Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Hơn một tá sử thi cuối thời trung cổ, phần lớn khuyết danh và không thể xác định chính xác niên đại, có liên quan đến chiến tích của những anh hùng giống hệt hoặc có họ hàng với các nhân vật xuất hiện trong khúc ca Nibelungen. Một số bài thơ được viết theo thể thơ Nibelungen hoặc một thể gần giống như vậy, số khác viết theo thể thơ đôi có vần ngắn, và số khác nữa lại dùng một thể thơ mười hai dòng kỳ lạ. Hầu hết các bài thơ kể về Dietrich xứ Bern, vị anh hùng dũng cảm và lỗi lạc nhất trong số các anh hùng truyền thuyết. Trong số các đoạn trích dưới đây, bài số 3 được trích từ bản dịch của Simrock trong tập Das kleine Heldenbuch, ấn bản lần thứ 3, năm 1874.

Họ phi ngựa lao thẳng vào nhau

Và va vào nhau cú thật đau,

Một người cao lớn, kẻ lùn tịt,

Bởi vì Laurin chân ngắn tít.

Phát súng của lãnh chúa Witege trượt,

Song gã lùn đánh trúng, thật bực tức thay,

Và đâm gã ngã xuống thảm cỏ xanh.

Chưa từng có bất hạnh nào khiến hắn đau đớn đến thế.

Laurin, kẻ táo bạo,

Nhảy phốc xuống thảm cỏ;

Hắn đòi lấy món thế chấp nặng nề,

Là bàn chân phải và bàn tay trái,

Và nếu Dietrich không kịp đến,

Hắn đã lấy đi món thế chấp ấy rồi.

Trong cơn thịnh nộ, Dietrich lao tới,

Và cất lời bảo vệ thuộc hạ của mình:

“Này chú mày thấp bé,

Đừng có quấy rầy hắn!

Hắn là người đi theo ta,

Cả thế giới này đều biết rõ,

Và cùng ta đến chốn này.

Nếu ngươi lấy đi món thế chấp ấy của hắn,

Ta sẽ muôn đời mang nhục nhã,

Nếu người ta đàm tiếu điều đó trong xứ sở này,

Rằng ta, người xứ Bern, lại để yên; không dễ gì

Ta lại chịu đựng một lời đồn đại như thế.”

Bấy giờ Laurin, gã đàn ông thấp bé, cất lời:

“Tên tuổi của ngươi thì dính dáng gì đến ta chứ?

Câu chuyện về người xứ Bern

Ta chẳng muốn nghe thêm nữa;

Ta đã nghe quá đủ về nó rồi.

Ta rất mừng vì ngươi đã đến đây:

Ngươi phải giao cho ta món thế chấp nặng nề,

Là bàn chân phải và bàn tay trái.

Ngươi sẽ phải biết tay ta, quả thật vậy!

Ngươi đã tàn phá khu vườn của ta,

Dẫm nát nó dưới chân.

Bây giờ ngươi phải đền tội vì điều đó.

Ta có lẽ không lớn lao gì trong mắt các ngươi,

Nhưng dẫu phe các ngươi có đông

Ba ngàn người hoặc hơn thế nữa,

Ta vẫn sẽ đánh tan toàn bộ đạo quân ấy.”

Lãnh chúa Dietrich đã nghe đủ;br> Hắn quay lại tìm con ngựa của mình,

Chộp lấy nó trong một bước chạy nhanh,

Nhảy vọt lên yên mà không cần bàn đạp,

Túm chặt ngọn giáo bằng bàn tay mạnh mẽ—

Đúng lúc ấy sư phụ Hildebrand của hắn tới,

Và con người từng trải dày dặn kinh nghiệm ấy

Đã cất lời khuyên can chúa công của mình:

“Hỡi Dietrich yêu quý của ta,

Hãy khôn ngoan và lắng nghe ta!

Nếu ngươi bác bỏ lời dạy của ta,

Ngươi có lẽ sẽ đánh mất danh dự.

Ngươi đang đánh giá thấp gã lùn này đấy!

Cách cưỡi ngựa của ngươi ở đây chẳng ích gì.

