Đây là một bản dịch phóng tác, thực hiện vào khoảng năm 1130 bởi một giáo sĩ sống tại vùng Trung lưu sông Rhine, dựa trên một bài thơ tiếng Pháp của Alberic de Besançon. Tác phẩm bao gồm 7302 dòng thơ theo thể nhị tuyệt ngắn. Ngoại trừ 105 dòng thơ ở phần đầu, nguyên tác tiếng Pháp hiện đã thất truyền. Bản thân nguyên tác đó cũng là một sự thi vị hóa một thiên anh hùng ca cổ xưa đầy huyền thoại vốn lưu hành bằng văn xuôi tiếng Latin. Vì 105 dòng thơ tiếng Pháp tương ứng với 192 dòng thơ trong bản tiếng Đức, rõ ràng là Lamprecht đã không sao chép Alberic một cách nô lệ và ông đã lấy cảm hứng một phần từ một nguồn khác, có lẽ là nguyên bản tiếng Latin. Những đoạn trích dưới đây nằm trong một bức thư mà Alexander viết về cuối sự nghiệp của mình, gửi cho mẹ là Olympias và người thầy Aristotle. Trong bức thư này, ông kể lại tường tận (1670 dòng thơ) những điều kỳ diệu mà ông đã chứng kiến.
Sau khi ta đánh bại Darius
Và chinh phục toàn cõi Ba Tư
Cùng vùng Ấn Độ lừng danh
Cho thần phục dưới trướng ta,
Ta sớm rời bỏ nơi ấy
Cùng các chiến hữu thân yêu
Tiến về Cổng Caspi.
Ta ngỡ rằng nỗi đau và sự sợ hãi
Sẽ chẳng còn phải chịu đựng nữa.
Chúng ta tới một dòng nước,
Ta cho quân dừng lại nghỉ ngơi;
Định làm dịu cơn khát.
Khi chúng ta tới dòng nước
Và đưa lên miệng nếm thử,
Nước đắng tựa mật gấu;
Chẳng ai trong chúng ta cảm thấy được hồi sức.
Bấy giờ chúng ta nhổ trại
Và phóng tầm mắt nhìn ra cánh đồng,
Nơi có một thành phố xinh đẹp,
Tên gọi là Barbaras,
Nằm cách dòng nước chừng một dặm.
Các hiệp sĩ của ta trong lúc đó
Muốn bơi lội dưới dòng sông.
Thế là tai họa ập đến:
Lũ cá sấu xuất hiện,
Chúng bắt đi các chiến hữu của ta
Hai mươi bảy người,
Họ đã mất mạng;
Ta có thể khẳng định điều này,
Vì chính mắt ta chứng kiến,
Cách chúng nuốt chửng họ;
Ta đành phải mặc cho chúng.
Quân đội của ta lại lên đường
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng
Và quay lại dòng nước ấy,
Nơi trước kia vốn đắng ngắt;
Giờ đây nước đã ngọt lành,
Lòng chúng ta hân hoan vui sướng.
Chúng ta dựng lều trại
Trên cánh đồng cạnh bờ sông
Và đốt một đống lửa lớn.
Sự yên bình trở nên nhọc nhằn,
Vì từ trong rừng bước ra
Biết bao loài thú đáng sợ
Và lũ sâu bọ kinh khủng.
Chúng ta phải chiến đấu với chúng
Suốt gần trọn cả đêm dài;
Cơn khát đã xui khiến chúng đến,
Chúng muốn thỏa mãn dưới dòng nước.
Lũ bọ cạp gây cho ta nhiều thiệt hại,
Chúng to lớn và dài
Với dáng vẻ thật đáng sợ,
Con đỏ, con thì trắng;
Chúng đẩy chúng ta vào cảnh ngặt nghèo,
Nhiều người bị chúng cắn trúng.
Rồi lũ sư tử cũng kéo đến,
Chúng to lớn và mạnh mẽ.
Chưa từng có nỗi sợ hãi nào lớn hơn
Giữa một đội quân;
Chúng ta phải chống trả lũ sư tử.
Sau đó chạy đến chỗ chúng ta
Là lũ lợn rừng hung dữ,
Còn to lớn hơn cả sư tử.
Với hàm răng, chúng nghiền nát
Bất cứ thứ gì đứng trước mặt;
Rằng có kẻ nào trong chúng ta còn sống sót,
Thật phải tạ ơn Chúa!
Răng chúng dài,
Khoảng một sải tay hoặc hơn;
Chúng gây cho chúng ta nhiều đau đớn.
Rồi cũng có vài con
Voi đi tới,
Để uống nước từ dòng sông;
Chúng ta chịu nhiều gian khổ.
