Những đoàn tàu lửa chạy từ Đông sang Tây, lăn bánh xe trên đường ray kêu lạch cạch: toa nọ tiếp toa kia, dài vô tận, có thể dài chừng một cây số - nào là toa hàng được sửa chữa lại để chờ người, nào là toa quân y, nào là toa không mui được che kín bằng vải bạt.

Những đồi, rừng xanh ngắt chạy tới phía đoàn tàu, ngang với đoàn tàu, rồi lại lùi xa về phía sau.

Gu-li-a ngồi cạnh cửa sổ toa quân y với các cô bạn mới của mình, nữ y tá Li-u-đa và A-xi-a. Cô đang nghĩ ngợi. Cô nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa, Nhím Con của cô sẽ biết đi, còn cô chẳng được thấy con mình bắt đầu giậm chân lần đầu tiên trên sàn nhà như thế nào.

Gu-li-a cũng nghĩ đền niềm hạnh phúc gần đây, ngắn ngủi và không bao giờ trở lại nữa của mình.

Đột nhiên, cô nhớ đến những điều vặt vãnh nhất, giản đơn nhất, nhưng chẳng hiểu vì sao bây giờ lại rất đặc biệt quý báu.

Đây này, cô cùng Xéc-gây từ nhà hát trở về nhà, sau khi xem vở Con đầm pích, và ở ngoài đường phố, cả hai cùng hát giọng nam và giọng nữ những bài ca trong nhạc kịch.

Và có một người nào đấy nói đằng sau:

- Hạnh phúc thật! Giá được như họ nhỉ!

Có một lần, Gu-li-a đánh vỡ cây đèn yêu quý của mẹ, và Xéc-gây làm như trẻ con, đã nhận hết lỗi về mình một cách rất cảm động. Và hình như cho đến bây giờ, mẹ vẫn tường rằng Xéc-gây tội nghiệp kia đã làm hỏng đèn, mà thực ra anh hoàn toàn vô tội.

Nhưng chẳng hiểu vì sao, điều làm cho cô xúc động và đau xót nhất là khi hồi tưởng lại chuyến đi Mát-scơ-va của hai người, đến thăm bố. Bấy giờ là trước khi xảy ra chiến tranh chẳng bao lâu. Gu-li-a lúc nào cũng thích đi đường. Nhưng chưa bao giờ, ở trong tàu, cô cảm thấy ấm cúng, thoải mái và nhẹ nhàng như lần ấy. Hình như ở các ga chưa bao giờ người ta bán nhiều hoa như thế, chưa bao giờ hành khách toa lại ân cần như lần này. Chưa bao giờ có những chiều tối đẹp như trên chuyến tàu «Ki-ép - Mát-scơ-va ».

Lúc đó, cô chỉ lo một điều: không biết bố có thích Xéc-gây không, và Xéc-gây có thích bố không? Cô rất mong ước họ sẽ thích nhau!...

Bấy giờ, mọi điều mong ước của cô đều được thực hiện. Cả điều mong ước kia cũng thế.

Cả ba người thân thiết như những người bạn, đi lang thang khắp Mát-scơ-va không biết mệt, đến các viện bào tàng, các nhà hát, các sân vận động, và Gu-li-a ngắm nhìn những bạn đường thân yêu của mình, những con người thật là ân cần và vui vẻ như thế kia! Nhưng điều Gu-li-a tự hào hơn cả là thành phố Mát- scơ-va mà cô đưa Xéc-gây đi xem, như ngôi nhà thân yêu của mình…

- Cậu nghĩ gì the? - A-xi-a, một cô gái người Bi-ê-lô-rút-xi, lặng lẽ, có đôi mắt đen láy, giống như một cô nữ sinh, hỏi Gu¬li-a.

Gu-li-a không trả lời ngay, vì cô đang bận với những ý nghĩ của mình, và A-xi-a rụt rè kéo tay áo của Gu-li-a.

Gu-li-a lắc đầu rũ tóc như muốn xua đuổi những ý nghĩ buồn rầu khỏi óc mình.

- Chẳng sao cả, - cô mỉm cười. - Khi bánh xe tàu kêu lạch cạch, trong đâu thường nghĩ đủ thứ chuyện... A-xi-a, nào chúng mình hát bài gì đi!

Gu-li-a biết rằng nếu cô buồn, thì A~xi-a và Li-u-đa sẽ buồn gấp hai. Không được tước vũ khí trong tay đồng đội ngay tước trận tiền.

- Nào, A-xi-a, Li-u-đa! Bắt đầu nào!

Và trong toa tàu, xen lẫn tiếng lạch cạch của bánh xe, vang lên bài ca quen thuộc từ thời thơ ấu:

Hỡi các chàng trai, hãy thắng yên cương vào ngựa!...

Chính trị viên Ô-lê-nhích đi vào cu-pê, theo sau anh là một chiến sĩ trẻ người Bát-skia tên là Ca-đưa Kha-bi-bu-lin.

Các cô đứng dậy chào theo lối quân sự. Ô-lê-nhích mỉm cười, ngồi xuống. Ca-đưa ngồi bên cạnh.

- Nào, các cô, sống ra sao đấy?

- Ổn cả! - Gu-li-a vui vẻ trả lời. - Chỉ muốn chóng đến nơi thôi.

- Tôi cũng thế! - Li-u-đa nói họa theo.

- Nào, chúng ta sẽ giục tài xế đi, - Ô-lê-nhích nói. - Và bảo rằng các cô gái của chúng ta muốn chóng được ra trận đấy.

