Mùa đông đã qua. Vào một buổi sáng mùa xuân, trong đời Gu- li-a xảy ra một sự kiện lớn.

- Mẹ sẽ đi với con đến nhà trẻ Cứu tế đỏ, - mẹ Gu-li-a nói.

Chữ «Cứu tế đỏ» Gu-li-a đã nghe từ khi còn bé tí. Cô không hiểu nó nghĩa, là gì, cô chỉ biết rằng mẹ cô làm việc ở một nơi nào đấy gọi là Cứu tế đỏ, và khi lớn hơn thì cô bắt đầu hiểu rằng chữ đó nghĩa là «Hội quốc tế cứu tế các chiến sĩ cách mạng».

Gu-li-a rất thích khi nhà văn Pháp Lê-ông Mút-xi-nác đến chơi nhà. Gu-li-a ngồi cạnh ông và có thể nghe ông nói rất lâu không sót một lời nào. 

«Thật là tốt vì a-đam đã dạy cho mình tiếng Pháp, - cô nghĩ bụng. Tất cả những điều mà Mút-xi-nác thân yêu nói hay biết chừng nào!»

Đặc biệt Gu-li-a nhớ bài ca mà ông đã hát, khi kể chuyện về nước Tây-ban-nha: «Tô-rê-a-đo, hãy xung trận dũng cảm! »

Một bận, trong thời kỳ cách mạng Tây-ban-nha năm 1931, nhóm du kích Pháp chuyển đến Tây-ban-nha những hòm vũ khí nặng theo những đường mòn bí mật qua dãy núi Pi-rê-nê. Khi mọi người đã kiệt sức rồi, một trong những người Pháp, nhà văn Pôn Vai-ăng Cu-tuya-ri-ê, một con người vui vẻ và dũng cảm, choàng chiếc áo khoác rộng và sảng khoái bắt đầu hát vang:

«Tô-rê-a-đo, hãy xung trận dũng cảm! Tô-rê-a-đo! Tô-rê-a-đo!»

Bài ca trong vở ca nhạc kịch Các-men ấy bỗng nhiên ngân vang lên ở đây, chốn núi non, làm cho tất cả mọi người bất giác cười vang, vui nhộn hẳn lên, và cái đó tăng thêm sức mạnh cho những con người đã phờ phạc thắng được mệt nhọc, tiếp tục cuộc hành trình.

Gu-li-a nghe Mút-xi-nác kể, nhìn ông không rời mắt; và sau đó, cô thường lấy khăn mẹ choàng vào người và vắt múi qua vai, bước đi trong phòng, hát vang và cố rung mạnh chữ «r»:

«Tô-r-rê-a-đo! Hãy xung trận dũng cảm!»

Lúc bấy giờ cũng không ai ngờ rằng chỉ khoảng mười năm sau, chính cô bé đang hồi hộp nghe những câu chuyện về các anh hùng, lại trở thành anh hùng và cổ vũ mọi người lập chiến công cũng dũng cảm như chiến sĩ kiên cường đấu tranh cho tự do, Pôn Vai-ăng Cu-tuya-ri-ê đã, từng làm…

Còn bây giờ, cô bé chỉ lắng nghe, chăm chú nhìn, không nghĩ rằng mình đang học tập tinh thần kiên nghị va lòng dũng cảm…

Khi Mút-xi-nác trở về nước, Gu-li-a nhờ ông chuyển một bức thư gửi các bạn nhỏ Pháp.

«Các bạn thân mến, - cô viết trên mảnh giấy xé ở vở ra, - các bạn sống thế nào? Nhất định thế nào các bạn cũng đến thăm chúng tôi nhé!»

Các bạn nhỏ Pháp không đến thăm Gu-li-a, nhưng gửi cho cô món quà nhỏ qua Mút-xi-nác, lúc bấy giờ ông lại đến Liên Xô lần nữa, đó là chiếc áo len đan, xù lông.

Gu-li-a âu yếm xoa lòng bàn tay trên chiếc áo đầy những lông tơ mềm mại và nói:

- Cảm ơn các bạn nhỏ Pháp! Mong sao được gặp một ngươi nào đó trong các bạn! Dù nhỏ nhất cũng được!

Và lạ thật - ước mơ của cô được thực hiện. Cô được đến nhà trẻ, ở đấy có trẻ con không phải chỉ từ một nước Pháp đến, mà còn từ rất nhiều nước khác nữa! Mẹ nói rằng ở đây có trẻ con Đức, Trung-quốc, Nhật, Bun-ga-ri...

