Chiến tranh làm con người ta thay đổi theo nhiều cách, nó vừa mở đường cho bạn đến gần hơn với con người thật của chính mình, hoặc nó cũng có thể khơi gợi ra những biến dị trong đó bạn là một con ấu trùng được gói chặt trong một cái kén đang hóa thành nhộng trong môi trường ẩm ướt, tăm tối. Cứ coi như bạn không phá nứt vỏ bay ra thì bạn cũng sẽ chui ra từ một cái kén, sau đó thì bạn thay đổi nhiều so với bạn của trước kia đến mức bạn lo sợ rằng mình bị điên, và bởi vì mọi người ở nhà đối xử với bạn cứ như bạn là một người hoàn toàn khác. Một người nào đó mà do trùng hợp đến mức kì lạ, lại có cùng tên, cùng địa chỉ và cùng cả quan hệ huyết thống với bạn - người lẽ ra phải chết trong chiến tranh. Và bạn chẳng còn sự lựa chọn nào khác ngoài cách sống như một kẻ mạo danh vì bạn không thể nhớ ra mình là người như thế nào trước chiến tranh. Chỉ có một cách giải thích đơn giản nhưng kinh khủng cho việc này, đó là bạn được sinh ra trong chiến tranh. Bạn lăn lê bò toài một cách khát máu và được huấn luyện đầy đủ mà không cần đến cả chiến hào.
Chiến tranh là người thay đổi vĩ đại nhất.
James chỉ có một thứ duy nhất chung với người đàn ông bỏ đi để tham gia chiến tranh ba năm về trước: Kathleen, con gái họ. Ngày 10 tháng 12 năm 1917, anh bước xuống khỏi tàu ở ga Sydney, một nơi vẫn còn nguyên vẹn.
Anh đã có vài năm tập luyện có mặt và biến mất cùng một lúc do đó không khó để anh tìm đường đi từ Sydney đến New Waterford. Anh đi bộ khoảng chín dặm trên con đường đóng băng trong cuộc sống thường dân của mình, chiếc túi vải vắt trên vai, cứ mỗi bước đi trong đầu anh lại vang lên “Sydney, New Waterford, Sydney, New Waterford”. Phía bên trái của anh là châu Âu.
Vài người nhìn thấy anh đi vào thị trấn và đi trên đại lộ Plummer, họ không biết anh là một anh hùng, họ chỉ biết là anh đã sống sót trở về trong khi những người khác đã chết, và vẫn đang chết. Anh bước lên thềm nhà mình và đã có thể chào vợ mình cứ như một người nào đó anh đã từng quen, vỗ đầu hai đứa bé đang nhảy cẫng lên vì mừng rỡ và gọi anh là cha, và tránh né ánh mắt của một người quá thực.
Anh đi vào nhà và đi lên trên gác xép. Anh bỏ lưỡi lê của mình vào trong hộp đựng đồ, anh lờ đi lời dặn của bác sĩ quân y và lao ngay vào việc. Anh cần phải đẩy cô bé đi xa trước khi anh lại quen với cảm giác mình đang sống một lần nữa.
Kathleen rất lo lắng nhưng cô cố trưởng thành hơn bằng suy nghĩ: không phải là cha không thương mình nữa, chỉ là bởi vì chiến tranh quá kinh khủng.
James dựng một cái lán nhỏ bên hông nhà và một cái bàn máy trong đó. Giáng sinh đến rồi đi nhưng anh không hề để ý, mặc kệ sự phấn khởi của mấy đứa nhỏ và mùi bánh nướng bay ra từ trong bếp. Trơ tráo như gáo múc dầu, và không bàn bạc với vợ một lời nào, anh đưa ra một lời đề nghị với ông Mahmoud. Ông Mahmoud cung cấp cho công ty than và dầu Dominion, còn James thì cung cấp cho nhà Mahmoud. Chỉ giày thôi, nhưng đó là một sản phẩm quan trọng mà những hầm mỏ rất quan tâm. Ông Mahmoud sẽ cho James mượn số tiền khởi nghiệp và sau đó mua lại giày với mức giá dưới giá sỉ mà ông đang phải chi để chuyển giày từ Halifax về cửa hiệu của ông ở Sydney. James bắt đầu làm giày. “Cha ơi!”