Chúng ta còn bị tấn công
Bởi những con rắn dài vô tận
Với phần ngực vươn cao;
Chúng ta chịu nhiều nỗi chán chường.
Lại có cả những con người,
Trông như lũ quỷ:
Chúng giống như lũ khỉ
Với đôi mắt kỳ dị,
Chúng có sáu cánh tay,
Răng thì dài dặc;
Chúng hành hạ quân ta dữ dội.
Chúng ta phải chống trả chúng
Bằng giáo mác và cung tên;
Chúng chết mà chưa thỏa cơn đói.
Nỗi khốn cùng của chúng ta thật muôn hình vạn trạng;
Thế là chúng ta đốt cháy khu rừng.
Làm vậy là để,
Chúng ta có thể được bình yên
Tránh xa lũ thú kinh hoàng.
Chẳng bao lâu sau đó
Ta nhìn thấy con quái thú tàn bạo nhất,
Mà trước đây hay sau này
Chưa ai từng chiêm ngưỡng.
Ta đã tận mắt nhìn thấy nó;
Chẳng có con thú nào kinh khủng hơn.
Nó có bộ gạc như hươu,
Với ba nhánh cứng cáp,
Vừa to lớn lại vừa dài.
Nếu ta không có mặt ở đó,
Hẳn một phần lớn quân đội ta
Đã phải mất mạng.
Có tất thảy ba mươi sáu người,
Bị nó húc chết bằng sừng;
Thật là quá đỗi kinh hoàng.
Ta cũng nói với các ngươi một cách thành thực,
Rằng có năm mươi người,
Đã bị nó giẫm nát dưới chân.
Khu rừng cao quý huy hoàng
Thật xinh đẹp đến lạ lùng;
Chúng ta đã nhận ra tất cả những điều đó.
Cây cối vươn cao,
Cành lá xum xuê rộng lớn;
Thật lòng mà nói,
Đó là một niềm hạnh phúc lớn lao.
Nơi ấy mặt trời chẳng bao giờ
Có thể chiếu xuống tận mặt đất.
Ta cùng tùy tùng
Để ngựa lại phía sau
Và đi thẳng vào trong rừng,
Theo tiếng hát du dương;
Thời gian trôi qua dằng dặc,
Cho đến khi chúng ta tới nơi,
Nơi chúng ta nghe thấy,
Thứ được coi là kỳ diệu.
Nhiều cô gái xinh đẹp
Chúng ta tìm thấy ở đó,
Họ đang trong những giờ phút ấy
Đùa vui trên đồng cỏ xanh.
Một trăm ngàn người và hơn thế nữa,
Họ đang vui đùa và nhảy múa;
Chao ôi, giọng hát họ sao mà hay đến thế!
Để rồi chúng ta, cả lớn lẫn bé,
Vì những âm thanh ngọt ngào,
Mà chúng ta nghe được trong rừng,
Ta và những anh hùng quả cảm của ta,
Đã quên đi nỗi đau trong tim
Và mọi công việc vất vả
Và mọi nỗi gian truân,
Cùng những điều khó khăn đã xảy ra với ta.
Tất cả chúng ta đều cảm thấy,
Như thể là,
Rằng chúng ta đã có đủ
Cho cả cuộc đời mình
Về niềm vui và sự giàu sang.
Khi ấy ta quên hết sợ hãi và đau thương,
Ta cùng đám tùy tùng,
Và những gì từ thuở ấu thơ
Đã từng là nỗi đau của ta
Cho đến tận ngày này.
Ta cảm thấy ngay lập tức,
Ta chẳng thể nào ốm đau,
Và nếu ta có thể ở đó mãi mãi,
Ta sẽ hoàn toàn hồi phục
Khỏi mọi nỗi sợ hãi và cơ cực
Và chẳng còn lo sợ cái chết.
Nếu các ngươi muốn hiểu cho đúng,
Về những người phụ nữ ấy,
Họ đến từ đâu,
Và kết cục của họ ra sao,
Điều đó có lẽ đặc biệt
Gây cho các ngươi sự kinh ngạc lớn.
Khi mùa đông kết thúc,
Và mùa hè bắt đầu,
Và vạn vật bắt đầu đâm chồi,
Và những loài hoa quý phái
Trong rừng bắt đầu nở rộ,
Khi đó chúng thật đáng yêu.
Vẻ rạng rỡ của loài hoa thật tươi sáng,
Trong sắc đỏ và cả sắc trắng
Chúng tỏa sáng từ xa.
Chưa từng có loài hoa nào,
Có thể đẹp hơn thế.
