Gu-li-a chỉ còn ở nhà an dưỡng có một tuần nữa, thì bỗng nhiên cô phát hiện ra rằng tiền mẹ cho cô để mua vé về Ki-ép và chi tiêu dọc đường không biết đã tiêu vào đâu mất.

Trong giờ nghỉ, nằm trên chiếc giường xếp đặt ở góc vườn chơi râm mát (bác sĩ cho phép cô và Mi-ra trong giờ yên lặng được ở ngoài vườn), Gu-li-a lẩm nhẩm tính toán những khoản chi tiêu của mình:

- Tiền kem ở Ô-đét-xa - một rúp và ở đây - mười hai rúp; quà tặng các bạn Tây-ban-nha - tám hộp bằng vỏ sò, mỗi hộp bốn rúp - băm hai rúp, tổng cộng bốn lăm rúp. Kẹo và bánh ngọt - băm sáu rúp; - bốn lăm và băm sáu vị chi tám mốt. Quít... chẳng nhớ là bao nhiêu... Còn chuỗi hạt, dây thắt lưng có khóa bằng bạc, bưu thiếp, tạp chí, quạt...

- Cậu lẩm nhẩm cái gì đấy? - Mi-ra ngẩng đầu lên khỏi gối hỏi. - Cậu đã già khụ thế mà còn học ôn lại bàn cửu chương đấy hả?

- Cửu chương với cửu chiếc gì! - Gu-li-a thở dài. - Mình chỉ còn vẻn vẹn có một rúp thôi.

- Còn tiền đi đường cậu đã dành riêng rồi chứ?

- Không.

- Thế mà cậu nói chuyện ấy một cách thản nhiên như vậy được à?

- Thế thì mình phải làm gì? Khóc ư?

- Không khóc, nhưng mà cậu sẽ đi về nhà thế nào, mình muốn biết đấy.

- Cả mình cũng muốn biết, - Gu-li-a cười gằn, nói. - Muốn thế nào cũng không đi tàu được rồi. Mình chỉ có thể cuốc bộ được thôi. Có lẽ cái lưỡi sẽ đưa mình đến Ki-ép vậy[1].

- Còn từ đây đến Ô-đét-xa thì thế nào? Bơi à?

- Đến Ô-đét-xa thì bơi...

Mi-ra trố mắt nhìn Gu-li-a.

- Gu-li-a, mình không hiểu cậu sẽ sống trên đời này thế nào nữa ? - Mi-ra hỏi.

- Mình chẳng biết thế nào... - Gu-li-a trầm ngâm đáp. - Sống qua quít vậy. Thôi, chẳng sao, mình sẽ đánh điện về nhà.

- Thế tiền gửi điện cậu lấy đâu?

- Vay cậu.

Mi-ra bật cười.

- Thế tiền vé cho mình cậu lấy đâu? Mình cũng chỉ có những đồng vét túi đấy thôi để đi đường.

- Thì vay của người nào đấy vậy. Cũng có thề đến lúc đó thì mình sẽ nhận được tiền nhà gửi.

Và Gu-li-a bắt đầu thảo bức điện, vừa đọc thành tiếng vừa đếm đầu ngón tay từng chữ:

- «Tiền tiêu hết. Chấm. Mẹ giận không? Chấm hỏi. Gửi con tiền đi đường nhé, bao nhiêu tùy mẹ có thể. Con hôn mẹ. Gulia». Tất cả hăm lăm chữ. Và còn địa chỉ nữa chứ!

- Trời ơi, sao cậu trẻ con đến thế, hở Gu-li-a! - Mi-ra ngạc nhiên. - Cần gì phải hỏi mẹ có giận không, và còn thế này nữa, trong điện việc quái gì phải thêm dấu chấm câu và cả dấu hỏi nữa? Chính đấy là những chữ thừa. Mình thì mình viết thế này thôi: «Gửi tiền. Hôn». Ba chữ. Ngắn và rõ.

- Không, Mi-ra ạ! - Gu-li-a hoảng sợ nhìn bạn. - Sau bức điện như thế thì hoàn toàn không thể vác mặt về với mẹ được.

- Ừ, theo mình thế cũng không được. Chính cậu đã nói là vì chuyển nhà mà đồng tiền của mẹ cũng eo hẹp kia mà.

- Hừ, - Gu-li-a thở dài, - bà ta có đứa con gái nhẹ dạ quá. Có thể nói là con ranh...

Gu-li-a hoàn toàn chán nản. Mi-ra ngồi ghé trên giường gần cô để an ủi bạn, nhưng trong nháy mắt, một tiếng rắc vang lên, và chiếc giường xếp ọp ẹp kia đã ngã khuỵu xuống đất.

Nằm bẹp trên cỏ, hai cô cười rộ lên...

- Mi-ra ạ, - Gu-li-a nói, - nào chúng ta vứt quách cái câu chuyện nặng nề này đi nhé. Đấy, cậu thấy không, ngay cái giường xếp cũng không chịu nổi nữa là, chân nó khuỵu xuống đấy.