“Sao, Kathleen?”
“Cha vẫn ổn chứ?”
“Ừ, cha vẫn bình thường như trời vẫn mưa vậy.”
“Hôm nay là sinh nhật con!”
“Ừ, chúc mừng sinh nhật con gái!”
“Cám ơn. Cha ơi!”
“Sao?”
“Cha có muốn con hát cho cha nghe không?”
“Ta thích lắm, con yêu, nhưng ta còn phải làm việc.”
Ông Mahmoud đã bắt đầu có một sự nể mặt bất đắc dĩ đối với thằng con rể chẳng có gì tốt đẹp của mình nhưng ông vẫn tiếp tục giữ liên lạc với James hoặc gia đình. Đối với James thì vậy cũng tốt. Họ trao đổi thư từ thông qua Leo Taylor. James bắt đầu làm ra tiền.
Anh lục lọi lại những cái danh thiếp mà anh thu được trong buổi diễn độc tấu của Kathleen ở Halifax nhiều năm về trước và làm bảng vấn tin. Anh viết một bức thư cho quản lý nhà hát Metropolitan ở New York, “Thưa ông, theo ý kiến của ông thì ai là người đào tạo chuyên nghiệp trong lĩnh vực luyện thanh?”. Anh nhận được hồi âm và gửi một bức điện dài đến một người có cái tên nghe như tiếng Đức ở thành phố New York. Sau đó là hồi âm: “Vâng, - ông ấy sẽ gặp Kathleen ở phòng thu của mình tại đường 64 và Central Park West, lúc 10 giờ ngày một tháng ba năm 1918”. James viết thư cho cô chị họ của mình, Giles ở New York. “Mẹ tôi luôn đánh giá chị rất cao…, …và dĩ nhiên tôi sẽ hoàn trả lại cho chị đầy đủ….”
Thời điểm đã đến, Kathleen mới gần mười tám nhưng giọng hát của cô đã hoàn toàn sẵn sàng, và cô Giles cũng đã đồng ý làm người bảo hộ. Hơn nữa, James đã thôi tự lừa dối mình về nơi an toàn nhất dành cho cô bé.
Mặc dù có tiệm giày thì rõ ràng là việc này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tài chính gia đình, nhưng James không hề do dự. Anh viết thư cho ông Mahmoud và hỏi thẳng ông về việc mượn tiền cho cô bé đi học ở New York.
Đã từng tròn trịa phốp pháp là vậy nên rất dễ nhận ra ông Mahmoud đã ốm đi nhiều sau mấy năm qua. Công việc làm ăn đã ăn mòn đi da thịt và bộ xương chắc khỏe của ông, tuy nhiên sự tỉnh táo vẫn ánh lên trong đôi mắt luôn luôn tinh tường. Mái tóc mỏng đi nhiều và chuyển sang màu xám bạch kim, hai nếp nhăn hằn sâu hai bên khuôn mặt ông, kéo dài từ xương gò má xuống đến hàm. Càng ngày ông càng giống cái ghế gỗ ở căn phòng phía sau của cửa tiệm. Chỉ có mình bà Mahmoud có thể nhìn vào ông bây giờ mà vẫn thấy được hình ảnh chàng trai cao to đẹp trai của ông ngày xưa. Ông Mahmoud ngước mắt lên khỏi lá thư của James và nhìn sang cây đàn piano đáng nguyền rủa. Giọng hát di truyền từ nhà Mahmoud, chắc chắn là vậy. Tất cả đàn ông và phụ nữ trong nhà ông đều có thể hát. Khả năng hát bẩm sinh. Đó là một món quà của Chúa và hiển nhiên là Chúa cùng ông Mahmoud đã chuyển món quà này qua Materia - chết rồi, đối với ta nó đã chết rồi - tới đứa con gái lớn nhất của thằng khốn đó. Thật tồi tệ. Nó không phải là cháu ngoại của ta.
