tôi có cùng với bức tranh. Vậy nên cô sẽ phải tự tìm hiểu thêm vậy.”

Julia mở túi xách và dành nhiều thời gian hơn mức cần thiết để tìm thuốc lá của mình. Cuối cùng, cô chậm rãi lấy ra một điếu thuốc và đưa mắt nhìn người bạn.

“Chúng ta có thể hỏi Alvaro.”

Menchu nhướng mày và lập tức nói rằng ý tưởng ấy khiến bà chết điếng, hay hóa muối, hay một cách diễn đạt nào đó đại loại như thế, giống như bà vợ của Noah, hay của Lot? Nói tóm lại, giống bà vợ của gã ngớ ngẩn đã thấy ngán tận cổ cuộc sống ở Sodom[3].

“Tất nhiên là tùy cô thôi,” bà nói, giọng bà hơi khàn đi vì trông đợi. Bà có thể cảm nhận thấy một sự xúc động mạnh mẽ trong không khí. “Nói cho cùng, cô và Alvaro…”

Bà bỏ dở câu nói và phô ra bộ dạng quan tâm hơi phóng đại thái quá, như bà vẫn luôn làm bất cứ lúc nào chủ đề nói chuyện chuyển sang những rắc rối của người khác, những người bà vẫn thích coi là những kẻ không thể tự bảo vệ bản thân trong chuyện tình cảm.

Julia giữ nguyên ánh nhìn, không chút bối rối và chỉ nói: “Anh ta là nhà sử học nghệ thuật giỏi nhất mà chúng ta biết. Và chuyện này không liên quan gì đến tôi, mà đến bức họa.”

Menchu giả bộ cân nhắc vấn đề một cách nghiêm túc rồi gật đầu. Dĩ nhiên việc này là tùy vào Julia. Nhưng nếu ở vị trí của Julia, bà nhất định sẽ không làm vậy. In dubio pro reo[4], như ông già César hay lên lớp luôn nói. Hay là in pluvio[5] nhỉ?

“Tôi có thể đảm bảo với bà rằng, về chuyện của Alvaro, tôi đã hoàn toàn bình phục rồi.”

“Cưng ạ, có một số loại bệnh người ta chẳng thể nào vượt qua. Và một năm chưa là gì cả. Như lời bài hát ấy đã nói.”

Julia không thể dừng được một nụ cười đầy giễu cợt dành cho chính mình. Một năm trước, Alvaro và cô đã đặt dấu chấm hết cho một cuộc tình dài, và Menchu biết tất cả về nó. Chính Menchu, một cách khá vô tình, đã đưa ra lời phán quyết cuối cùng, một câu nói đi thẳng tới tâm điểm của vấn đề, một lời tổng kết chua chát theo kiểu: Cuối cùng thì, cô gái thân mến của tôi ơi, một gã đàn ông đã lập gia đình kiểu gì cũng nghiêng về phía bà vợ chính thức của anh ta. Bấy nhiêu năm giặt đồ lót và sinh con luôn chứng tỏ chúng là yếu tố quyết định. “Chỉ đơn giản đó là bản chất của họ rồi,” bà tổng kết lại giữa hai lần hít mạnh, mũi dán sát xuống một dải bột cocain. “Trong sâu thẳm con người, bọn họ đều là những gã chung thủy đến bệnh hoạn.” Thêm một cú hít nữa. “Đám con hoang mắc dịch.”

Julia thở ra một đám khói đặc quánh rồi chậm rãi nhâm nhi nốt chỗ cà phê còn lại của cô, cố không để sánh ra ngoài. Cuộc chia tay đó quả thực rất đau đớn, khi những lời cuối cùng đã được nói ra và cánh cửa đã được đóng sập lại. Và nó vẫn tiếp tục đau âm ỉ ngay cả sau đó. Hai hay ba dịp Alvaro và cô tình cờ gặp nhau trong các buổi thuyết trình hay tại các bảo tàng, cả hai đều xử sự với vẻ kiên cường mẫu mực: “Trông anh tuyệt lắm.”

“Em nhớ chăm sóc bản thân nhé.” Nói cho cùng, cả hai đều coi mình là những con người văn minh, vốn chia sẻ cùng một mối quan tâm trong thế giới nghệ thuật bên ngoài mảnh quá khứ chung đó. Nói tóm lại, họ đều đã trưởng thành, đều là người lớn.

Cô biết rằng Menchu đang quan sát mình một cách hứng thú đầy ma mãnh, hân hoan dự đoán về một cuộc phiêu lưu tình ái vụng trộm mới mà bà có thể can dự vào với tư cách một cố vấn chiến thuật. Bà vẫn không ngừng phàn nàn rằng từ khi Julia cắt đứt với Alvaro, những mối quan hệ tiếp theo của cô diễn ra thưa thớt đến mức hầu như chẳng đáng nhắc đến: “Cô đang trở nên khắt khe quá đấy, cô gái thân mến,” bà luôn nói vậy, “và điều đó thật tẻ nhạt chết đi được. Thứ cô cần là một chút đam mê, đắm mình trở lại trong vòng xoáy của ái tình.” Từ góc nhìn đó, chỉ riêng việc nhắc đến Alvaro dường như cũng đủ cho phép nghĩ tới những khả năng vô cùng thú vị.

Julia nhận ra tất cả những điều này nhưng không hề cảm thấy khó chịu một chút nào. Menchu là Menchu và bà vẫn luôn là thế. Bạn không chọn những người bạn của mình, chính họ là người chọn bạn, và hoặc bạn chối bỏ họ, hoặc chấp nhận họ mà không hề nghi ngại. Đó là một điều nữa cô đã học được từ César.

Điếu thuốc đã cháy gần hết, cô liền dụi nó vào gạt tàn và uể oải mỉm cười với Menchu.

“Alvaro không phải là điều quan trọng. Thứ làm tôi bận tâm là bức tranh của Van Huys.” Cô ngập ngừng, cố tìm đúng từ thích hợp để diễn tả thật rõ ý nghĩ của mình. “Có điều gì đó lạ lùng ở bức tranh này.”

Menchu lơ đãng nhún vai, như thể bà đang nghĩ đến một chuyện khác.

“Đừng quá đau đầu vể chuyện đó, cô em yêu quý. Một bức tranh chỉ đơn giản là toan vẽ, gỗ, màu và véc ni. Điều đáng bận tâm là nó để lại bao nhiêu tiền trong túi cô khi nó được chuyển sang tay chủ mới.” Bà đưa mắt nhìn về phía đôi vai vạm vỡ của Max và nháy mắt đầy tự mãn. “Những thứ còn lại chỉ là chuyện cổ tích cho trẻ con mà thôi.”

❀ ❀ ❀

[1] : Nghệ thuật Italia thế kỷ 15.

[2] : Cách gọi trang trọng một người đàn ông (tiếng Tây Ban Nha).

[3] : Vợ của Lot bị hóa thành một bức tượng bằng muối vì trái lời Chúa dạy. (Theo Sáng Thế Ký – Kinh Cựu ước).

[4] : Khi nghi ngờ, đừng kết tội.

[5] : Trong mưa.