1733-1813. Công lao lớn của Wieland là đã trình bày những vấn đề và xu hướng văn hóa của Thời đại Khai sáng dưới một hình thức văn học hấp dẫn. Những tác phẩm tưởng tượng quan trọng nhất của ông là các truyện ngắn bằng văn xuôi và thơ tự sự lấy bối cảnh Hy Lạp, trung cổ hoặc phương Đông, nhưng thực chất lại đề cập đến những vấn đề đương thời đang sống động. Tác phẩm Agathon (1766-1794) của ông đánh dấu sự khởi đầu của tiểu thuyết giáo dục Bildungsroman ở Đức. Ông có nhiều điểm tương đồng với thiên tài xứ Gaule và được đọc rộng rãi qua các bản dịch tiếng Pháp — là người Đức đầu tiên đạt được vinh dự đó. Trong quý cuối cùng của thế kỷ 18, ông là nhà văn nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất nước Đức.

1

Trích ‘Musarion,’ các dòng 1385-1446; Vận mệnh hạnh phúc của Phanias sau khi quy án.1

Ngày đẹp nhất tiếp theo đêm tuyệt vời ấy.

Với mỗi ngày qua, lòng người thêm hạnh phúc tràn trề,

Khi mang lại niềm vui cho kẻ khác và cho chính mình.

Vượt qua giông tố tai ương, ta thêm phần nhạy bén

Để khôn ngoan hơn, để tận hưởng trọn vẹn và nồng nàn hơn

Hạnh phúc bất ngờ quay về hòa giải với ta,

Vừa cách xa cảnh bần hàn, vừa tránh xa sự giàu sang kiêu ngạo;

Hạnh phúc vì chính bản thân mình, chứ không vì thiên hạ ngợi ca,

Phanias nay chìm đắm trong sự bình yên đáng ghen tị,

Sống một cuộc đời chẳng ai phải nhòm ngó,

Trong những niềm vui được khắc ấn nguyên sơ

Của sự ngây thơ và tự nhiên để trở thành niềm vui đích thực.

Bão táp chốn thị thành, thứ luôn khuấy động Athens,

Chẳng thể chạm đến mái tranh anh—đền thờ

Của các Nữ thần Ân huệ, kể từ khi Musarion tô điểm nơi đây.

Ân huệ khiêm nhường, được dẫn dắt bởi sự minh triết của nàng,

Ban cho thiên nhiên, khắp vùng điền trang anh trải rộng,

Sức hấp dẫn tĩnh lặng làm rung động lòng người chẳng cần ánh hào quang.

Một khu vườn nơi Pomona, cùng gió Zephyr và các loài hoa,

Đã chọn làm chốn dừng chân;br> Một lùm cây nơi Thần Tình yêu thích thú ẩn mình,

Nơi tư duy nghiêm cẩn đôi khi hòa quyện cùng lời đùa vui thanh thoát;

Một con suối nhỏ, rợp bóng những hàng cây du,

Nơi giấc ngủ trưa nhẹ nhàng đến tự lúc nào;

Trong vườn có một chòi hóng mát,

Nơi hương vị nho tím, thứ rượu từ đảo Thasos gửi đến,

Hòa cùng nụ hôn của người tình, tựa như cam lồ đích thực đối với anh;

Một người hàng xóm tựa như hàng xóm của Horace,

Máu huyết tinh anh, một bộ óc minh mẫn,

Một trái tim bình yên và một vầng trán thản nhiên—

Biết bao điều làm anh giàu có!—Musarion lại ngẫm nghĩ

Rồi cất lời, ân huệ của các vị thần còn có thể ban cho anh

Điều gì hơn thế và tốt đẹp hơn thế để có một cuộc đời vui tươi?

Chỉ có sự khôn ngoan mới thấu hiểu trọn vẹn giá trị ấy,

Mãi mãi thấu hiểu nó,

Và thỏa mãn với hạnh phúc của mình, chẳng màng kiếm tìm điều khác;

Chính các vị thần cũng ban điều đó cho anh. Người thầy của anh

Không phải là một kẻ yếm thế tóc tai bù xù,

Không phải là Cleanthes nhăn nheo, kẻ khi chai rượu sáng lên,

Thì miệng nói như Zeno mà uống thì như Silenus;

Đó chính là tình yêu—nào có ai dạy hay đến thế?