Ông Mahmoud nhẹ nhấc ngón tay trỏ bên tay trái lên và vợ ông đến rót đầy tách trà cho ông.
Trong bếp, Teresa Taylor đang xắt rau mùi tây để chuẩn bị cho món tabooleh và thắc mắc tại sao đến giờ ông Mahmoud lại vẫn đối xử với vợ mình như một người hầu trong khi ông dư sức thuê vài người hầu khác. Cách giữ một người hầu dự phòng kì lạ của người da trắng có thể không thực sự được áp dụng ở đây bởi vì dù bạn có nói là bạn nắm giữ cuộc sống trong tay mình thì nhà Mahmoud cũng không hẳn là da trắng. Họ là một kiểu khác, có vẻ hơi da màu. Ở Nova Scotia lúc đó, điều này có nghĩa là đối với nhà Mahmoud thì những rào cản màu da đối với các vấn đề xã hội đều có thể thương lượng được. Họ giàu có, điều đó giúp ích rất nhiều.
Teresa là một người đẹp, mặc dù hầu hết mọi người ở khu này không nghĩ vậy trừ khi họ thấy hình của cô trong một quyển sách về châu Phi. Mọi thứ thuộc về Teresa đều cao ráo và thanh thoát - khuôn mặt, đặc biệt là đôi mắt. Mọi thứ thuộc về cô đều tốt đẹp - đôi tay đang cắt khoai tây, cổ chân lúc đứng và lúc sải những bước dài giữa quầy tính tiền, bàn bếp và bồn rửa chín tiếng mỗi ngày. Giọng cô hơi trầm. Dưới lớp áo, cây thánh giá bằng bạc cô đang đeo là do Hector cho cô.
Teresa sẽ không làm hầu gái mãi, cô đã đính hôn và chuẩn bị kết hôn. Cô vắt nước từ ba quả chanh và cầu nguyện một chút để tạ ơn Chúa Jesus đã cho Hector được bình an. Vào năm 1914 anh đã xung phong đi chiến đấu viễn chinh nhưng quân đội không thể có anh trong hàng ngũ: đây là một cuộc chiến của người da trắng và họ không muốn có một đội quân “bàn cờ”. Thay vì nhập ngũ, Hector vào làm việc tại một nhà máy thép và thề sẽ từ bỏ chiến tranh. Giờ thì họ không thể bắt anh đi lính vì anh đang làm trong ngành công nghiệp nòng cốt. Teresa và Hector đều đang để dành tiền để có thể đến Mỹ và học thêm để trở thành công sứ Giáo phái Anh.
Teresa đã quen biết Hector gần như cả cuộc đời. Khi cô mười tuổi, gia đình họ cùng đến đây, chuyển từ một hòn đảo tươi tốt sang một nơi hoang vu, cha của họ có thể làm việc, lúc đầu là ở mỏ, sau đó là ở nhà máy. Teresa đã lớn lên ở khu Coke Oven của vùng White Pier - Sydney, mặc kệ chiến tranh đang diễn ra và khói bốc lên từ những con tàu và ống khói nhà máy, cô vẫn không muốn sống ở một nơi nào khác, trừ thành phố New York, đó là nơi mà cô và Hector sẽ chuyển đến sau khi họ kết hôn.
