Một ví dụ khác về dòng thi ca hát rong thế tục vốn trở nên thịnh hành nhờ tinh thần thập tự chinh. Bài thơ ra đời vào thế kỷ thứ 12, nhưng các bản hoàn chỉnh duy nhất mà chúng ta biết đến lại thuộc về thế kỷ thứ 13. Tác phẩm gồm 6022 câu viết bằng phương ngữ vùng Trung hoặc Hạ Rhine. Câu chuyện mang một vẻ hấp dẫn tâm lý kỳ lạ. Ernst là một hiệp sĩ xứ Bavaria dũng cảm và ngay thẳng, bị một lời vu khống ti tiện làm cho mất đi sự sủng ái của Hoàng đế Otto. Một thời gian dài, ông duy trì mối thù hận cay đắng với đế quốc, nhưng cuối cùng đành từ bỏ cuộc chiến tuyệt vọng ấy và cùng một vài người trung thành lên đường đi Jerusalem. Ở phương Đông, ông trải qua nhiều cuộc phiêu lưu kỳ diệu, một trong số đó được kể lại dưới đây, và cư xử khôn ngoan đến mức khi trở về, nhà vua lại thu nhận ông vào chốn phượng triều.
Các anh hùng giờ đây chẳng còn nấn ná,
Họ lướt đi trên vùng biển cuồng phong
Với tâm hồn hân hoan rộn rã.
Lúc bấy giờ những dũng sĩ hiền lương tin tưởng rằng,
Mọi sự ắt sẽ bình an suôn sẻ cho họ.
Bấy giờ có một tên thủy thủ trèo lên
Tận đỉnh ngọn cột buồm cao;
Dòng hải lưu đang đẩy họ
Lướt nhanh về phía hải cảng kia.
Và giờ đây hắn vô cùng hoảng sợ
Khi nhận ra ngọn núi trước mặt;
Lòng hắn tràn ngập nỗi buồn và sự hãi hùng.
Từ trên cao nhìn xuống boong tàu,
Hắn cất tiếng gọi các tráng sĩ:
“Hỡi những trang anh hùng tuấn tú,
Hãy mau chóng quay về
Hướng cầu xin Đấng Tối Cao vĩnh hằng!
Chuyến này chúng ta sẽ mất mạng,
Nếu cứ tiếp tục dậm chân nơi đây.
Ngọn núi mà chúng ta vừa trông thấy,
Chính là nằm trên Biển Gan!1
Trừ phi Thiên Chúa rủ lòng cứu rỗi,
Bằng không tất cả chúng ta sẽ phải bỏ thây nơi này.
Chúng ta đang lao về phía tảng đá kia,
Nơi mà các ngươi từng nghe ta kể đến.
Giờ đây các ngươi hãy quay lòng
Hướng về Thiên Chúa với sự ăn năn thành kính,
Và gột rửa khỏi tâm can
Mọi lỗi lầm đã phạm với Người.
Hỡi các dũng sĩ, ta muốn cho các ngươi hay
Về uy lực của tảng đá khổng lồ này
Cùng với quyền năng vốn có của nó:
Nếu có con thuyền nào trôi dạt đến gần
Trong phạm vi ba mươi dặm,
Nó sẽ bị tảng đá hút về chỉ trong khoảnh khắc;
Đó là sự thật chứ chẳng phải chuyện gạt lừa.
Nếu chúng có bất kỳ vật gì bằng sắt,
Thì chẳng ai có thể giấu giếm được đâu;
Chúng sẽ bị cuốn vào đó bất chấp ý nguyện.
Nơi các ngươi nhìn thấy những con thuyền nằm lại,
Trước ngọn núi tối tăm kia
Ngay sát rìa tảng đá,
Đó cũng là nơi chúng ta phải chết
Và bỏ mạng vì cơn đói lả—
Chẳng thể nào tránh khỏi—
Hệt như tất cả những kẻ khác
Đã từng giương buồm đến chốn này.
Giờ đây hãy cầu xin Thiên Chúa
Đủ ơn lành và lòng thương xót chở che.
Chúng ta đã tiến sát đến chân mỏm đá rồi.”