Hai cô bé bắt đầu chữa giường xếp, kéo căng lại tấm vải bạt, nhưng ngay lúc đó. Ôn-ga Páp-lốp-na lại hiện ra trên đường con trong vườn. Chị ấy bao giờ cũng đến đúng vào lúc mà người ta không ngờ nhất!

- Các cô nghỉ thế đấy à? - chị hỏi. - Tôi đã bảo với bác sĩ mà, nghỉ ở ngoài vườn chẳng có gì tốt cả. Bây giờ hãy vào hiên ngay đi. Còn Gu-li-a Cô-rô-li-ô-va, tôi sẽ viết thư cho mẹ cô rằng cô không biết tuân theo chế độ ở đây.

Gu-li-a không nói không rằng. Vác cái gối trên vai, dường như vác một vật gì nặng vô cùng, cô chậm rãi đi về phía nhà trắng, nơi các cô lớn ở.

«Có thể chị ta viết thật đấy, chứ chẳng chơi đâu! - cô suy nghĩ. - Rồi thì tha hồ: thoạt tiên là bức điện của mình, rồi đến bức thư như thế của chị ta nữa... Thôi đừng hòng vác mặt về nhà nữa!»

Những chẳng làm gì hơn được nữa, và ngay chiều hôm đó, một bức điện khẩn đã được đưa qua chiếc cửa sổ con của phòng điện báo.

«Phải chi tiêu bất thường không lường trước gửi tiền vé hôn Gulia».

Trở lại bờ biển nhà an dưỡng khi hoàng hôn xuống, Gu-li-a và Mi-ra cùng suy nghĩ xem những món chi tiêu nào đáng gọi là «bất thường» và «không lường trước». Bức điện được thảo ra theo lời khuyên của Mi-ra, và bây giờ thì Gu-li-a đang nát óc nghĩ xem khi về nhà sẽ giảng giải cho mẹ thế nào về bức điện.

- Thôi, buổi tối nghĩ sai, sáng mai nghĩ đúng, - cuối cùng cô nói. - Hơn nữa, đến Ki-ép cũng còn lâu.

Nhưng hóa ra, đến sáng mai cũng còn lâu thật.

Gu-li-a nằm thao thức trên giường, suy nghĩ kế làm sao thoát ra được tình trạng rối ren mà hiện cô đang lâm vào. Cô cần không phải chỉ tiền mua vé đến Ki-ép. Cô nhớ ra rằng cô đã mắc nợ tất cả, bất kỳ ai có thể vay được: cả chị Vê-ra, cả anh phụ trách thiếu nhi A-li-ô-sa, thậm chí cả Mi-ra mà cô mượn tiền để đánh điện.

Cô xót xa nhớ lại rằng khi tiễn cô ở ga, mẹ đã dặn cô phải chín chắn thế nào, đừng đánh mất tiền ở dọc đường và đừng mua ở các ga những đồ vớ vẩn.

Còn cô thì đã nhẹ dạ xài hết cả tiền mẹ cho như thế này.

«Làm gì bây giờ? Ôi, làm gì bây giờ đây?»

Cô bắt đầu tính xem trung bình mỗi ngày cô đã tiêu bao nhiêu. Nhưng tính như thế cũng chẳng làm cô nhẹ nhõm hơn được tí nào. Trái lại, cô càng thêm kinh hoảng. Tính ra... đến hăm hai rúp một ngày! Và đó là không phải tốn tiền ăn! Gu-li-a nhớ lại là mẹ đã nói lúc tiễn cô ở ga rằng ngay những cán bộ quan trọng khi đi công tác cũng chỉ được lĩnh hai mươi rúp một ngày đêm thôi.

Gu-li-a đâm nhức đầu.

«Nhất định thế nào cũng phải tìm ra lối thoát mới được. Không thể để vì mình mà mẹ và bố phải lo lắng chuyện tiền nong. Nhưng làm thế nào? Bán cái gì chăng? Có cái gì có thể bán được? Áo dài lam chăng? Áo ấy chẳng còn mới, đã bạc màu vì nắng rồi».

Và bỗng nhiên một ý nghĩ thoáng qua trong óc: chiếc đồng hồ!

Ừ, cái này mới thật có giá trị! Trong bóng tối, Gu-li-a sờ chiếc đồng hồ con của mình để trên bàn cạnh giường. Cô đặt nó lên tai. Những bánh xe kêu tí tách rành rọt, sốt sắng, giống như một trái tim tí hon đang đập khe khẽ.

- Đồng hồ yêu quý của ta! - Gu-li-a nhìn vỏ đồng hồ bóng lộn nói.

Cô không thể tưởng tượng được làm sao cô có thể vĩnh viễn trao nó cho những bàn tay lạ nào đấy. Nhưng không còn lối thoát nào khác nữa! Nếu ở nhà không gửi tiền, thì phải bán ở đây. Còn nếu gửi, thì đến Ki-ép bán để trả nợ cho mẹ…

Đến đây, Gu-li-a yên tâm và cuối cùng ngủ thiếp đi trước lúc rạng đông.

❀ ❀ ❀

[1] Thành ngữ Nga có nghĩa là biết dung lưỡi để hỏi người khác, nhất định sẽ tìm được chỗ cần thiết. ND c29