Vì vậy Teresa không có cảm giác miễn cưỡng khi làm việc ở nhà Mahmoud và nó cũng không phải là một việc tệ. Cô thích những món ăn mà cô được học để nấu cho họ, ví dụ như món tabooleh này. Đó là một sự thay đổi tốt so với gia đình Ănglô và Xcốtlen mà cô đã từng làm việc trước đây với những món thịt và khoai tây bất tận, và không có một tí gia vị nào. Người nhà Mahmoud đều rất thân thiện và biết cách khuấy động một bữa tiệc - luôn hát hò mà không cần phải có rượu để lấy tinh thần, hoàn toàn khác với một bữa ăn với thịt và khoai tây. Và ông Mahmoud trả rất hậu hĩnh, Teresa đã bắt đầu mua được đồ cô dâu cho mình. Ông luôn đòi hỏi những thứ tốt nhất, nhưng không như hầu hết những người khác, ông sẵn sàng trả cho những thứ đó - ông không bao giờ quên nơi mình đã từng ở. Ông cũng chưa bao giờ có một sự thay đổi không phù hợp nào, mặc dù đôi khi ông cũng nổi giận. Cứ hỏi những cô con gái của ông mà xem. Trong khi đó Teresa vẫn cố gắng làm việc chăm chỉ, không làm phiền ông và cảm thấy thương xót cho bà ấy. Bà Mahmoud có tất cả mọi thứ mà tiền có thể mua được - không kể đến một gia đình tận tụy và rất nhiều cháu chắt. Nhưng bà ấy cũng có một nỗi đau riêng, Teresa biết chắc như vậy. Teresa chắt nước khỏi món lúa mì nứt mà người Li-băng gọi là burghul và nhồi chúng vào miếng thịt đã ướp - tối nay họ sẽ ăn món kibbeh.
Ở nhà trước, ông Mahmoud đang ngủ gà gật trong khi vợ ông, bà Giselle, đứng nhìn. Trừ mái tóc đã điểm bạc thì bà dường như không thay đổi qua từng ấy năm, vẫn khuôn mặt đầy đặn láng mịn, cánh tay tròn trịa, ánh mắt mềm mại. Bà đang đeo chiếc nhẫn đá mặt trăng và chuỗi ngọc trai thật để làm chồng bà vui lòng. Bà cẩn thận lấy bức thư ra khỏi tay ông Mahmoud và cầm nó xuống bếp.
“Teresa, đọc giùm ta!”
Bà Mahmoud chưa bao giờ học đọc tiếng Anh. Teresa đọc lớn, sau đó nói “Kathleen Piper. Đó là cô gái mà chúng ta đã đi nghe cô hát ở nhà hát Lyceum trước khi chiến tranh xảy ra.”
Bà Mahmoud gật đầu “Nó là cháu ngoại của ta.”
Teresa nhướn mày. Cô bé mà em trai mình ngày ngày vẫn đưa đón đi học. Nàng công chúa chưa bao giờ nói tiếng nào với nó. Một cô bé có giọng hát tuyệt vời. Ồ. “Đó là cháu ngoại của bà sao, bà Mahmoud?” Giselle gật đầu.
Đêm hôm đó lúc đi ngủ, bà đã thuyết phục chồng mình một cách điệu nghệ để làm chúng trở thành những ý kiến của chính ông. Sáng hôm sau ông viết một tấm chi phiếu và tự nói với mình rằng ông làm việc này chỉ vì Giselle. Nhưng khi ông viết đến số 0 thứ ba thì trong đầu ông lại thoáng qua cái suy nghĩ về tương lai cái giọng hát di truyền của gia đình, được toàn thế giới công nhận. Sự thành công của ông ở Thế giới mới huy hoàng lên ngôi.
Chỉ có Teresa mới có thể làm nhiệm vụ đưa bức thư quan trọng như vậy, ông Mahmoud đặt bức thư vào tay cô và dặn “Lấy hóa đơn nhé!”. Teresa khởi hành đi đến New Waterford, nơi cô có cơ hội hiếm hoi để tận mắt thấy một nhánh giản dị của gia đình Mahmoud.
Materia mở cửa, cô đang mặc một chiếc váy lót và đang cầm một cây kéo gỉ sét trong tay. Cô đang cắt bầu dục để chuẩn bị làm bánh. Frances bé bỏng lấp ló nhìn ra từ sau vạt của chiếc áo màu mè điên loạn của mẹ. Cái nhìn chằm chằm của Materia ngày càng mở rộng, cứ như là cô có thể thấy nhiều thứ của thế giới cùng một lúc hơn là những người khác. Nhưng mặc dù có vẻ cô nhìn thấy nhiều hơn, cô cũng không thể hiện được cái vẻ của một người đang hiểu những thứ mà mình nhìn thấy. Cô không phải là quan sát, mà là nhìn chằm chằm. Giờ thì cô đang nhìn chằm chằm vào Teresa.
