Một nhân vật nổi bật khác của trường phái Silesia lần thứ hai (1635-1683). Giống như người bạn Hofmannswaldau, ông là một viên chức mẫn cán ở Breslau. Ông đã viết khoảng nửa tá bi kịch bất khả thi bằng thể thơ alexandrine cùng một cuốn tiểu thuyết bác học đồ sộ mang tên Arminius. Đoạn trích từ Arminius dưới đây phỏng theo một ấn bản năm 1731, vốn bao gồm 2868 trang trong bốn tập khổ tư.

Es war ein Thal, welches ungefähr eine Meilweges im Umkreise hatte, rings herum mit steilen Felsen umbgeben, welche allein von einem abschüssenden Wasser zertheilet waren. An dieser Gegend hatte die andächtige Vorwelt dem Anfange aller Dinge, nehmlich dem Schöpfer der Welt, zu Ehren auf ieder Seiten eine dreyfache Reihe überaus hoch und gerade empor wachsender Eich-Bäume gepflantzet, und wie dieses gantze Thal, also auch insonderheit den in der Mitte gelegenen Hügel, und die in selbtem von der Natur gemachte Höle, als auch den daraus entspringenden Brunnen für eines der grössesten Heiligthümer Deutschlands verehret, auch den Glauben, dass in selbtem die Andacht der Opfernden durch einen göttlichen Trieb geflügelt, und das Gebet von den Göttern ehe als anderwerts erhöret würde, von mehr als tausend Jahren her auf ihre Nachkommen fortgepflantzet. Denn die alten andächtigen Deutschen waren bekümmerter Gott recht zu verehren, als durch Erbauung 281 köstlicher Tempel die Gebürge ihres Marmels zu berauben und ihre Ertzt-Adern arm zu machen. Diesemnach sie für eine der grösten Thorheiten hielten, Affen, Katzen und Crocodilen, ja Knobloch und Zwibeln mit Weyrauch zu räuchern; welche bey den Egyptiern mehr die aus Iaspis und Porphyr erbaueten, oder aus einem gantzen Felsen gehauene Wundertempel verstellten, als durch derselben Pracht einiges Ansehen ihrer schnöden Hesslichkeit erlangeten.

Nichts minder verlachten sie die zu Rom angebetete Furcht und das Fieber, als welche Kranckheiten wohl unvergöttert, ja abscheulich bleiben, wenn gleich zu Überfirnsung ihrer Bilder und Heiligthümer alle Meere ihr Schnecken-Blut, und gantz Morgenland seine Perlen und Edelgesteine dahin zinset. Da hingegen eine wahre Gottheit1 eben so ein aus schlechtem Rasen erhöhetes Altar, und ein mehr einem finstern Grabe als einem Tempel ähnliches, aber von dem Feuer andächtiger Seelen erleuchtetes Heiligthum; wie die Sonne alle düstere Wohnungen mit ihrem eigenen Glantze erleuchtet und herrlich macht, also dass ohne die Gegenwart des grossen Auges der Welt alle gestirnte Himmels-Kreise düstern, in Abwesenheit einer wesentlichen Gottheit all von Rubin und loderndem Weyrauch schimmernde Tempel irrdisch sind. Denn ob wohl Gott in und ausser aller Dinge ist, seine Macht und Herrschafft sonder einige Beunruhigung sich über all Geschöpfe erstrecket, seine Liebe ohne Ermüdung allen durch ihre Erhaltung die Hände unterlegt; ob er gleich ohne Ausdehnung alles auswendig umbschleust, alles inwendig ohne seine Verkleinerung durchdringet; und er also in, über, unter und neben allen Sachen, iedoch an keinen Ort angebunden, noch nach einigem Maasse der Höhe, Tieffe und Breite zu messen, seine Grösse nirgends ein-, sein Wesen nirgends auszuschlüssen ist: So ist doch unwidersprechlich, dass Gott seiner Offenbarung nach, und wegen der von denen Sterblichen erfoderten Andacht, einen Ort für dem andern, nicht etwan wegen seiner absonderlichen Herrligkeit, sondern aus einer unerforschlicher Zuneigung, ihm belieben lasse, ja mehrmahls selbst erkieset habe. Über dem Eingange nun dieser ebenfals für andern erwehlten Höle waren nachfolgende Reimen in einen lebendigen Steinfels gegraben, iedoch gar schwer zu lesen; weil sie nicht allein mit denen vom Tuisco erfundenen Buchstaben geschrieben, 282 sondern auch vom Regen abgewaschen und vom Mooss verstellet waren:

Hỡi kẻ phàm phu, hãy lánh xa nơi này!

Thủy tổ muôn loài, đấng trước vầng đá ấy,

Trước cả suối nguồn, đã chọn chốn thiêng đây

Làm đền miếu, điện đài, nơi Người ngự trị.

Người chỉ muốn lòng thành dâng lễ hy sinh.

Đó chính là của cải của loài người.

Hương trầm, máu đỏ, vàng ròng, lúa mì,

Dầu thơm cùng gia súc vốn là của Người.

Những vật hy sinh các người đem sát tế

Trên muôn ngàn bàn thờ, chẳng làm Người béo bở,

Chẳng thêm chút phú quý nào. Chính các người hưởng đó,

Khi các người dâng lên thành quả đầu mùa

Để tôn kính Đấng Tạo Hóa từ xưa.

Ánh đuốc soi các người, hương quế bay ngào ngạt;

Và những gì các người dâng, thu về gấp bội phần.

Đúng là Chúa đòi hỏi, nhưng nào vì ham hố.

Biển cả kia có thèm khát giọt sương mỏng manh?

Ngôi sao nào ước ao đom đóm rực ánh vàng

Soi bóng đêm, hay hào quang hồng ngọc?

Các người chỉ dâng lên Chúa tấm lòng tận tụy,

Vì lợi ích chính mình chứ chẳng cho Người vui.

Ngay cả lòng thành kính cũng chẳng thêm gì cho Chúa;

Vì dẫu ơn thánh và sự cứu rỗi thuộc về chúng ta,

Thì sự thịnh vượng của Ngài đâu chung phần cùng ta,

Như niềm vui của ta tuôn từ nguồn ân huệ.

Cũng như làn sương chẳng hề làm tổn hại ánh dương,

Mê tín dị đoan nào làm uế ố được Ngài.

Lời nguyền rủa của kẻ báng bổ chẳng làm Người tổn hại,

Hơn chó điên sủa văng vẳng vầng trăng tròn.

Tiếng gầm thét nơi hỏa ngục ca ngợi Người như thẩm phán,

Hệt lời các thánh nhân ca tụng tình cha hiển vinh.

Đấng Chúa Trời vĩ đại được bảo vệ bởi than hồng đang cháy,

Cũng như bởi những vì sao lấp lánh trên cao.

Thật là lượng cả bao dung, ơn huệ vô biên khôn tả,

Khi Chúa thương nhậm lời kẻ khẩn cầu nơi đây.

Hỡi kẻ phàm phu, hãy lánh xa để chốn thiêng không vẩn đục!

Bởi vì Chúa chỉ đoái nhìn xuống thung lũng này,

Đã là ơn thánh lớn hơn khi con mắt của thế gian này

Ban ánh quang cho hạt bụi tầm thường nhất.

1. Gottheit, subject of erleuchtet und herrlich macht understood.