Ban đêm, tại bên trong Nha môn Tào vận Tổng đốc, tại Công thự An phủ sứ năm xưa, dưới ngọn đèn dầu so với ánh nến hậu thành có vẻ hơi quá u ám, nhìn Tiền Lỗi đang đi theo sau mình, Chu Minh Trung mỉm cười nói.

— "Hay cho ngươi một tên Tiền Bính Kỳ, không ngờ mới có mấy ngày không gặp, tiểu tử ngươi vừa tới đã giải cho ta một nan đề!"

Bởi vì là người quen cũ, cho nên Chu Minh Trung tỏ ra vô cùng tùy ý. Hơn nữa ngữ khí lại vô cùng thân thiết, mặc dù cách thức hai người quen biết có chút độc đáo, nhưng điều đó không hề cản trở việc Chu Minh Trung coi hắn là tâm phúc.

Thậm chí cũng chính vì lý do này mà ban đầu hắn mới giữ lại hắn ở Thường Châu, còn sau khi đứng vững chân ở Giang Bắc, lại lập tức triệu tập Tiền Lỗi từ Thường Châu đến bên cạnh ngay.

— "Quân môn, đó là hạ quan giải nan đề cho ngài, chủ ý này rõ ràng chính là chủ ý của ngài mà."

Tiền Lỗi nhìn Chu Minh Trung, vẻ mặt vẫn đầy sự thành khẩn hoảng sợ. Không dám nhận công lao, hắn vội vàng đem công lao trả lại cho quân môn.

Là một vị sư gia, tuyệt đối phải nắm bắt thật nghiêm ngặt chừng mực. Đặc biệt là phải chú ý đến thân phận của bản thân, vĩnh viễn không bao giờ được kiêu ngạo nhận công, bởi vì tất cả mọi thứ của sư gia đều dựa dẫm vào chủ nhân.

— "Ồ? Chủ ý của ta sao?"

Mặc dù thừa biết đề nghị của Tiền Lỗi rất giống với nghĩa binh thời hậu thế, nhưng Chu Minh Trung vẫn có chút khó hiểu hỏi ngược lại.

— "Ta đã từng nói việc này hồi nào chứ?"

Lúc này Chu Minh Trung ngược lại thực sự có chút nghi hoặc, rốt cuộc bản thân đã từng nói qua cái phương pháp "dùng thuế ép binh" hồi nào cơ chứ?

— "Quân môn, ngài là quý nhân hay quên, hồi trước lúc mộ binh ở Giang Âm, chẳng phải lão gia ngài từng oán trách đó sao, việc mộ binh này quả thực tốn kém thì chớ, mà lại còn khó mộ, muốn chiêu mộ tinh binh thì lại càng khó khăn chồng chất. Ngài còn nói Trung Quốc chúng ta càng ngày càng thụt lùi rồi, thời Xuân Thu của tổ tông, các nướcTrưng phát (chinh phạt/điều động) binh tốt, làm gì có chuyện có quân lương, chư hầu chiêu binh, nào có phải là vét sạch đinh tráng trong thiên hạ đâu, chư hầu thu lương, chính là vét sạch lương thực trong thiên hạ, bách tính không ai là không tuân theo, thế mà bây giờ, cho dù chúng ta có mang bạc đi mộ, thì há lại mộ được binh lính vừa ý? Ngay cả mộ dăm ba tên con nhà lành cũng đã khó khăn thế này rồi, huống chi lại còn là đinh tráng thân cường thể tráng."

Được nhắc như thế, ngẫm lại hình như lúc trước bản thân đúng là có oán trách thật, từng oán trách chế độ mộ binh của Trung Quốc thời cổ đại.

— "Cho nên, khi hạ quan lúc rảnh rỗi không có việc gì làm, liền lật xem sử sách, sau đó phát hiện ra, quả thực đúng là đạo lý này, không nói gì khác, đơn thuần như phủ binh nhà Đường chẳng phải cũng do bách tính gánh vác đó sao, thậm chí bọn họ còn phải tự chuẩn bị đao kiếm lương thảo. Bách tính nào dám không tuân theo chứ, chế độ mộ binh này hưng thịnh từ thời Ngũ Đại, hưng thịnh từ đời Tống, từ ngày Trung Nguyên chúng ta thực hiện việc lấy lương hướng để mộ binh đến nay, Trung Nguyên chúng ta và đám rợ Hồ phương Bắc đánh nhau đa phần đều ở thế hạ phong, ngược dòng quá khứ mà xem, các triều đại lịch sử đời nào đời nấy chẳng đánh bọn chúng như chơi đùa vậy... Thậm chí không cần ngược dòng quá khứ, ngay như thời gian Cao hoàng đế đánh đám rợ Hồ năm đó, há chẳng phải cũng dễ như chơi sao..."