Teresa nhận ra dáng vẻ của một người chưa bao giờ thực sự ở đó. Teresa có thể đã nghĩ người phụ nữ to béo buồn bã ở cánh cửa kia là một người giúp việc thuê nếu cô không chuẩn bị trước là mình sẽ gặp những nét quen thuộc của người nhà Mahmoud có thể thấy rõ trong vóc dáng, làn da láng mịn và đôi mắt của bà Mahmoud mờ ảo trên khuôn mặt.
“Cô Piper?”
Materia gật đầu. Teresa hỏi một cách lịch sự “Có ông Piper ở nhà không thưa cô?”
Bé Frances chưa bao giờ thấy một người da đen trước đây. Mọi người xung quanh cô bé đều có làn da trắng như tuyết trừ mẹ da ngăm đen. Cô bé chồm tới phía Teresa và chạm vào tay cô, tay đang cầm cái phong bì. Teresa nhìn xuống và cười với cô bé. Frances giữ lấy khoảnh khắc đó và cất nó vào một nơi an toàn chung với hai, ba cái khác.
Trong khi đó, Materia đang lẩm bẩm gì đó và vẫy cái kéo một cách mơ hồ về hướng cái lán bên hông nhà. Teresa tiến về phía cái lán và Frances đi theo. Materia quay trở vào bếp và lại tiếp tục cắt bầu dục, cắt, cắt.
Qua kẽ nứt trên cửa, Frances nhìn thấy Teresa đưa cái phong bì cho cha, cha mở phong bì ra và nhìn vào bên trong một lúc. Sau đó Teresa đưa cho cha em một mảnh giấy để viết gì đó và cô cất nó vào lại trong ví. Khi Teresa ra khỏi cái lán thì Frances lang thang gần đó.
“Con muốn gì nào, bé cưng? Từ đâu mà con có mái tóc vàng xinh đẹp thế này?”
Frances nhìn lên như một cách trả lời. Những gì cô bé muốn là tất cả mọi thứ của người phụ nữ tuyệt vời này, chắc chắn bà là một nữ hoàng từ một nơi xa xôi nào đó. Teresa sẽ cười nếu cô biết được: Nữ hoàng của Whitney Pier, cưng à.
“Cho con này, bé cưng.” Teresa cho Frances một cục kẹo cứng, ngay lúc đó… “Frances!”
Đứa bé và người phụ nữ nhìn lên và thấy cô gái vàng đang bước xuống khỏi chiếc xe vừa đỗ lại ngay trước nhà. Leo Taylor đã có một chiếc xe có động cơ, một chiếc Ford đời T với cái tên cậu được tô vẽ bên hông xe, Vận tải Leo Taylor. Anh giữ cửa mở và Kathleen bước xuống mà không buồn liếc nhìn cậu lấy một cái. Chính cô là người đã hét lên và chen vào cuộc đối thoại ngọt ngào của hai người, giờ thì cô đang tiến về phía họ một cách nghiêm trang và hỏi bằng giọng trí thức “Tôi giúp gì được cho bà không?”
Giúp cái đầu cô ấy, Teresa nghĩ “Không thưa cô Piper, tôi chỉ mang vài thứ đến cho cha cô thôi!”
“Trese, đến đây nào!”
Leo Taylor không muốn lảng vảng gần đó. Teresa lắc đầu khi trèo lên xe của em trai mình. Nhà Piper - sống như những kẻ chiếm hữu cả ngọn đồi và cư xử như kiểu hoàng gia. Họ lái xe đi.
“Đưa tay cho chị coi nào Frances!”
Frances mở bàn tay nhỏ xíu và khoe cục kẹo bạc hà cam thảo màu trắng đen. Một phần thưởng. Kathleen lấy viên kẹo và ném nó vòng lên cao qua sân và rơi tõm xuống con lạch.
“Em biết là em không được nhận kẹo từ người lạ mà Frances, đặc biệt là những người da màu!.”