Dù ngươi có cả thế giới trong tầm tay,

Hắn vẫn sẽ đâm ngươi gục ngã trên bãi cỏ;

Cứ thế ngươi sẽ mất đi danh dự của mình

Và từ đó về sau không bao giờ dám

Sách mé với các vương công được nữa.

Ngươi phải đối đầu với hắn trên mặt đất,

Hãy xuống ngựa và bước ra chiến trường;

Ta khuyên ngươi điều đó, hỡi anh hùng dũng cảm.

Và hãy nghe thêm một lời khuyên nữa:

Bằng những món đồ rèn thuật như gã ấy có,

Ngươi sẽ chẳng bao giờ đánh bại được gã lùn kia

Dù bằng bất kỳ loại vũ khí sắc bén nào.

Hãy dùng chuôi kiếm quật vào tai hắn

Và khiến hắn trở nên lú lẫn.

Làm vậy, để phần thưởng cho ngươi và chúng ta,

Với sự giúp đỡ của Chúa, ngươi sẽ giành chiến thắng.”

Lời khuyên của người thầy không hề uổng phí,

Hắn giận dữ nhảy phắt khỏi con ngựa:

“Laurin, ta thách đấu với ngươi;

Nào, hãy trút giận lên ta đi.”

“Được thôi,” kẻ thấp bé lên tiếng,

“Ta sẽ làm điều đó một mình.”

Hắn bắt đầu vác khiên lên

Và vội vã lao vào người xứ Bern.

Hắn tung ra một cú đánh hiểm độc,

Đến nỗi chiếc khiên của Dietrich rơi xuống đất.

Cơn giận của người xứ Bern vô cùng lớn;

Hắn lao thẳng vào gã lùn

Và giáng mạnh vào vành khiên của gã,

Khiến chiếc khiên văng khỏi tay gã.

Lãnh chúa Dietrich xứ Bern

Rất muốn đánh cho hắn choáng váng;

Hắn chồm tới và dùng chuôi kiếm

Giáng một đòn chí mạng lên đầu gã,

Đến nỗi tiếng vang vọng khắp bốn phương

Của chiếc mũ giáp và vương miện vàng.

Gã lùn thậm chí còn hoa mắt chóng mặt,

Đến nỗi chẳng biết chuyện gì đang xảy ra với mình.

Hắn thọc tay vào chiếc túi nhỏ

Và lấy ra chiếc mũ tàng hình của mình,

Nhờ đó hắn lập tức trở nên vô hình.

Lúc này người xứ Bern mới thực sự gặp khó khăn.

Gã lùn giáng cho hắn ở chỗ này chỗ khác

Những vết thương khủng khiếp liên hồi,

Đến nỗi người đàn ông chịu đựng bao thử thách

Giờ đây máu tuôn xối xả qua lớp áo giáp lưới.

Bấy giờ người anh hùng xứ Bern cất lời:

“Ta rất muốn đánh ngươi,

Nhưng hiện giờ ta chẳng biết

Ngươi đang ẩn nấp ở đâu.

Ngươi đã đi đâu mất rồi?

Ai đã cướp ngươi khỏi tầm tay ta?”

Người xứ Bern vung tay chém một cú

Trong cơn thịnh nộ vì bị lừa gạt;

Và lưỡi vũ khí dài cả thước của hắn

Đã cắm phập vào vách đá.

Hoàn toàn bình vô sự, gã lùn

Lại một lần nữa lao vào người xứ Bern,

Kẻ đang bị dồn vào thế khó, không biết

Làm sao để né tránh những đòn tấn công.

Hắn rơi vào tình thế vô cùng hiểm nghèo,

Mặc dù hắn rất mạnh mẽ và khôn ngoan

Cũng như rất tinh thông võ nghệ.

Bấy giờ vị hiền triết Hildebrand lên tiếng:

“Nếu ngươi bị một tên lùn giết chết,

Ta sẽ chẳng thể thương tiếc ngươi nhiều đâu.

Mọi chuyện có lẽ đã khá hơn với ngươi,

Nếu hắn chịu đấu vật tay đôi với ngươi.

Hãy chộp và giữ chặt lấy gã yêu tinh đó,

Như vậy chiếc mũ của hắn sẽ trở nên vô dụng.”

Người xứ Bern đáp: “Phải, nếu đấu vật,

Mọi chuyện có lẽ sẽ khá hơn với ta đấy.”

