Điều làm James căm phẫn nhất là từ “enklese” vô nghĩa, cậu không phải người Anh, không có một giọt máu Anh nào trong người cậu, cậu là người Xcốt-len và Ailen, như chín mươi phần trăm số người trên cái đảo bị Chúa bỏ rơi này, nếu không kể tới những người Canada. Những tên Xi-ri da đen bẩn thỉu.

“Người Li-băng”, Materia nói.

“Có gì khác nhau đâu chứ, không có họ sẽ tốt hơn cho em.”

Ở Low Point không có thị trấn hay làng mạc nào, chỉ có những cái mỏ nhỏ ở quanh đây, một số có từ những ngày đầu thời Pháp nhưng giờ chúng đều đã bị đóng cửa. Tuy vậy vẫn có những đống bừa bộn ở khắp nơi và bạn vẫn có thể tìm thấy than. Người hàng xóm gần nhất là một người Do Thái làm nghề chăn nuôi gia súc lấy thịt ăn kiêng, và James vẫn giữ khoảng cách với ông, có Chúa mới biết những thứ lễ nghi gì liên quan đến gà và cừu.

Ở phía sau nhà có một con lạch, nó đổ vào đại dương ở cách đây khoảng nửa dặm. Biển Đại Tây Dương luôn trong tầm mắt và cả James lẫn Materia đều sống dựa vào điều này.

Nếu đi dọc theo con lạch, bạn sẽ đi dọc theo một bãi cỏ màu xanh nhợt nhạt, mọc lộn xộn và ẩm ướt, hãy cẩn thận để không vấp phải những hòn đá nằm lặng im và trồi lên ở đây, ở kia. Ngang qua một hai cây trường xuân lớn, qua mùi hương từ hoa của chúng, qua những chuỗi hạt nhựa cây kẹt trong màn mưa. Bạn sẽ bị bất ngờ vì những cây nấm màu đỏ tươi và sẽ dừng lại ngắm nhìn, hoặc sẽ cúi xuống để cảm nhận sự trong lành của dòng nước, làm đôi mắt mình tỉnh táo bằng cách ngắm những hòn đá cuội lấp lánh ánh kim loại ở đáy dòng. Lúc này giày của bạn đã bị ướt, và tóc thì lấm tấm những hạt nước, bạn đã đến con đường bụi bặm kéo dài chín dặm đến Sydney nếu quẹo trái, và đi hết đường để đến vịnh Glace nếu quẹo phải. Một số người gọi đây là đường Old Lingan, một số khác gọi nó là đường Victoria hay Old Low Point, nhưng giờ nó chỉ đơn giản là đường Shore. Bạn sẽ băng qua đường và đi thêm vài bước nữa để đến rìa bờ đá, phía dưới là dòng nước hung tợn gào thét. Suốt ngày nó ùa vào rồi kéo ra ở bãi biển đầy sỏi đá, trừ những khi thời tiết xấu. Phía xa xa có màu hoa cà như một đôi môi lạnh, gần hơn là màu xanh của đồng và màu xám tro, những đám rong biển nhảy múa quyến rũ như những chiếc khăn che mặt bất kể thời tiết lạnh lẽo, thả những làn tóc của mình ra bám vào các tảng đá. Trên rìa đá, bạn có thể ngồi đong đưa chân trong một ngày đông lạnh giá, cảm thấy làn gió mang hơi muối vuốt ve mình. Và nếu bạn giống Materia thì bạn sẽ nhìn ra xa, xa mãi, xa mãi, đến nơi mặt trời lặn xuống. Bạn sẽ hát, dù bạn không hát bằng tiếng Ả Rập.

Vào lúc này, Materia đang đi theo con đường mòn từ ngôi nhà trắng hai tầng, dọc theo con sông, băng qua đường Shore và đến bờ đá.

