Lúc cả nhà còn đang ngủ, Gu-li-a đã thức dậy.

«Việc gì tốt đã xảy ra trong thời gian gần đây? - cô tự hỏi. Vừa dậy, cô nhìn lại ngày hôm qua, đó là thói quen của Gu-li-a. - Thư của Ê-rích ư? Không. Thư chỉ mang đến sự phiền muộn mà thôi. Trượt băng ư? Không, không phải cái ấy... À! Dự định của mình! Bí mật của mình!»

Và Gu-li-a nhanh nhẹn mặc áo.

«Từ hôm nay, mọi việc sẽ tiến hành theo lối mới».

Cô đứng dậy, mở cửa sổ con. Một làn không khí tươi mát tràn vào phòng.

Gu-li-a khe khẽ hát:

Con sông đón ta bằng ngọn gió,

Ban mai đón ta bằng hơi thở...

Này, cô gái tóc quăn kia ơi,

Sao không vui lên với tiếng còi?

Đó là bài ca trong một bộ phim mới.

Tập thể dục xong, Gu-li-a bắt đầu trải giường. Phủ tấm khăn choàng thêu lên gối, cô cố làm cho cái giường trắng muốt của cô có vẻ tươm tất, nề nếp nhất.

Và trên bàn mình, cô thu dọn trật tự lắm đến mức không nhận ra được nữa.

Trước kia, sách nằm trên bàn lẫn lộn với vờ, đây thì mảnh bút chì gãy rơi lung tung, kia thì lọ mực nằm nghiêng như đang dọa đổ vào sách của thư viện. Bây giờ thì mỗi vật đều có chỗ của nó: các cuốn sách được trở về căn nhà thường xuyên của chúng, nghĩa là nằm trên giá, còn các quyển vở thì xếp cẩn thận từng chồng khiêm tốn nằm bên cạnh. Lọ mực, vặn nắp chặt, ngồi tít trên đầu bậc thang bằng cẩm thạch. Cuối cùng, những cây bút chì cũng vào nề nếp. Gu-li-a gọt nhọn tất cả, và bây giờ thì chúng vui vẻ thò những đầu nhọn hoắt từ trong một chiếc cốc bằng gỗ. Trên chỗ danh dự nhất - đầu bậc thang bằng cẩm thạch cạnh lọ mực, nằm gọn gàng chiếc đồng hồ của Gu-li-a.

Kinh hãi trước cảnh bận rộn ấy, con sóc trèo tít lên tận ngăn trên cùng của giá sách, nấp sau cuốn từ điển đày cộp, nó lo lắng nhìn xuống cái trật tự mới mà nó chưa hề thấy bao giờ.

Gu-li-a đưa ngón tay lên dọa nó và ngồi xuống cạnh cái bàn sạch sẽ, thoải mái và tiện lợi.

Trong căn nhà tràn ngập sự yên tĩnh dễ chịu của buổi sáng, trong khung cảnh ấy suy nghĩ thật là khoan khoái, ghi nhớ điều gì cũng thật là dễ dàng và giản đơn.

Buổi sáng trôi qua lúc nào không biết. Trước mất còn cả một ngày nữa, mà Gu-li-a đã kịp giải xong mươi bài tính đại số và đọc lại tất cả bài học về môn lịch sử trong cả tuần.

«Nếu mọi việc cứ tiếp tục như thế này, - Gu-li-a nghĩ bụng trên đường đi đến trường, - thì cuối cùng có thế mình sẽ là nữ sinh ưu tú. Khi đó chắc mình sẽ đạt dược nguyện vọng ».

Một vài ngày qua. Mẹ nhìn Gu-li-a và ngạc nhiên. Nó làm sao thế nhỉ? Trước kia khó nhọc lắm mới đẩy nó đến trường đúng giờ được, còn bây giờ nó thức dậy từ sáng tinh mơ. Trước kia, thường nó chạy vội đi học và để lại cái giường không xếp, trên bàn lộn xà lộn xộn đến nỗi chẳng đến gần được, còn bây giờ, khi nó đi học rồi, thì chẳng cần dọn gì nữa. Khi ở trường về, nó học tập, và hơn nữa, còn kịp giúp việc nội trợ cho thím Phơ-rô-xi-a, người giúp việc trong nhà.