Hắn mang mối thù hằn sâu sắc với gã lùn.

Khi gã kia nhận ra điều mà

Người anh hùng đang muốn ở mình,

Mới nhanh chóng làm sao hắn đáp ứng điều đó!

Hắn vứt phăng thanh kiếm sang một bên

Và lao thẳng vào lãnh chúa Dietrich.

Với tất cả sức lực, gã lùn chộp lấy

Đôi chân lực lưỡng của gã khổng lồ,

Và cả hai cùng ngã nhào xuống thảm cỏ;br> Sự nhục nhã ấy khiến người xứ Bern đau đớn.

Bấy giờ—hắn đã có mặt ngay ở đó—

Sư phụ hiền triết Hildebrand lên tiếng:

“Dietrich, chúa công yêu quý của tôi,

Hãy xé toạc chiếc thắt lưng của hắn ra,

Thứ mang lại cho hắn sức mạnh của mười hai người;

Như vậy ngài mới có thể giành chiến thắng.”

Lúc này một trận đấu vật dữ dội bắt đầu,

Nhưng người xứ Bern vẫn chưa thể chiến thắng.

Nỗ lực của lãnh chúa Dietrich thật lớn lao:

Người ta thấy hơi thở bốc ra từ miệng hắn,

Tựa như ngọn lửa phát ra từ lò rèn;

Tâm can hắn không còn chút khoan dung nào nữa.

Cuối cùng hắn bấu chặt lấy chiếc thắt lưng

Và nhấc bổng gã lùn lên không trung

Với một vẻ mặt hung dữ cuồng nộ

Rồi quăng hắn mạnh xuống đất.

Số phận chiếc thắt lưng giờ đã định đoạt,

Tình thế của Laurin trở nên vô cùng tồi tệ;

Bởi vì ngay khi gã lùn ngã khuỵu xuống,

Hildebrand liền chộp lấy chiếc thắt lưng,

Thứ từng ban cho gã kia sức mạnh phi thường.

Lúc này gã lùn rơi vào cảnh khốn cùng; hắn la hét

Và gào khóc đến mức âm thanh vang vọng

Khắp núi non và thung lũng.

Hắn thành kính kêu cứu Dietrich:

“Nếu ngài từng là một trang nam nhi hảo hán,

Xin hãy rủ lòng thương tha mạng cho tôi.

Tôi xin quy phục ngài,

Tôi sẽ trở thành bề tôi của ngài

Cùng toàn bộ tài sản của tôi kể từ hôm nay.”

Họ vứt gươm giáo sang một bên

Và bắt đầu lao vào đấu vật dữ dội

Nơi khoảng đất trống trong khu rừng.

Họ đả thương nhau nặng nề đến nỗi,

Máu tuôn đầm đìa xuống thảm cỏ xanh

Chảy dọc theo sườn núi.

Người xứ Bern ép gã Ecke khổng lồ

Dựa lưng vào một thân cây;

Máu từ các vết thương trào ra xối xả,

Kẻ tráng sĩ ngả màu choáng váng.

Người xứ Bern đè hắn xuống thảm cỏ

Với sức mạnh khủng khiếp đến mức hắn khó lòng sống sót.

Gã Ecke hùng mạnh đã bị hạ gục,

Và nằm đè lên hắn là vị anh hùng cao quý,

Lãnh chúa Dietrich xứ Bern:

“Mạng sống của ngươi nằm trong tay ta,

Hãy giao ngay thanh kiếm làm vật thế chấp, hỡi ngươi,

Kẻ rất thích tỷ thí chiến đấu.

Nếu ngươi không làm thế, ngươi sẽ phải chịu cái chết

Từ chính bàn tay ta.

Vì vậy hãy tự cứu lấy bản thân khỏi hiểm nguy

Và quy hàng ta đi.

Ngươi sẽ được dắt tay đi trong xiềng xích

Làm tù binh trước mặt ba vị phu nhân; đó là cách ta ra mắt họ.”

Gã khổng lồ, một tráng sĩ đáng kính, cất lời:

“Ta sẽ không giao thanh kiếm tốt của mình cho ngươi đâu,

Hỡi tráng sĩ đáng ngợi ca.

Ba vị vương hậu với dung mạo kiều diễm

Đã phái ta đến khu rừng này,

Nơi ta giờ đây bị ngươi đánh bại.

