Rời bệnh viện trở về nhà, Gu-li-a thấy cả một tủ sách. Trên giá sách xếp đầy những cuốn sách mới, còn thơm mùi mực in. Nhưng Gu-li-a thích hơn cả là những sách về du lịch.

«Làm thế nào chóng lớn lên nhỉ, - Gu-li-a nghĩ bụng, - và mình sẽ trở thành một nhà du lịch».

Và bỗng nhiên ước mơ của Gu-li-a được thực hiện một cách bất ngờ. Gu-li-a cùng mẹ đi xa, xa lắm, đến mãi tận Ác-mê-ni.

Đối với bà mẹ, đó là một chuyến đi công tác, còn đối với Gu- li-a, là một trong những hành trình vui nhất.

Ngoài sân nhà, nơi mà họ ở lại, có mùi khét bốc ra từ một bếp lò nhỏ, xếp bằng đá ngay sát cánh cửa. Trước bếp, một cô bé ngồi xổm, tóc đen láy, tết chặt thành những bím nhỏ. Cô bé cầm chiếc thìa to khuấy cái gì trong chậu đồng. Từ trong chậu bốc ra một mùi ngọt như mật, và mùi mật bay ra đến tận ngoài đường.

Mùa thu sắp đến. Ánh nắng không còn gay gắt như trong những ngày hè, mà dịu dàng sưởi ấm.

- Cậu tên gì? - Gu-li-a hỏi cô bé.

Cô bé sửa lại những bím tóc đen của mình, rồi nhìn vào cái thìa như tuồng lần đầu tiên cô thấy nó.

- Gay-a-ne, - cô nhỏ nhẹ trả lời.

- Cậu vào trường rồi chứ? - Gu-li-a hỏi.

- Tất nhiên, mình đi học, - Gay-a-ne kéo dài giọng đáp.

- Thế cậu có yêu trường cậu không?

- Tất nhiên, mình yêu.

- Cậu có bạn gái không?

- Tất nhiên, có.

- Cậu có muốn kết bạn với mình không?

- Tất nhiên, muốn, - Gay-a-ne nhếch mép cười.

- Thế trường cậu ở đâu, có gần không?

- Không gần lắm, hơi xa, - Gay-a-ne đáp.

Gu-li-a ngồi lên bậc thềm cạnh Gay-a-ne. Dần dần cô bé thích nói chuyện hơn, và nhờ cô bé mà Gu-li-a biết được rằng có hai ngọn núi tuyết cao lắm, cao vượt cả mây, gọi là A-ra-rát, và những người Ác-mê-ni vẫn gọi theo lối cổ là Xít và Ma-xít, tức là hòn A-ra-rát Nhỏ và hòn A-ra-rát Lớn. Còn Gu-li-a thì kể cho Gay- a-ne rằng cô cùng mẹ đi tàu qua những ngọn núi gì đấy và sáng sớm, khi họ xuống ga A-la-gô-dơ, thì trời rất lạnh.

- Thường trên núi bao giờ cũng thế, - Gay-a-ne nói. Kìa, ngọn núi A-la-gô-dơ. - Và cô chỉ tay lên ngọn núi vừa vặn đứng đối diện với hòn A-ra-rát. - Anh Ca-rô của mình đã trèo lên tận đỉnh đấy nhé.

- Thế bây giờ anh cậu đâu rồi? - Gu-li-a hỏi.

- Kia kìa, - Gay-a-ne hất đầu chỉ cậu bé đội mũ lông.

Cậu bé cưỡi trên bờ rào xếp bằng đá, đặt tay lên mắt nhìn ra phía nào đấy xa xa.

- Anh trông để trẻ con nhà khác không ăn cắp lê và lựu của chúng mình, - Gay-a-ne giải thích.

- Tiếc thật, anh Ê-rích của mình không có đây, - Gu-li-a thở dài. - Ê-rích sẽ cho chúng biết tay!

Gu-li-a nói câu đó chẳng suy nghĩ gì, rồi tự chính mình cũng ngạc nhiên về những lời của mình. Ê-rích hoàn toàn không phải là anh cô, chỉ là bạn của cô từ ngày còn bé tí, nhưng lúc này, Gu- li-a thèm muốn được như Gay-a-ne có anh, nên bịa ra anh cho mình.

Tình bạn giữa Ê-rích và Gu-li-a bắt đầu từ ngày cả hai đứa mới lên ba tuổi.

