Một nhà châm biếm sắc sảo và là cha đẻ của ngành phê bình văn học Đức (1665-1729). Ông vốn là người vùng Silesia, trong những năm tuổi trẻ từng là người ngưỡng mộ Hofmannswaldau và Lohenstein. Về sau, ông quay lưng lại với họ cũng như với cả hội nhóm những kẻ làm thơ ứng khẩu thiếu chân thành, những kẻ đang làm cho nghệ thuật thi ca trở nên rẻ rúng. Thơ trữ tình của ông không có mấy giá trị, nhưng những bài thơ châm biếm của ông lại vô cùng mạnh mẽ và đầy minh triết. Văn bản dựa theo ấn bản của Fulda trong bộ Nationalliteratur của Kürschner, Tập 39.
Gửi những nhà thơ lầm lạc.
Lysander ơi, hãy thôi đừng tự khổ vì vần điệu,
Và nửa phát cuồng theo đuổi một nghệ thuật ăn mày,
Thứ nghệ thuật dẫu lay động trí tưởng tượng qua những giấc mơ ngọt ngào,
Nhưng lại dẫn dắt anh đến con đường của những cánh đồng đói kém,
Và cuối cùng, nếu anh cứ để mặc mình cuốn theo những trò lố bịch của nó,
Sẽ bị gom chung một giuộc với những tay thợ hát Master-singer.
Đó chính là thứ độc dược, tựa như tội ác,
Đã ngấm vào dòng máu tôi ngay từ sữa mẹ.
Tôi mới hạnh phúc làm sao, nếu như vào đúng thời điểm,
Một vị lương y khôn ngoan đã dùng nước ép thảo mộc để giải thoát cho tôi,
Và thổi bay vào không trung tất cả những gì tôi từng ngó ngàng đến thơ ca,
Bằng thứ thuốc chống nôn mạnh mẽ;
Thế thì giờ đây tôi đã chẳng phải ngồi trong những góc xó muộn phiền,
Và đổ mồ hôi vì những âu lo dài dằng dặc bên niềm vui vay mượn,
Thế thì có lẽ tôi cũng đã học được ngón tay nghề cho vay nặng lãi,
Cách con người ta dùng mưu mẹo để rời xa lý trí,
Dẫn dắt ham muốn sự ngay thẳng bằng những chiếc dâu cương bằng bạc,
Nhấn chìm tinh thần kính sợ Chúa vào giấc ngủ khôn ngoan,
Uốn nắn một ả đĩ giàu có theo ý muốn của mình,
Leo lên những chiếc ghế danh dự bằng sự lừa dối lịch thiệp,
Và cuối cùng, khi sức lực tuổi trẻ đã lìa bỏ chúng ta,
Có thể sống xa hoa trên của cải của kẻ khác bên một bàn tiệc thịnh soạn.
Thế là tôi đã làm thơ hết ngày này qua đêm khác,
Và thường mơ màng về một bài ca lớn viết về những chú lùn,
Trao cho những kẻ yêu đương niềm vui bọc đường,
Làm cho những kẻ lừa đảo trở nên giàu có, nhưng lại quên bẵng đi chính mình;
Và dẫu cho cuối cùng, cùng với thời gian năm tháng trôi qua,
Một tia nắng ngắn ngủi chốn hoàng cung vẫn từng làm tôi vui sướng,
Và vị Sa-lôm-ông của nước Phổ, người mà tôi ca ngợi rất đỗi phải chăng,
Đã ban cho tôi sân trước của lâu đài danh dự,
Thế nhưng cái chết của ngài, thứ đã đảo lộn mọi sự trên đời,
Đã thiêu rụi niềm hạnh phúc lẫn toàn bộ vinh quang của tôi.
