Đi bách bộ trên đường trong vườn A-lếch-xăng, ông Vơ-la- đi-mi-a Đa-ni-lô-vích Cô-rô-li-ốp đợi Gu-li-a. Ông đã hẹn với con gái là sẽ gặp nhau ở cổng Bô-rô-vít-ski của điện Cơ-rem-lanh.

Ánh mặt trời tà đang nô đùa và chiếu sáng trên những cửa sổ và những tháp cổ kính, trên những răng cưa của tường điện Cơ-rem-lanh đứng cao hẳn trên khu vườn ở bên dưới. Đồng hồ trên đỉnh tháp Spát-ski đã điểm chuông nhiều lần, mà vẫn chưa thấy Gu-li-a đi ra.

Ông bố bắt đầu lo ngại. Có lẽ ông đến muộn chăng, và bọn thiếu niên đã đi qua rồi trước khi ông đến? Nhưng chính là Gu-li-a phải đợi ông trong vườn như đã ước hẹn kia mà! Mà cũng có thể người ta cho thiếu niên đi về qua những cổng khác? Qua cổng Spát-ski hay cổng Tơ-rô-ít-ski? Cũng có thể là Gu-li-a đi xe từ điện Cơ-rem-lanh về thẳng khách sạn cùng với tất cả bọn thiếu niên.

Làm thế nào đây? Đợi nữa hay là đến đằng ấy? Hay là tốt hơn cả cứ gọi điện xem sao?

Và bỗng ông nghe một giọng nói lanh lảnh:

- Bố ơi, con đây!

Ông quay lại và thấy Gu-li-a. Cô chạy trên đường, sung sướng, mặt ửng hổng, tay vung vẩy chiếc mũ trắng không có lưỡi trai. Khi con gái chạy đến gần mình và đã lấy lại hơi, ông nói:

- Thế nào, Gu-li-a! Ở điện Cơ-rem-lanh, con có phát biểu chứ?

Gu-li-a gật đầu.

Có, nhưng mà hoàn toàn không phải như con muốn. Một trăm lần tồi hơn. Giá bây giờ người ta lại gọi con vào Cơ-rem-lanh nhỉ!

Bây giờ làm sao được, con có thể nói thế nào thì đã nói thế ấy. Đừng buồn!

- Không, con không buồn, con chỉ tiếc thôi. À, bố có biết các bác tặng cho chúng con cái gì không? Xúc Xu!

- Sao lại Xúc Xu?

- Vâng, toàn bộ đấy nhé! Và cả một biệt thự trắng có những tháp con, và vườn hoa với đủ loại cây và thuyền nữa! Các bác gọi chúng con đến Cơ-rem-lanh chính là vì việc ấy.

- Ồ, quà tặng to quá! - ông bố nói. - Nhưng mà việc xảy ra thế nào?

- Bây giờ con sẽ kể tất. Bố này, ta hãy ngồi xuống ghế dài đi. Con muốn kề cho bố tất cả ngay một lúc! Con sốt ruột lắm rồi.

Và sau khi cả hai bố con đã ngồi xuống một chiếc ghế dài, ở chỗ không có ai cả, Gu-li-a nói:

- Chà, bố này, giá bố biết được trong điện Cơ-rem-lanh tuyệt như thế nào và các bác tiếp chúng con ra sao nhi!

Và cô bắt đầu kể. Vì cảm động nên cô nói lộn xà lộn xộn, nhưng ông bố vẫn hình dung được rõ ràng hôm nay trong gian phòng của Cung điện Lớn việc gì đã xảy ra.

Trên bàn đặt những đĩa đầy lê và nho, bày la liệt những tấm sô-cô-la. Bọn trẻ con yên lặng, luống cuống nhìn về phía những cánh cửa trắng thiếp vàng, cao và nặng.

Và kìa, các vị lãnh đạo Đảng và Chính phủ đã vào phòng... Gu-li-a kể, còn ông bố thì vừa nghe con, vừa suy nghĩ theo ý mình. Mới hồi nào Gu-li-a bé tí của ông còn phải dắt tay đưa đi vườn trẻ nhỉ? Thế mà bây giờ đây, nó đã được dự chiêu đãi ở điện Cơ-rem-lanh. Và kể thật là hay, thật là trang trọng về điều này: «Các vị lãnh đạo Đảng và Chính phủ đã vào phòng... »

- Bố, bố không nghe con! - Gu-li-a làm gián đoạn mất ý nghĩ của bố.

- Không, bố nghe, nghe đây! Kể tiếp đi con!

Và Gu-li-a tiếp tục:

- «Chào các cháu của trại A-rơ-tếch!» - chúng con nghe thấy thế. Rồi chúng con tặng hoa cho tất cả các bác. Rồi các bác yêu cầu chúng con có cái gì thì kể. Các bạn thì thào, nháy mắt cho con: «Gu-li-a, ra đi» Anh Li-ô-va và chị Xô-nhi-a, phụ trách chúng con, gật đầu. Thế là con tiến lên phía trước và nói mấy lời chào mừng. Nhưng không hiểu vì sao không phải giọng con mà là giọng ai đấy, bố ạ. Con nói mà tự mình không nhận ra được.

- Đó là vì cảm động đấy, - ông bố nói. - Ngay cả người lớn thỉnh thoảng cũng còn cảm động, khi phát biểu nữa là. Nào, kể tiếp đi, sau đó rồi thế nào nữa?