Nhưng thà chịu chết ở đây ngay lúc này

Còn hơn là chịu cảnh bị bắt làm tù binh

Đi cùng ngươi đến Jochgrimme

Trước mặt những vị vương hậu xinh đẹp ấy,”

Hắn cất cao giọng gào lên,

“Và phải chịu đựng những lời chế nhạo trong nỗi sợ hãi và khốn cùng tại Jochgrimme.”

Vị anh hùng đáng ngợi ca xứ Bern

Không mấy vui vẻ khi nghe những lời của kẻ hèn nhát,

Hắn liền nói: “Ta lấy làm tiếc, Ecke.

Nếu mọi chuyện không thể khác được,

Ngươi sẽ sớm phải đánh mất mạng sống của mình,

Hỡi tráng sĩ được chọn lựa.

Vậy hãy dịu lại tấm lòng của ngươi

Nhân danh tất cả các bà các cô;

Bằng không ngươi sẽ gặp tổn thất lớn,

Như ngươi sẽ thấy ngay sau đây thôi.

Ngươi đang nhìn ta với ánh mắt đầy thù hận cuồng nộ,

Và nếu ngươi đứng lên được một lần nữa, chắc chắn ta sẽ phải mạng vong.”

Hắn giận dữ giật phăng chiếc mũ giáp của gã ra,

Nhưng cú đâm kiếm mà hắn tung ra

Chỉ là một nỗ lực vô ích,

Bởi lớp vàng dai dẳng đã bảo vệ đầu gã.hắn quật mạnh gã bằng chuôi kiếm,

Máu bắt đầu rỉ ra

Khắp nơi qua lớp vàng bọc,

Ý thức của gã dần tan biến;

Phần thưởng thích đáng đã được trao trả cho gã.

Hắn xé toạc tấm áo giáp lưới của gã,

Thứ áo giáp lộng lẫy bằng vàng rực rỡ,

Và đâm xuyên qua người gã bằng gươm; hoàn cảnh bắt buộc hắn phải làm thế.

Khi đã giành được chiến thắng trước gã,

Hắn đứng sừng sững bên trên kẻ kiêu hùng

Và thốt lên những lời đầy tang tóc:

“Chiến thắng của ta và cái chết non trẻ của ngươi,

Đang khiến ta đỏ bừng vì hổ thẹn;

Ta buộc phải xuất hiện ở bất cứ nơi đâu

Như một kẻ không còn chút danh dự nào,

Ta than thở điều đó với ngươi, kẻ hèn nhát.

Dù ta có đi đến xó xỉnh nào trong xứ sở này,

Mọi người cũng sẽ chỉ tay về phía ta

Với vẻ đầy ghê tởm hằn học trên nét mặt

Và nói: Kìa hãy nhìn kẻ xứ Bern, kẻ đâm chết các vị vua.

Vì hành động này đã rồi,

Từ nay ta sẽ mãi mãi chẳng còn lời ca tụng

Và chẳng còn danh dự của bậc vương công.

Thôi nào cái chết, hãy mang ta đi đi,

Bởi ta chính là kẻ bất tín;

Ai đã xui khiến ta làm điều này cơ chứ?

Việc ta đâm chết ngươi, hỡi anh hùng trẻ tuổi,

Sẽ khiến ta đau đớn suốt đời.

Ta khóc than cùng Chúa về nỗi bất hạnh của mình

Với nỗi buồn sầu đầy xót xa.

Ta có thể che giấu điều đó trước thế gian,

Nhưng cứ hễ tự mình nghĩ lại, mọi niềm vui trong ta đều hóa cay đắng.”

Hai người anh hùng ngạo mạn rút những thanh kiếm sắc bén,

Khiến những mảnh vỡ dài bằng gang tay

Văng tung tóe từ những chiếc khiên của họ.

Vì những mảnh vụn văng ra từ chiếc khiên, biết bao người phụ nữ đã khóc than:

“Nếu hai vị vương công nhân hậu

Phải bỏ lại thân xác và sinh mạng,”

Họ nói, “vì muốn vừa lòng hoàng hậu,

Thì thế là quá nhiều rồi!”