Mặc dù lời nói có hơi phóng đại một chút, nhưng những lời của Tiền Lỗi vẫn khiến Chu Minh Trung khẽ gật đầu.

— "Quả thực là như thế, chế độ mộ binh tuy có thể chiêu mộ được đinh tráng, nhưng lại cực kỳ tốn kém tài lực, triều Tống, cấm quân không dưới một triệu, tài lực quốc gia đều bị tiêu hao sạch vào một triệu tên hung bạo binh lính này, đến mức triều đình không có nổi tài lực dồi dào để mua ngựa, sắm vũ khí."

Khẽ gật đầu một cái, đối với cách nhìn này của Tiền Lỗi, Chu Minh Trung tỏ ra đồng tình. Chế độ mộ binh làm tiêu hao tài lực quốc gia, đây là quan điểm phổ biến nhất của hậu thế, cho nên trong thời chiến, các quốc gia thường hay thực hiện chế độ trưng binh. Một trong những biểu tượng cho sự phục hồi của cái gọi là chủ nghĩa quân sự cổ điển chính là việc thực thi chế độ trưng binh. Mà bất luận là La Mã cổ đại hay Trung Quốc cổ đại, một trong những biểu tượng cho sự suy tàn của chúng chính là việc chế độ mộ binh thay thế cho chế độ trưng binh.

Giống như việc La Mã cổ đại chiêu mộ người rợ làm chủ lực cho các quân đoàn La Mã, đã dẫn đến sự suy tàn của Đế quốc La Mã cổ đại vậy. Việc nhà Đường chiêu mộ binh lính tộc người ngoài cũng tương tự đã dẫn đến sự suy tàn của Đại Đường đế quốc.

— "Nào phải chính là cái đạo lý này sao, nếu như vào thời nhà Tống, có thể đem quân lương của một triệu cấm quân dùng vào việc mua ngựa, sắm vũ khí, thì còn gì phải lo không đánh bại được Liêu Kim? Mấu chốt chính là khoản quân lương này, khoản quân lương này đã ngốn hết phần lớn tài lực trong thiên hạ, việc mua ngựa, sắm vũ khí đều không có tiền, thậm chí ngay cả Bắc phạt cũng không có tiền, lại còn lập ra cái gọi là 'Phong Xuân Khố' để trù bị quân lương, rồi còn Liêu hướng của triều đình nữa, số tiền lương hướng này là phát cho ai? Mặc dù có phần của binh tốt, nhưng mà hơn một nửa là bị người ta ăn bớt quân lương rồi! Thời Chiến Quốc, thời Hán Đường, há từng có cái thuyết ăn bớt quân lương bao giờ? Đã thế năm đó không có quân lương mà vẫn có thể điểm binh một triệu, cớ sao bây giờ mộ binh lại chẳng có ai chịu đến?"

Tiền Lỗi vừa nói thế, chân mày Chu Minh Trung liền hơi nhướng lên, đối với lời nói của Tiền Lỗi, hắn càng lúc càng cảm thấy có hứng thú hơn. Sau khi đến thời đại này, mặc dù hắn đã cố gắng thiết lập một thể chế quân sự hiện đại, thông qua thắng lợi về mặt thể chế để đè bẹp nhà Thanh, thế nhưng lại chưa từng nghĩ tới đáp án lại nằm ở thời Xuân Thu, nằm ở thời Chiến Quốc.

Sau khi suy tư một lúc, Chu Minh Trung cuối cùng cũng thông suốt được vấn đề đã làm khó dễ hắn nhiều năm qua ở thế giới đằng sau. Tại sao, Trung Quốc từ sau thời nhà Tống, trong đại đa số các trường hợp đều không thể tạo ra ưu thế áp đảo đối với các bộ tộc du mục phương Bắc. Không phải nói Trung Quốc không có lực lượng để tạo ra ưu thế áp đảo đối với bọn họ. Mà là Trung Quốc không bao giờ dồn lực lượng của mình vào một chỗ nữa. Khoản chi tiêu quân lương khổng lồ đã vắt kiệt của cải của quốc gia.

