"Cô gái có hình xăm rồng" được chuyển thể từ phần đầu tiên của bộ ba tiểu thuyết bán chạy nhất Thụy Điển "Thiên Niên Kỷ". Câu chuyện kể về Mikael, một phóng viên tràn đầy tinh thần chính nghĩa, và Lisbeth Salander, một nữ hắc khách trẻ tuổi, cùng bị cuốn vào cuộc điều tra về một vụ án giết người bí ẩn đã xảy ra từ hơn mười năm trước.
Trong nguyên tác, tác giả Stieg Larsson đã lồng ghép rất nhiều sự châm biếm và ẩn dụ, phơi bày các vấn đề xã hội tồn tại ở Thụy Điển, đồng thời vạch trần những mặt tối của quốc gia này trong lịch sử, xã hội và chính trị giới tính.
Không còn nghi ngờ gì nữa, nữ chính Salander là một nhân vật vô cùng đặc biệt, cô chính là "cô gái có hình xăm rồng" được nhắc đến trong tiêu đề. Tên gốc của cuốn sách là "Người đàn ông ghét đàn bà", Stieg đã chỉ ra rằng việc phụ nữ bị bạo hành là một hiện tượng phổ biến ở Thụy Điển nhưng lại chưa bao giờ được mọi người nhận thức rõ ràng. Vì vậy, ông đã sáng tạo ra Salander.
Cô không chỉ có cá tính mạnh mẽ mà còn trải qua cuộc đời đầy trắc trở. Trên người cô tỏa ra khí chất u ám, lạnh lùng và sắc bén. Khi đối mặt với những nghịch cảnh tuyệt vọng như bị áp bức, bắt nạt, thậm chí là cưỡng hiếp, cô không hề bị đánh gục mà trái lại, vẫn kiên cường đứng dậy và thực hiện màn tái sinh theo cách riêng của mình. Cô không phải là nạn nhân, chưa bao giờ là nạn nhân cả.
Là một tác phẩm trinh thám, lý do khiến "Cô gái có hình xăm rồng" được yêu thích đến vậy, Lisbeth Salander chính là linh hồn cốt lõi.
Bộ tiểu thuyết này đã tạo nên một làn sóng lớn ở Bắc Âu, có sức ảnh hưởng vô cùng rộng rãi, thậm chí dẫn đến hàng loạt hệ lụy xã hội. Năm 2009, Thụy Điển đã chuyển thể nó thành phim điện ảnh và trở thành bộ phim bản địa thành công nhất, có doanh thu cao nhất từ trước đến nay tại khu vực Bắc Âu. Phim liên tục giữ vị trí quán quân phòng vé Thụy Điển trong tám tuần, phá kỷ lục phim quán quân tuần lâu nhất trong lịch sử điện ảnh nước này, vượt qua cả "Transformers 2", đồng thời trở thành quán quân doanh thu năm tại Đan Mạch và Thụy Điển.
Không những vậy, bộ phim còn gặt hái được rất nhiều lời khen ngợi tại các lễ trao giải ở Thụy Điển và Na Uy.
Ngoài Salander, nam chính Mikael là một hạt nhân quan trọng khác. Có thể nói Mikael chính là hiện thân của tác giả nguyên tác Stieg.
Trong đời thực, Stieg là một nhà văn kiêm phóng viên, từng làm việc tại Thông tấn xã Trung ương Thụy Điển và dành thời gian rảnh rỗi để tham gia các hoạt động chống chủ nghĩa phát xít. Do lâu nay luôn tận tâm vạch trần các hành vi bất hợp pháp của các tổ chức cực hữu Thụy Điển, ông đã phải chịu đựng những lời đe dọa và cảnh báo tử vong ở các mức độ khác nhau trong nhiều năm.
Mikael trong nguyên tác tích cực bảo vệ công lý xã hội, không mưu cầu danh lợi cá nhân. Dù đời sống riêng tư cũng gặp nhiều rắc rối, nhưng vào thời khắc quyết định thực thi công lý, anh chưa bao giờ nao núng. Có thể nói, Mikael đã tập hợp tất cả những mơ ước và sự kiên trì của Stieg.
Stieg bắt đầu viết series "Thiên Niên Kỷ" từ năm 2001 và hoàn thành vào năm 2004. Đáng tiếc, tháng 11 cùng năm, ông đột ngột qua đời vì bệnh tim, không kịp nhìn thấy loạt tiểu thuyết của mình được xuất bản, càng không kịp chứng kiến cơn sốt đọc sách mà bộ truyện này tạo ra ở châu Âu, thật đáng tiếc biết bao.
Phiên bản "Cô gái có hình xăm rồng" của Thụy Điển đã đạt được thành công to lớn trên phạm vi toàn cầu. Doanh thu 83 triệu đô la có thể không là gì đối với Hollywood, nhưng ở châu Âu, đó là thành tích phá vỡ vô số kỷ lục, thu hút sự chú ý của mọi phía. Đương nhiên, Mỹ cũng đã đưa kế hoạch chuyển thể vào lịch trình.