“Cứ để họ giao chiến,” Kriemhild lên tiếng, “đối với ta đó chỉ là một trò chơi.”

Bấy giờ hai vị tráng sĩ dũng cảm lao vào giao chiến

Với những bước nhảy chao đảo và những cú đánh trời giang.

Siegfried nhớ đến những nụ hôn

Mà chàng từng nhận được từ tay Kriemhild;

Lập tức chàng trai dũng cảm được tiếp thêm sức mạnh mới,

Người ta thấy chàng chiến đấu tựa như thần chết,

Ta xin nói thật với các ngươi như vậy.

Khi ấy chàng bắt đầu rượt đuổi Dietrich chạy vòng quanh.

Bấy giờ nàng Kriemhild xinh đẹp cất lời: “Giờ hãy nhìn kìa, hỡi các phu nhân của ta,

Đó chính là Siegfried dũng cảm,

Vị anh hùng đến từ Hạ Rhein.

Kìa chàng đang đuổi người xứ Bern

Chạy vòng quanh trên bãi cỏ xanh!

Chồng yêu dấu của ta, Siegfried, vẫn là người

Được ca ngợi nhất trên đời.”

Siegfried cao quý là một người vô cùng mạnh mẽ,

Lúc này chàng mạnh mẽ lao vào tấn công Dietrich;

Chàng giáng cho đối phương một vết thương xuyên qua chiếc mũ sắt,

Khiến người ta thấy dòng máu đỏ tươi tuôn ròng ròng xuống.

“Chúa công của chúng ta đang thế nào rồi?”

Hildebrand len lén hỏi.

“Thưa ngài, ngài ấy đang chiến đấu rất tệ,” Wolfhart đáp ngay lập tức;

“Ngài ấy bị một vết thương sâu xuyên qua mũ sắt,

Máu đầm đìa khắp người, ngài ấy chiến đấu chẳng khác nào một tên vô lại.”

“Ngài ấy vẫn chưa nổi giận thực sự đâu,” Hildebrand bấy giờ mới nói.

“Giờ hãy gọi vào trong khu vườn đi, hỡi chiến binh dũng cảm,

Và bảo rằng ta đã chết, rằng ngài ấy đã hạ sát ta;[6]

Nếu điều đó không khiến ngài ấy nổi giận,

Thì chúng ta có lẽ chỉ còn nước khóc than.”

Wolfhart cất tiếng gọi vọng vào khu vườn vang động cả bầu không khí:

“Ôi đau đớn thay cho nỗi bất hạnh của tôi, thật quá đỗi lớn lao và trọn vẹn!

Hildebrand đã chết rồi, chúng ta phải chôn cất ông ấy.

Ôi, hỡi người bảo hộ xứ Bern, sao ngài lại nhẫn tâm giết chết ông ấy!”

“Hildebrand đã chết rồi sao,” vị anh hùng xứ Bern kêu lên,

“Thì chẳng thể tìm đâu ra một người trung thành thứ hai dù ở tận chân trời góc bể.

Giờ hãy tự bảo vệ lấy mạng sống của ngươi, Siegfried, hỡi tráng sĩ dũng cảm,

Những gì ta chiến đấu nãy giờ chỉ là trò đùa.

Hãy tự vệ bằng tất cả sức lực, quả thật ngươi rất cần đến điều đó.

Sẽ chẳng có ai tách rời hai chúng ta trừ cái chết của một trong hai.

Vì ngươi mà ta đã mất đi một người thuộc hạ,

Người mà ta sẽ không bao giờ nguôi ngoai cho đến cuối đời.”

Tựa như một ngôi nhà bốc khói

Khi người ta châm lửa đốt,

Dietrich, kẻ đang đùng đùng nổi giận, cũng bốc khói ngùn ngụt như thế.

Người ta thấy một ngọn lửa đỏ rực bốc ra từ miệng hắn.

Lớp da sừng của Siegfried bắt đầu mềm đi; đó là lúc chàng thực sự biết đến sức mạnh của Dietrich.

Hắn cháy bừng bừng như một con rồng, khiến Siegfried nóng đến mức

Mồ hôi từ cơ thể chàng túa ra đầm đìa qua các vòng giáp.