Giờ đây, lũ người cho vay nặng lãi đang cười hả hê với những ngón nghề Do Thái của chúng,
Rằng tôi đã thổi sáo ca ngợi đức hạnh trong vô vọng,
Rằng tôi đã đặt nghệ thuật mài lưỡi qua một bên để nhường chỗ cho các nàng thơ,
Và trân trọng sự khôn ngoan chân chính hơn cả tiền tài vật chất,
Và rằng khi triều đình ép tôi phải buông xuôi lạy lục,
Tôi đã không nhảy vào chốn buôn bán bút mực học đường ngay cho đúng lúc,
Đem sự nghèo nàn túng quẩn khoác vào những chiếc áo choàng,
Nhồi nhét tuổi trẻ bằng thứ khoa học rỗng tuếch,
Bắt trẻ em đọc oang oang những trước tác của người xưa để đổi lấy tiền công,
Và viết sòn sòn mỗi tuần một bài thơ để đổi lấy vài đồng thaler.
Sự việc chưa dừng lại ở đó. Lý trí u mê
Của hội đoàn thi nhân bị cơn đói khát làm cho lú lẫn,
Những kẻ đã lẻn lên đỉnh Parnassus bằng thứ nghệ thuật dối trá,
Chệch khỏi con đường ngay thẳng mà người xưa đã vạch ra,
Bôi lem nhem những trang giấy đầy ắp với vẻ trơ trẽn nhanh nhẩu,
Và cho ra đời những tác phẩm chết yểu tại hầu hết mọi hội chợ,
Đã trở nên ngạo mạn đến mức chúng tự đặt ra luật lệ,
Tuyên án tử hình đối với sự dịu dàng của người Hy Lạp,
Đẩy sự dí dỏm uyên bác của Maro vào lớp học của trẻ con,
Gắn cho cuốn sách thơ của Horace cái tên những trò cười nhạt nhếch,
Và quăng tất cả những gì còn chuyển động bằng sức mạnh nguyên thủy
Lên những trang giấy dâm ô bằng nét mực đen sì.
Giờ đây, khi bầy ong vò vẽ ngày một sinh sôi nảy nở,
Và đứa trẻ nào cũng thèm thuồng thứ nước lú của bọn khờ,
Thì có gì là lạ khi danh vọng và vinh quang lụi tàn,
Nghệ thuật chôn vùi, còn đức hạnh thì hoàn toàn mai một? . . .
Có bao nhiêu kẻ làm thơ, thì có bấy nhiêu và đủ loại
Trí tưởng tượng nay đang tung hoành trong thi ca.
Một vở kịch ngắn nửa mùa pha lẫn những trò hề lố bịch,
Một cuốn tiểu thuyết hôi hám viết về nàng Chrysettchen cuồng dại,
Một khúc ca hoa sim dâm ô và ngai vàng của nữ thần Vệ Nữ
Được dựng lên theo gương á thần Adonis của kẻ phóng đãng Marino,
Thứ ngai vàng vạch trần tận gốc rễ lòng dạ người tình
Ðể từ đó sinh sôi ra những bụi cây, suối nguồn và tổ chim,
Một lời ca tụng dối trá, thứ ngay trước mặt chúng ta
Phủ nhận lại tiếng tăm trụy lạc của những người đã khuất,
Một vở kịch câm thô lỗ, thiếu vắng mọi luật lệ,
Và có thể đếm được những lỗi lầm suýt soát bằng số âm tiết,
Một bức thư mà thuở xưa Adam từng gửi cho Eva,
Dù khi ấy cả hai vốn dĩ nào đã biết chữ nghĩa là gì,
Một bài sonnet đang quằn quại chuyển dạ trong cơn hấp hối
Ép buộc vòng quay tư tưởng cũng như những vần điệu khô khan,
Và một cái nhìn đong đưa được ca tụng theo kiểu bình dân
Thường là kiệt tác lớn nhất trong thời đại này.