Ở kiếp trước, phiên bản "Cô gái có hình xăm rồng" của Mỹ chắc chắn là tâm điểm chú ý, thu hút vô số chủ đề bàn tán ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Cuối cùng, David Fincher là người nắm quyền đạo diễn, nam chính do "007" mới Daniel Craig thủ vai, còn nữ chính thuộc về Rooney Mara.
Dưới kỳ vọng cực cao, "Cô gái có hình xăm rồng" lại không thể đạt đến tầm cao của "Mạng xã hội" (The Social Network). Điểm tổng hợp của giới truyền thông chỉ đạt 71 điểm, chỉ có thể coi là ở mức khá. Tại Oscar, phim cũng chỉ nhận được đề cử cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Biên tập phim xuất sắc nhất cùng ba giải kỹ thuật khác.
Không thể phủ nhận, David là một đạo diễn vô cùng xuất sắc. Sự sắc lạnh và dứt khoát mang phong cách David Fincher xuyên suốt bộ phim, mang lại cho tác phẩm một nguồn sức mạnh to lớn, thậm chí còn u tối hơn, lạnh lẽo hơn và đậm chất Bắc Âu hơn cả bản Thụy Điển. Tuy nhiên, điểm yếu của David cũng rất rõ ràng, đó là ông thiếu sự kiểm soát và khai thác đủ sâu đối với các nhân vật. "Mạng xã hội" là như vậy, và "Cô gái có hình xăm rồng" cũng thế.
Trong phiên bản "Cô gái có hình xăm rồng" của David, chủ đề nữ quyền - tư tưởng cốt lõi - đã bị suy giảm đáng kể, thay vào đó là tăng cường bầu không khí hồi hộp và kinh dị. Phong cách tổng thể vẫn tiếp nối sự sắc nét thường thấy của ông, nhưng lại thiếu đi sự chấn động và chiều sâu của bản gốc.
Trên thực tế, kịch bản do Steven Zaillian chấp bút đã cho hai nhân vật nhiều không gian thể hiện hơn, nhằm làm phong phú và sâu sắc hơn hình tượng nhân vật. Vị biên kịch vàng từng viết kịch bản cho "Danh sách của Schindler" và "Băng đảng New York" này có ngòi bút thực sự không tầm thường. Nhưng đáng tiếc, diễn xuất của Daniel quá mô phạm, chất cảm cứng nhắc không thể mang lại chiều sâu cho nhân vật, còn diễn xuất của Rooney thì hơi quá đà, nhưng lại thiếu đi sự tinh tế.
So sánh mà nói, bản gốc tiếp nối phong cách nhất quán của diễn viên châu Âu, tinh tế hơn, đầy đặn hơn, giành chiến thắng hoàn toàn về mặt diễn xuất và xây dựng nhân vật. Còn bản của David thì phong cách hóa hơn, sắc lạnh hơn, nhưng nhân vật lại yếu hơn, chủ đề cũng chệch hướng so với ý tưởng nguyên tác. Nhìn chung, hai phiên bản kẻ tám lạng người nửa cân, tuy nhiên bản gốc vẫn nhỉnh hơn một chút.
Đây không chỉ là suy nghĩ của Lam Lễ, mà các nhà phê bình điện ảnh cũng có chung quan điểm. Điểm tổng hợp của truyền thông dành cho bản Thụy Điển là 79 điểm, cao hơn bản Mỹ.
Đúng như Andy đã nói, thực ra Mikael là một nhân vật đáng để từ từ khai thác. Những gì anh phản chiếu chính là chủ nghĩa lý tưởng và sự đấu tranh thực tế của tác giả Stieg.
Stieg hiểu rõ rằng trong xã hội đương đại, muốn chiến thắng muôn vàn khó khăn để thúc đẩy sự thay đổi của xã hội là điều khó khăn và nguy hiểm đến nhường nào. Stieg cũng biết rõ, chỉ dựa vào sức mạnh của một cá nhân như ông trước áp lực của cỗ máy xã hội thì thật quá nhỏ bé, mạng sống của ông đã nhiều lần đối mặt với hiểm nguy.
Vì vậy, Stieg đã ban cho Mikael sự kiên định và quyết đoán không thể lay chuyển, đồng thời cũng ban cho anh nỗi đau và sự đấu tranh trong nội tâm, giống như Batman trong "Kỵ sĩ bóng đêm" vậy. Để thực hiện công lý, anh buộc phải gánh vác bóng tối, bước đi đầy gian nan. Đây chính là một anh hùng sử thi giống như trong bi kịch Hy Lạp cổ đại.
Trong "Cô gái có hình xăm rồng", chính xác hơn là trong cả series "Thiên Niên Kỷ", dù Mikael đều là nam chính, nhưng hào quang đều bị Lisbeth cướp mất.