Cơn thịnh nộ ngút trời đã chiếm lấy vị người bảo hộ cao quý xứ Bern:

Hắn giáng một đòn xuyên qua áo giáp và lớp da sừng của Siegfried dũng cảm,

Đến nỗi dòng máu đỏ tươi văng tung tóe xuống cát;

Siegfried buộc phải lùi bước, dù chàng vốn kiên cường đến đâu đi nữa.

Hắn vừa đẩy lùi đối thủ, giờ đến lượt Dietrich dồn ép chàng;

Kriemhild xinh đẹp chứng kiến cảnh đó và bắt đầu vô cùng đau xót.

Người xứ Bern chém đứt tung những vòng giáp sắt dễ dàng như thể chúng chỉ là rơm mục;

Lần đầu tiên trong đời,

Người ta chứng kiến cảnh Siegfried phải tháo chạy.

Bấy giờ người xứ Bern không hề chần chừ, rượt đuổi chàng xuyên qua những luống hồng;

Nữ tỳ hoàng gia lúc này cũng chẳng còn nấn ná thêm chút nào nữa.

Nàng tung mình khỏi chiếc ghế ngồi, vung vẩy tấm áo choàng,

Kriemhild trong cơn vội vã cực độ

Đã lao phăng phăng xuyên qua những khóm hồng.

Bấy giờ ái nữ cao quý của nhà vua cất cao giọng kêu lên:

“Xin ngài hãy dừng tay cuộc chiến này lại, hỡi Dietrich, ta khẩn khoản nài xin ngài.

Hãy vì ta mà dừng lại, và thôi đừng giao chiến nữa;

Chiến thắng đã thuộc về ngài ở Worms bên dòng sông Rhein rồi.”

Bấy giờ vị người bảo hộ xứ Bern làm như thể chẳng hề nghe thấy gì,

Hắn vung thanh kiếm chém tới, suýt chút nữa đã khiến chàng mất trí.

Hắn hoàn toàn không nghe thấy bất kỳ lời nào

Mà ái nữ hoàng gia đang thốt lên,

Cho đến khi hắn đập vỡ nát bét chiếc mũ giáp

Của Siegfried dũng cảm.

Bất kể người ta ném bao nhiêu chiếc ghế vào giữa hai chiến hạm,

Đều bị người xứ Bern chém đứt lìa bằng thanh kiếm sắc bén của mình.

Bấy giờ nàng ném chiếc khăn voan của mình trùm lên người vị tráng sĩ dũng cảm;

Nàng làm thế là để cứu lấy thân xác và sinh mạng cho người chồng của mình.

Bấy giờ ái nữ hoàng gia cất lời: “Nếu chàng là một trang nam nhi hảo hán,

Hãy để người ta được hưởng ơn huệ vì đã chiếm được thiện cảm của ta.”

Bấy giờ vị anh hùng xứ Bern đáp: “Hãy dẹp ngay những lời đó đi;

Dù các người có cầu xin ta điều gì, câu trả lời của ta đều là không.

Hỡi các ngươi, những hiệp sĩ và phu nhân, ta sẽ mang lại tai vạ cho tất cả;br> Các ngươi đều phải chết dưới tay ta, bởi vì Hildebrand đã bỏ mạng rồi.”

Tất cả những ai có mặt trong khu vườn, hắn đều muốn tàn sát hết,

Dietrich trong cơn giận dữ ngút trời, như lời chúng ta vẫn nghe kể lại.

Hildebrand già nua cư xử như một trang nam nhi hảo hán,

Ông lao vào trong khu vườn và cất tiếng gọi chúa công của mình.

Ông nói: “Chúa công yêu quý, xin hãy nguôi giận;

Ngài đã giành chiến thắng, và giờ đây tôi đã được hồi sinh.”

Dietrich dũng cảm nhìn Hildebrand,

Lúc ấy tâm can hắn mới dịu lại khi nhìn thấy người thuộc hạ vẫn đứng đó bằng xương bằng thịt.

Người xứ Bern thôi lồng lộn, hắn cúi xuống hôn lên môi ông;

“Hôm nay ta xin tạ ơn Chúa vì ngươi vẫn bình an vô sự;

Bằng không những lời cầu xin chung của bọn họ đã chẳng thể lay chuyển được gì;

Siegfried đã tiêu đời rồi: tất cả là do cái chết của ngươi gây ra đó.