Gu-li-a san sẻ niềm vui của mình trước tiên với Ê-rích. Cô gọi điện cho Ê-rích:

- Ê-ra-stíc! Cậu có biết không? Có một thành phố gọi là I-va-nô-vô. Ở đấy có những xưởng dệt. Còn ở ngoại thành I-va- nô-vô có con sông nhỏ Ta-lơ-ca. Chắc là sông đẹp lắm. Có phải không? Cái tên thật là vui, tương tự như Na-ta-lơ-ca[1]. Và thế này nhé, ngay ở trên sông Ta-lơ-ca - Na-ta-lơ-ca có một nhà trẻ. Mẹ mình sắp đến đấy và sẽ đem mình đi theo!

Và Gu-li-a hứa với Ê-rích sẽ kể cho nghe tất cả, tất cả, ngay sau khi trở về nhà.

... Gu-li-a và mẹ xuống tàu, rồi leo lên các bậc của chiếc cẩu đường sắt. Từ đấy nhìn rõ cả khoảng rộng mênh mông. Ở hai bên, những đường ray kéo dài ra, chạy xa tít, uốn cong và sáng ngời ánh thép; trông rõ một thành phố với những ống khói nhà máy và những vườn xanh, còn ở đằng xa hơn nữa là rừng xanh thẫm. Trên chân trời, mặt trời đang lặn giống như một cái đĩa lửa tròn.

- Nhà trẻ kìa kìa! - mẹ nói.

- Ở đâu? Ở đâu? - Gu-li-a sốt ruột hỏi.

- Kia kìa... Tận bìa rừng. - Và mẹ chỉ một tòa nhà hai tầng trăng trắng phía xa xa. —- Nào, chúng ta đi thôi, Gu-lênh-ca!

Bà Dô-i-a Mi-khai-lốp-na đi chậm rãi, còn Gu-li-a khi thì chạy lên phía trước mẹ, khi thì quay trở lại để hỏi mẹ câu gì đấy.

- Mẹ, thế thì trẻ con ở đây nói chuyện với nhau thế nào? Trẻ con Trung-quốc nói tiếng Pháp, hay trẻ con Pháp nói tiếng Trung- quốc?.. Mẹ, thế thì bố mẹ của các bạn ấy ở lại nhà họ phải không?

Khi Gu-li-a biết rằng một số trẻ con có bố mẹ bị giết hay bị ngồi tù, cô đi chậm bước lại.

- Sao thế con? - bà Dô-i-a Mi-khai-lốp-na nhìn con hỏi. - Mệt rồi à?

- Không! - Gu-li-a đáp. - Mẹ đi trước đi... Con còn suy nghĩ một tí, rồi con sẽ đuổi theo kịp mẹ.

Niềm vui mà cô cảm thấy suốt ngày, bỗng tắt mất. Cô nghĩ rằng cô sẽ thấy những trẻ con rầu rĩ, xanh xao và khóc sướt mướt.

Mẹ nắm tay dắt cô, và hai mẹ con cùng đi vào vườn của nhà trẻ.

Kính cửa sổ phản chiếu ánh mặt trời tà, óng ánh lên. Trước hiên rộng có vòi nước phun. Tiếng róc rách đều đều, buồn buồn như thể vòi nước khẽ lắp bắp điều gì mà chỉ một mình nó biết thôi...

Và Gu-li-a lại trầm ngâm suy nghĩ về những trẻ con ở nhà này phải chịu bao nhiêu thử thách, thường chỉ có trong những truyện cổ tích hãi hùng.

Nhưng kìa, từ đằng sau hiên nhà, trên đường rải cát, một chiếc ô-tô con chạy bằng bàn đạp đang tiến đến, trên xe một chú bé hai má đỏ ửng ngồi, bóp còi inh ỏi và nói huyên thuyên cái gì bằng tiếng mẹ đẻ. Gu-li-a tránh sang một bên, nhường lối cho nó, và đúng vào lúc đó, cả một đàn trẻ con cũng hồng hào vui vẻ như nó, từ sau vườn chạy ra. Trong tay một đứa ôm quả bóng, vô-lây.

Trông thấy đàn trẻ con vui vẻ và vô tư đó, Gu-li-a liền quên ngay những truyện cổ tích hãi hùng và thôi không nghĩ đến điều mà cách đây không lâu những đứa trẻ kia đã phải trải qua.