Chúng, theo cảm nhận của ta,
Tròn trịa như một quả bóng
Và khép kín ở mọi nơi.
Chúng to lớn một cách kỳ diệu;
Khi bông hoa phía trên mở ra,
Hãy ghi nhớ điều này trong tâm trí,
Thì bên trong đó
Là những thiếu nữ hoàn mỹ;
Ta nói ra như những gì ta đã nghe.
Họ bước đi và sinh sống
Có tri giác như con người
Biết nói năng và thỉnh cầu,
Chính xác như thể họ
Đã được mười hai tuổi.
Họ, sự thật là vậy,
Có thân hình đẹp đẽ;
Ta chưa từng thấy ở người đàn bà nào
Một khuôn mặt đẹp hơn
Hay đôi mắt đầy trìu mến như vậy.
Bàn tay và cánh tay họ
Sáng ngời như lông chồn tuyết,
Cả bàn chân và đôi chân của họ nữa.
Trong số họ chẳng có ai,
Mà không sở hữu vẻ đẹp kiều diễm.
Họ đức hạnh và vui tươi
Họ cười và họ hạnh phúc
Và hát theo lối ấy,
Mà chẳng ai trước hay sau này
Nghe được một giọng ca ngọt ngào đến thế.
Nếu các ngươi muốn tin,
Thì những người phụ nữ này
Luôn phải ở trong bóng râm,
Nếu không họ chẳng thể sinh tồn;
Ai bị mặt trời chiếu rọi,
Sẽ không còn giữ được mạng sống.
Phép màu thật muôn hình vạn trạng:
Khi khu rừng vang vọng,
Bởi những giọng ca ngọt ngào,
Vang lên từ bên trong,
Của chim chóc và các thiếu nữ,
Làm sao có thể hạnh phúc hơn thế,
Dù sớm hay muộn?
Toàn bộ lớp vỏ trên thân thể họ
Đã gắn kết chặt chẽ
Với làn da và cơ thể.
Màu sắc của chúng y hệt,
Như màu của các loài hoa,
Đỏ và trắng như tuyết.
Khi chúng ta thấy họ tiến về phía mình,
Thân thể chúng ta bị lôi cuốn về phía họ.
Những người đàn bà đáng khao khát như thế
Thế gian này chưa từng biết tới.
Ta lập tức cho người đi gọi quân đội của mình.
Khi họ tới chỗ ta
Và cũng nghe thấy
Những giọng ca huy hoàng ấy,
Họ đi tới một cách đầy thấu hiểu
Và dựng lều trại
Trong rừng, chứ không phải trên cánh đồng.
Chúng ta nằm đó giữa những âm thanh
Và tất cả cùng vui mừng
Với những cô dâu kỳ lạ này.
Ta và người của ta,
Chúng ta muốn ở lại đó.
Chúng ta cưới họ làm vợ
Và có được nhiều hạnh phúc
Hơn những gì chúng ta từng có được
Kể từ khi chào đời.
Than ôi, rằng chúng ta đã sớm đánh mất
Niềm vui to lớn ấy!
Tất cả phép màu này ta đã tự mình
Chứng kiến bằng mắt;
Các ngươi có thể tin là vậy.
Điều này kéo dài, như ta đã nói với các ngươi,
Ba tháng mười hai ngày,
Khi ta cùng những anh hùng quả cảm của ta
Ở trong khu rừng xanh tươi
Và trên những đồng cỏ xinh đẹp
Bên những người phụ nữ yêu dấu
Và tận hưởng hạnh phúc cùng họ
Và sống trong niềm vui sướng.
Rồi nỗi đau lớn ập đến với chúng ta,
Mà ta không sao kể xiết.
Khi thời gian dần kết thúc,
Niềm vui của chúng ta cũng qua đi,
Những bông hoa héo tàn
Và những người phụ nữ xinh đẹp ấy chết đi;
Cây cối rụng hết lá,
Suối nguồn chẳng còn tuôn chảy,
Chim chóc ngừng hót ca.
Rồi nỗi bất hạnh bắt đầu
Đè nặng lên trái tim ta
Với nỗi đau chồng chất.
Thật khủng khiếp nỗi gian truân,
Mà ngày nào ta cũng phải chứng kiến
Nơi những người phụ nữ xinh đẹp.
Ôi, ta thương xót họ biết bao,
Khi ta nhìn họ lìa đời
Và những bông hoa héo rũ!
Thế rồi ta đau buồn rời bỏ nơi đó
Cùng tất cả những chiến binh của ta.
1. Trong tiếng Latin là ad Portas Caspias, Cổng Caspi.