Một mặt là vì trên người Lisbeth tập hợp những bi kịch thê thảm nhất, kịch tính nhất và dữ dội nhất. Ngay ở phần đầu cô đã bị cưỡng hiếp, điều này mang lại không gian diễn xuất rộng lớn hơn cho diễn viên. Mặt khác là vì Stieg đã đặt bản thân vào vị trí hỗ trợ, ông là người giải mã các manh mối, còn Lisbeth mới là người xông pha ở tuyến đầu.
Cho nên, Mikael muốn tỏa sáng quả thực không dễ dàng.
Thế nhưng trong mắt Lam Lễ, đây lại là một nhân vật sở hữu vô vàn khả năng, đồng thời cũng tiềm ẩn tiềm năng khổng lồ. Kịch bản phiên bản "Cô gái có hình xăm rồng" của David đã dành nhiều bút mực hơn cho Mikael, nỗ lực thể hiện sự đấu tranh và đau khổ của anh, đây chính là không gian phát huy đáng để khai thác.
Lam Lễ nghiêm túc hồi tưởng lại trí nhớ trong đầu mình, nhưng phát hiện ra rằng dù là bản Thụy Điển hay bản Mỹ, hình ảnh của Mikael trong anh đều đã mờ nhạt, ngược lại, hình ảnh của Lisbeth lại để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc. Cả Noomi Rapace và Rooney Mara đều như vậy.
Lam Lễ cảm thấy đây là một chuyện rất thú vị. Anh không chắc liệu mình còn có thể nhớ thêm thông tin diễn xuất nào về Mikael nữa không, cũng không chắc liệu bản thân có thể khai thác được chiều sâu nhân vật của Mikael hay không, nhưng anh thừa nhận, đây là một nhân vật vô cùng kỳ lạ.
Quan trọng hơn là, vì Mikael phản chiếu cái tôi của Stieg, nên về mặt tuổi tác và trải nghiệm, Stieg đã thiết lập rất nhiều yếu tố cá nhân. Khi viết tác phẩm, bản thân Stieg đã 46 tuổi. Đương nhiên, tuổi sinh học của Mikael cũng như vậy, còn tuổi tâm lý thậm chí còn già dặn hơn.
Đây cũng chính là rào cản lớn nhất mà Lam Lễ muốn thách thức với vai Mikael, cho dù anh đã sống hai kiếp người, đây vẫn là một bài toán khó.
"Bộ phim này không phải ai muốn tham gia là có thể tham gia đâu nhỉ?" Phản hồi của Lam Lễ cũng không đi theo lối mòn. Việc Andy nhắm đến tác phẩm "Cô gái có hình xăm rồng" này tuyệt đối không phải là vô căn cứ.
Bộ phim gốc đã tạo nên tiếng vang lớn như vậy, phiên bản làm lại đương nhiên là tâm điểm thu hút mọi ánh nhìn. Đừng nói đến Andy, ước chừng một nửa Hollywood đều đã chấn động rồi.
Andy khựng lại, bật cười thành tiếng. Phản ứng của Lam Lễ hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của anh. Chỉ trong cuộc trò chuyện ngắn ngủi, Lam Lễ đã nhìn thấu hiện tượng, chỉ ra bản chất. Sự sáng suốt này thật khiến người ta nể phục.
"Vậy là, cậu đã xem bản phim gốc rồi?" Đây là suy nghĩ duy nhất của Andy. Lam Lễ nhún vai không phủ nhận, Andy cũng không truy hỏi thêm, coi như Lam Lễ đã xem bản gốc rồi. Như vậy thì tốt quá, giải thích cũng đơn giản hơn nhiều.
"Đúng vậy, bây giờ dự án này có thể nói là thu hút mọi sự chú ý, ngay cả Roger Ebert cũng bày tỏ sự quan tâm, chưa kể đến những người môi giới kia. Thương vụ này của Sony Pictures thực sự quá hời." Andy gật đầu khẳng định, "Lúc đầu Paramount gần như đã giành được bản quyền rồi, đáng tiếc, chỉ một phút do dự mà rơi vào tay kẻ khác."
"Tuy nhiên, hiện tại hầu hết ánh mắt đều đổ dồn vào nữ chính. Như tôi đã nói, bộ phim này tuy có hai vai chính nhưng sức nặng gần như đè lên vai nữ chính. So mà nói, độ quan tâm dành cho nam chính thấp hơn nhiều." Dừng lại một chút, Andy dường như nhớ ra chuyện gì thú vị, ý cười trong mắt tràn ra, rồi anh đầy hứng thú nói, trong ánh mắt mang theo một tia trêu chọc.
"Hiện tại gần như các nữ diễn viên có độ tuổi phù hợp đều đang nhắm vào vai diễn này. Cho nên, nếu cậu có thể thuận lợi nhận vai, điều này có phải có nghĩa là, tiếp theo cậu sẽ được hưởng một phen diễm phúc. Đây đúng là một cơ hội ngàn năm có một đấy."