Khi công tước nghe được những lời ấy,
Vị chúa công nổi danh đức độ liền cất tiếng
Nói riêng với các vị quý ông rằng:
“Giờ đây, hỡi những người đồng hành thân thiết của ta,
Các ngươi hãy thành tâm khẩn cầu
Đến Chúa chúng ta,
Cầu xin Người rủ lòng thương
Đưa chúng ta vào vương quốc của Người,
Khi chúng ta phải diệt vong tại mỏm đá này.
Giờ hãy đồng thanh ca tụng Người
Bằng cả trái tim và đầu lưỡi.
Dẫu chúng ta có phải chết trên vùng biển cuồng phong này,
Thì đó cũng là một phúc phần:
Chúng ta sẽ được che chở đời đời
Bên cạnh Chúa trong vương quốc của Người.
Giờ đây tất cả hãy cùng vui mừng lên,
Vì chúng ta đã đến gần Người đến thế.”
Khi nghe những lời đó,
Họ khắc ghi tất cả vào tận đáy lòng.
Lúc bấy giờ những dũng sĩ nhân hậu
Đã làm theo lời vị chúa công khuyên bảo:
Họ nhanh chóng thu xếp hành lý,
Phó thác mọi sự trong tay Thiên Chúa,
Và tuân giữ giới răn của Người
Bằng sự xưng tội cùng lòng sám hối
Với sự thành kính vô cùng lớn lao,
Như cách con người nên sống trước mặt Chúa.
Bằng cách ấy, họ chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống.
Khi những con người khốn khổ ấy
Hoàn thành xong lời cầu nguyện
Và sắp xếp ổn thỏa đồ đạc của mình,
Liền vang lên những tiếng kêu than thảm thiết
Được họ dâng lên Thiên Chúa.
Họ nài xin Đấng Tạo Hóa
Hãy gìn giữ lấy linh hồn họ.
Lúc này các anh hùng đã trôi dạt
Đến sát cạnh mỏm đá đến nỗi
Họ có thể nhìn thấy rõ mồn một
Những chiếc thuyền với cột buồm cao vút.
Tảng đá hút các anh hùng
Lại về phía mình nhanh chóng làm sao,
Sức mạnh của nó lôi con thuyền tới
Mạnh mẽ và xiết bao dũng mãnh,
Đến mức những con thuyền khác
Buộc phải nép tránh chiếc thuyền này.
Nó lao về phía tảng đá
Với lực mạnh đến dường nào,
Kịp lúc để tất cả những con thuyền kia
Đâm sầm vào nhau.
Những ngọn cột buồm cũng va đập
Vào nhau vô cùng dữ dội.
Cú va chạm mạnh mẽ đến mức
Nhiều chiếc tàu đã vỡ nát.
Đó là cách mà nhiều vị khách được chào đón,
Những kẻ kể từ ngày đó đã ngã xuống
Và chẳng bao giờ trở về nữa.
Quả thực cũng là một điều kỳ diệu
Khi những con người này không bị đè bẹp
Bởi những thân cột buồm cao ngất
Đã trở nên mục nát và già cỗi,
Từ những con thuyền khác rơi phịch xuống
Thuyền của họ với một lực kinh hoàng.
Khi chúng đổ sập xuống,
Chẳng thứ gì còn có thể đứng vững
Xung quanh chiếc thuyền nữa.
Việc chiếc thuyền vẫn giữ được nguyên vẹn
Quả là một điều kỳ diệu lớn lao;
Tất cả mọi thứ lớn nhỏ đều phải
Rơi tỏm xuống lòng đại dương.
Vị công tước cùng các thuộc hạ của ông
Đã phải chịu đựng những nỗi thống khổ khôn cùng,
Khi cái chết hãi hùng
Liên tục hiện ra trước mắt họ.
Thế nhưng những tráng sĩ quả cảm ấy
Vẫn giữ lại được mạng sống cho mình;
Sự trợ giúp từ Thiên Chúa đã hiện ra cứu họ.
Khi con thuyền đã dừng hẳn lại,
Họ làm như những kẻ lữ hành vẫn thường làm lâu nay,
Những người đã lênh đênh ở một nơi trong thời gian dài
Và luôn muốn được nhìn ngắm những điều mới lạ:
Những tráng sĩ tuấn tú nhanh nhẹn
Nhảy phốc khỏi thuyền
Và cùng nhau bước đi tất thảy,
Để tận mắt ngắm nhìn kỳ quan muôn hình vạn trạng
Nằm bên trong những chiếc thuyền.