Anh cũng ham học, học nhanh và chẳng chút nhọc nhằn,

Triết lý duyên dáng ấy,

Biết vui vẻ tận hưởng những gì thiên nhiên và số phận ban tặng,

Và sẵn sàng buông bỏ phần dư thừa;

Biết ngắm nhìn vạn vật ở phương diện tốt đẹp;

Biết cúi đầu trước số phận;

Không muốn truy vấn nguyên do của mọi điều

Mà Zeus vì lòng nhân từ đã giấu kín trong màn đêm huyền bí,

Và trước những người tốt chốn âm phủ, dẫu họ có ngốc nghếch đến đâu,

Cũng chẳng bao giờ nổi giận, chỉ thấy họ thật nực cười

Mà thôi—dù vậy vẫn yêu thương họ chẳng kém;

Thương xót kẻ lầm đường lạc lối, và chỉ lánh xa kẻ giả hình;

Chẳng mở miệng là nói chuyện đức hạnh, cũng chẳng đỏ mặt khi nhắc đến,

Nhưng thực hành nó vì sở thích chứ chẳng màng bổng lộc;

Và dù hạnh phúc hay không, cũng chẳng xem thế gian này

Là cõi Cực Lạc hay chốn Địa Ngục,

Chẳng bao giờ bi thảm hóa nó như vị quan tòa luân lý

Từ ngai vàng trên tầng sáu nhìn xuống,

Cũng chẳng tô vẽ nó vui tươi nhí nhảnh như những nhà thơ trẻ

Khi đầu óc họ ngập hơi men và bóng hình Phyllis.

1.

Phanias thoạt đầu là một kẻ ghét đời cay độc. Nàng Musarion xinh đẹp đã uốn nắn anh và dạy anh nghệ thuật yêu đương như một thứ triết lý của các Nữ thần Ân huệ.

2.

Triết gia khắc kỷ Cleanthes là một trong các nhân vật của bài thơ.

Je mehr ich diesen grossen, alles umfassenden Gedanken durchzudenken strebe...

Von diesem Augenblick an fühle ich, dass der Geist allein mein wahres Ich sein kann...

Von diesem Augenblick an, da mein Rang in der Schöpfung, die Würde eines Bürgers der Stadt Gottes...

Kurz, Agathon, von dem Augenblick an, da jener grosse Gedanke von meinem Innern Besitz genommen hat...

Und ein System von Ideen, dessen Glaube diese Wirkung tut, sollte noch eines andern Beweises seiner Wahrheit bedürfen...

Ich kenne nur einen einzigen Einwurf gegen ihn, der beim ersten Anblick einige Scheinbarkeit hat...

Auch der Einwurf, dass der Glaube einer Verknüpfung unsers Geistes mit der unsichtbaren Welt... sei von keiner Erheblichkeit.

Die Schwärmerei, die sich im Schatten einer unbeschäftigten Einsamkeit mit sinnlich-geistigen Phänomenen nährt...

3.

Agathon là một thanh niên Hy Lạp thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên. Lớn lên giữa bầu không khí tôn giáo của Delphi, anh trở thành một người theo chủ nghĩa lý tưởng và là kẻ mộng mơ những giấc mơ đẹp. Anh đến Athens, tham gia chính trị, bị lưu đày và bán làm nô lệ. Tại Smyrna, anh được mua bởi nhà ngụy biện Hippias, kẻ tìm cách hướng anh theo triết lý duy vật hưởng lạc. Anh đem lòng yêu nàng kỹ nữ xinh đẹp Danaë, nhưng khi biết về quá khứ tình ái của nàng, anh tức giận rời Smyrna để đến Syracuse, nơi anh trải qua nhiều cuộc phiêu lưu tại triều đình bạo chúa Dionysius. Cuối cùng, khi đến Tarentum, anh làm quen với nhà hiền triết Archytas, người đã giảng giải cho anh nghe triết lý đích thực.

4.

‘Ý tưởng lớn’ ở đây chính là quan niệm cho rằng tâm trí con người có sự liên kết với thế giới vô hình và với hệ thống tổng thể của vạn vật.