Tuy thế, lúc bấy giờ nhiều khi Gu-li-a đã làm Ê-rích bực. Có một bận, cô mang về nhà mình con voi trắng bằng nhung của Ê- rích và lâu lắm không chịu rời voi. Cô nói:

- Chính voi nói với mình là nó không muốn sống ở nhà Ê- rích, nó chỉ muốn sống ở nhà mình thôi.

Ê-rích nhẫn nại chờ đợi rất lâu, khi nào voi lại thích trở về với chủ thật sự của nó.

Nhưng thường thì Gu-li-a lại hay cho Ê-rích đồ chơi của mình hơn. Ngay cả thằng hề yêu qúy của cô là Pa-phơ-nu-ti I-van-nô- vích cô cũng tặng cho Ê-rích.

Nhưng rồi, cô và Ê-rích mỗi đứa vào học một trường khác nhau, nên ít gặp nhau hơn. Nhưng dù sao thì cũng cùng sống trong một thành phố.

Bây giờ Ê-rích ở cách xa Ê-rê-van hàng nghìn cây số, - ở tận Mát-scơ-va.

- Anh câu có lớn không? - Gay-a-ne hỏi.

- Lớn, có thể lớn hơn Ca-rô của cậu đấy.

Và Gu-li-a nhìn về phía chú bé đội mũ lông.

Chú bé đang đưa nắm tay lên dọa ai đứng ở phía bên kia bờ rào đá và quát nạt gì đấy bằng tiếng mẹ đẻ có vẻ giận dữ lắm. Và bỗng nhiên, từ sau bờ rào, những hòn đất sét bay về phía nó.

Gu-li-a vụt rời khỏi chỗ và chạy đến bò rào. Cô nhanh nhẹn trèo lên và kêu lớn.

- Ê, chúng mày! Nếu chúng mày không thôi, thì tao gọi anh Ê-rích của tao đến ngay bây giờ. Anh ấy có súng săn thật đấy.

Đối phương sửng sốt nhìn cô bé lạ, hoàn toàn không giống các cô bé lặng lẽ, nhút nhát mà chúng thường quen gặp ở ngoài đường phố của chúng.

Một đứa da ngăm đen và cứng cáp nhất trong bọn, há hốc mồm nhìn Gu-li-a không chớp mắt.

- Liệu đấy! Liệu đấy! - Gu-li-a nói. - Tao sẽ cho mày biết tay!

Không rõ đứa bé kia có hiểu những lời của cô hay không, nhưng nó quay phắt lại và ù té chạy.

Mấy đứa khác ba chân bốn cẳng chạy theo nó.

- Bây giờ chúng sẽ chạy từ phía kia lại, mình biết rõ chúng lắm! - Ca-rô nói.

- Còn cậu đừng chần chừ! Chạy đón đường chúng! - Gu-li-a ra lệnh. - Và nếu có gì thì kêu: «Ê-rích!» nhé.

Ca-rô nháy phóc xuống bờ rào và cắm đầu cắm cố chạy đến phía cuối sân. Tức thì, từ đó vang lên tiếng kêu thất thanh của nó:

- Ê-rich! Đến đây! Ê-rích!

Gu-li-a liền chạy đến giúp. Cô vừa kêu vừa chạy:

- Ê-rích đang đi đến! Anh ấy đang nạp đạn vào súng!

Ca-rô đứng trên mái nhà dốc. Nó vui mừng vung tay:

Chúng cút rồi!

- A ha! - Gu-li-a reo lên. - Chúng mày sợ khiếp vía!

Ca-rô trèo xuống đất.

- Cậu có anh Ê-rích thật không? - nó hỏi.

Gu-li-a gật đầu:

- Anh họ...

- Bây giờ anh cậu ở đâu? Ngồi trong nhà à?

- Trong nhà... ở Mát-scơ-va.

Ca-rô rướn cặp lông mày đen lên. Nhưng khi đã hiểu rõ rồi, thì nó cười phả lên:

- Láu cá thật! Anh thì ở tận Mát-scơ-va, mà lại mang anh ra dọa cả Ê-rê-van này.

- Cậu muốn kết bạn với mình không? - Gu-li-a hỏi.

Ca-rô đổi chân, nhếch mép cười:

- Mình có em là Gay-a-ne đấy. Ở Ê-rê-van, chứ không phải ở Mát-scơ-va. Có thể chơi với nó.

- Còn với cậu không được à?

Ca-rô bối rối.

- Sao không được? Được tất.

Và từ ngày đó, Gu-li-a kết bạn với Gay-a-ne và Ca-rô. Còn «đám quân thù địch» kia thì từ xa ghen tị nhìn xem anh em Ca-rô và Gay-a-ne chọn cho cô bé mới đến những quả lê chín mọng thơm ngon nhất.