Khi tất cả ngồi vào ăn tối, hóa ra Gu-li-a lại ngồi cùng bàn với những trẻ con Bun-ga-ri - với hai chú bé và một cô bé. Gu-li-a rất thích bộ ba đó, nhất là cô bé. Cô bé tên là Rô-xít-xa. Tóc cô quăn, dài, đen láy và chải ra sau tai, mắt xanh xám hình như trong suốt, và dưới cằm có lúm đồng tiền.

- Mình còn chưa nhiều tiếng Nga học được, - Rô-xít-xa nói hình như là xin lỗi với Gu-li-a, - nên mình nói còn lắm nhiều lỗi.

Nhưng Gu-li-a lập tức thấy yêu mến tất cả trong người bạn gái mới đó, ngay cả những lỗi của cô nữa. Và chẳng mấy chốc, Gu-li-a được biết rằng Rô-xít-xa trước đây sống ở Xô-phi-a, thù đô của Bun-ga-ri, rằng cô bé là «nữ sanh» lớp bốn.

- Mình muốn rất nhiều có bạn gái ở nước Nga Xô-viết, - Rô-xít-xa trọ trẹ nói.

- Tên cậu đẹp quá! - Gu-li-a nói. - Rô-xít-xa! Hoàn toàn giống như rô-xa, rô-xin-ca[2].

Đêm đến, Gu-li-a ngủ cùng phòng với Rô-xít-xa.

Sáng sớm, mẹ nói với Gu-li-a:

- Mẹ đi đây, Gu-lanh-ca ạ!

Còn con? Gu-li-a lo lắng hỏi. - Con còn chưa muốn đi, mẹ ạ.

Người ta bảo với mẹ cho con ở lại đây, - mẹ nói làm cô yên long. - Nhưng liệu đấy, Gu-lênh-ca con ạ, đừng nghịch ngợm nhé. Thật là hết sức xấu hổ, nếu con gái xô-viết mà tư cách lại tồi hơn trẻ con khác.

- Được, mẹ ạ, - Gu-li-a nghiêm trang trả lời. - Con hiền mà!

Ngày hôm đó, sau khi tiễn mẹ, Gu-li-a chơi vô-lây với các trẻ khác, ngồi đu quay ở vườn nhà trẻ.

Một tuần sau, Gu-li-a đã bập bẹ nói chút ít đủ các thứ tiếng, và chiếc va-li con của cô khó nhọc lắm mới nhét hết quà tặng. Các cô bé tặng cho Gu-li-a làm kỷ niệm những tranh vẽ, mẩu thêu và dây băng xinh xinh, còn các chú bé thì tặng những đồng tiền và tem của nước mình.

Ngày ra đi đã đến gần. Gu-li-a đã kịp kết bạn với nhiều trẻ con và biết hát những bài ca của chúng.

Vài ngày trước khi mẹ lại đến, Gu-li-a được kết nạp vào đội thiếu niên tiền phong.

Chiều hôm trước, nằm trên giường, cô nói với Rô-xít-xa:

- Mình đang sống nốt với cậu những giờ cuối cùng của nhi đồng tháng Mười. Còn ngày mai vào lúc này...

- Ngày mai thì sao? - Rô-xít-xa ngóc đầu dậy hỏi.

- Thì chúng mình sẽ là thiếu niên tiền phong rồi!

...Và đây, Gu-li-a đang đứng trong hàng danh dự. Bên phải và bên trái cô là các cô bé Trung-quốc: Trí-châu và Thu-á. Và suốt cả chiều dài của hàng danh dự đó, đâu đâu cũng là những bạn trẻ quen biết: Rô-xít-xa, Mít-cô và Pê-tơ-rô từ Bun-ga-ri đến, En- ri-cô từ La Ha-van, I-ô-xíp từ Hung-ga-ri, chú bé da đen Nin-li từ Mỹ, Ki-ta-mi từ Nhật, Lê-na từ Xéc-bi...

Gu-li-a cảm thấy hình như tất cả chúng nó là những anh hùng thật sự, như bố mẹ chúng.

Và vì cô đứng chung hàng ngũ với chúng nên cô cũng cảm thấy mình là nữ anh hùng một tí...

Còn trên những đám mây, giống như buổi chiều hôm Gu-Ii-a đến đây, hoàng hôn bừng bừng rực cháy, tựa hồ như những đội thiếu niên tiền phong mang cờ đỏ đi trên nền trời.

❀ ❀ ❀

[1] Tên phụ nữ Ư-cơ-ren, giống như tên Na-ta-sa, Na-ta-li-a. —ND. c13

[2] Tiếng Nga nghĩa là sương, hạt sương. - ND. c13