Xưởng phim Ki-ép hóa ra lại to hơn xưởng phim Ô-đét-xa nhiều. Ở đây, Gu-li-a thích tất cả - cả màu xanh nhạt, dịu dàng, không làm chói mắt trong các buổi quay phim, cả những lầu quay phim lớn và cả việc ở xưởng mọi người đều niềm nở đón cô như một nữ nghệ sĩ vào nghề lâu năm.

Người đạo diễn nói chuyện với cô cũng nghiêm chỉnh như với tất cả các diễn viên khác. Ông giải thích cặn kẽ từng cảnh một mà cô phải đóng, nên Gu-li-a bắt đầu hiểu rõ ràng và sâu sắc hơn thế nào là nghệ thuật của diễn viên.

Còn vai của Gu-li-a lần này cũng không dễ.

Cô phải hiểu thấu và thông cảm sâu sắc với những nỗi đau khổ lớn mà Va-ri-ca, cháu gái của người thợ mỏ già, phải chịu.

Để cô đi sâu được vào vai mình đóng tốt hơn, người đạo diễn đưa cô đến mỏ và cùng cô đi xuống tận tầng lò nữa.

Nín thở, Gu-li-a lắng nghe câu chuyện của những người thợ mỏ lâu năm kể lại rằng thời trước phải làm việc trong những tầng lò tồi tàn ấy thật là nguy hiểm. Bọn chủ tiếc tiền mua thiết bị tốt hơn, nên thường xảy ra nạn sụt lò.

Gu-li-a hình dung cảnh người thân của thợ mỏ khủng khiếp lắng nghe mười hai tiếng chuông như thế nào. Những tiếng chuông đó báo hiệu ở tầng lò có tai nạn.

Trong phim mà Gu-li-a đóng, vang lên mười hai tiếng chuông.

Khoác vội chiếc khăn choàng, Va-ri-ca, cháu gái người thợ mỏ già (đó chính là Gu-li-a), chạy theo những người lớn đến tầng lò, để biết xem lần này tai họa giáng xuống người nào.

Trên cáng, dưới tấm vải bạt, cô đã đoán ra những bàn tay, cái vai và cái đầu quen thuộc.

Và đây, Va-ri-ca đang đứng, cúi khom xuống người ông nội làm thợ mỏ nằm trong quan tài. Cô ta đứng, đầu vẫn choàng cái khăn mà cô đã khoác vội khi chạy ra khỏi nhà.

Cô khủng khiếp nhìn bộ mặt không cử động của ông già và thấy hình như từ lâu lắm rồi cô đã biết người thợ mỏ khắc khổ đó với những râu bạc hoa râm ở mép và cằm, cô nhớ lại ông đã chăm sóc cho cô thế nào và gọi cô là cháu gái yêu khi cô còn bé tí.

Và hoàn toàn quên mình là Gu-li-a Cô-rô-li-ô-va, chứ không phải là Va-ri-ca, cô khóc sướt mướt.

Nhưng bỗng nhiên giọng người đạo diễn phá tan bầu không khí yên lặng:

- Từ đầu! Lập lại toàn cảnh!

Và Va-ri-ca lại cúi đầu xuồng, Trước mặt cô một người trong quan tài. Mắt người đó nhắm lại, những cánh tay dài và mệt mỏi để lên ngực,

Nước mắt của Gu-li-a tự nhiên tuôn trào và từng giọt to rơi xuống những cánh tay đó.

Ngay sau khi buổi quay phim kết thúc, và khi Gu-li-a đã chạy về nhà rồi, người diễn viên đóng vai ông nội vừa hút thuốc vừa nói:

- Các bạn có biết không, tôi cảm thấy hình như mình đã chết thật. Tôi nằm và thấy những giọt nước mắt nóng hổi rơi trên tay. Thú thật là tôi sợ quá. Tóc gáy dựng đứng lên!

Mọi người bật cười.

Còn một diễn viên khác, không thể nào đóng đạt được vai của mình, nói thêm:

- Thật là lạ, đóng với cô bé đó, nếu đóng không thành thật, giả dối, thì ngượng thế nào ấy. Mình chỉ đóng vai như học thuộc lòng, còn cô bé đó ở bên cạnh thì đau khổ, sợ sệt, khóc lóc một cách thật sự. Thế thì làm sao mà đóng giả dối được.

Và mọi người đồng ý với anh ta: đóng phim với Gu-li-a, không thể đóng tồi được.

- Cô bé đó sẽ đóng trội hơn tất cả chúng ta, - người đạo diễn nói. - Nếu bộ phim được trót lọt, thì Va-ri-ca của chúng ta sẽ nổi tiếng đấy!

Điều đó đã đến trước khi bộ phim mới xuất hiên trên màn ảnh, Va-xi-lin-ca, con gái của người du kích, đã đi trước Va- ri-ca.

Khi Gu-li-a trở lại Ô-đét-xa, cô thấy trên những tấm quảng cáo đồ sộ, dán khắp thành phố, một cô gái tóc vàng, khi thì đi ngựa, khi thì lội trong bùn đến tận gối, khi thì đứng cạnh cây bạch dương.

Đó là Va-xi-lin-ca, con gái của người du kích. Và đó cũng là Gu-li-a Cô-rô-li-ô-va.

- Hạnh phúc thật! - ở trường các bạn gái mới của Gu-li-a nói. - Đấy, con người hạnh phúc!

Còn Gu-li-a thì chỉ cau có và lắc đầu không bằng lòng:

- Hạnh phúc không lớn lắm đâu, - cô nói. - Về nhà, chỉ nghe thấy toàn là: «đừng có tự kiêu» và «đừng có tự kiêu». Mà tự kiêu thế nào được khi mình sắp sửa phải học lưu lại năm thứ hai. Chẳng môn nào có điểm cả. Vả lại mình đóng Va-xi-lin-ca cũng chưa phải hoàn toàn tốt. Đến Va-ri-ca thì hình như mình đóng được khá hơn.