«Nó cố gắng làm việc để xứng đáng được đi Mát-scơ-va đấy,» - bà mẹ nghĩ thầm.

Còn Gu-li-a đã quên hẳn chuyến đi. Bây giờ cô đã có một điều lo nghĩ khác rồi.

Ở Cung Thiếu niên cô ghi tên vào nhóm nhào lộn xuống nước.

«Mình phải chơi thể thao dưới nước, - Gu-li-a nghĩ bụng, - phải tập cho ra trò, thì nhất định người ta sẽ nhận. Chỉ có điều là phải cắt ngắn cái mớ tóc bù xù này đã ».

Cô nhét bộ áo tắm của mình vào cặp và trên đường đến Cung Thiếu niên chạy tạt vào hiệu cắt tóc.

- Bác cắt cho tôi «kiểu con trai» đấy nhé, - ngồi vào ghế, cô nói với người thợ cắt tóc.

Người thợ cắt tóc, tay cầm kéo, lược, lắc đầu và nói: Thế cô không tiếc sao? Tốt hơn là đến hè sẽ cắt... Không sao, Gu-li-a đáp, - đến hè cắt lần thứ hai.

Và dưới lưỡi kéo sắc, những mớ tóc dày, vàng, óng ánh rơi lung tung trên chiếc khăn trắng choàng lên vai Gu-li-a.

«Thế này cũng chẳng xấu, - nhìn vào gương thấy cái đầu con trai tinh nghịch, cô tự bảo, - chỉ có cô hơi mát một tí thôi».

Và Gu-li-a chạy vụt đến Cung Thiếu niên.

Cô tưởng tượng là ngay sau khi cô vào phòng bể bơi, người ta sẽ dẫn cô lên cầu nhảy ngay lập tức.

Nhưng, hóa ra còn lâu mới đến lúc được nhào lộn. Trước khi vào phòng, nơi có bể bơi, những người mới thường phải qua một vài giai đoạn: bác sĩ khám, sau đó tắm sạch sẽ và tập thể dục. Gu- li-a đã biết rằng nhiều bài tập thể dục phức tạp mà cô đã làm, giúp ích cho sự phát triển của bắp thịt.

Tươi tỉnh, sảng khoái, trong bộ áo tắm với con hải âu trắng ở ngực, cuối cùng Gu-li-a đã vào phòng bể bơi tràn ngập ánh sáng. Ngoài cửa sổ, những hoa tuyết đang rơi, thế mà ở đây thì như giữa mùa hè vậy - mùa hè thực sự với nhiệt độ ấm dịu và tiếng sóng vỗ oàm oạp.

- Chúng ta bắt đầu từ chiều cao một thước, - cô gái tóc đen trong bộ áo tắm màu xanh nói.

Đó là Ô-lê-xi-a, huấn luyện viên nhóm nữ.

Gu-li-a cùng chị ấy leo lên vài bậc trên một cái thang dốc bằng kim loại. Gần sát dưới chân, tiếng nước nhè nhẹ vỗ.

Những lần nhào lộn đầu tiên, Gu-li-a cảm thấy dễ dang và đơn giản, vì cô đã nhào lộn xuống nước nhiều lần từ những tảng đá ở A-rơ-tếch.

- Còn bây giờ sẽ nhảy từ chiều cao ba thước, - Ô-lê-xi-a nói, khi Gu-li-a đã nghỉ được chút ít.

Và chị dẫn Gu-li-a lên thêm mấy bậc nữa. Từ trên cầu nhảy, Gu-li-a nhìn xuống.

«Không sao, thế này có gì đáng sợ », - cô nghĩ thầm vì nhớ lại rằng những mỏm đá ở bờ biển chỗ trại A-rơ-tếch chẳng thấp hơn ở đây bao nhiêu cả.

- Thế này nhé, - Ô-lê-xi-a nói.

Và chị giải thích cho Gu-li-a rằng những lần nhào lộn trước, mở đầu cho cuộc tập luyện, chẳng đáng gọi là nhào lộn, mà chỉ là «những lần té ngã» mà thôi, nhưng nó chuẩn bị cho việc nhào lộn xuống nước.