Chúng dựng lên san sát như một khu rừng
Vây quanh ngọn núi giữa đại dương.
Chưa từng có ai, dù trước đó hay sau này,
Từng trông thấy khối tài sản lớn lao nhường ấy,
Như những gì mà các dũng sĩ can trường
Đã tìm thấy bên trong những con thuyền,
Đến mức dù mất nhiều giờ đồng hồ
Họ cũng chẳng thể nhìn ngắm cho xuể.
Họ chiêm ngưỡng kho báu lớn lao nhất
Mà bất kỳ ai có thể có được.
Chưa từng có một bậc hiền triết nào trên đời
Có thể để tâm ghi nhớ
Hoặc mô tả lại cho trọn vẹn.
Bạc, vàng và những viên ngọc quý,
Vải tía, nhung lụa và lụa là óng ánh,
Chất đống ở đó phong phú biết bao,
Đến mức chẳng ai có thể đếm xỉa cho hết.
Sau khi đã ngắm chán chê kỳ quan ấy,
Họ lại tiếp tục bước đi.
Vị công tước cùng các thuộc hạ của mình
Trèo lên mỏm đá,
Để xem có thể trông thấy bóng dáng đất liền ở đâu không.
Nhưng chẳng một đôi mắt nào dò tìm thấy
Nơi họ có thể đặt chân lên bờ đất;
Điều đó khiến các tráng sĩ vô cùng buồn rầu.
Ngọn núi nằm giữa biển khơi mênh mông;
Ở đó, các anh hùng đành bất lực chịu đựng
Cái chết bi thảm tột cùng
Và bỏ mạng vì đói khát;
Lòng dạ các tráng sĩ trĩu nặng u sầu.
Tại nơi đó, các anh hùng buộc phải
Nếm trải nỗi sợ hãi trước tảng đá.
Tất cả bọn họ đều tự nhủ rằng,
Họ sẽ cam chịu mọi chuyện trong yên lặng,
Vì Thiên Chúa quyền năng đã giáng xuống đầu họ
Nghiệt ngã này,
Giống như tất cả những kẻ khác
Đã từng đến trước họ
Và phải bỏ mạng nơi đây.
Vì không thể trốn chạy khỏi hoạn nạn,
Họ sẵn sàng đón nhận cái chết
Vì lòng kính ân của Ngài,
Và xem hoạn nạn lớn lao này
Như một hình thức chuộc lại lỗi lầm.
Vị công tước cùng các thuộc hạ của mình
Đã tìm thấy sự an ủi nơi Con của Trinh Nữ.
Giờ đây đoàn người cứ trôi nổi
Trên mặt biển lâu đến mức,
Chưa từng có lúc nào trong suốt cuộc đời,
Dù sớm hay muộn, họ phải chịu đựng nỗi đau đớn nhường ấy,
Khi họ bị thiếu thốn lương thực
Cùng những thực phẩm bổ dưỡng
Mà họ đã mang theo từ trước
Xuất phát từ xứ sở Grippia,
Nơi mà chính những tráng sĩ kiên cường ấy
Đã dũng cảm giành lấy chúng.
Họ chết vì đói khát,
Những con người ở trên thuyền,
Đến mức chẳng còn ai sống sót
Trong toàn bộ đoàn thủy thủ
Ngoại trừ một mình vị công tước
Và bảy người đi cùng ông.
Những người khác đều bị chim ưng biển quắp đi mất,
Khi họ lần lượt qua đời từng người một.
Những kẻ còn sống đã xử lý như thế này:
Bất cứ ai bị cái chết cướp đi,
Các dũng sĩ đáng kính liền nhanh chóng
Khênh người ấy ra khỏi khoang thuyền;
Những tráng sĩ tuấn tú đặt họ
Nằm ngay lên trên boong tàu.
Các ngươi đã từng nghe người ta kể đi kể lại
Chuyện này như một sự thật hiển nhiên:
Những con chim ưng biển bay đến
Và quắp họ đem về tổ.
Bằng cách đó, cuối cùng thì
Vị công tước cùng các thuộc hạ của ông
Mới được những con chim ưng cứu giúp;
Đó là cách họ tự cứu lấy bản thân mình.
Những người khác thì trở thành miếng mồi thối rữa
Cho bầy chim ưng và đám chim non của chúng.