- Các bác bảo chúng con kể chuyện ờ A-rơ-tếch thế nào, nghỉ ngơi ra làm sao. «Trong các cháu, ai can đảm nhất?», - các bác hỏi thế. Lúc đấu, các bạn im cả vì còn ngượng. Rồi sau, chúng bảo là: «Ba-ra-sbi bạo nhất trong số con trai, còn trong số con gái thì Gu-li-a Cô-rô-li-ô-va. Bạn ấy đi ngựa giỏi và dám một mình ban đêm vào rừng đấy ạ. Gu-li-a, cậu kể đi!» Con thì thầm nói với các bạn: «Mình chả vừa nói rồi còn gì». Nhưng đến đây, may cho con, Ba-ra-sbi đã nhận lời kể. Bạn ấy đứng đổi hết chân nọ đến chân kia và nói: «Ở A-rơ-tếch, chúng cháu nghỉ rất tốt. Chúng cháu nghỉ rất vui ở A-rơ-tếch». Con hiểu ngay là bạn ấy không biết nói về cái gì. Mà thật đấy, khó mà nghĩ ngay ra được, phải bắt đầu từ chuyện gì. Nhất là nói tại cung điện càng khó. Phải không, bố?

- Ừ, tất nhiên. Thế Ba-ra-sbi kể cái gì?

- Bạn ấy kể cái gì gì đấy về trường học… Rồi cũng như người ta vẫn thường nói trong những dịp như thế này: «Bây giờ chúng cháu sẽ lao vào học tập với những nguồn sức mạnh mới». Và, bỗng nhiên, bạn lại đứng im, Bạn ấy chẳng biết nói gì nữa. Hoàn toàn lung tung. Các bác hỏi: «Nhưng các cháu đã làm gì ở A-rơ-tếch nào? Có tắm bể không?» - «Có tắm ạ», - «Có trèo lên ngọn núi Ay-u Đác không ?» - «Có trèo ạ». - «Có bơi thuyền buồm không ?» «Có bơi ạ.» «Thế thì nghỉ vào lúc nào?» - «Thế cũng là nghỉ đấy ạ», - Ba-ra-sbi nói và bật cười, Và tất cả cũng cười theo, «À, ra thế đấy, thế cũng là nghỉ», - các bác bảo thế, Và sau đó, các bác yêu cầu chúng con hát một bài, Chúng con hát bài ca của trại A-rơ-tếch, chính bài này chúng con thường hát nhất ở A-rơ-tếch. Bố có biết không? «Chúng ta phơi nắng, nước da đen sạm» Chúng con hát đoạn đầu và tất nhiên cả điệp khúc nữa: «A-rơ-tếch của ta ơi, A-rơ-tếch của ta ơi, nhớ Ngươi đời đời», nhưng các bác bảo chúng con: «Hình như các cháu không hát đến đoạn cuối cùng. Ở đấy có nói gì về Xúc Xu đó mà». Chúng con bạo lên và hát vang: «Ở mũi A-rơ-tếch có Xúc Xu». Chỉ hát đến đấy thì các bác nói với chúng con: «Nào, có lẽ là phải tặng Xúc Xu cho A-rơ-tếch, để nó không còn dô ra ở mũi A-rơ-tếch nữa!» Tất cả chúng con reo to: «Cảm ơn ạ!» Và có một bạn nào đấy trong bọn chúng con thốt lên: «Ở mũi A-rơ-tếch không còn Xúc Xu!» Và tất cả lại cười rộ lên.

Gu-li-a lặng im. Cô hình dung ra cái biệt thự trắng ẩn mình trong đám cây xanh rậm rạp của vườn hoa. Mới cách đây không lâu, chỉ từ xa, từ bờ A-rơ-tếch, hay từ ngoài biển, khi bọn thiếu niên đi thuyền buồm, chúng đều ngắm nghía cái dải cát hẹp và dài cắm sâu mãi ra ngoài biển, Thế mà bây giờ đây cái mũi đất quyến rũ ấy, cái vườn hoa râm mát ấy, cái biệt thự trắng tinh ấy, tất cả, tất cả đã được tặng cho những trại viên A-rơ-tếch! Tặng hẳn!

- Và đến đấy thì buổi chiêu đãi chấm dứt phải không? - Ông bố hỏi làm gián đoạn ý nghĩ của Gu-li-a.

- Không, không!—Gu-li-a sực nhớ lại. - Đến đấy mới bắt đầu cuộc vui. Bố ạ, bố có biết Ba-ra-sbi nó nhảy điệu lê-dơ-ghin-ca[1] cừ như thế nào không? Ba-ra-sbi Kham-gô-cốp. Nó duỗi hai tay và hiên ngang lượn mình trong gian phòng, thật quả là tuyệt! Mồm vừa kêu: «A-xá!» - thế là đôi chân đã lướt như bay! Chân nó sao mà nhẹ nhàng khéo léo, dường như tự chúng lướt trên ván sàn ấy.

Gu-li-a lại trầm ngâm trong giây lát.

- Ôi, bố ạ, ở trong điện Cơ-rem-lanh thật là tuyệt quá chừng! - cô nói và thở dài. - Tuyệt đến nỗi không thể nào tả lại được!

❀ ❀ ❀

[1] Điệu múa dân gian vùng Cáp-ca-dơ. ND c26