Ô-lê-xi-a đứng, mặt nhìn xuống nước.

- Cần phái đứng ưỡn thẳng người ra thế này, - chị nói, - và đừng khom lưng, ngã nhào về phía trước. Như vậy thì nhất định đầu sẽ lao xuống nước.

- Em chẳng làm được thế, - Gu-li-a nói. - Ngã lộn đầu xuống dưới, thế sợ lắm.

- Em sẽ tập được và sẽ không sợ nữa, - Ô-lê-xi-a nói.

Và không khom lưng, dường như cái đó đối với Ô-lê-xi-a dễ như bỡn, chị nhẹ nhàng nghiêng toàn thân về phía trước và bay xuống... Một nháy mắt - và chị đã lao đầu xuống nước.

- Ôi! - Gu-li-a kêu lên một tiếng và nheo mắt lại. Nhưng Ô-lê-xi-a đã lên khỏi nước như chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Bây giờ đến lượt Gu-li-a phải nhào lộn. «Lộn cổ, ngã chết đây!» - Gu-li-a nghĩ bụng, nhưng cố nén và không nói gì.

Ưỡn thẳng người, cô hồi hộp chờ mệnh lệnh.

- Nhảy! - Ô-lê-xi-a thốt lên.

Đầu gối Gu-li-a bắt đầu run. Cô lao xuống nước với một tiếng ầm vang và nước bắn tung tóe.

- Không sao, chẳng tồi, - Ô-lê-xi-a nói, khi Gu-li-a đã leo ra khỏi bể bơi và vừa đi vừa rũ nước. - Chỉ có điều là đừng đạp chân, khi sắp nhào xuống. Nào, làm thêm một lần nữa nhé!

Và lại bắt đầu tập dượt. Khi Gu-li-a đã tập lao xuống nước không khom lưng và không đạp chân, thì Ô-lê-xi-a nói:

- Và bây giờ em sẽ nhào lộn kiểu người lính.

- Kiểu người lính là thế nào? - Gu-li-a ngạc nhiên và nghĩ thầm: «Tốt đấy! Chắc là cái món này sẽ vừa vặn cần cho mình đây».

Ô-lê-xi-a lại đứng, mặt nhìn xuống nước, duỗi thằng hai tay theo hai bên sườn, như hai tay cô đã gắn chặt vào thân mình và nhào thẳng người, hai chân xuống dưới.

Gu-li-a lại nhắm mắt trong giây lát. Nhưng Ô-lê-xi-a vẫn bình yên vô sợ và ra khỏi nước.

Gu-li-a im lặng đi đến mép cầu nhảy. Ưỡn thẳng người, cô cứng đờ ra giống như một pho tượng bằng kim loại, và ngay sau khi nghe hiệu lệnh «nhảy», cô liền rời khỏi cầu nhảy và bay xuống dưới.

- Tốt đấy! - Ô-lê-xi-a nói với Gu-li-a, khi gặp cô ở bậc của bể bơi. - Em học tốt thì sẽ nhào lộn kiểu chim én.

- Kiểu chím én à! - Gu-li-a mừng rỡ. - Thế đã sắp chưa?

- Sốt ruột quá, không chờ được sao? Cái gì cũng có thời gian của nó chứ. Cá chim nữa cũng không phải học một lần là bay ngay được.

- Nhưng em muốn chỉ một lần được ngay thôi, - Gu-li-a nói.

Nhưng «chỉ một lần» thì chẳng làm được gì cả. Ngày này tiếp ngày khác trôi qua trong những bài tập thể thao và trong những buổi chuẩn bị cho kỳ thi sắp đến. Nhưng tất cả những cái đó phải làm kín đáo, lặng lẽ, để không một người nào đoán được bí mật của Gu-li-a.

Và cuối cùng, ngày bấy lâu chờ đợi đã đến. Bước ra khỏi nhà, Gu-li-a tự cảm thấy rằng bây giờ cách đi cách đứng và cả con người của cô có phần nào khác trước. Trong tháng gần đây, cô đã ưỡn thẳng người và ngẩng cao đầu.

Mi-ra Gác-ben đợi cô ở đằng góc. Mi-ra là người duy nhất được Gu-li-a thổ lộ điều bí mật của mình.