Lúc đầu họ không có nhiều đồ đạc trong nhà, James mua được một cây piano kiểu tủ tại buổi đấu giá. Trong những ngày đầu, Materia chơi đàn và họ hát với nhau bài “Hãy nổi nhạc lên cho cây piano”. Đôi khi cô tuột khỏi chiếc ghế và khăng khăng bắt anh chơi, anh sẽ khoái trá chơi vài khung nhạc của một bản nhạc trữ tình nào đó rồi nhanh chóng dừng lại, như anh vẫn thường làm lúc chỉnh đàn. Materia sẽ cười và năn nỉ anh chơi một bản nào đó trọn vẹn và anh sẽ trả lời “Anh không phải là nghệ sĩ, cưng à, anh nghe em chơi thì hơn”.

Anh làm một cái rương đựng đồ cho cô từ gỗ tuyết tùng. Anh chờ đợi lúc cô bắt đầu đan và may vá như mẹ anh: bà đã tự kéo sợi, bện, dệt và may, làm tất tần tật mọi việc, cho đến khi James bé bỏng thấy có những tấm vải tuýt và vải caro như những khuôn nhạc. Nhưng cái rương vẫn trống không, thay vì làm Materia buồn vì điều này, James mang nó cất lên gác xép.

Anh không phải là đầu bếp giỏi nhưng anh có thể nấu cháo yến mạch và nướng thịt. Cô ấy còn trẻ, đến lúc thì cô ấy sẽ phải học. Vào những ngày cuối tuần, anh đi chỉnh đàn ở những nơi rất xa, tận Mainadieu. Trong tuần anh đạp xe đến Sydney, làm công việc quét dọn tại tòa soạn tờ The Sydney post newspaper vào buổi sáng và làm thư kí bán hàng tại cửa hàng McCurdy’s vào buổi tối. Sau đó anh mua đồ dùng, đạp xe về nhà, nấu bữa tối và dọn dẹp nhà cửa, sau đó chuẩn bị quần áo để hôm sau đi làm. Cuối cùng là lên gác và ôm người anh yêu thương vào lòng.

Một ngày mùa xuân anh hỏi cô “Em yêu, cả ngày em làm gì?”

“Em đi dạo.”

“Còn gì nữa?”

“Em chơi đàn.”

“Sao em không trồng một khu vườn nhỏ, hay anh mua cho em vài con gà nhé?”

“Mình đi New York đi.”

“Giờ mình chưa đi được.”

“Tại sao?”

“Chúng ta có nhà mà, anh không muốn bỏ trốn như vậy.”

“Em muốn.”

Anh không muốn trốn đi một lần nữa, anh muốn ở lại và chứng tỏ điều gì đó với cha vợ của mình, anh dự định sẽ trả lại tiền mua ngôi nhà này, anh bắt đầu đi học hàng đêm theo chương trình liên kết với đại học Saint Francis Xavier: nghệ thuật tự do. Anh biết điều này sẽ liên quan đến luật pháp và anh có thể đi bất cứ đâu. Anh có những quyển sách mà mẹ anh thích nhất, Kinh Thánh và Shakespeare, Quá trình hồi hương và Ngài Walter Scott, tất cả đều đã cũ sờn nhưng anh biết có những chỗ trống cần phải được lấp đầy nếu anh muốn trở thành một người đàn ông có học thức, một quý ông. Sách vở không phải là chi phí, chúng là một khoản đầu tư. Anh khoanh tròn một ô quảng cáo trên tờ Halifax Chronicle và gửi đến Anh để đặt mua một hòm sách kinh điển.

Anh làm việc cho tờ The Sydney post nhưng lại đọc báo Halifax Chronicle để có được một cái nhìn về thế giới bên ngoài hòn đảo này, một thế giới thật sự. Những người làm thuê ở tờ Post nghĩ rằng anh chỉ là một thằng quét dọn, còn những tên đối thủ dẻo miệng ở cửa hàng thì nghĩ rằng anh quá may mắn khi tìm được công việc bàn giấy mà không có gia đình hay ai đó giới thiệu. Anh sẽ cho họ thấy, không phải vì họ đáng được thấy.