Bọn chúng vốn đã quen với việc
Tha chở một số lượng lớn con người
Từ nơi đó về những chiếc tổ của mình
Theo bản năng thường lệ;
Chính nhờ vào điều đó mà những anh hùng dũng mãnh,
Vị công tước cùng các thuộc hạ của ông,
Mới có thể trở về được với đất liền.
Vị chúa công phải chịu đựng nỗi thống khổ khôn cùng
Khi nhìn thấy những người đồng hành của mình
Trở nên nhợt nhạt vì đói khát
Và chết đi một cách thảm thương,
Mà bản thân ông lại chẳng thể giúp gì cho họ.
Vì thế nên có biết bao khoảnh khắc,
Ông phải gánh chịu nỗi đau đớn khôn cùng của sự tuyệt vọng,
Khi cái chết tước đi từng người ngay trước mắt ông,
Cho đến tận lúc vị tráng sĩ đáng kính ấy
Chỉ còn lại vỏn vẹn bảy người bên cạnh.
Ngay cả những người này cũng chật vật lắm
Mới giữ lại được mạng sống trước cơn đói xé lòng:
Họ chỉ còn lại độc một nửa ổ bánh mì,
Và các anh hùng chia nhau phần ít ỏi ấy.
Tình cảnh thật đỗi thê thảm,
Khi họ chẳng còn lại gì trong tay.
Lúc đó họ liền phó thác bản thân cho Chúa,
Giao phó thân xác và linh hồn vào đôi tay Thiên Chúa;
Rồi những dũng sĩ can trường ấy
Quỳ sụp xuống cầu nguyện và khẩn khoản
Cầu xin Người bằng cả tấm lòng thành kính thiết tha,
Xin Người rủ lòng xót thương
Và cứu giúp họ thoát khỏi hoạn nạn lớn lao này;
Bởi họ đang vô cùng sợ hãi cái chết.
Sau khi những con người bất hạnh ấy
Đã hoàn thành xong lời cầu nguyện của mình,
Điều mà sau này đã mang lại ơn ích cho họ,
Bá tước Wetzel liền cất lời như sau:
“Ta đã nghĩ ra được một kế sách
Dành cho chúng ta trong lúc ngặt nghèo này,
Chẳng có cách nào tốt hơn thế được đâu.
Nếu chúng ta còn mong được cứu rỗi,
Thì chắc chắn điều đó phải bắt nguồn từ việc
Chúng ta phải dò dẫm, tìm kiếm
Và tuyệt đối không được ngừng tay,
Cho đến khi tìm thấy trên những con thuyền
Bất kỳ loại da thú nào;
Khi ấy, những kẻ khốn khó chúng ta sẽ chui vào
Bên trong bộ giáp trụ quen thuộc.
Một khi người ta đã khâu chúng ta lại
Bên trong những tấm da thú đó,”
Vị tráng sĩ nói tiếp,
“Thì chúng ta sẽ nằm dài
Ngay trên boong tàu.
Bằng cách đó, bầy chim ưng sẽ quắp lấy chúng ta
Và tha đi nơi khác.
Chúng chẳng thể làm hại gì được chúng ta,
Bọn chim ưng ấy, nhờ vào bộ giáp trụ
Từng che chở chúng ta bao lần;
Nó có thể sẽ cứu mạng chúng ta thêm một lần nữa.
Và một khi chúng ta chắc chắn rằng
Những con chim già đã bay đi kiếm mồi,
Chúng ta sẽ tự rạch lớp da để chui ra
Và đặt chân xuống mặt đất.
Nhưng nếu mọi chuyện lại diễn theo chiều hướng khác,
Nếu Chúa muốn rằng chúng ta không thể thoát thân,
Thì thà rằng chúng ta cứ nằm chết một cách quang minh chính đại ở đó,
Còn hơn là phải chịu đựng nỗi thống khổ tột cùng này
Một cách thảm hại ngay tại chốn này.”
1. Biển Gan, còn được gọi là das geronnene Meer, hay Biển Đông Đặc; trong tiếng Latinh là mare pigrum et concretum. Để tìm hiểu thêm về tài liệu của câu chuyện kỳ thú này, xin xem Bartsch, Herzog Ernst, Viên, 1869, tr. cxlv.