Chẳng bao lâu, ngay cả đám «thù địch» kia cũng đâm ra kính trọng cô bé mới đến. Sự việc xảy ra thế này.

Lúc bây giờ, trong sân của chúng có buộc con chó A-bơ- rếch to lớn, dữ tợn. Quanh đấy rất xa cũng nghe vang lên tiếng sủa khàn khàn dữ dội của nó.

Một đôi lần, Gu-li-a dừng lại trước cổng sân, nơi buộc con A-bơ-rếch, liếc nhìn qua cửa bờ rào, nhưng không thấy nó.

Cuối cùng, Gu-li-a đánh bạo trèo lên chỗ nhô ra trên bờ rào bằng đá và thấy con chó béc-giê to lớn, lông xám. Con chó đang tuyệt vọng quay quay cái đầu, cố gỡ ra khỏi sợi dây thừng to thay sợi xích.

- Tao sẽ giúp mày ngay! - Gu-li-a kêu lên và nhảy qua bờ rào, phóc xuống đất, chạy thẳng đến ổ chó.

- Chạy đi đâu thế?! - bỗng nhô đầu trên bờ rào, Ca-rô kêu với theo. Nó cắn đấy! Nó cắn nát ra từng mảnh đấy!

- Không việc gì, Không cắn đâu, - Gu-li-a nói.

Con A-bơ-rếch ảm đạm nhìn chằm chằm Gu-li-a, rồi lao về phía trước và bắt đầu sủa vang lên đến nỗi chả mấy chốc bị mất cả tiếng. Gu-li-a dừng lại.

—A-bơ-rếch, đừng sợ! - cô nói với nó bằng một giọng vô cùng âu yếm, - A-bơ-rếch bé bỏng, tao không ghẹo mày đâu...

Con A-bơ-rếch ngạc nhiên đến nỗi ngồi chồm chỗm xuống hai chân sau.

Còn Gu-li-a thì tiến gần đến con chó đáng sợ kia, vuốt ve khoảng giữa hai tai nó và bắt đầu tháo sợi dây thừng ra. Con chó hình như điên lên vì sung sướng. Nó nhảy quanh Gu-li-a, rồi đứng lên hai chân sau, còn hai chân trước đặt lên vai Gu-li-a.

Tháo thừng cho con A-bơ-rếch xong, Gu-li-a nắm cổ dề của nó, và con chó dữ mà tất cả mọi người dân lân cận đều sợ, bây giờ yên lặng và ngoan ngoãn đi bên cạnh cô bé, thận trọng bước ngay sát chân cô.

Và từ ngày đó, khắp đường phố, ai ai cũng bảo rằng trên đời này Gu-li-a chẳng sợ gì cả.

Nhưng rồi ngày lên đường của Gu-li-a đã đến. Chiếc xe ngựa đã đỗ ngoài cửa. Ca-rô mang va-li ra.

Mẹ Ca-rô, một người đàn bà nhỏ nhắn và trầm lặng, đưa cho Gu-li-a một lẵng đan đựng đầy những chùm nho. Gay-a-ne bước tới. Cô bé khóc.

Gu-li-a ôm bạn hôn.

- Đừng khóc, Gay-a-ne ạ. Hãy đến Mát-scơ-va với mình đi.

Đằng xa, các chú bé hàng xóm cũng đứng lặng; trước kia chúng là «thù» nhưng bây giờ đã là bạn của Gu-li-a rồi. Khi chiếc xe ngựa bắt đầu chuyển bánh, Gu-li-a vẫy tay chào chúng.

Và lập tức cả bầy trẻ chạy theo xe cô, có hai cậu láu hơn cả bám vào phía sau xe. Người đánh xe ngựa quát chúng câu gì bằng tiếng mẹ đẻ, mấy đứa bé cười và càng bám chặt mép xe hơn.

Nhưng như thế vẫn chưa hết. Con A-bơ-rếch xù lông nhảy phóc ra đường, kéo lê theo sau mình sợi dây thừng. Chỉ mấy cái nhảy nó đã đuổi kịp đoàn người và chạy nhanh lên phía trước chiếc xe.

- A-bơ-rếch! - Gu-li-a gọi to. - Mẹ ạ, đem nó theo chúng ta nhé!

Mẹ chỉ gạt tay.

Nhưng rồi, chiếc xe ngựa chạy từ núi xuống, mấy đứa bé nhảy vội xuống đất.

- Tạm biệt nhé! - Gu-li-a kêu lên với chúng, và cả hai đứa cất mũ, vẫy Gu-li-a cho đến khi chiếc xe khuất hẳn.