Vào một đêm mùa xuân đó, anh gỡ nắp thùng hàng và lấy ra hàng loạt những kho báu không thể diễn tả được bằng lời: những cuốn sách xinh đẹp, hết cuốn này đến cuốn khác, Dickens, Plato, Thơ Anh của nhà xuất bản Oxford. Anh dừng lại ở quyển cuối cùng, nâng nó trên tay, xem từ bìa sách này đến bìa sách khác và nghĩ rằng anh có thể đi bất cứ đâu, có thể nói chuyện với Nữ hoàng. Đảo giấu vàng, Những bài luận hay nhất thế giới, Nguồn gốc các loài. Anh đếm, có mười hai quyển trong hòm, nghĩa là anh đang sở hữu mười sáu quyển sách. James nghĩ, hãy thử tưởng tượng xem, ngần ấy kiến thức đang ở đây, trên sàn nhà, trong căn phòng này, trong ngôi nhà của mình. Anh ngồi khoanh chân và ngắm nghía sự giàu có của mình. Nên mở cuốn nào trước nhỉ? Những trang giấy mạ vàng và bìa màu đỏ thẫm chạm khắc chữ vàng mời gọi anh.

Anh chạy vào bếp, lục lọi và quay trở lại với cây kéo. Anh chọn một quyển và mở bìa trước của nó ra, gáy sách kêu răng rắc làm rơi một lớp bụi đỏ vào lòng anh, không sao, những từ ngữ bên trọng mới quan trọng. Anh dùng lưỡi kéo nhẹ nhàng cắt những trang đầu tiên và gọi Materia, cô đang ở đâu đó trong nhà nhưng cả một hai tiếng đồng hồ rồi James không thấy cô đâu. “Materia”, anh gọi lại trong lúc đang cắt trang cuối cùng. Khi cô đến anh hỏi “Em ở đâu vậy cưng?”

“Gác xép.”

“Ồ, em làm gì trên đó vậy?”

“Không gì cả.”

Anh không tin vào điều đó, có thể cô đang bí mật may thứ gì đó bỏ vào rương để làm anh bất ngờ. Anh nghĩ vậy và nở một nụ cười trìu mến, “Nhìn em xinh đẹp quá.”

“Cám ơn, James.”

Tóc cô vừa được tết và quấn quanh đầu, cô mặc một chiếc áo tay phồng in hoa, đi cùng với chiếc nơ và váy phồng.

“Nhìn này, em yêu”, anh nói, “có thể em sẽ thích quyển sách này đấy!”

“Mình ra ngoài đi!”

“Đi đâu?”

“Vào thị trấn, đến buổi khiêu vũ.”

“Cưng à, chúng ta có thể tự giải trí miễn phí ngay tại nhà mà, rồi em xem, sẽ vui lắm đấy.”

Anh cười một cách ấm áp và kéo cô ngồi bên cạnh mình trên chiếc ghế sô pha lông ngựa. Anh vòng một tay quanh người cô và lật một cuốn sách xinh đẹp ra rồi đọc lớn “Phần một. Về những hình thái chuyển đổi thành cơ thể, tôi muốn gửi gắm….”, thưởng thức từng từ và hơi ấm của vợ ngay bên cạnh, “thời kỳ Hoàng kim lần đầu xuất hiện…”

Anh cứ đọc và đêm dần buông xuống, “Con người không biết bất kì đất nước nào khác ngoài nơi họ đang sống nhưng không có thị trấn nào gói gọn trong những bức tường và kênh mương…”, anh đọc cho tới khi những viên than đã nguội lạnh, xám xịt đến tận lõi. Với tay mở đèn và nâng ngọn bấc lên, anh hỏi vợ, “Giờ thì em thấy nó vui hơn là đi chơi giữa một đám người lạ chưa nào?” và quay sang chờ sự khẳng định của cô, nhưng anh phát hiện ra cô đã ngủ từ lúc nào, anh hôn lên tóc cô và tiếp tục đọc, “Về sắt, chúng không dễ xử lý…”

Anh tiếp tục đọc lớn vì đó là cách mà anh và mẹ vẫn thường cùng đọc với nhau và suy nghĩ đó làm James có được một niềm hạnh phúc trọn vẹn trong đêm, “Không chỉ có bắp và những loại cây trái tìm kiếm và tích trữ chất dinh dưỡng từ lòng đất, nay lũ yêu tinh cũng bắt đầu đào bới. Chúng tìm kiếm trong lòng trái đất với lòng tham vô đáy nhằm đạt được sự giàu có bẩn thỉu nằm sâu, che giấu ở những nơi gần với địa ngục…”.