Nhưng nếu bản thân Gu-li-a chưa hài lòng lắm với mình trong vai Va-xi-lin-ca, thì ở xưởng phim, dù sao mọi người cũng đều đánh giá cao công lao người nữ nghệ sĩ bé con.

Một bận, người ta mời Gu-li-a với mẹ đến xưởng dự buổi liên hoan ra mắt bộ phim mới.

- Đây này, - mẹ nói, - người ta gửi cho con một giấy mời riêng đấy. Xin đừng có tự kiêu đấy nhé!

Gu-li-a đặt giấy mời lên bàn:

- Lại «đừng có tự kiêu>> rồi? Thế thì tốt hơn con chẳng đến đấy.

- Tùy con, - mẹ nói.

Gu-li-a khe khẽ hát bài ca nào đấy và bắt đầu lấy giấy trắng bọc bìa những cuốn sách giáo khoa đã nhàu của mình.

Khi mẹ đã sửa soạn xong, bà hỏi con một lần cuối:

- Thế nào, con ở nhà hở?

- Vâng, ở nhà, - Gu-li-a nói.

Bà mẹ bật cười:

- Thôi đi cô, mặc áo đi!

Gu-li-a vui mừng hẳn lên và vội vàng mặc chiếc áo dài mới.

Nhưng dù sao hai mẹ con cũng đã đến muộn.

Buổi họp long trọng đã qua một nửa rồi, khi Gu-li-a cùng mẹ khe khẽ bước vào phòng và ngồi vào dãy ghế cuối.

Gu-li-a đang đưa mắt tìm người quen trong đám đông thì bỗng nghe thấy:

- Do làm việc rất tốt trong bộ phim Con gái của người du kích, Gu-li-a Cô-rô-li-ô-va đóng vai Va-xi-lin-ca được tặng thưởng...

Gu-li-a kéo tay áo mẹ:

- Mẹ!

Mẹ quay lại:

- Xin đừng có tự kiêu đấy! - bà vỗ vào vai con, cười và nói.

- ...tặng thường những bức chân dung của các nhà văn hào Nga vĩ đại...

- Người ta sẽ cho bao nhiêu bức chân dung? - Gu-li-a thì thắm và bắt đầu đếm đầu ngón tay: - Pu-sơ-kin, Gô-gôn, Léc- mông-tốp, Nê-cơ-ra-xốp... Mẹ, thế Giu-cốp-ski có vĩ đại không?

- Yên con, - mẹ nói, - hãy nghe tiếp.

- ...những bức chân dung của các nhà văn hào Nga vĩ đại, một tủ sách, ba bộ đồ chơi để bàn và một bể nuôi cá.

Mọi người vỗ tay.

Trong giờ giải lao, Gu-li-a hỏi mẹ:

- Mẹ này, thế thì chúng ta đặt bể nuôi cá ở đâu? Nhà ta bây giờ đã chật lắm rồi.

- Nếu bể to quá, thì chúng ta xin láng giềng cho đặt nhờ bên họ vậy.

- Sao được, thế khi họ đi làm việc, cá sẽ chết đói đấy. Mẹ nghĩ sao, không xin phần thường nào khác được sao, mẹ?

- Phần thưởng gì?

- Chiếc xe đạp thì hay!

- Hừ, thế thì con chẳng còn có thì giờ để học nữa. Quay phim vừa xong, lại bắt đầu đi xe đạp. Hiện nay thì giờ đối với con quý lắm, phải đuổi kịp lớp chứ!

- Ờ, thế thì con sẽ xin một thứ hoàn toàn không phải mất thì giờ! Mà lại chiếm ít chỗ.

- Cái gì thế?

- À, cái để chỉ thì giờ ấy mà. Đồng hồ. Đồng hồ đeo tay. Mẹ ạ, con cần đồng hồ đeo tay thế nào, mẹ không tưởng tượng được đâu!

- Sao lại không tưởng tượng được, khi mà suốt năm con chỉ nói đến cái đó! Thôi được, khi nào có tiền, nhất định mẹ sẽ mua đồng hồ cho con.

- Thì chính mẹ cũng đã nói như thế suốt năm rồi, mà đồng hồ không có, vẫn hoàn không có.

Gu-li-a thờ dài.

Và vài ngày sau, người ta lại gọi cô đến xưởng phim, vào phòng ông giám đốc.

Ông giám đốc trịnh trọng bắt tay cô và hồi cô có hài lòng với các quà tặng không.

- Rất, rất hài lòng, - Gu-li-a nói. - Nhưng cháu chỉ muốn một thứ khác. Tất nhiên, nếu có thể được.

- Thế cháu muốn gì nào?

- Nếu như... được chiếc đồng hồ! - Gu-li-a thì thầm. - Dù nhỏ, rất nhỏ cũng được, nhưng miễn là đồng hồ đeo tay!

- Sao không được, được chứ! - ông giám đốc nói, dường như câu chuyện không phải về chiếc đồng hồ đeo tay, mà là về vật gì bình thường nhất. - Cháu sẽ có đồng hồ.

Và thực vậy, hôm sau, trên tay Gu-li-a, chiếc đồng hồ con đã kêu tích tắc, đồng hồ rất nhỏ, nhưng dù tất cả các kim, đinh ốc và bánh xe tí xíu, thường có ở tất cả các đồng hồ thực sự.

- Hừ, bây giờ thì con sẽ không để một phút nào trôi qua vô ích, - Gu-li-a trịnh trọng nói với mẹ.

- Để rồi xem, - mẹ nói.