Mùa hè lại đến, mùa hè hào phóng, mến khách, trìu mến. Gu- li-a thi xong những môn cuối cùng, và những học sinh tốt nghiệp đã chung tiền làm lễ mãn khóa.

Bây giờ, một vấn đề được đặt ra một cách nghiêm túc, khẩn trương cho tất cả những người hôm qua còn là học sinh: làm nghề gì? . . .

Gu-li-a có thói quen việc gì cũng hỏi ý kiến Mi-ra. Và không đợi bạn từ biệt thự trở về, Gu-li-a tự mình đến với Mi-ra để cùng nhau suy nghĩ và bàn bạc.

Trong rừng thông, thơm nức mùi nhựa lá kim đã được sưởi nắng qua một ngày hè. Gu-li-a đi tàu lúc sáu giờ chiều. Mặt trời tà tỏa ra những tia sáng dài và rộng trên mặt đất đầy lá kim và trên những thân cây thông màu đỏ nhạt.

Mi-ra trông thấy Gu-li-a qua cửa sổ nhà bếp lúc đang chuẩn bị ăn tối. Cô reo lên vui vẻ: «Gu-li-a đã đến!» - và thò đầu ra khỏi cửa sổ, vung vẩy con dao làm bếp.

- Hình như cậu muốn cứa cổ mình đấy, hở? - Gu-li-a cười nói.

Cô chạy vào bếp và lập tức tham gia vào việc nấu ăn.

- Đưa cho mình cái tạp-dề, Mi-ra! - cô nói.

Và, vén tay áo, đeo tạp-dề vào, Gu-li-a bắt tay vào việc - gọt cả một bát to đầy khoai tây, rồi sau đó bắt đầu thái nhỏ cù cải đỏ và cà-rốt trên thớt.

Mẹ Mi-ra âu yếm nhìn Gu-li-a, ngắm nghía vẻ tháo vát, vui nhộn của Gu-li-a đang làm việc nội trợ ở trong bếp nhà mình.

- Gu-li-a của con thật là tuyệt, - bà nói với con gái, khi Gu-li-a cầm thùng chạy đi xách nước.

- Thế con chẳng đã nói với mẹ là gì! - Mi-ra kiêu hãnh trả lời.

- Chúng ta thu xếp cho khách của chúng ta nằm đâu nào? - mẹ Mi-ra hỏi, khi Gu-li-a đã quay trở lại.

- Bác đừng bận tâm gì cho cháu cả. Cháu đã chọn chỗ cho mình rồi: nhà bác có cái trần rất tốt.

- Nhưng trên đó chẳng có gì để nằm ngủ cả.

- Lo gì, cháu với Mi-ra sẽ kéo cỏ khô lên đấy. Chúng cháu sẽ dậy sớm và đi tắm. Phải không, Mi-ra? Con người chẳng cần gì hơn nữa?

Mi-ra đồng ý với Gu-li-a rằng con người chẳng cần gì hơn nữa.

Đêm đến, trên trần nhà, trên những ôm cỏ khô mới cắt, phảng phất mùi ngải cứu và bạc hà, hai cô cùng tâm sự với nhau một câu chuyện quan trọng.

- Cậu có biết trong óc mình nảy ra ý nghĩ gì không? - Gu-li-a nói. - Mình muốn vào Học viện thủy lợi cải tạo chất đất. Tốt nghiệp ở đấy, mình sẽ đi đến một vùng sa mạc nào đó: đào kênh và đấu tranh với cát...

- Đến sa mạc ư?! À, lại tìm đâu ra được một ẩn sĩ ở sa mạc nữa đấy! Nhưng mà không có người thì cậu có sống được đâu! Không, cái đó hoàn toàn không hợp với cậu.

- Hợp chứ! - Gu-li-a bướng bỉnh nói. - Người ta nghĩ về sa mạc hoàn toàn không đúng, Mi-ra ạ. Một anh chàng đi nghiên cứu mới về đã kể cho mình nghe rằng ở đấy công việc hay tuyệt vời. Anh ta cứ thuyết phục mình mãi là nên vào học viện ấy.

- Cứ mặc cho hắn ta thuyết phục! Đừng có nghe hẳn! Sa mạc thật là chán ngấy! Và hơn nữa, cậu vốn thích nước thế kia, thích bơi lội, chèo thuyền, mà nước ờ sa mạc thì chỉ có trong cái chai nước đi đường hoặc trong cái bình-tong thôi!

- Chính vấn đề là ở chỗ phải đưa nước đến cho sa mạc. - Gu-li-a ngắt lời bạn. - Và khi đó, cả sa mạc cũng sẽ trở nên xanh rì, sẽ biến thành vườn cây. Và cái đó có thể diễn ra ngay trước mắt cậu, dưới bàn tay của cậu. Không, mình muốn đi sa mạc!

- Thế còn sân khấu, điện ảnh? Bao giờ mình cũng nghĩ là cậu sẽ vào trường sân khấu kia đấy. Và bây giờ thì bỗng nhiên - moi đâu ra cái thủy... gì gì đấy, ngay cái tên cũng không thể nói lên được.

- Chính mình lúc đầu cũng rất muốn vào trường sân khấu. Nhưng cậu biết không, nếu là một nữ nghệ sĩ chân chính, bẩm sinh cơ, thì mình không thế nghĩ cái gì khác ngoài sân khấu được. Nhưng mình có hàng ngàn nguyện vọng. Mà nguyện vọng lớn hơn cả là mình mong được tham gia vào một việc gì đấy khó khăn, quan trọng, mình muốn đấu tranh, muốn gặp đủ hạng người, muốn đi khắp đất nước ta.

- Gu-li-a, cậu yêu đời khiếp quá! Chính vì thế dấy!