- Sao họ lại không nhận mình nhỉ? - bước cạnh Mi-ra và khoác tay bạn trong tay mình theo lối đàn ông, Gu-li-a lý sự. - Cậu nghĩ thế nào, hớ Mi-ra, họ sẽ nhận chứ? Sức khỏe mình, nhờ trời cũng khá lắm. Mẹ nói rằng khi lên một, mình đã được phần thưởng về sức khỏe tốt đấy nhé!

- Rồi sau cậu lại ốm, - Mi-ra nhắc.

- Ừ, nhưng mà chuyện xảy ra từ bao giờ kia mà! - Gu-li-a nói - Xảy ra và đã qua rồi. Ở nhà an dưỡng người ta chữa cho mình dù sao thì cũng rất tốt. Cảm ơn chị Ôn-ga Páp-lốp-na. Còn về sức chịu đựng của mình, thì chính cậu biết đấy, nó như thế nào. Và hình như mình cũng không nhát gan. Còn về học tập, thì bây giờ đã trở nên khá tốt, gần như là ưu tú nữa.

- Ừ, tất nhiên người ta sẽ nhận thôi, - Mi-ra nói cho yên lòng bạn, nhưng chẳng biết vì sao cô lại thở dài.

Gu-li-a chằm chằm nhìn Mi-ra.

- Rõ ràng là cậu phản đối?... Không tán thành à?

- Mình không muốn ngăn cản cậu. Nếu cậu đã quyết định thế thì cứ làm thế. Nhưng nếu đứng địa vị câu, thì mình sẽ vào trường sân khấu tốt hơn. Chắc là cậu có tài...

- Không! Tài gì ở đây!

Gu-li-a lắc đầu rũ tóc và đưa tay cầm quả nắm của cánh cửa to và nặng. Mi-ra gọi với theo:

- Chúc cậu may mắn!

Mi-ra đi lại rất lâu trên vỉa hè để đợi Gu-li-a. Ngày hôm đó sáng sủa. Trời bắt đầu ấm lên, và những người quét đường đang cầm xẻng cào tuyết ướt, đã sẫm lại trên vỉa hè.

Mi-ra thấy hơi buồn.

«Đấy, trên đời này người ta chia tay nhau như thế đấy, - cô nghĩ bụng. - Bây giờ thì Gu-li-a bắt đầu một cuộc đời hoàn toàn mới. Có lẽ không còn gặp nhau được nữa, chứ đừng nói đến việc chơi với nhau. Mà sao nó cứ nhất định muốn đi vào con đường khó khăn nhất thế?»

Và Mi-ra nhớ lại những câu thơ trong bài Cánh buồm của Léc-mông-tốp:

Còn nó, ngang tàng, khát khao bão táp,

Dường như trong bão táp có bình yên...

Hơn một giờ trôi qua. Chân Mi-ra đã lạnh cóng. Mặt trời đã qua phía khác, và hơi thở của buổi chiều bắt đầu thổi nhẹ.

Cuối cùng, cánh cửa nặng nề lại mở ra. Từ các bậc thềm vang lên tiếng gót giày, và vài cậu thanh niên vừa nói chuyện vui vẻ với nhau, vừa chạy ra. Chúng đi trên đường phố, nện bước rắn rỏi.

«Những cậu ấy chắc là được nhận vào rồi, - Mi-ra nghĩ thầm. - Còn các cô không hiểu vì sao chưa thấy đâu cả. Chẳng lẽ chỉ một mình Gu-li-a vào trường quân sự?»

Và cuối cùng, cánh cửa gỗ sồi lại kêu ken két, và Gu-li-a hiện ra ở ngưỡng cửa.

- Thế nào? - Mi-ra hỏi khẽ.

Gu-li-a gạt tay và giận dữ lầu bầu:

- Người ta tìm thấy trong mắt cái gì gì đấy. Cả đời mình trông rõ tuyệt, ngay cả ở nhà hát chẳng bao giờ cần ống nhòm, thế mà ở đây, người ta bắt mình đứng cách xa cả một dặm đọc những cái quỷ quái chẳng có nghĩa lý cóc khô gì cả - bộ chữ cái: «a»... «s»... «ư»... Giá mà mình biết bảng treo đấy, thì mình đã học thuộc lòng từ trước rồi... Và mọi việc sẽ ổn.