Đến giữa mùa hè thì cô đã có thai ba tháng và rên rỉ suốt ngày, James không thể hiểu được, lẽ ra phụ nữ phải vui mừng vì những chuyện như vậy chứ? Anh cố gắng tốt hết sức, mang kẹo từ thị trấn về cho cô, bắt cô đọc sách để họ có chuyện nói với nhau.

Lúc đầu anh rất ngạc nhiên và sau đó là nản lòng vì sự thờ ơ của cô đối với sách. Anh bắt cô đọc một chương của quyển “Những kỳ vọng vĩ đại” mỗi ngày nhằm trau dồi tình yêu đối với sách và vào buổi tối anh sẽ có vài câu hỏi kiểm tra nho nhỏ, nhưng cô thực sự là một học sinh đáng chán và anh nhanh chóng từ bỏ mọi cố gắng. Anh nặn óc suy nghĩ những trò tiêu khiển khả quan cho cô, đồng thời dẹp bỏ ý tưởng rằng cô sẽ đảm đương việc nội trợ, nhưng cũng chẳng ích gì, anh chỉ cố gắng không rầy la cô quá nặng nề, cô còn quá trẻ, chỉ vậy thôi.

Tuy nhiên anh vẫn cố gắng thử tính kiên nhẫn của mình. “Materia, em không thể dành tất cả thời gian đi dạo trên bãi biển và lẩn quẩn quanh cây đàn như vậy được”, bởi vì gần đây cô bắt đầu chơi bất kỳ thứ gì xuất hiện trong đầu cho dù nó có ý nghĩa hay không, hòa trộn những mảnh của những bài hát khác nhau một cách kì cục, chơi một bài thánh ca ở tốc độ cao nhất, chơi một bản nhạc truy điệu ở cung Xi giáng xen kẽ với bài “Những con chồn nhảy nhót”, và tất cả đều được chơi với bàn tay nện xuống như búa bổ. James cảm thấy việc này thật phiền phức, thậm chí ảnh hưởng tới sức khỏe, hơn nữa, anh không thể học được với những âm thanh ồn ào này.

“Em xin lỗi, James.”

“Sao em không chơi thứ gì hay ho hơn?”

Vào cái lúc cô chơi bài “Mảnh lá phong” thì lần đầu tiên anh đã hét lên với cô, cô cười lớn và sẵn sàng đón nhận một cơn phẫn nộ. Sau đó anh bỏ mặc cô và điều này làm cô khóc, nhưng nói thẳng ra thì anh đã hiểu những trò của cô rồi, cô chỉ muốn được chú ý thôi.

Vào ngày lễ Lao động, anh từ chối lời mời đưa vợ đến buổi dã ngoại chèo thuyền cho nhân viên cửa hàng McCurdy, anh tự nhủ rằng mình chẳng ham muốn hòa nhập gì với những người vốn sinh ra đã là quý ông, làm việc bên cạnh họ là đủ lắm rồi, nếu một lần nào đó anh tự tạo cho mình cảm giác thoải mái giả tạo khi ở trong một xã hội như vậy thì có thể anh sẽ lạc lối. Nhưng sâu thẳm trong tâm hồn, anh đau đớn khi nghĩ đến việc giới thiệu Materia với bất kì ai, anh cảm thấy rất biết ơn vì họ đang sống ở một nơi không ai biết, không phải vì anh không còn yêu cô nữa, anh rất yêu, chỉ là dạo gần đây, anh bị đả kích vì mọi người nghĩ rằng có điều gì đó lạ lùng, họ nghĩ rằng anh đã cưới một đứa trẻ.

Vào tháng chín thì cô đã to bè ra và trở nên vàng vọt, anh bắt đầu ngủ trên cái võng cạnh bếp lò. “Anh chỉ muốn tốt cho em thôi cưng à, anh không muốn lăn lộn trong lúc ngủ và làm em bé chui ra bằng khuỷu tay của mình đâu.”