Chừng nào tôi còn cân nhắc câu thơ của mình theo cùng một thước tấc,
Ưa chuộng lớp phấn son hơn vẻ đẹp tự nhiên của tạo hóa,
Trang hoàng cho thân thể gầy guộc của vần điệu bằng sắc tía
Và chắp vá sức mạnh đi mượn vào những từ ngữ,
Thì tôi cũng từng là một người đàn ông có tài năng thi ca lỗi lạc;
Thế nhưng ngay khi tôi bắt đầu lần theo những dấu vết
Mà qua đó, con người ta quay về trong hổ thẹn với lý trí
Và cuối cùng từng bước một vươn tới đỉnh Parnassus,
Thì mọi chuyện đã chấm dứt với tôi, từ phía nàng Suschen của hắn,
Một ả Philomuschen được nêm nếm gia vị uyên bác kiểu Do-thái liền xuất hiện,
Nhặt nhạnh trong các tác phẩm của tôi một từ ngữ thuở niên thiếu
Và từ đó khoét sâu phá sập cả tòa lâu đài danh dự của tôi.
Kẻ khốn cùng như tôi phải làm sao đây? Lại nổi điên một lần nữa chăng
Và dùng ống sậy thổi lên trận chiến bút mực chăng?
Không, không, Lysander, không! Tôi muốn lùi bước
Và lánh mặt khỏi đám đông hiển hách kia,
Bằng không, cái đầu óc quay cuồng của những nhà thông thái rởm đời
Cuối cùng sẽ quăng tôi lên chiếc ghế dành cho học sinh năm nhất làm thơ
Và đuổi tôi, dẫu cho tôi nắm rõ phân nửa nốt nhạc,
Vào chốn re, mi, fa, sol, la của bè lũ Hübnerist,
Những kẻ vốn đã tự cọ xát với các nàng thơ sông Oder,
Chỉ viết lùm xùm như những tên Mameluke bằng thứ ngôn ngữ vùng Sudeten,
Và nhìn nhận mọi thứ không được thực hiện bởi nghệ thuật sông Pleisse
Bằng nửa con mắt đầy sự kiêu căng tự mãn.
Quả thực tôi không lùi bước vì lẽ rằng, nếu có bề gì xảy ra,
Tôi lại không thể nặn ra một khúc ca thảm hại trong điệu nhảy,
Và nhịp điệu dồn dập của những vần điệu dễ dãi
Chỉ thuộc về riêng cõi lòng của Dedekind.
Tôi vốn thừa biết cách để cạo gội cái đầu
Và dùng nước kiềm để tẩy rửa cho những kẻ chế giễu ấy ra sao,
Cách mà biết bao kẻ chưa mọc râu lại nhảy nhót trên thảo nguyên của Phoebus,
Và cách một con ngựa chứng phi thân lên đỉnh Pindus;
Chỉ là tôi đã từ bỏ sự dại dột ấy một lần và mãi mãi.
Mặc ai muốn gieo vần thế nào thì gieo; tôi chỉ muốn sống trong hòa bình.
1. Friedrich I, qua đời năm 1713.
2. Den Toten, nghĩa là các nhà văn cổ đại.
3. Lüsterndem, “dâm ô,” “háo sắc.”
4. Pickelscherz (Pickelhäringscherz), “trò hề lố bịch.”
5. Nhà thơ Ý Marino, nổi tiếng với sự dâm ô và cách điệu, rất được lòng những người vùng Silesia hậu kỳ.
6. Brief, ám chỉ những bức thư tình dâm ô (Heldenbriefe) của Hofmannswaldau.
7. Philomuschen, “kẻ làm thơ tồi tệ” (kẻ yêu mến các nàng thơ).
8. Weisianer, những kẻ theo trường phái nhà giáo tẻ nhạt và vụn vặt Christian Weise.
9. Hübneristen, những kẻ làm thơ máy móc; Hübner là tác giả của một cuốn từ điển vần điệu.
10. Odermusen; “những nàng thơ sông Oder” và “lưỡi xứ Sudeten” đều là tên gọi dành cho các nhà thơ Silesia hậu kỳ.
11. Kunst der Pleisse, nghệ thuật của thành phố Leipzig.
12. Wenn es brennte = khi tình thế cấp bách.
13. Dedekindens; C. C. Dedekind là một kẻ làm thơ dồi dào câu chữ nhưng sáo rỗng.