- Các cô tốt lắm, - Ca-đưa Kha-bi-bu-lin nói.

- Ca-đưa, cậu biết không? - Ô-lê-nhích nói. - Để thời gian đi chóng hơn, cậu hãy lấy chiếc sáo cu-rai thổi cho chúng mình nghe đi nào. Cậu để có xa không?

- Tại sao lại xa? Nó đi cùng với mình đây, - Ca-đưa đáp. Anh mỉm cười tinh nghịch và bước ra khỏi cu-pê.

- Cậu ấy thổi tuyệt lắm, - Ô-lê-nhích nói. - Đấy, rồi các chị nghe khắc biết. Cậu ấy vốn là nông trang viên nuôi ong lấy mật, cái nghề thật là lặng lẽ, hòa bình. Ngồi trong vườn nuôi ong, nghe nó bay vù vù thế nào và thổi sáo cu-rai hòa nhịp với chúng nó. Cậu ấy sẽ là một tay chiến sĩ cừ đấy - thấy ngay thôi mà! Tôi đã biết.

- Khi còn bé, tôi thường nói tôi sẽ chỉ lấy người nuôi ong thôi, - A-xi-a bỗng nhiên nói.

- Khó gì đâu, để chúng tôi làm mối cho, - Ô-lê-nhích nói. - Ca-đưa của chúng tôi hình như chưa vợ đấy.

- Chỉ vì cô ấy thích mật thôi, - Gu-li-a bật cười. - Bây giờ mình đãi cậu, A-xi-a. Mẹ cho mình cả một lọ đầy mang theo đây.

Trong lúc đó, từ đầu toa vang lên những âm thanh êm dịu réo rắt của ống sáo.

- Ca-đưa đến đấy, - Ô-lê-nhích nói.

Các cô lặng im.

Gu-li-a đặt lọ mật lên chiếc bàn con nối bằng bản lể ở cạnh cửa sổ.

Kha-bi-bu-lin vào cu-pê và đánh hơi thấy mùi mật ngay.

- Tôi cũng có mật, - anh nói. - Còn thơm hơn. Tôi mang đến ngay.

Người ta giữ anh lại:

- Khoan, hãy thổi sáo đi đã.

Ca-đưa đưa ống sáo lên môi, cẩn thận thổi các lỗ và bắt đầu chơi. Trong toa tàu lại vang lên những âm thanh rè rè, buồn buồn.

Phảng phất không khí ở Bát-skia, những thảo nguyên mông mênh bát ngát và gió thảo nguyên vi vu. Ca-đưa trầm ngâm và chậm rãi thổi. Gu-li-a bỗng sực nhớ đến những đồi phủ khói lam chiều, con sông Trắng rộng mà người Bát-skia gọi là I-đen hay là gọi tên âu yếm là A-ghi-đen-cai, và thành phố nằm trên bờ sông I-đen, nơi Nhím Con và mẹ đang ở lại.

Ca-đưa đặt ống sáo xuống.

- Bài ấy nói về cái gì thế? - Ô-lê-nhích hỏi. - Người ta có hát lời nó không?

- Hát chứ! Người nào muốn sao thì cứ hát vậy. Mỗi người hát theo ý của mình.

- Thế anh thổi về cái gì? - Gu-li-a hỏi.

Ca-đưa suy nghĩ một tí. Sau đó, cau mày, anh bắt đầu giảng giải.

- Tôi thổi thế này, - anh nói chậm rãi và hơi rụt rè, - Có con sông A-sca-đa. Chị biết không? Ở đấy có ngọn núi Tô-ra-tau. Trên sườn núi mọc đầy lau sậy gọi là cu-rai. Đấy, đúng như cái này. Thấy không? - Ca-đưa chia ống sáo của mình cho mọi người xem. - Tôi chặt sậy và tự mình làm lấy ống sáo cu-rai. Chính là tôi thổi về cái đó: Về con sông A-sca-đa, về hòn núi Tô-ra-tau, về cu-rai, về những con chim họa mi đậu trên thân cu-rai hót véo von, về ngọn gió thổi vi vu trong đám cu-rai.

- Đấy, đấy, tôi cũng nghĩ thế, - Gu-li-a nói. - Anh thổi thật là dễ hiểu!

Ca-đưa cười, hàm răng trắng ánh lên.

- Còn bây giờ tôi thổi về cái gì? Hãy nghe đây!

Và anh lại thổi một điệu gì đấy, khi thì rít lên, khi thì buồn buồn, khi thì ầm ầm dữ dội.

- Đó là về chiến tranh, - Gu-li-a nói.

Ca-đưa gật đầu, nói:

Đúng. Bài ca này các dũng sĩ chúng tôi khi đi chiến đấu thường hát.

Gu-li-a khe khẽ hát, cố gang lặp lại âm điệu lạ lùng, chưa hề nghe của vùng thảo nguyên ấy.

Khá lắm, - Ca-đưa nói, - hoàn toàn là một cô gái Bát-skia.

Ca-đưa và Ô-lê-nhích còn ngồi lâu ở toa quân y, ăn bánh mì với mật và kể chuyện về các nơi thân thuộc mà họ đã xa rời và về chiến tranh.

Gu-li-a kể lại cô đã rời Ki-ép thế nào, A-xi-a thì kể việc cô đã đi khỏi Min-scơ. Ca-đưa ngồi im, lắng nghe, và cuối cùng anh nói:

- Chừng nào mắt còn thấy đất, chúng ta còn choảng nhau với chúng nó.