— "Không phải là không có, mà là không có quân lương. Trước thời Hán Đường, quân nhân không có quân lương, bọn họ thậm chí còn cần phải tự chuẩn bị vũ khí, lương thực, thực hiện trách nhiệm của một người bách tính — trách nhiệm tòng quân xuất chinh, bắt đầu từ việc người nước thời Tiên Tần tòng quân, cho tới tận thời Hán Đường, hễ là bách tính Trung Quốc chúng ta, ai ai cũng có nghĩa vụ tòng quân xuất chinh! Tòng quân là nghĩa vụ! Cũng chính vì thế, trước thời Hán Đường, bất kỳ vương triều chính thống Trung Nguyên nào khi đối mặt với các bộ lạc du mục phương Bắc, ưu thế áp đảo lớn nhất là gì? Là nhân lực! Là tài lực! Chúng ta có thể đem toàn bộ nhân lực, toàn bộ tài lực đổ dồn vào đó, như vậy dẫu chỉ có vài chục vạn, mấy triệu người rợ thì sao có thể là đối thủ dưới sức mạnh dốc toàn quốc của chúng ta được. Vào thời điểm đó, chúng ta hoàn toàn dùng sức mạnh để nghiền ép. Huống chi chúng ta còn có ưu thế về mặt văn minh! Mà sau thời nhà Tống, một kẻ bề ngoài có vẻ to lớn như chúng ta, lại căn bản không cách nào tập trung lực lượng để đối phó với người rợ phương Bắc. Đáng lẽ ra số tài lực đa phần phải dùng để tăng cường chiến bị, toàn bộ lại đều bị dùng để nuôi binh! Thép tốt căn bản không được dùng vào lưỡi dao! Cứ như thế, làm sao có thể đánh bại được những kẻ rợ toàn dân đều là binh lính đó chứ, bọn họ bề ngoài có vẻ nhân khẩu không nhiều, nhưng bọn họ thường có thể tập trung toàn bộ lực lượng. Còn chúng ta ngay cả một phần mười lực lượng cũng không tập trung nổi!"

Đúng vậy, chính là nguyên nhân này!

Cuối cùng vấn đề vẫn luôn làm Chu Minh Trung đau đầu bấy lâu nay, vào lúc này đã nhận được câu trả lời. Hạt nhân của chủ nghĩa quân sự cổ điển là gì?

Hạt nhân thực sự của nó chính là động viên toàn bộ lực lượng của cả quốc gia trong chiến tranh! Chính là tổng động viên thời cổ đại! Giống như nước Tần với dân số 6 triệu người, có thể động viên ra hàng triệu quân đội, mà vẫn không phải lo lắng về quân lương, quân nhu vậy. Còn đến thời nhà Tống, một triệu cấm quân đối với một đất nước có dân số vài chục triệu người như nhà Tống đã trở thành một gánh nặng vô cùng nặng nề.

Đây chính là điểm khác biệt mang tính cốt lõi, dưới thể chế mộ binh, quốc gia vĩnh viễn không thể đem toàn bộ lực lượng dùng cho quân bị! Cũng chính vì thế, một vương triều Trung Nguyên bề ngoài có vẻ to lớn, dưới thể chế này, lực lượng thực tế bỏ ra chưa chắc đã mạnh mẽ hơn đám người rợ toàn dân là lính ở phương Bắc.

Trên thực tế, Tiền Lỗi không hề nghĩ xa đến thế, ý nghĩ của hắn rất đơn giản, chính là thời đó có thể trưng binh, thì bây giờ cũng có thể trưng binh tương tự. Lúc này được quân môn nói cho một trận, những vấn đề trước đây chưa hiểu rõ, bây giờ dường như đều đã thông suốt cả rồi.

— "Giống như trong bài Mộc Lan từ đã nói 'Quân thư mười hai cuộn, cuộn nào cũng có tên cha'. Trước thời Hán Đường, Trung Nguyên chúng ta thi hành chế độ trưng binh, người Hán chúng ta đẩy mạnh chế độ tam quân canh chiến lên ngựa làm binh, xuống ngựa làm nông, như vậy tự nhiên không cần phải chi trả quân lương, không có gánh nặng nuôi binh, quan phủ tự nhiên có thể cung cấp cho binh tốt áo giáp, binh khí tốt nhất, hơn nữa mỗi lần điểm binh, thời Hán Đường đều có thể điểm gọi nam đinh trong cả nước, từ đó lựa chọn ra những binh lính cường tráng nhất, như thế thì binh lính thời Hán Đường há lại có thể không mạnh cho được?"