- Thế cậu đào đâu ra những bảng đó?

- Hừ, sẽ xoay ở đâu đấy thôi. Ở bất cứ ông bác sĩ chữa mắt nào chả có.

- Nhưng chính mỗi ông lại có bảng chữ riêng của mình cơ đấy, Mi-ra nói. - Cái đó mình biết rõ.

- Còn cậu, hình như cậu mừng vì người ta không nhận mình, phải không? Kìa, nó lại vui nữa kia chứ. Bạn tốt thật!

- Gu-li-a, đừng giận mình, - Mi-ra nói. - Không thể nói là mình mừng, nhưng theo mình, hoàn toàn không nhất thiết con gái phải học ở trường quân sự. Đấy, cậu nghĩ xem, vì sao nhất định cậu phải vào ngành quân sự?

- Không, vấn đề hoàn toàn không phải là ở đấy, - Gu-li-a nói. - Nhưng, cậu hiểu không, thỉnh thoảng mình thấy sống khó khăn lắm. Mình hy vọng rằng trường đó sẽ giúp mình... Nó sẽ dạy cho mình quen kỷ luật thật sự.

Đúng vào lúc đó, một quân nhân đeo kính gọng sừng đi qua vội vã trước hai cô.

- Cậu thấy không, thấy không? - Gu-li-a nói to đen nỗi người kia phải ngoái cổ lại. - Quân nhân mà đeo kính đây. Vì sao ông ấy thì được, còn mình không được. Mình đã bảo: «Nếu thế thì hãy viết cho tôi đơn mua kính và cứ nhận tôi vào trường». Nhưng ông bác sĩ cứ cố chấp và thế nào cũng không chịu.

Về nhà, Gu-li-a nằm trên giường. Phơ-rô-xi-a gọi cô ăn trưa, nhưng Gu-li-a chỉ nói:

- Để sau, thím Phơ-rô-xi-a ạ, - và quay mặt vào tường.

Gần tối, cô ngủ thiếp, và trong giấc ngủ, cô mơ màng cảm thấy bàn tay của mẹ thận trọng sờ lên trán cô. Trong chốc lát, cô cảm thấy hình như mình lại trở nên hoàn toàn bé bỏng và mẹ sẽ bế cô lên.

- Mẹ ạ, cứ yên tâm, con không đau gì cả đâu, - Gu-li-a trả lời, không đợi mẹ hỏi. - Con nằm một tí rồi sẽ qua thôi.

Còn cái gì «sẽ qua», chính cô cũng không biết.

«Mình phải tiếp tục sống thế nào đây? - nhắm nghiền mắt và kéo căng cái khăn choàng cũ bằng len đan trên vai, Gu-li-a nghĩ thầm. - Mình đã mười lăm tuổi rồi, mà còn chưa làm được cái gì tốt và có ích cả. Sức lực có thừa, mà chẳng dùng được vào việc gì cả. Lẽ nào lại cứ trượt băng, trượt suốt chiều suốt tối, trượt đến chết ngấy mãi sao? Giá mà đóng phim thì tốt hơn. Dù sao cũng là công việc thực sự. Và hơn nữa, thật là khó tự chủ mình để khỏi thất bại... Thử nghĩ xem có cách gì khác đây?

Nếu nói với mẹ rằng mình muốn công việc thực sự, lập tức mẹ lại khuyên mình giúp đỡ thím Phơ-rô-xi-a trong công việc nội trợ. Còn thím thì cằn nhẳn cằn nhằn: «Cô đã đánh vỡ bao nhiêu cốc tách rối đấy! Tay cô chẳng phải tay làm đâu». Đấy, kết quả là lại cứ phải ngồi vào bàn ăn như các cô tiểu thư. Tất cả mọi thứ đều có người bưng đến tận nơi. Thật là xấu hổ!»

Gu-li-a ngủ thiếp đi, vẫn mặc cả áo ngoài. Và ngày hôm sau xảy ra một sự việc làm cho cô quên bẵng tất cả những phiền muộn và lo âu.