- Ừ, đúng, mình yêu đời. Giá mà cho mình ba cuộc đời, thì có lẽ mình vẫn thấy ít, mình vẫn xin: hãy cho tôi thêm một cuộc đời thứ tư nữa. Nhưng nếu tất cả chỉ có một cuộc đời thôi, thì mình chẳng rõ nên bắt đầu từ cái gì... Muốn cả cái này lẫn cái kia, và cả cái này lẫn cái kia mình đều muốn cả một mâm đầy.

- Tham thế! - Mi-ra nói.

- Chính thế!

Gu-li-a bật cười khe khẽ trong bóng tối.

- Đúng, Mi-ra thân yêu, mình tham lắm. Nhưng mà cậu đừng tưởng, mình còn hào hiệp nữa đấy. Mình cần nhiều lắm và cũng không tiếc gì hết. Mình cảm thấy nếu vì một sự nghiệp to lớn nào đấy, mình sẽ sẵn sàng hiến cả đời mình. Mà chẳng suy nghĩ tính toán gì đâu. Cậu có tin mình không? Mình không khoác lác đâu.

- Mình tin, - Mi-ra nói khẽ. - Mình yêu cậu chính là vì cái đó. Chỉ có điều là mình luôn luôn cảm thấy lo sợ cho cậu thế nào ấy.

- Sao lại sợ thế làm gì!

Gu-li-a tìm trong bóng tối bàn tay của bạn với những ngón mảnh dẻ nhưng mạnh và vuốt ve nó.

- Đừng sợ, Mi-ra thân yêu! Mọi việc sẽ tuyệt cả. Trước mắt chúng ta đời sống tươi đẹp biết bao. Chẳng phải vô cớ mà chúng ta sinh ra trong thời buổi thế này và trên đất nước thế này.

Trăng nhìn qua chiếc cửa sổ con trên trần nhà, và giống như tuyết, ánh trăng phủ lên những ôm cỏ khô xôm xốp và bù xù.

Hai cô bất giác ngẩng đầu lên và cùng thốt lên:

- Thích quá!

Cả hai bật cười vì sự trùng nhau về ý và lời đó.

- Nào, chúng ta đi lang thang một lát nhé, - Gu-li-a nói.

- Mình cũng muốn đề nghị với cậu như thế!

Hai cô sờ soạng tìm giày trong đám cỏ khô và đi vào chân, rồi thận trọng tụt từ trần nhà xuống vườn.

Bầu trời đen đầy sao, còn mặt trăng thì tựa hồ như đậu trên ngọn cây dương đen sẫm.

Mi-ra đưa kính lên mắt, ngứa đầu nhìn lên cao hồi lâu.

- Cậu thấy không, - cô nói, - đó là chòm sao Thiên-lang... Giá mà minh không đi vào con đường âm nhạc, thì nhất định mình sẽ trở thành nhà thiên văn đấy. Nhưng mình chẳng phải chọn ngành chọn nghề gì nữa, mình chỉ có một con đường thôi.

- Thế cũng là hạnh phúc đấy! - Gu-li-a nói.

Mi-ra gật đầu.

Bất giác hai cô lại lặng im, lắng tai nghe tiếng ngân vang của những côn trùng ăn đêm nào đấy và chậm rãi đi trên con đường loang lổ những sọc ánh trăng và những bóng cây đen.

- Mi-ra!- bỗng nhiên Gu-li-a nói khẽ. - Cậu nghe mình đấy chứ?

Mi-ra giật mình và quay bộ mặt tái nhợt vì ánh trăng về phía bạn.

- Cái gì, Gu-lênh-ca?

- Mình chẳng biết nói với cậu thế nào... - Gu-li-a cau mặt, bắt đầu nói. - Cái này rất, rất quan trọng.

Cô lấy hơi và bẻ cành cây cầm ở tay.

- Cậu hiểu không, mình thấy hình như mình yêu một người... Không, không phải là hình như! Mình yêu anh ấy lắm, đến nỗi mình thấy vừa sợ, vừa vui và cả vừa hơi đau nữa... Mình biết, cái đó sẽ không hết bao giờ. Vĩnh viễn như thế.

Mi-ra dưa những ngón tay mảnh dẻ của mình, âu yếm vuốt ve tay bạn.

- Anh ấy là ai, Gu-lênh-ca? - Mi-ra thì thầm hỏi.

Gu-li-a lặng im một tí.

- Bây giờ thi mình chưa nói. Cậu dừng giận mình. Chẳng hiểu vì sao bây giờ mình khó nói tên anh ta thế. Cậu hiểu không? Chính vì cho đến bây giờ, chỉ có mình và anh ấy biết về điều này thôi. Và mình hơi tiếc nếu hoàn toàn mất điều bí mật đó của mình... Tốt hơn là có lúc nào đấy, mình sẽ đưa anh ấy đến nhà cậu. Chắc cậu sẽ biết ngay, chính là anh ta đấy. Chỉ xin cậu một điều là cậu cứ làm bộ như không biết. Và bây giờ đừng hỏi mình gì nữa nhé. Được chứ?

- Tùy cậu ... - Mi-ra nói. - Mình rất mừng cho cậu, rất mừng...

Hai cô còn đi lâu nữa trên những con đường đầy ánh trăng, trên những đám cỏ lấp lánh sương đêm, lòng tràn đầy sung sướng và biết ơn nhau.

Mi-ra thấy tự hào vì chính cô ta là người đầu tiên được Gu-li-a tin cậy cho biết cái điều bí mật dễ thương và quý báu như thế.

Còn Gu-li-a thì liếc nhìn người bạn quý của mình và nghĩ rằng trên đời này không một người nào có tấm lòng vừa khôn ngoan, vừa nhạy cảm hơn.