Những tiếng nện ầm ĩ vào cây đàn piano lúc nửa đêm. Không còn sự sáng suốt, thay vào đó là nông nổi, không còn những bài hát phiền phức, chỉ còn sự bất hòa. Những cơn thịnh nộ. Được thôi, cứ để cô ấy tự làm kiệt sức mình đi. Đập mạnh, đập mạnh hàng giờ liền. Buổi sáng anh vẫn thức dậy từ chiếc võng như thế anh đã ngủ rất ngon, gói phần cơm trưa, vỗ nhẹ lên đầu cô và đạp xe đi làm trên chiếc xe với những bánh xe bằng sắt.

Vào lễ Halloween thì cô đã to bằng cái nhà. Một đêm anh vào bếp và thấy cô đang ngồi bên bàn bếp với một tô bột làm bánh mật ong, những thứ nguyên liệu trên bàn cho thấy vậy. Anh cảm thấy hạnh phúc, đây là lần đầu tiên cô cố gắng nấu nướng, thậm chí anh còn hôn cô để thể hiện niềm vui của mình, nhưng khi anh định nhúng ngón tay vào tô bột thì nó đã bị liếm sạch nhẵn.

“Em đang làm cái quái gì vậy?”

Cô chỉ nhìn một cách khó chịu về phía trước.

“Trả lời đi.”

Cô chỉ ngồi đó, phì nộn ra.

“Chuyện gì xảy ra với em vậy? Em có biết suy nghĩ không? Em không có gì để tự nói cho chính mình sao?”

Cái nhìn vô hồn, gương mặt nhũn ra. Anh chụp lấy cái tô.

“Hay em cũng chỉ là một đống bột thôi?” Không trả lời.

“Trả lời đi!”

Anh ném mạnh cái tô xuống chân cô và nó vỡ ra, cô chạy ra ngoài và nôn thốc nôn tháo, anh nhìn vóc dáng khổng lồ của cô khom mình cạnh những bậc thang. Lúc này chắc bạn sẽ nghĩ cô đã biết là không nên gây chuyện nữa, đến cả một con vật ngu ngốc cũng tự biết cách kiềm chế bản thân. Cô ấy có thể ở ngoài đó cho đến khi anh dọn dẹp xong.

Anh quét và lau sàn, tối hôm đó anh đã làm xong rất nhiều việc, chưa kể việc suy nghĩ. Anh khóa cây đàn và cất chìa khóa vào túi, sau đó nói “Anh không nấu nướng, không dọn dẹp nữa, em phải lo làm những việc của mình đi, quý cô ạ, Chúa biết rằng anh đang làm tốt việc của mình.”

Nhìn cô thật buồn bã và chán nản, anh cảm thấy một chút đau xót, tất cả phụ nữ đều sẽ trở nên xấu xí vậy sao?

“Em xin lỗi, James”, cô nói và bắt đầu khóc, dù gì nó cũng vẫn tốt hơn những cái nhìn chằm chằm kì cục như cô vẫn hay làm. Anh để cho cô ôm mình vì biết rằng điều đó sẽ làm cô cảm thấy dễ chịu, anh không muốn mình tàn nhẫn, anh mong đứa bé sẽ được bình an.

Materia đi lên gác xép, cô quỳ xuống, mở nắp rương đựng đồ và hít thật sâu. James nghĩ rằng cô không đựng đồ vào hộp vì cô chẳng có gì để bỏ vào, nhưng thực ra cô cố ý bỏ trống nó, như vậy sẽ không có gì có thể xen vào giữa cô và mùi hương kì diệu dẫn lối cho cô về với kí ức của mình. Tuyết tùng. Cô gục đầu vào chiếc rương trống và để cho mùi hương nhẹ nhàng nâng mình lên không và ru cô đi xa, mùi đất nóng và những bụi cây ô liu ẩm ướt, những gợn sóng lăn tăn của vùng Địa Trung Hải, vườn tằm của ông cô, ngôn ngữ của cô, đôi tay của mẹ cô ngập trong rau mùi tây và quế, đôi tay mẹ gõ nhẹ vào trán và thắt bím tóc cho cô… Đôi tay của mẹ. Mùi hương của chiếc rương. Những cây tuyết tùng vùng Lebanon. Cô ngừng khóc và thiếp đi.