Đây mới chính là gốc rễ khiến cho Hán Đường hùng mạnh, không phải vì nguyên nhân nào khác, cũng chẳng phải cái gọi là sự dũng mãnh dám chết của người Hán, mà là bởi vì vào thời điểm đó, bọn họ đẩy mạnh chế độ quân sự có tỷ lệ chi phí hiệu quả cao nhất, sự hùng mạnh của bọn họ được xây dựng trên sự hùng mạnh về mặt thể chế! Dựa vào chính truyền thống chế độ tam quân canh chiến "lên ngựa làm binh, xuống ngựa làm nông" của người Hán. Mà hễ xuất hiện chế độ mộ binh thì thường đồng nghĩa với việc chi tiêu của triều đình tăng vọt và khả năng kiểm soát suy giảm, còn trong chế độ trấn doanh binh của nhà minh lại càng điển hình hơn, binh lính thường xuyên nổi loạn đòi lương, càng khiến triều đình khổ sở không thôi, sứt đầu mẻ trán.

— "Quân môn nói rất phải! Hạ quan chỉ nghĩ đến việc điểm binh thế nào, lại chưa từng nghĩ đạo lý canh chiến này mới thực sự là gốc rễ để cường quốc."

Khẽ nịnh nọt quân môn một câu, Tiền Lỗi lại lắc đầu nói.

— "Hôm nay đã chẳng còn là ngày xưa nữa, hiện tại, muốn đẩy mạnh chế độ tam quân canh chiến 'lên ngựa làm binh, xuống ngựa làm nông' tự nhiên là không mấy khả thi. Cho nên, hạ quan cho rằng, nếu như hiện tại mộ binh không thể chiêu mộ đủ binh nguyên, thì hãy cứ tiến hành trưng binh giống như thời cổ đại, nhà nào có một đinh thì miễn, hai đinh thì trưng một, năm đinh thì trưng hai, kẻ nào không tuân theo thì đánh thuế thật nặng!"

Mặc dù trước đó Tiền Lỗi đã từng đề cập đến kiến nghị "dùng thuế ép binh", nhưng hiện tại lại tiếp tục sửa đổi, ý nghĩa ép buộc càng đậm đặc hơn. Trước đó hãy còn có cơ sở tự nguyện, mà bây giờ chỉ đơn giản là yêu cầu tất cả các hộ gia đình đều bắt buộc phải có người tòng quân. Lắng nghe đề nghị của hắn, Chu Minh Trung vẫn tiếp tục hỏi.

— "Bính Kỳ, nhỡ như bọn họ thà chịu nộp thuế nặng chứ nhất quyết không chịu tòng quân thì sao?!"

Mặc dù Tiền Lỗi không phải là một vị sư gia xuất thân chính quy, nhưng kẻ từng làm sư gia cho nhà Thanh ngần ấy năm trời như hắn thì giỏi nhất là cái gì? Chính là cách thức bách hại, xách động bách tính.

— "Cái này có gì mà khó, cứ trực tiếp dựa vào lý giáp để lập sổ điểm binh là được!"

"Lý giáp" trong miệng Tiền Lỗi chính là chế độ hương thôn thời đại này, lấy mười hộ làm một giáp.

— "Khi điểm binh, lấy một giáp mười hộ làm chuẩn, sau khi rút thăm điểm binh, nếu kẻ nào trúng thăm mà không chịu tòng quân, cả mười hộ đều sẽ bị đánh thuế nặng, chín hộ kia tất sẽ căm hận kẻ không chịu tòng quân đó, cứ như vậy, hắn còn có thể đặt chân nổi ở trong thôn xóm nữa hay sao. Cứ như thế, với mấy chục vạn hộ ở Giang Bắc, mấy vạn tinh binh chẳng phải là muốn lấy là có ngay hay sao?"

Sau khi nói xong những lời này, Tiền Lỗi không khỏi đắc ý lên. Hắn nghiên cứu sách cổ, nghiên cứu ròng rã bao nhiêu ngày trời, cuối cùng cũng ngẫm ra được một cái phương pháp trưng binh như thế này.

Nhìn Tiền Lỗi có vẻ hơi đắc ý, Chu Minh Trung trầm ngâm suy nghĩ một lát rồi hỏi ngược lại.

— "Nếu như cứ cưỡng ép trưng binh thế này, bách tính Giang Bắc đều đồng loạt kêu lên không tuân theo, thì phải làm thế nào?"